Syr John Edward Lloyd
Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward Lloyd
Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
1878–1961
Peintiwr a aned yn Ninbych-y-pysgod, peintiwr portreadau enwocaf ei oes, a brawd Gwen John.
Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Cyfarchwyd Augustus John o Ddinbych-y-pysgod yn y Slade fel lluniadydd mwyaf dawnus ei genhedlaeth, a daeth yn beintiwr enwocaf Prydain, mor enwog nes i Virginia Woolf sôn am oes Augustus John. Peintiodd ffigyrau mawr ei ddydd, Dylan Thomas yn eu plith, a chanfu rai o’i dirluniau gorau ymhlith mynyddoedd gogledd Cymru.FfynonellauAugustus John ↗Wikipedia (Saesneg)Augustus Edwin John (4 Ionawr 1878 – 31 Hydref 1961), peintiwr, lluniadydd ac ysgythrwr o Gymro; am gyfnod fe’i hystyrid yn artist pwysicaf Prydain: dywedodd Virginia Woolf fod ‘oes Augustus John yn gwawrio’ erbyn 1908, a galwodd Wyndham Lewis y deng mlynedd hyd 1914 yn ‘ddegawd Awgwstaidd’; ganed yn Ninbych-y-pysgod, ar The Esplanade; magodd ei fam gariad at luniadu ynddo ef a’i chwaer Gwen; am gyfnod byr yn Ysgol Gelf Dinbych-y-pysgod yn ddwy ar bymtheg; yn y Slade daeth yn brif ddisgybl Henry Tonks a hyd yn oed cyn graddio fe’i hystyrid y lluniadydd mwyaf dawnus o’i genhedlaeth; enillodd Wobr y Slade yn 1898 â Moses and the Brazen Serpent; o tua 1910 peintiodd yng nghwm Arenig gyda J. D. Innes a Derwent Lees; carai Martigues yn Provence; ar hyd ei oes ymddiddorai yn y Romani, gan ddysgu siarad eu hiaith, a bu’n Llywydd y Gypsy Lore Society o 1937 hyd ei farw; yn Rhagfyr 1917 fe’i neilltuwyd i luoedd Canada fel arlunydd rhyfel, gan wneud portreadau cofiadwy o filwyr Canada; dadorchuddiwyd ei furlun rhyfel mawr anorffenedig, The Canadians Opposite Lens, 12 troedfedd wrth 40, yn Amgueddfa Ryfel Canada yn Ottawa yn 2011; erbyn y 1920au prif beintiwr portreadau Prydain, gan beintio T. E. Lawrence, Thomas Hardy, W. B. Yeats, George Bernard Shaw a’r soddgrythores Guilhermina Suggia; efallai mai ei bortread enwocaf yw un o’i gyd-wladwr Dylan Thomas, a gedwir yn Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd a’r Oriel Bortreadau Genedlaethol; dangosodd ei waith yn Jamaica yn 1937 ‘haf bach Mihangel ei athrylith greadigol’.John, Augustus Edwin (1878 – 1961), artist ↗Ceridwen Lloyd-Morgan, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 4 Ionawr 1878, trydydd plentyn Edwin William John ac Augusta (gynt Smith); brawd iau Gwen John; symudodd y teulu o Hwlffordd i Ddinbych-y-pysgod wedi marw’r fam yn 1884; addysgwyd yn lleol ac yn Clifton, aeth i Lundain yn 1894 ac astudio yn Ysgol y Slade am bedair blynedd dan Henry Tonks a Frederick Brown, a gwnaeth ei enw’n gyflym; priododd Ida Nettleship yn 1901; bu’n dysgu celf ym Mhrifysgol Lerpwl, lle cyfarfu â John Sampson, Llyfrgellydd y Brifysgol ac arbenigwr ar y Romani, a ddysgodd Romani iddo; teithiodd ef a’i deulu drwy Gymru a Lloegr mewn carafanau Romani, a ysbrydolodd lawer o’i waith cyn y Rhyfel Byd Cyntaf; o 1911 bu’r teulu’n byw yn Alderney Manor, Dorset, ac o 1927 yn Fryern Court, Hampshire; nodweddir ei waith cynnar gan luniadau eithriadol, portreadau olew dan ddylanwad yr Hen Feistri, ac ysgythriadau; datgelodd ei ymweliadau â gogledd Cymru gyda’r arlunydd Cymreig James Dickson Innes, 1910–1913, ddawn gyfoethog at dirlun mewn dull mwy modern, argraffiadol; am gyfnod byr bu’n arlunydd rhyfel yn Ffrainc i lywodraeth Canada; wedi’r rhyfel daeth yn fwyfwy llwyddiannus fel peintiwr portreadau; R.A. 1928; Urdd Teilyngdod 1942 am wasanaeth i gelfyddyd; er na bu’n byw yng Nghymru wedi 1894 parhaodd yn ddwfn ei serch at ei wlad enedigol, a chefnogodd yr Eisteddfod Genedlaethol a’r Academi Gymreig Frenhinol (Royal Cambrian Academy); cedwir casgliad mawr o’i luniau yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd, a’i bapurau yn y Llyfrgell Genedlaethol; bu farw yn Fryern Court, 31 Hydref 1961.
| Ganed | 4 Ionawr 1878, Dinbych-y-pysgod, sir Benfro |
|---|---|
| Hyfforddiant | Ysgol Gelf y Slade, Llundain, 1894–1898 |
| Gwobr | Gwobr y Slade, 1898 |
| Anrhydeddau | R.A. 1928; Urdd Teilyngdod 1942 |
| Portread enwog | Dylan Thomas, Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd |
| Bu farw | 31 Hydref 1961, Fryern Court, Hampshire |
Ganed Augustus Edwin John ar 4 Ionawr 1878 ar The Esplanade yn Ninbych-y-pysgod, y trydydd o bedwar plentyn Edwin William John, cyfreithiwr, a’i wraig Augusta. Rhoddodd ei fam gariad at luniadu iddo ef a’i chwaer hŷn Gwen. Yn ddwy ar bymtheg aeth am gyfnod byr i Ysgol Gelf Dinbych-y-pysgod.FfynonellauAugustus John ↗Wikipedia (Saesneg)Augustus Edwin John (4 Ionawr 1878 – 31 Hydref 1961), peintiwr, lluniadydd ac ysgythrwr o Gymro; am gyfnod fe’i hystyrid yn artist pwysicaf Prydain: dywedodd Virginia Woolf fod ‘oes Augustus John yn gwawrio’ erbyn 1908, a galwodd Wyndham Lewis y deng mlynedd hyd 1914 yn ‘ddegawd Awgwstaidd’; ganed yn Ninbych-y-pysgod, ar The Esplanade; magodd ei fam gariad at luniadu ynddo ef a’i chwaer Gwen; am gyfnod byr yn Ysgol Gelf Dinbych-y-pysgod yn ddwy ar bymtheg; yn y Slade daeth yn brif ddisgybl Henry Tonks a hyd yn oed cyn graddio fe’i hystyrid y lluniadydd mwyaf dawnus o’i genhedlaeth; enillodd Wobr y Slade yn 1898 â Moses and the Brazen Serpent; o tua 1910 peintiodd yng nghwm Arenig gyda J. D. Innes a Derwent Lees; carai Martigues yn Provence; ar hyd ei oes ymddiddorai yn y Romani, gan ddysgu siarad eu hiaith, a bu’n Llywydd y Gypsy Lore Society o 1937 hyd ei farw; yn Rhagfyr 1917 fe’i neilltuwyd i luoedd Canada fel arlunydd rhyfel, gan wneud portreadau cofiadwy o filwyr Canada; dadorchuddiwyd ei furlun rhyfel mawr anorffenedig, The Canadians Opposite Lens, 12 troedfedd wrth 40, yn Amgueddfa Ryfel Canada yn Ottawa yn 2011; erbyn y 1920au prif beintiwr portreadau Prydain, gan beintio T. E. Lawrence, Thomas Hardy, W. B. Yeats, George Bernard Shaw a’r soddgrythores Guilhermina Suggia; efallai mai ei bortread enwocaf yw un o’i gyd-wladwr Dylan Thomas, a gedwir yn Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd a’r Oriel Bortreadau Genedlaethol; dangosodd ei waith yn Jamaica yn 1937 ‘haf bach Mihangel ei athrylith greadigol’.John, Augustus Edwin (1878 – 1961), artist ↗Ceridwen Lloyd-Morgan, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 4 Ionawr 1878, trydydd plentyn Edwin William John ac Augusta (gynt Smith); brawd iau Gwen John; symudodd y teulu o Hwlffordd i Ddinbych-y-pysgod wedi marw’r fam yn 1884; addysgwyd yn lleol ac yn Clifton, aeth i Lundain yn 1894 ac astudio yn Ysgol y Slade am bedair blynedd dan Henry Tonks a Frederick Brown, a gwnaeth ei enw’n gyflym; priododd Ida Nettleship yn 1901; bu’n dysgu celf ym Mhrifysgol Lerpwl, lle cyfarfu â John Sampson, Llyfrgellydd y Brifysgol ac arbenigwr ar y Romani, a ddysgodd Romani iddo; teithiodd ef a’i deulu drwy Gymru a Lloegr mewn carafanau Romani, a ysbrydolodd lawer o’i waith cyn y Rhyfel Byd Cyntaf; o 1911 bu’r teulu’n byw yn Alderney Manor, Dorset, ac o 1927 yn Fryern Court, Hampshire; nodweddir ei waith cynnar gan luniadau eithriadol, portreadau olew dan ddylanwad yr Hen Feistri, ac ysgythriadau; datgelodd ei ymweliadau â gogledd Cymru gyda’r arlunydd Cymreig James Dickson Innes, 1910–1913, ddawn gyfoethog at dirlun mewn dull mwy modern, argraffiadol; am gyfnod byr bu’n arlunydd rhyfel yn Ffrainc i lywodraeth Canada; wedi’r rhyfel daeth yn fwyfwy llwyddiannus fel peintiwr portreadau; R.A. 1928; Urdd Teilyngdod 1942 am wasanaeth i gelfyddyd; er na bu’n byw yng Nghymru wedi 1894 parhaodd yn ddwfn ei serch at ei wlad enedigol, a chefnogodd yr Eisteddfod Genedlaethol a’r Academi Gymreig Frenhinol (Royal Cambrian Academy); cedwir casgliad mawr o’i luniau yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd, a’i bapurau yn y Llyfrgell Genedlaethol; bu farw yn Fryern Court, 31 Hydref 1961.
Yn 1894 aeth i Lundain i astudio yn Ysgol Gelf y Slade dan Henry Tonks a Frederick Brown. Daeth yn brif ddisgybl Tonks, a hyd yn oed cyn gadael yr ysgol fe’i cyfrifid y lluniadydd mwyaf dawnus o’i genhedlaeth. Yn 1898 enillodd Wobr y Slade â Moses and the Brazen Serpent.FfynonellauAugustus John ↗Wikipedia (Saesneg)Augustus Edwin John (4 Ionawr 1878 – 31 Hydref 1961), peintiwr, lluniadydd ac ysgythrwr o Gymro; am gyfnod fe’i hystyrid yn artist pwysicaf Prydain: dywedodd Virginia Woolf fod ‘oes Augustus John yn gwawrio’ erbyn 1908, a galwodd Wyndham Lewis y deng mlynedd hyd 1914 yn ‘ddegawd Awgwstaidd’; ganed yn Ninbych-y-pysgod, ar The Esplanade; magodd ei fam gariad at luniadu ynddo ef a’i chwaer Gwen; am gyfnod byr yn Ysgol Gelf Dinbych-y-pysgod yn ddwy ar bymtheg; yn y Slade daeth yn brif ddisgybl Henry Tonks a hyd yn oed cyn graddio fe’i hystyrid y lluniadydd mwyaf dawnus o’i genhedlaeth; enillodd Wobr y Slade yn 1898 â Moses and the Brazen Serpent; o tua 1910 peintiodd yng nghwm Arenig gyda J. D. Innes a Derwent Lees; carai Martigues yn Provence; ar hyd ei oes ymddiddorai yn y Romani, gan ddysgu siarad eu hiaith, a bu’n Llywydd y Gypsy Lore Society o 1937 hyd ei farw; yn Rhagfyr 1917 fe’i neilltuwyd i luoedd Canada fel arlunydd rhyfel, gan wneud portreadau cofiadwy o filwyr Canada; dadorchuddiwyd ei furlun rhyfel mawr anorffenedig, The Canadians Opposite Lens, 12 troedfedd wrth 40, yn Amgueddfa Ryfel Canada yn Ottawa yn 2011; erbyn y 1920au prif beintiwr portreadau Prydain, gan beintio T. E. Lawrence, Thomas Hardy, W. B. Yeats, George Bernard Shaw a’r soddgrythores Guilhermina Suggia; efallai mai ei bortread enwocaf yw un o’i gyd-wladwr Dylan Thomas, a gedwir yn Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd a’r Oriel Bortreadau Genedlaethol; dangosodd ei waith yn Jamaica yn 1937 ‘haf bach Mihangel ei athrylith greadigol’.John, Augustus Edwin (1878 – 1961), artist ↗Ceridwen Lloyd-Morgan, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 4 Ionawr 1878, trydydd plentyn Edwin William John ac Augusta (gynt Smith); brawd iau Gwen John; symudodd y teulu o Hwlffordd i Ddinbych-y-pysgod wedi marw’r fam yn 1884; addysgwyd yn lleol ac yn Clifton, aeth i Lundain yn 1894 ac astudio yn Ysgol y Slade am bedair blynedd dan Henry Tonks a Frederick Brown, a gwnaeth ei enw’n gyflym; priododd Ida Nettleship yn 1901; bu’n dysgu celf ym Mhrifysgol Lerpwl, lle cyfarfu â John Sampson, Llyfrgellydd y Brifysgol ac arbenigwr ar y Romani, a ddysgodd Romani iddo; teithiodd ef a’i deulu drwy Gymru a Lloegr mewn carafanau Romani, a ysbrydolodd lawer o’i waith cyn y Rhyfel Byd Cyntaf; o 1911 bu’r teulu’n byw yn Alderney Manor, Dorset, ac o 1927 yn Fryern Court, Hampshire; nodweddir ei waith cynnar gan luniadau eithriadol, portreadau olew dan ddylanwad yr Hen Feistri, ac ysgythriadau; datgelodd ei ymweliadau â gogledd Cymru gyda’r arlunydd Cymreig James Dickson Innes, 1910–1913, ddawn gyfoethog at dirlun mewn dull mwy modern, argraffiadol; am gyfnod byr bu’n arlunydd rhyfel yn Ffrainc i lywodraeth Canada; wedi’r rhyfel daeth yn fwyfwy llwyddiannus fel peintiwr portreadau; R.A. 1928; Urdd Teilyngdod 1942 am wasanaeth i gelfyddyd; er na bu’n byw yng Nghymru wedi 1894 parhaodd yn ddwfn ei serch at ei wlad enedigol, a chefnogodd yr Eisteddfod Genedlaethol a’r Academi Gymreig Frenhinol (Royal Cambrian Academy); cedwir casgliad mawr o’i luniau yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd, a’i bapurau yn y Llyfrgell Genedlaethol; bu farw yn Fryern Court, 31 Hydref 1961.
Wrth ddysgu celf ym Mhrifysgol Lerpwl, cyfarfu â’r llyfrgellydd John Sampson, ysgolhaig mawr y Romani, a ddysgodd eu hiaith iddo. Treuliodd ef a’i deulu gyfnodau hir yn teithio drwy Gymru a Lloegr mewn carafanau Romani, ac ysbrydolodd hyn lawer o’i waith cyn y Rhyfel Byd Cyntaf. Siaradai Romani’n rhugl, a bu’n Llywydd y Gypsy Lore Society o 1937 hyd ei farw.FfynonellauJohn, Augustus Edwin (1878 – 1961), artist ↗Ceridwen Lloyd-Morgan, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 4 Ionawr 1878, trydydd plentyn Edwin William John ac Augusta (gynt Smith); brawd iau Gwen John; symudodd y teulu o Hwlffordd i Ddinbych-y-pysgod wedi marw’r fam yn 1884; addysgwyd yn lleol ac yn Clifton, aeth i Lundain yn 1894 ac astudio yn Ysgol y Slade am bedair blynedd dan Henry Tonks a Frederick Brown, a gwnaeth ei enw’n gyflym; priododd Ida Nettleship yn 1901; bu’n dysgu celf ym Mhrifysgol Lerpwl, lle cyfarfu â John Sampson, Llyfrgellydd y Brifysgol ac arbenigwr ar y Romani, a ddysgodd Romani iddo; teithiodd ef a’i deulu drwy Gymru a Lloegr mewn carafanau Romani, a ysbrydolodd lawer o’i waith cyn y Rhyfel Byd Cyntaf; o 1911 bu’r teulu’n byw yn Alderney Manor, Dorset, ac o 1927 yn Fryern Court, Hampshire; nodweddir ei waith cynnar gan luniadau eithriadol, portreadau olew dan ddylanwad yr Hen Feistri, ac ysgythriadau; datgelodd ei ymweliadau â gogledd Cymru gyda’r arlunydd Cymreig James Dickson Innes, 1910–1913, ddawn gyfoethog at dirlun mewn dull mwy modern, argraffiadol; am gyfnod byr bu’n arlunydd rhyfel yn Ffrainc i lywodraeth Canada; wedi’r rhyfel daeth yn fwyfwy llwyddiannus fel peintiwr portreadau; R.A. 1928; Urdd Teilyngdod 1942 am wasanaeth i gelfyddyd; er na bu’n byw yng Nghymru wedi 1894 parhaodd yn ddwfn ei serch at ei wlad enedigol, a chefnogodd yr Eisteddfod Genedlaethol a’r Academi Gymreig Frenhinol (Royal Cambrian Academy); cedwir casgliad mawr o’i luniau yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd, a’i bapurau yn y Llyfrgell Genedlaethol; bu farw yn Fryern Court, 31 Hydref 1961.Augustus John ↗Wikipedia (Saesneg)Augustus Edwin John (4 Ionawr 1878 – 31 Hydref 1961), peintiwr, lluniadydd ac ysgythrwr o Gymro; am gyfnod fe’i hystyrid yn artist pwysicaf Prydain: dywedodd Virginia Woolf fod ‘oes Augustus John yn gwawrio’ erbyn 1908, a galwodd Wyndham Lewis y deng mlynedd hyd 1914 yn ‘ddegawd Awgwstaidd’; ganed yn Ninbych-y-pysgod, ar The Esplanade; magodd ei fam gariad at luniadu ynddo ef a’i chwaer Gwen; am gyfnod byr yn Ysgol Gelf Dinbych-y-pysgod yn ddwy ar bymtheg; yn y Slade daeth yn brif ddisgybl Henry Tonks a hyd yn oed cyn graddio fe’i hystyrid y lluniadydd mwyaf dawnus o’i genhedlaeth; enillodd Wobr y Slade yn 1898 â Moses and the Brazen Serpent; o tua 1910 peintiodd yng nghwm Arenig gyda J. D. Innes a Derwent Lees; carai Martigues yn Provence; ar hyd ei oes ymddiddorai yn y Romani, gan ddysgu siarad eu hiaith, a bu’n Llywydd y Gypsy Lore Society o 1937 hyd ei farw; yn Rhagfyr 1917 fe’i neilltuwyd i luoedd Canada fel arlunydd rhyfel, gan wneud portreadau cofiadwy o filwyr Canada; dadorchuddiwyd ei furlun rhyfel mawr anorffenedig, The Canadians Opposite Lens, 12 troedfedd wrth 40, yn Amgueddfa Ryfel Canada yn Ottawa yn 2011; erbyn y 1920au prif beintiwr portreadau Prydain, gan beintio T. E. Lawrence, Thomas Hardy, W. B. Yeats, George Bernard Shaw a’r soddgrythores Guilhermina Suggia; efallai mai ei bortread enwocaf yw un o’i gyd-wladwr Dylan Thomas, a gedwir yn Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd a’r Oriel Bortreadau Genedlaethol; dangosodd ei waith yn Jamaica yn 1937 ‘haf bach Mihangel ei athrylith greadigol’.Augustus John ↗Wicipedia CymraegArlunydd o Gymru (4 Ionawr 1878 – 31 Hydref 1961), brawd i Gwen John, a aned yn Ninbych-y-pysgod, sir Benfro; o ganlyniad i ddylanwad James Dickson Innes o Lanelli a Derwent Lees aeth ar daith arlunio i ogledd Cymru, a daeth i sylweddoli posibiliadau paentio tirwedd panoramig y wlad; mae ei bortreadau’n arwyddocaol yn arbennig am eu bod yn rhoi bywyd a chymeriad i’r gwrthrychau; roedd ei gysylltiad â’r Sipsiwn yn un arbennig iawn: siaradai Romani’n rhugl ac roedd yn bresennol yn angladd Dr John Sampson (a elwid yn ‘Romano Rai’ gan y Sipsiwn) ar gopa’r Foel Goch ger Llangwm, sir Conwy, yn Nhachwedd 1931.
Yn Nhachwedd 1931 safodd ymhlith y galarwyr ar gopa’r Foel Goch ger Llangwm, pan roddwyd Sampson, a elwid yn Romano Rai gan y Romani, i orffwys.FfynhonnellAugustus John ↗Wicipedia CymraegArlunydd o Gymru (4 Ionawr 1878 – 31 Hydref 1961), brawd i Gwen John, a aned yn Ninbych-y-pysgod, sir Benfro; o ganlyniad i ddylanwad James Dickson Innes o Lanelli a Derwent Lees aeth ar daith arlunio i ogledd Cymru, a daeth i sylweddoli posibiliadau paentio tirwedd panoramig y wlad; mae ei bortreadau’n arwyddocaol yn arbennig am eu bod yn rhoi bywyd a chymeriad i’r gwrthrychau; roedd ei gysylltiad â’r Sipsiwn yn un arbennig iawn: siaradai Romani’n rhugl ac roedd yn bresennol yn angladd Dr John Sampson (a elwid yn ‘Romano Rai’ gan y Sipsiwn) ar gopa’r Foel Goch ger Llangwm, sir Conwy, yn Nhachwedd 1931.
Rhwng 1910 a 1913 peintiodd yng ngogledd Cymru gyda’i gyfaill James Dickson Innes o Lanelli a gyda Derwent Lees, o gwmpas cwm Arenig. Tynnodd y mynyddoedd ddawn gyfoethog at dirlun ohono, mewn dull mwy ffres a modern.FfynonellauJohn, Augustus Edwin (1878 – 1961), artist ↗Ceridwen Lloyd-Morgan, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 4 Ionawr 1878, trydydd plentyn Edwin William John ac Augusta (gynt Smith); brawd iau Gwen John; symudodd y teulu o Hwlffordd i Ddinbych-y-pysgod wedi marw’r fam yn 1884; addysgwyd yn lleol ac yn Clifton, aeth i Lundain yn 1894 ac astudio yn Ysgol y Slade am bedair blynedd dan Henry Tonks a Frederick Brown, a gwnaeth ei enw’n gyflym; priododd Ida Nettleship yn 1901; bu’n dysgu celf ym Mhrifysgol Lerpwl, lle cyfarfu â John Sampson, Llyfrgellydd y Brifysgol ac arbenigwr ar y Romani, a ddysgodd Romani iddo; teithiodd ef a’i deulu drwy Gymru a Lloegr mewn carafanau Romani, a ysbrydolodd lawer o’i waith cyn y Rhyfel Byd Cyntaf; o 1911 bu’r teulu’n byw yn Alderney Manor, Dorset, ac o 1927 yn Fryern Court, Hampshire; nodweddir ei waith cynnar gan luniadau eithriadol, portreadau olew dan ddylanwad yr Hen Feistri, ac ysgythriadau; datgelodd ei ymweliadau â gogledd Cymru gyda’r arlunydd Cymreig James Dickson Innes, 1910–1913, ddawn gyfoethog at dirlun mewn dull mwy modern, argraffiadol; am gyfnod byr bu’n arlunydd rhyfel yn Ffrainc i lywodraeth Canada; wedi’r rhyfel daeth yn fwyfwy llwyddiannus fel peintiwr portreadau; R.A. 1928; Urdd Teilyngdod 1942 am wasanaeth i gelfyddyd; er na bu’n byw yng Nghymru wedi 1894 parhaodd yn ddwfn ei serch at ei wlad enedigol, a chefnogodd yr Eisteddfod Genedlaethol a’r Academi Gymreig Frenhinol (Royal Cambrian Academy); cedwir casgliad mawr o’i luniau yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd, a’i bapurau yn y Llyfrgell Genedlaethol; bu farw yn Fryern Court, 31 Hydref 1961.Augustus John ↗Wikipedia (Saesneg)Augustus Edwin John (4 Ionawr 1878 – 31 Hydref 1961), peintiwr, lluniadydd ac ysgythrwr o Gymro; am gyfnod fe’i hystyrid yn artist pwysicaf Prydain: dywedodd Virginia Woolf fod ‘oes Augustus John yn gwawrio’ erbyn 1908, a galwodd Wyndham Lewis y deng mlynedd hyd 1914 yn ‘ddegawd Awgwstaidd’; ganed yn Ninbych-y-pysgod, ar The Esplanade; magodd ei fam gariad at luniadu ynddo ef a’i chwaer Gwen; am gyfnod byr yn Ysgol Gelf Dinbych-y-pysgod yn ddwy ar bymtheg; yn y Slade daeth yn brif ddisgybl Henry Tonks a hyd yn oed cyn graddio fe’i hystyrid y lluniadydd mwyaf dawnus o’i genhedlaeth; enillodd Wobr y Slade yn 1898 â Moses and the Brazen Serpent; o tua 1910 peintiodd yng nghwm Arenig gyda J. D. Innes a Derwent Lees; carai Martigues yn Provence; ar hyd ei oes ymddiddorai yn y Romani, gan ddysgu siarad eu hiaith, a bu’n Llywydd y Gypsy Lore Society o 1937 hyd ei farw; yn Rhagfyr 1917 fe’i neilltuwyd i luoedd Canada fel arlunydd rhyfel, gan wneud portreadau cofiadwy o filwyr Canada; dadorchuddiwyd ei furlun rhyfel mawr anorffenedig, The Canadians Opposite Lens, 12 troedfedd wrth 40, yn Amgueddfa Ryfel Canada yn Ottawa yn 2011; erbyn y 1920au prif beintiwr portreadau Prydain, gan beintio T. E. Lawrence, Thomas Hardy, W. B. Yeats, George Bernard Shaw a’r soddgrythores Guilhermina Suggia; efallai mai ei bortread enwocaf yw un o’i gyd-wladwr Dylan Thomas, a gedwir yn Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd a’r Oriel Bortreadau Genedlaethol; dangosodd ei waith yn Jamaica yn 1937 ‘haf bach Mihangel ei athrylith greadigol’.Augustus John ↗Wicipedia CymraegArlunydd o Gymru (4 Ionawr 1878 – 31 Hydref 1961), brawd i Gwen John, a aned yn Ninbych-y-pysgod, sir Benfro; o ganlyniad i ddylanwad James Dickson Innes o Lanelli a Derwent Lees aeth ar daith arlunio i ogledd Cymru, a daeth i sylweddoli posibiliadau paentio tirwedd panoramig y wlad; mae ei bortreadau’n arwyddocaol yn arbennig am eu bod yn rhoi bywyd a chymeriad i’r gwrthrychau; roedd ei gysylltiad â’r Sipsiwn yn un arbennig iawn: siaradai Romani’n rhugl ac roedd yn bresennol yn angladd Dr John Sampson (a elwid yn ‘Romano Rai’ gan y Sipsiwn) ar gopa’r Foel Goch ger Llangwm, sir Conwy, yn Nhachwedd 1931.
Dywedodd Virginia Woolf fod oes Augustus John yn gwawrio erbyn 1908, a galwodd yr arlunydd Wyndham Lewis y deng mlynedd hyd 1914 yn ddegawd Awgwstaidd. Am gyfnod fe’i hystyrid yr artist pwysicaf a weithiai ym Mhrydain.FfynhonnellAugustus John ↗Wikipedia (Saesneg)Augustus Edwin John (4 Ionawr 1878 – 31 Hydref 1961), peintiwr, lluniadydd ac ysgythrwr o Gymro; am gyfnod fe’i hystyrid yn artist pwysicaf Prydain: dywedodd Virginia Woolf fod ‘oes Augustus John yn gwawrio’ erbyn 1908, a galwodd Wyndham Lewis y deng mlynedd hyd 1914 yn ‘ddegawd Awgwstaidd’; ganed yn Ninbych-y-pysgod, ar The Esplanade; magodd ei fam gariad at luniadu ynddo ef a’i chwaer Gwen; am gyfnod byr yn Ysgol Gelf Dinbych-y-pysgod yn ddwy ar bymtheg; yn y Slade daeth yn brif ddisgybl Henry Tonks a hyd yn oed cyn graddio fe’i hystyrid y lluniadydd mwyaf dawnus o’i genhedlaeth; enillodd Wobr y Slade yn 1898 â Moses and the Brazen Serpent; o tua 1910 peintiodd yng nghwm Arenig gyda J. D. Innes a Derwent Lees; carai Martigues yn Provence; ar hyd ei oes ymddiddorai yn y Romani, gan ddysgu siarad eu hiaith, a bu’n Llywydd y Gypsy Lore Society o 1937 hyd ei farw; yn Rhagfyr 1917 fe’i neilltuwyd i luoedd Canada fel arlunydd rhyfel, gan wneud portreadau cofiadwy o filwyr Canada; dadorchuddiwyd ei furlun rhyfel mawr anorffenedig, The Canadians Opposite Lens, 12 troedfedd wrth 40, yn Amgueddfa Ryfel Canada yn Ottawa yn 2011; erbyn y 1920au prif beintiwr portreadau Prydain, gan beintio T. E. Lawrence, Thomas Hardy, W. B. Yeats, George Bernard Shaw a’r soddgrythores Guilhermina Suggia; efallai mai ei bortread enwocaf yw un o’i gyd-wladwr Dylan Thomas, a gedwir yn Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd a’r Oriel Bortreadau Genedlaethol; dangosodd ei waith yn Jamaica yn 1937 ‘haf bach Mihangel ei athrylith greadigol’.
Yn Rhagfyr 1917 aeth i Ffrainc fel arlunydd rhyfel gyda lluoedd Canada, a gwnaeth bortreadau cofiadwy o filwyr Canada. Dadorchuddiwyd ei lun rhyfel anferth anorffenedig, The Canadians Opposite Lens, deuddeg troedfedd o uchder a deugain troedfedd o hyd, yn Amgueddfa Ryfel Canada yn Ottawa yn 2011.FfynonellauAugustus John ↗Wikipedia (Saesneg)Augustus Edwin John (4 Ionawr 1878 – 31 Hydref 1961), peintiwr, lluniadydd ac ysgythrwr o Gymro; am gyfnod fe’i hystyrid yn artist pwysicaf Prydain: dywedodd Virginia Woolf fod ‘oes Augustus John yn gwawrio’ erbyn 1908, a galwodd Wyndham Lewis y deng mlynedd hyd 1914 yn ‘ddegawd Awgwstaidd’; ganed yn Ninbych-y-pysgod, ar The Esplanade; magodd ei fam gariad at luniadu ynddo ef a’i chwaer Gwen; am gyfnod byr yn Ysgol Gelf Dinbych-y-pysgod yn ddwy ar bymtheg; yn y Slade daeth yn brif ddisgybl Henry Tonks a hyd yn oed cyn graddio fe’i hystyrid y lluniadydd mwyaf dawnus o’i genhedlaeth; enillodd Wobr y Slade yn 1898 â Moses and the Brazen Serpent; o tua 1910 peintiodd yng nghwm Arenig gyda J. D. Innes a Derwent Lees; carai Martigues yn Provence; ar hyd ei oes ymddiddorai yn y Romani, gan ddysgu siarad eu hiaith, a bu’n Llywydd y Gypsy Lore Society o 1937 hyd ei farw; yn Rhagfyr 1917 fe’i neilltuwyd i luoedd Canada fel arlunydd rhyfel, gan wneud portreadau cofiadwy o filwyr Canada; dadorchuddiwyd ei furlun rhyfel mawr anorffenedig, The Canadians Opposite Lens, 12 troedfedd wrth 40, yn Amgueddfa Ryfel Canada yn Ottawa yn 2011; erbyn y 1920au prif beintiwr portreadau Prydain, gan beintio T. E. Lawrence, Thomas Hardy, W. B. Yeats, George Bernard Shaw a’r soddgrythores Guilhermina Suggia; efallai mai ei bortread enwocaf yw un o’i gyd-wladwr Dylan Thomas, a gedwir yn Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd a’r Oriel Bortreadau Genedlaethol; dangosodd ei waith yn Jamaica yn 1937 ‘haf bach Mihangel ei athrylith greadigol’.John, Augustus Edwin (1878 – 1961), artist ↗Ceridwen Lloyd-Morgan, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 4 Ionawr 1878, trydydd plentyn Edwin William John ac Augusta (gynt Smith); brawd iau Gwen John; symudodd y teulu o Hwlffordd i Ddinbych-y-pysgod wedi marw’r fam yn 1884; addysgwyd yn lleol ac yn Clifton, aeth i Lundain yn 1894 ac astudio yn Ysgol y Slade am bedair blynedd dan Henry Tonks a Frederick Brown, a gwnaeth ei enw’n gyflym; priododd Ida Nettleship yn 1901; bu’n dysgu celf ym Mhrifysgol Lerpwl, lle cyfarfu â John Sampson, Llyfrgellydd y Brifysgol ac arbenigwr ar y Romani, a ddysgodd Romani iddo; teithiodd ef a’i deulu drwy Gymru a Lloegr mewn carafanau Romani, a ysbrydolodd lawer o’i waith cyn y Rhyfel Byd Cyntaf; o 1911 bu’r teulu’n byw yn Alderney Manor, Dorset, ac o 1927 yn Fryern Court, Hampshire; nodweddir ei waith cynnar gan luniadau eithriadol, portreadau olew dan ddylanwad yr Hen Feistri, ac ysgythriadau; datgelodd ei ymweliadau â gogledd Cymru gyda’r arlunydd Cymreig James Dickson Innes, 1910–1913, ddawn gyfoethog at dirlun mewn dull mwy modern, argraffiadol; am gyfnod byr bu’n arlunydd rhyfel yn Ffrainc i lywodraeth Canada; wedi’r rhyfel daeth yn fwyfwy llwyddiannus fel peintiwr portreadau; R.A. 1928; Urdd Teilyngdod 1942 am wasanaeth i gelfyddyd; er na bu’n byw yng Nghymru wedi 1894 parhaodd yn ddwfn ei serch at ei wlad enedigol, a chefnogodd yr Eisteddfod Genedlaethol a’r Academi Gymreig Frenhinol (Royal Cambrian Academy); cedwir casgliad mawr o’i luniau yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd, a’i bapurau yn y Llyfrgell Genedlaethol; bu farw yn Fryern Court, 31 Hydref 1961.
Erbyn y 1920au ef oedd prif beintiwr portreadau Prydain. Peintiodd T. E. Lawrence, Thomas Hardy, W. B. Yeats, George Bernard Shaw a’r soddgrythores Guilhermina Suggia. Efallai mai ei bortread enwocaf yw un o’i gyd-wladwr Dylan Thomas, sy’n crogi yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd, gydag un arall yn yr Oriel Bortreadau Genedlaethol.FfynhonnellAugustus John ↗Wikipedia (Saesneg)Augustus Edwin John (4 Ionawr 1878 – 31 Hydref 1961), peintiwr, lluniadydd ac ysgythrwr o Gymro; am gyfnod fe’i hystyrid yn artist pwysicaf Prydain: dywedodd Virginia Woolf fod ‘oes Augustus John yn gwawrio’ erbyn 1908, a galwodd Wyndham Lewis y deng mlynedd hyd 1914 yn ‘ddegawd Awgwstaidd’; ganed yn Ninbych-y-pysgod, ar The Esplanade; magodd ei fam gariad at luniadu ynddo ef a’i chwaer Gwen; am gyfnod byr yn Ysgol Gelf Dinbych-y-pysgod yn ddwy ar bymtheg; yn y Slade daeth yn brif ddisgybl Henry Tonks a hyd yn oed cyn graddio fe’i hystyrid y lluniadydd mwyaf dawnus o’i genhedlaeth; enillodd Wobr y Slade yn 1898 â Moses and the Brazen Serpent; o tua 1910 peintiodd yng nghwm Arenig gyda J. D. Innes a Derwent Lees; carai Martigues yn Provence; ar hyd ei oes ymddiddorai yn y Romani, gan ddysgu siarad eu hiaith, a bu’n Llywydd y Gypsy Lore Society o 1937 hyd ei farw; yn Rhagfyr 1917 fe’i neilltuwyd i luoedd Canada fel arlunydd rhyfel, gan wneud portreadau cofiadwy o filwyr Canada; dadorchuddiwyd ei furlun rhyfel mawr anorffenedig, The Canadians Opposite Lens, 12 troedfedd wrth 40, yn Amgueddfa Ryfel Canada yn Ottawa yn 2011; erbyn y 1920au prif beintiwr portreadau Prydain, gan beintio T. E. Lawrence, Thomas Hardy, W. B. Yeats, George Bernard Shaw a’r soddgrythores Guilhermina Suggia; efallai mai ei bortread enwocaf yw un o’i gyd-wladwr Dylan Thomas, a gedwir yn Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd a’r Oriel Bortreadau Genedlaethol; dangosodd ei waith yn Jamaica yn 1937 ‘haf bach Mihangel ei athrylith greadigol’.
Fe’i gwnaed yn Academydd Brenhinol yn 1928, ac yn 1942 derbyniodd yr Urdd Teilyngdod am ei wasanaeth i gelfyddyd.FfynhonnellJohn, Augustus Edwin (1878 – 1961), artist ↗Ceridwen Lloyd-Morgan, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 4 Ionawr 1878, trydydd plentyn Edwin William John ac Augusta (gynt Smith); brawd iau Gwen John; symudodd y teulu o Hwlffordd i Ddinbych-y-pysgod wedi marw’r fam yn 1884; addysgwyd yn lleol ac yn Clifton, aeth i Lundain yn 1894 ac astudio yn Ysgol y Slade am bedair blynedd dan Henry Tonks a Frederick Brown, a gwnaeth ei enw’n gyflym; priododd Ida Nettleship yn 1901; bu’n dysgu celf ym Mhrifysgol Lerpwl, lle cyfarfu â John Sampson, Llyfrgellydd y Brifysgol ac arbenigwr ar y Romani, a ddysgodd Romani iddo; teithiodd ef a’i deulu drwy Gymru a Lloegr mewn carafanau Romani, a ysbrydolodd lawer o’i waith cyn y Rhyfel Byd Cyntaf; o 1911 bu’r teulu’n byw yn Alderney Manor, Dorset, ac o 1927 yn Fryern Court, Hampshire; nodweddir ei waith cynnar gan luniadau eithriadol, portreadau olew dan ddylanwad yr Hen Feistri, ac ysgythriadau; datgelodd ei ymweliadau â gogledd Cymru gyda’r arlunydd Cymreig James Dickson Innes, 1910–1913, ddawn gyfoethog at dirlun mewn dull mwy modern, argraffiadol; am gyfnod byr bu’n arlunydd rhyfel yn Ffrainc i lywodraeth Canada; wedi’r rhyfel daeth yn fwyfwy llwyddiannus fel peintiwr portreadau; R.A. 1928; Urdd Teilyngdod 1942 am wasanaeth i gelfyddyd; er na bu’n byw yng Nghymru wedi 1894 parhaodd yn ddwfn ei serch at ei wlad enedigol, a chefnogodd yr Eisteddfod Genedlaethol a’r Academi Gymreig Frenhinol (Royal Cambrian Academy); cedwir casgliad mawr o’i luniau yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd, a’i bapurau yn y Llyfrgell Genedlaethol; bu farw yn Fryern Court, 31 Hydref 1961.
Ni bu’n byw yng Nghymru wedi 1894, ond parhaodd yn ddwfn ei serch at ei wlad enedigol, a chefnogodd yr Eisteddfod Genedlaethol a’r Academi Gymreig Frenhinol. Bu farw yn ei gartref, Fryern Court yn Hampshire, ar 31 Hydref 1961. Cedwir casgliad mawr o’i luniau yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd, a’i bapurau yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru.FfynhonnellJohn, Augustus Edwin (1878 – 1961), artist ↗Ceridwen Lloyd-Morgan, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 4 Ionawr 1878, trydydd plentyn Edwin William John ac Augusta (gynt Smith); brawd iau Gwen John; symudodd y teulu o Hwlffordd i Ddinbych-y-pysgod wedi marw’r fam yn 1884; addysgwyd yn lleol ac yn Clifton, aeth i Lundain yn 1894 ac astudio yn Ysgol y Slade am bedair blynedd dan Henry Tonks a Frederick Brown, a gwnaeth ei enw’n gyflym; priododd Ida Nettleship yn 1901; bu’n dysgu celf ym Mhrifysgol Lerpwl, lle cyfarfu â John Sampson, Llyfrgellydd y Brifysgol ac arbenigwr ar y Romani, a ddysgodd Romani iddo; teithiodd ef a’i deulu drwy Gymru a Lloegr mewn carafanau Romani, a ysbrydolodd lawer o’i waith cyn y Rhyfel Byd Cyntaf; o 1911 bu’r teulu’n byw yn Alderney Manor, Dorset, ac o 1927 yn Fryern Court, Hampshire; nodweddir ei waith cynnar gan luniadau eithriadol, portreadau olew dan ddylanwad yr Hen Feistri, ac ysgythriadau; datgelodd ei ymweliadau â gogledd Cymru gyda’r arlunydd Cymreig James Dickson Innes, 1910–1913, ddawn gyfoethog at dirlun mewn dull mwy modern, argraffiadol; am gyfnod byr bu’n arlunydd rhyfel yn Ffrainc i lywodraeth Canada; wedi’r rhyfel daeth yn fwyfwy llwyddiannus fel peintiwr portreadau; R.A. 1928; Urdd Teilyngdod 1942 am wasanaeth i gelfyddyd; er na bu’n byw yng Nghymru wedi 1894 parhaodd yn ddwfn ei serch at ei wlad enedigol, a chefnogodd yr Eisteddfod Genedlaethol a’r Academi Gymreig Frenhinol (Royal Cambrian Academy); cedwir casgliad mawr o’i luniau yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd, a’i bapurau yn y Llyfrgell Genedlaethol; bu farw yn Fryern Court, 31 Hydref 1961.
Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward LloydFe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy HughesPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeAthro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.
Syr John Morris-JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf