

Oes yr Adfywiad
Pantycelyn
Y ffermdy ger Llanymddyfri a fu’n gartref i William Williams, emynydd mawr Cymru, o’i briodas hyd ei farw. Oddi wrtho y cymerodd ei enw.
Llun: Portread wedi’i ysgythru o’r emynydd William Williams Pantycelyn · Unknown engraver, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons
Ystyr yr enw
Pantycelyn: pant y celyn
Pantycelyn
- Pant pant
- y y fannod
- celyn celyn
Ffermdy yn y bryniau ger Pentre Tŷ-gwyn, ym mhlwyf Llanfair-ar-y-bryn uwchben Llanymddyfri, yw Pantycelyn. Yma roedd cartref William Williams, y Pêr Ganiedydd, y cenir ei emynau ledled Cymru a’r byd, ac mae Cymru wedi’i alw wrth enw ei gartref byth ers hynny.FfynonellauWilliam Williams, Pantycelyn ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: William Williams (tua 11 Chwefror 1717 – 11 Ionawr 1791), bardd, emynydd ac awdur rhyddiaith grefyddol, brodor o blwyf Llanfair-ar-y-bryn, Sir Gaerfyrddin, a adwaenir fel ‘Pantycelyn’ ar ôl y ffermdy y bu’n byw ynddo, yn y bryniau ger Pentre Tŷ-gwyn; cafodd droedigaeth wrth wrando ar Howel Harris yn pregethu yn Nhalgarth; pregethwr teithiol, enwog am ei allu arbennig i arwain seiadau; ef, Daniel Rowland a Howel Harris oedd prif arweinwyr y Methodistiaid yng Nghymru yn y 18fed ganrif; trwy ei emynau yn enwedig, un o’r dylanwadau pwysicaf ar y diwylliant Cymraeg yn y 19eg a’r 20fed ganrif; saif Capel Coffa William Williams Pantycelyn yn Llanymddyfri; claddwyd ef yn Eglwys Llanfair-ar-y-bryn ar gyrion Llanymddyfri; cyhoeddodd gasgliadau o emynau, dwy gerdd hir, Golwg ar Deyrnas Crist a Bywyd a Marwolaeth Theomemphus, a llawer o lyfrau rhyddiaith, cyfieithiadau a marwnadau; adwaenir ef fel ‘Y Pêr Ganiedydd’ oherwydd dwysder a melysder ei ganu, ar sail ‘peraidd ganiedydd Israel’ y Beibl; ymhlith ei lyfrau mae Aleluia, Caniadau y rhai sydd ar y Môr o Wydr (1762), Gloria in Excelsis (1771–72), Pantheologia (1762) a Drws y Society Profiad (1777).Pantycelyn Farmhouse, Llanfair-ar-y-bryn ↗British Listed Buildings, o restriad Cadw (10905) (Saesneg)Gradd II*; i lawr lôn i’r dwyrain o Bentre-tŷ-gwyn; cartref teulu Dorothy Williams, mam William Williams; bu ef yn byw yno o’i briodas yn 1748 neu 1749 hyd ei farw; o ddiwedd yr 16eg ganrif efallai; yn dal yn y teulu.William Williams Pantycelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn 1717 ar fferm Cefn-coed yn Llanfair-ar-y-bryn ger Llanymddyfri; symudodd ei fam wedyn i Bantycelyn gerllaw; bwriadai astudio meddygaeth ond fe’i troes gan bregethu Howell Harris yn Nhalgarth yn 1737–38; yn ddiacon yn 1740, gwrthodwyd urddau offeiriad iddo yn 1743 oherwydd ei gysylltiad â’r Methodistiaid, a theithiodd Gymru yn pregethu ac yn cadw’r seiadau; ei gyhoeddiad cyntaf, yn 1744, oedd rhan gyntaf Aleluia, casgliad o emynau Cymraeg; Arglwydd, arwain trwy’r anialwch, a roddwyd yn Saesneg gan Peter Williams, yw Guide Me, O Thou Great Jehovah, a genir fel arfer ar Cwm Rhondda gan John Hughes; cerdd hir ar brofiad crefyddol tröedigaeth a’r bywyd Cristnogol yw Theomemphus (1764); bu farw ym Mhantycelyn ym mis Ionawr 1791 ac mae’n gorwedd yn Llanfair-ar-y-bryn; fe’i hystyrir yn brif emynydd Cymru, y Pêr Ganiedydd.
| William Williams | 1717–1791FfynonellauWilliam Williams Pantycelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn 1717 ar fferm Cefn-coed yn Llanfair-ar-y-bryn ger Llanymddyfri; symudodd ei fam wedyn i Bantycelyn gerllaw; bwriadai astudio meddygaeth ond fe’i troes gan bregethu Howell Harris yn Nhalgarth yn 1737–38; yn ddiacon yn 1740, gwrthodwyd urddau offeiriad iddo yn 1743 oherwydd ei gysylltiad â’r Methodistiaid, a theithiodd Gymru yn pregethu ac yn cadw’r seiadau; ei gyhoeddiad cyntaf, yn 1744, oedd rhan gyntaf Aleluia, casgliad o emynau Cymraeg; Arglwydd, arwain trwy’r anialwch, a roddwyd yn Saesneg gan Peter Williams, yw Guide Me, O Thou Great Jehovah, a genir fel arfer ar Cwm Rhondda gan John Hughes; cerdd hir ar brofiad crefyddol tröedigaeth a’r bywyd Cristnogol yw Theomemphus (1764); bu farw ym Mhantycelyn ym mis Ionawr 1791 ac mae’n gorwedd yn Llanfair-ar-y-bryn; fe’i hystyrir yn brif emynydd Cymru, y Pêr Ganiedydd.William Williams, Pantycelyn ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: William Williams (tua 11 Chwefror 1717 – 11 Ionawr 1791), bardd, emynydd ac awdur rhyddiaith grefyddol, brodor o blwyf Llanfair-ar-y-bryn, Sir Gaerfyrddin, a adwaenir fel ‘Pantycelyn’ ar ôl y ffermdy y bu’n byw ynddo, yn y bryniau ger Pentre Tŷ-gwyn; cafodd droedigaeth wrth wrando ar Howel Harris yn pregethu yn Nhalgarth; pregethwr teithiol, enwog am ei allu arbennig i arwain seiadau; ef, Daniel Rowland a Howel Harris oedd prif arweinwyr y Methodistiaid yng Nghymru yn y 18fed ganrif; trwy ei emynau yn enwedig, un o’r dylanwadau pwysicaf ar y diwylliant Cymraeg yn y 19eg a’r 20fed ganrif; saif Capel Coffa William Williams Pantycelyn yn Llanymddyfri; claddwyd ef yn Eglwys Llanfair-ar-y-bryn ar gyrion Llanymddyfri; cyhoeddodd gasgliadau o emynau, dwy gerdd hir, Golwg ar Deyrnas Crist a Bywyd a Marwolaeth Theomemphus, a llawer o lyfrau rhyddiaith, cyfieithiadau a marwnadau; adwaenir ef fel ‘Y Pêr Ganiedydd’ oherwydd dwysder a melysder ei ganu, ar sail ‘peraidd ganiedydd Israel’ y Beibl; ymhlith ei lyfrau mae Aleluia, Caniadau y rhai sydd ar y Môr o Wydr (1762), Gloria in Excelsis (1771–72), Pantheologia (1762) a Drws y Society Profiad (1777). |
|---|---|
| Rhestredig | Gradd II*FfynhonnellPantycelyn Farmhouse, Llanfair-ar-y-bryn ↗British Listed Buildings, o restriad Cadw (10905) (Saesneg)Gradd II*; i lawr lôn i’r dwyrain o Bentre-tŷ-gwyn; cartref teulu Dorothy Williams, mam William Williams; bu ef yn byw yno o’i briodas yn 1748 neu 1749 hyd ei farw; o ddiwedd yr 16eg ganrif efallai; yn dal yn y teulu. |
| Theomemphus | 1764FfynhonnellWilliam Williams Pantycelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn 1717 ar fferm Cefn-coed yn Llanfair-ar-y-bryn ger Llanymddyfri; symudodd ei fam wedyn i Bantycelyn gerllaw; bwriadai astudio meddygaeth ond fe’i troes gan bregethu Howell Harris yn Nhalgarth yn 1737–38; yn ddiacon yn 1740, gwrthodwyd urddau offeiriad iddo yn 1743 oherwydd ei gysylltiad â’r Methodistiaid, a theithiodd Gymru yn pregethu ac yn cadw’r seiadau; ei gyhoeddiad cyntaf, yn 1744, oedd rhan gyntaf Aleluia, casgliad o emynau Cymraeg; Arglwydd, arwain trwy’r anialwch, a roddwyd yn Saesneg gan Peter Williams, yw Guide Me, O Thou Great Jehovah, a genir fel arfer ar Cwm Rhondda gan John Hughes; cerdd hir ar brofiad crefyddol tröedigaeth a’r bywyd Cristnogol yw Theomemphus (1764); bu farw ym Mhantycelyn ym mis Ionawr 1791 ac mae’n gorwedd yn Llanfair-ar-y-bryn; fe’i hystyrir yn brif emynydd Cymru, y Pêr Ganiedydd. |
Cefn-coed a Phantycelyn
Ganed William Williams yn 1717 yn fferm Cefn-coed yn Llanfair-ar-y-bryn, ac yn ddiweddarach symudodd ei fam, Dorothy, i Bantycelyn gerllaw, cartref ei theulu. Efallai fod y ffermdy’n mynd yn ôl i ddiwedd yr 16eg ganrif, ac mae wedi aros yn y teulu hyd heddiw.FfynonellauWilliam Williams Pantycelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn 1717 ar fferm Cefn-coed yn Llanfair-ar-y-bryn ger Llanymddyfri; symudodd ei fam wedyn i Bantycelyn gerllaw; bwriadai astudio meddygaeth ond fe’i troes gan bregethu Howell Harris yn Nhalgarth yn 1737–38; yn ddiacon yn 1740, gwrthodwyd urddau offeiriad iddo yn 1743 oherwydd ei gysylltiad â’r Methodistiaid, a theithiodd Gymru yn pregethu ac yn cadw’r seiadau; ei gyhoeddiad cyntaf, yn 1744, oedd rhan gyntaf Aleluia, casgliad o emynau Cymraeg; Arglwydd, arwain trwy’r anialwch, a roddwyd yn Saesneg gan Peter Williams, yw Guide Me, O Thou Great Jehovah, a genir fel arfer ar Cwm Rhondda gan John Hughes; cerdd hir ar brofiad crefyddol tröedigaeth a’r bywyd Cristnogol yw Theomemphus (1764); bu farw ym Mhantycelyn ym mis Ionawr 1791 ac mae’n gorwedd yn Llanfair-ar-y-bryn; fe’i hystyrir yn brif emynydd Cymru, y Pêr Ganiedydd.Pantycelyn Farmhouse, Llanfair-ar-y-bryn ↗British Listed Buildings, o restriad Cadw (10905) (Saesneg)Gradd II*; i lawr lôn i’r dwyrain o Bentre-tŷ-gwyn; cartref teulu Dorothy Williams, mam William Williams; bu ef yn byw yno o’i briodas yn 1748 neu 1749 hyd ei farw; o ddiwedd yr 16eg ganrif efallai; yn dal yn y teulu.
Talgarth
Ei fwriad oedd astudio meddygaeth, ond yn Nhalgarth clywodd Howel Harris yn pregethu, a throwyd ei fywyd. Gyda Harris a Daniel Rowland daeth yn un o dri phrif arweinydd Methodistiaid Cymru, yn bregethwr teithiol enwog am ei ddawn i arwain seiadau.FfynonellauWilliam Williams Pantycelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn 1717 ar fferm Cefn-coed yn Llanfair-ar-y-bryn ger Llanymddyfri; symudodd ei fam wedyn i Bantycelyn gerllaw; bwriadai astudio meddygaeth ond fe’i troes gan bregethu Howell Harris yn Nhalgarth yn 1737–38; yn ddiacon yn 1740, gwrthodwyd urddau offeiriad iddo yn 1743 oherwydd ei gysylltiad â’r Methodistiaid, a theithiodd Gymru yn pregethu ac yn cadw’r seiadau; ei gyhoeddiad cyntaf, yn 1744, oedd rhan gyntaf Aleluia, casgliad o emynau Cymraeg; Arglwydd, arwain trwy’r anialwch, a roddwyd yn Saesneg gan Peter Williams, yw Guide Me, O Thou Great Jehovah, a genir fel arfer ar Cwm Rhondda gan John Hughes; cerdd hir ar brofiad crefyddol tröedigaeth a’r bywyd Cristnogol yw Theomemphus (1764); bu farw ym Mhantycelyn ym mis Ionawr 1791 ac mae’n gorwedd yn Llanfair-ar-y-bryn; fe’i hystyrir yn brif emynydd Cymru, y Pêr Ganiedydd.William Williams, Pantycelyn ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: William Williams (tua 11 Chwefror 1717 – 11 Ionawr 1791), bardd, emynydd ac awdur rhyddiaith grefyddol, brodor o blwyf Llanfair-ar-y-bryn, Sir Gaerfyrddin, a adwaenir fel ‘Pantycelyn’ ar ôl y ffermdy y bu’n byw ynddo, yn y bryniau ger Pentre Tŷ-gwyn; cafodd droedigaeth wrth wrando ar Howel Harris yn pregethu yn Nhalgarth; pregethwr teithiol, enwog am ei allu arbennig i arwain seiadau; ef, Daniel Rowland a Howel Harris oedd prif arweinwyr y Methodistiaid yng Nghymru yn y 18fed ganrif; trwy ei emynau yn enwedig, un o’r dylanwadau pwysicaf ar y diwylliant Cymraeg yn y 19eg a’r 20fed ganrif; saif Capel Coffa William Williams Pantycelyn yn Llanymddyfri; claddwyd ef yn Eglwys Llanfair-ar-y-bryn ar gyrion Llanymddyfri; cyhoeddodd gasgliadau o emynau, dwy gerdd hir, Golwg ar Deyrnas Crist a Bywyd a Marwolaeth Theomemphus, a llawer o lyfrau rhyddiaith, cyfieithiadau a marwnadau; adwaenir ef fel ‘Y Pêr Ganiedydd’ oherwydd dwysder a melysder ei ganu, ar sail ‘peraidd ganiedydd Israel’ y Beibl; ymhlith ei lyfrau mae Aleluia, Caniadau y rhai sydd ar y Môr o Wydr (1762), Gloria in Excelsis (1771–72), Pantheologia (1762) a Drws y Society Profiad (1777).
Cartref ym Mhantycelyn
Gwnaeth Bantycelyn yn gartref o’i briodas yn 1748 neu 1749 hyd ei farw, gan farchogaeth oddi yma ar draws Cymru i bregethu. Yma ysgrifennodd ei emynau, ei gerddi hir Golwg ar Deyrnas Crist a Theomemphus, a llyfrau fel Pantheologia a Drws y Society Profiad.FfynonellauPantycelyn Farmhouse, Llanfair-ar-y-bryn ↗British Listed Buildings, o restriad Cadw (10905) (Saesneg)Gradd II*; i lawr lôn i’r dwyrain o Bentre-tŷ-gwyn; cartref teulu Dorothy Williams, mam William Williams; bu ef yn byw yno o’i briodas yn 1748 neu 1749 hyd ei farw; o ddiwedd yr 16eg ganrif efallai; yn dal yn y teulu.William Williams, Pantycelyn ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: William Williams (tua 11 Chwefror 1717 – 11 Ionawr 1791), bardd, emynydd ac awdur rhyddiaith grefyddol, brodor o blwyf Llanfair-ar-y-bryn, Sir Gaerfyrddin, a adwaenir fel ‘Pantycelyn’ ar ôl y ffermdy y bu’n byw ynddo, yn y bryniau ger Pentre Tŷ-gwyn; cafodd droedigaeth wrth wrando ar Howel Harris yn pregethu yn Nhalgarth; pregethwr teithiol, enwog am ei allu arbennig i arwain seiadau; ef, Daniel Rowland a Howel Harris oedd prif arweinwyr y Methodistiaid yng Nghymru yn y 18fed ganrif; trwy ei emynau yn enwedig, un o’r dylanwadau pwysicaf ar y diwylliant Cymraeg yn y 19eg a’r 20fed ganrif; saif Capel Coffa William Williams Pantycelyn yn Llanymddyfri; claddwyd ef yn Eglwys Llanfair-ar-y-bryn ar gyrion Llanymddyfri; cyhoeddodd gasgliadau o emynau, dwy gerdd hir, Golwg ar Deyrnas Crist a Bywyd a Marwolaeth Theomemphus, a llawer o lyfrau rhyddiaith, cyfieithiadau a marwnadau; adwaenir ef fel ‘Y Pêr Ganiedydd’ oherwydd dwysder a melysder ei ganu, ar sail ‘peraidd ganiedydd Israel’ y Beibl; ymhlith ei lyfrau mae Aleluia, Caniadau y rhai sydd ar y Môr o Wydr (1762), Gloria in Excelsis (1771–72), Pantheologia (1762) a Drws y Society Profiad (1777).
Y Pêr Ganiedydd
Aleluia oedd ei gasgliad cyntaf, a dilynodd eraill, yn eu plith Caniadau y rhai sydd ar y Môr o Wydr a Gloria in Excelsis. Fe’i gelwir yn Bêr Ganiedydd oherwydd dwysder a melysder ei ganu, a thrwy ei emynau daeth yn un o’r dylanwadau mwyaf ar fywyd Cymru yn y 19eg a’r 20fed ganrif.FfynonellauWilliam Williams, Pantycelyn ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: William Williams (tua 11 Chwefror 1717 – 11 Ionawr 1791), bardd, emynydd ac awdur rhyddiaith grefyddol, brodor o blwyf Llanfair-ar-y-bryn, Sir Gaerfyrddin, a adwaenir fel ‘Pantycelyn’ ar ôl y ffermdy y bu’n byw ynddo, yn y bryniau ger Pentre Tŷ-gwyn; cafodd droedigaeth wrth wrando ar Howel Harris yn pregethu yn Nhalgarth; pregethwr teithiol, enwog am ei allu arbennig i arwain seiadau; ef, Daniel Rowland a Howel Harris oedd prif arweinwyr y Methodistiaid yng Nghymru yn y 18fed ganrif; trwy ei emynau yn enwedig, un o’r dylanwadau pwysicaf ar y diwylliant Cymraeg yn y 19eg a’r 20fed ganrif; saif Capel Coffa William Williams Pantycelyn yn Llanymddyfri; claddwyd ef yn Eglwys Llanfair-ar-y-bryn ar gyrion Llanymddyfri; cyhoeddodd gasgliadau o emynau, dwy gerdd hir, Golwg ar Deyrnas Crist a Bywyd a Marwolaeth Theomemphus, a llawer o lyfrau rhyddiaith, cyfieithiadau a marwnadau; adwaenir ef fel ‘Y Pêr Ganiedydd’ oherwydd dwysder a melysder ei ganu, ar sail ‘peraidd ganiedydd Israel’ y Beibl; ymhlith ei lyfrau mae Aleluia, Caniadau y rhai sydd ar y Môr o Wydr (1762), Gloria in Excelsis (1771–72), Pantheologia (1762) a Drws y Society Profiad (1777).William Williams Pantycelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn 1717 ar fferm Cefn-coed yn Llanfair-ar-y-bryn ger Llanymddyfri; symudodd ei fam wedyn i Bantycelyn gerllaw; bwriadai astudio meddygaeth ond fe’i troes gan bregethu Howell Harris yn Nhalgarth yn 1737–38; yn ddiacon yn 1740, gwrthodwyd urddau offeiriad iddo yn 1743 oherwydd ei gysylltiad â’r Methodistiaid, a theithiodd Gymru yn pregethu ac yn cadw’r seiadau; ei gyhoeddiad cyntaf, yn 1744, oedd rhan gyntaf Aleluia, casgliad o emynau Cymraeg; Arglwydd, arwain trwy’r anialwch, a roddwyd yn Saesneg gan Peter Williams, yw Guide Me, O Thou Great Jehovah, a genir fel arfer ar Cwm Rhondda gan John Hughes; cerdd hir ar brofiad crefyddol tröedigaeth a’r bywyd Cristnogol yw Theomemphus (1764); bu farw ym Mhantycelyn ym mis Ionawr 1791 ac mae’n gorwedd yn Llanfair-ar-y-bryn; fe’i hystyrir yn brif emynydd Cymru, y Pêr Ganiedydd.
Arglwydd, arwain trwy’r anialwch
William Williams, PantycelynFfynhonnellWilliam Williams Pantycelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn 1717 ar fferm Cefn-coed yn Llanfair-ar-y-bryn ger Llanymddyfri; symudodd ei fam wedyn i Bantycelyn gerllaw; bwriadai astudio meddygaeth ond fe’i troes gan bregethu Howell Harris yn Nhalgarth yn 1737–38; yn ddiacon yn 1740, gwrthodwyd urddau offeiriad iddo yn 1743 oherwydd ei gysylltiad â’r Methodistiaid, a theithiodd Gymru yn pregethu ac yn cadw’r seiadau; ei gyhoeddiad cyntaf, yn 1744, oedd rhan gyntaf Aleluia, casgliad o emynau Cymraeg; Arglwydd, arwain trwy’r anialwch, a roddwyd yn Saesneg gan Peter Williams, yw Guide Me, O Thou Great Jehovah, a genir fel arfer ar Cwm Rhondda gan John Hughes; cerdd hir ar brofiad crefyddol tröedigaeth a’r bywyd Cristnogol yw Theomemphus (1764); bu farw ym Mhantycelyn ym mis Ionawr 1791 ac mae’n gorwedd yn Llanfair-ar-y-bryn; fe’i hystyrir yn brif emynydd Cymru, y Pêr Ganiedydd.
Guide me, O thou great Jehovah
Wedi i Peter Williams ei gyfieithu i’r Saesneg, daeth ‘Arglwydd, arwain trwy’r anialwch’ yn ‘Guide me, O thou great Jehovah’, a genir ar dôn Cwm Rhondda John Hughes, â’i geiriau ‘Bread of heaven, feed me now and evermore’, ac mae’n dal yn annwyl drwy’r byd.FfynonellauWilliam Williams Pantycelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn 1717 ar fferm Cefn-coed yn Llanfair-ar-y-bryn ger Llanymddyfri; symudodd ei fam wedyn i Bantycelyn gerllaw; bwriadai astudio meddygaeth ond fe’i troes gan bregethu Howell Harris yn Nhalgarth yn 1737–38; yn ddiacon yn 1740, gwrthodwyd urddau offeiriad iddo yn 1743 oherwydd ei gysylltiad â’r Methodistiaid, a theithiodd Gymru yn pregethu ac yn cadw’r seiadau; ei gyhoeddiad cyntaf, yn 1744, oedd rhan gyntaf Aleluia, casgliad o emynau Cymraeg; Arglwydd, arwain trwy’r anialwch, a roddwyd yn Saesneg gan Peter Williams, yw Guide Me, O Thou Great Jehovah, a genir fel arfer ar Cwm Rhondda gan John Hughes; cerdd hir ar brofiad crefyddol tröedigaeth a’r bywyd Cristnogol yw Theomemphus (1764); bu farw ym Mhantycelyn ym mis Ionawr 1791 ac mae’n gorwedd yn Llanfair-ar-y-bryn; fe’i hystyrir yn brif emynydd Cymru, y Pêr Ganiedydd.William Williams, Pantycelyn ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: William Williams (tua 11 Chwefror 1717 – 11 Ionawr 1791), bardd, emynydd ac awdur rhyddiaith grefyddol, brodor o blwyf Llanfair-ar-y-bryn, Sir Gaerfyrddin, a adwaenir fel ‘Pantycelyn’ ar ôl y ffermdy y bu’n byw ynddo, yn y bryniau ger Pentre Tŷ-gwyn; cafodd droedigaeth wrth wrando ar Howel Harris yn pregethu yn Nhalgarth; pregethwr teithiol, enwog am ei allu arbennig i arwain seiadau; ef, Daniel Rowland a Howel Harris oedd prif arweinwyr y Methodistiaid yng Nghymru yn y 18fed ganrif; trwy ei emynau yn enwedig, un o’r dylanwadau pwysicaf ar y diwylliant Cymraeg yn y 19eg a’r 20fed ganrif; saif Capel Coffa William Williams Pantycelyn yn Llanymddyfri; claddwyd ef yn Eglwys Llanfair-ar-y-bryn ar gyrion Llanymddyfri; cyhoeddodd gasgliadau o emynau, dwy gerdd hir, Golwg ar Deyrnas Crist a Bywyd a Marwolaeth Theomemphus, a llawer o lyfrau rhyddiaith, cyfieithiadau a marwnadau; adwaenir ef fel ‘Y Pêr Ganiedydd’ oherwydd dwysder a melysder ei ganu, ar sail ‘peraidd ganiedydd Israel’ y Beibl; ymhlith ei lyfrau mae Aleluia, Caniadau y rhai sydd ar y Môr o Wydr (1762), Gloria in Excelsis (1771–72), Pantheologia (1762) a Drws y Society Profiad (1777).
Ymweld
Bu farw ym Mhantycelyn ym mis Ionawr 1791 ac mae’n gorwedd ym mynwent y Santes Fair, Llanfair-ar-y-bryn, ar gyrion Llanymddyfri, ar safle caer Rufeinig Alabum. Saif Capel Coffa William Williams Pantycelyn yn Llanymddyfri, ac mae’r ffermdy ei hun yn dal yn gartref i’r teulu.FfynonellauWilliam Williams Pantycelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed yn 1717 ar fferm Cefn-coed yn Llanfair-ar-y-bryn ger Llanymddyfri; symudodd ei fam wedyn i Bantycelyn gerllaw; bwriadai astudio meddygaeth ond fe’i troes gan bregethu Howell Harris yn Nhalgarth yn 1737–38; yn ddiacon yn 1740, gwrthodwyd urddau offeiriad iddo yn 1743 oherwydd ei gysylltiad â’r Methodistiaid, a theithiodd Gymru yn pregethu ac yn cadw’r seiadau; ei gyhoeddiad cyntaf, yn 1744, oedd rhan gyntaf Aleluia, casgliad o emynau Cymraeg; Arglwydd, arwain trwy’r anialwch, a roddwyd yn Saesneg gan Peter Williams, yw Guide Me, O Thou Great Jehovah, a genir fel arfer ar Cwm Rhondda gan John Hughes; cerdd hir ar brofiad crefyddol tröedigaeth a’r bywyd Cristnogol yw Theomemphus (1764); bu farw ym Mhantycelyn ym mis Ionawr 1791 ac mae’n gorwedd yn Llanfair-ar-y-bryn; fe’i hystyrir yn brif emynydd Cymru, y Pêr Ganiedydd.Llanfair-ar-y-bryn ↗Wikipedia (Saesneg)Bu William Williams Pantycelyn yn byw yn y plwyf am ran helaeth o’i oes ac mae wedi’i gladdu yn eglwys y Santes Fair, ar gyrion gogledd-ddwyrain Llanymddyfri, ar safle caer Rufeinig Alabum.William Williams, Pantycelyn ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: William Williams (tua 11 Chwefror 1717 – 11 Ionawr 1791), bardd, emynydd ac awdur rhyddiaith grefyddol, brodor o blwyf Llanfair-ar-y-bryn, Sir Gaerfyrddin, a adwaenir fel ‘Pantycelyn’ ar ôl y ffermdy y bu’n byw ynddo, yn y bryniau ger Pentre Tŷ-gwyn; cafodd droedigaeth wrth wrando ar Howel Harris yn pregethu yn Nhalgarth; pregethwr teithiol, enwog am ei allu arbennig i arwain seiadau; ef, Daniel Rowland a Howel Harris oedd prif arweinwyr y Methodistiaid yng Nghymru yn y 18fed ganrif; trwy ei emynau yn enwedig, un o’r dylanwadau pwysicaf ar y diwylliant Cymraeg yn y 19eg a’r 20fed ganrif; saif Capel Coffa William Williams Pantycelyn yn Llanymddyfri; claddwyd ef yn Eglwys Llanfair-ar-y-bryn ar gyrion Llanymddyfri; cyhoeddodd gasgliadau o emynau, dwy gerdd hir, Golwg ar Deyrnas Crist a Bywyd a Marwolaeth Theomemphus, a llawer o lyfrau rhyddiaith, cyfieithiadau a marwnadau; adwaenir ef fel ‘Y Pêr Ganiedydd’ oherwydd dwysder a melysder ei ganu, ar sail ‘peraidd ganiedydd Israel’ y Beibl; ymhlith ei lyfrau mae Aleluia, Caniadau y rhai sydd ar y Môr o Wydr (1762), Gloria in Excelsis (1771–72), Pantheologia (1762) a Drws y Society Profiad (1777).Pantycelyn Farmhouse, Llanfair-ar-y-bryn ↗British Listed Buildings, o restriad Cadw (10905) (Saesneg)Gradd II*; i lawr lôn i’r dwyrain o Bentre-tŷ-gwyn; cartref teulu Dorothy Williams, mam William Williams; bu ef yn byw yno o’i briodas yn 1748 neu 1749 hyd ei farw; o ddiwedd yr 16eg ganrif efallai; yn dal yn y teulu.
Pobl y lle hwn
Ffynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf


