Syr John Edward Lloyd
Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward Lloyd
Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
1895–1974
Yr arlunydd a’r bardd, mab i argraffydd o Gymro o Dreffynnon, y mae ei In Parenthesis, am y Ffiwsilwyr Cymreig yng Nghoed Mametz, yn un o weithiau mawr y Rhyfel Byd Cyntaf.
Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Roedd David Jones yn arlunydd, ysgythrwr a bardd a gariai Gymru ei dad yng nghalon popeth a wnâi. Canmolwyd ei In Parenthesis, am y milwyr Cymreig yng Nghoed Mametz, gan T. S. Eliot a W. B. Yeats; galwodd W. H. Auden The Anathemata yn ôl pob tebyg y gerdd hir orau a ysgrifennwyd yn Saesneg yn y ganrif; a barnai Kenneth Clark mai ef oedd yr arlunydd byw gorau ym Mhrydain.FfynonellauDavid Jones (artist-poet) ↗Wikipedia (Saesneg)David Michael Jones CH (1 Tachwedd 1895 – 28 Hydref 1974), arlunydd a bardd modernaidd; fel arlunydd gweithiai’n bennaf mewn dyfrlliw ar bortreadau a darluniau o anifeiliaid, tirluniau, hen storïau a phynciau crefyddol; hefyd ysgythrwr pren a pheintiwr arysgrifau; yn 1965 barnodd Kenneth Clark mai ef oedd yr arlunydd Prydeinig byw gorau, a gosododd T. S. Eliot a W. H. Auden ei farddoniaeth ymhlith y gorau a ysgrifennwyd yn eu canrif; mae ei waith yn cael ei ffurf o’i ffydd Gristnogol a’i etifeddiaeth Gymreig; ganed ei dad James yn sir y Fflint i deulu Cymraeg; gwyddai o chwech oed y byddai’n rhoi’i fywyd i gelfyddyd; yn 1971 ysgrifennodd at Saunders Lewis am ‘argyhoeddiad angerddol fy mod yn perthyn i genedl fy nhad, a deimlwn yn sicr erbyn i mi fod yn saith oed’; ymrestrodd ym Mataliwn Cymry Llundain y Ffiwsilwyr Cymreig Brenhinol ar 2 Ionawr 1915 a gwasanaethu ar Ffrynt y Gorllewin 1915–1918 gyda’r 38ain Adran (Gymreig); treuliodd fwy o amser ar y rheng flaen (117 wythnos) nag unrhyw awdur Prydeinig arall yn y rhyfel; clwyfwyd yng Nghoed Mametz, a bu yn yr ymosodiad ar Pilckem Ridge yn 1917; darluniodd The Book of Jonah, Gulliver’s Travels, The Chester Play of the Deluge a The Rime of the Ancient Mariner Coleridge, ac ysgythrodd wynebddalen i gyfieithiad Cymraeg o Lyfr y Pregethwr; ymwelai’n aml â Chapel-y-ffin a mynachod Ynys Bŷr; arddangosodd forluniau dyfrlliw a thirluniau Cymreig yn Llundain; dangoswyd ei gelfyddyd yn Chicago yn 1933, ym Miennale Fenis yn 1934 ac yn Ffair y Byd Efrog Newydd yn 1939; yn y 1950au gwnaeth lawer o arysgrifau hardd wedi’u peintio, ffurf ar gelfyddyd a ddyfeisiodd ef, a darluniau o flodau mewn cwpanau gwydr; enillodd In Parenthesis Wobr Hawthornden yn 1938, yr unig wobr lenyddol Brydeinig fawr bryd hynny.Jones, Walter David Michael (1895 – 1974), painter and poet ↗Luke Thurston, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruUn o artistiaid llenyddol mawr moderniaeth Prydain, yn ogystal ag ysgythrwr, darlunydd ac arlunydd pwysig, ac ysgrifwr medrus; ganed yn Brockley, Caint, 1 Tachwedd 1895, trydydd plentyn James ac Alice Jones; roedd ei dad James Jones (1860–1943) yn frodor o Dreffynnon, sir y Fflint, a symudodd i Lundain yn 1883 i weithio’n argraffydd i’r Christian Herald; erbyn naw oed roedd wedi gollwng ei enw cyntaf, Walter; cymerodd yr enw Michael wrth ddod yn Gatholig yn 1921; yn 1909, yn bedair ar ddeg, dechreuodd astudio yn Ysgol Gelf Camberwell dan A. S. Hartrick, a’i cyflwynodd i Walter Sickert; ymunodd â 15fed Bataliwn ‘Cymry Llundain’ y Ffiwsilwyr Cymreig Brenhinol yn Ionawr 1915, wedi’i wrthod ddwywaith; gwasanaethodd fel milwr cyffredin ar y ffrynt o Ragfyr 1915 a bu ym mrwydr Coed Mametz yng Ngorffennaf 1916, y rhydd hanes barddonol ohoni yn In Parenthesis; wedi cyfnodau o wella yn Lloegr dychwelai bob tro i’w fataliwn yn Ffrainc; rhyddhawyd Ionawr 1919, astudiodd yn Ysgol Gelf Westminster gyda grant cyn-filwr; cyffyrddwyd ag ef yn ddwfn yn y rhyfel o weld offeiriad yn dweud yr Offeren i filwyr mewn adeilad adfeiliedig ger y ffrynt; cyfarfu ag Eric Gill yn 1921 a gweithio gyda’i gymuned o artistiaid a chrefftwyr yn Ditchling ac, o 1924 hyd 1928, yng Nghapel-y-ffin yn y Mynyddoedd Duon, gan ddysgu ysgythru pren, llythrennu ac argraffu; cyfnod dwys o greu 1928–32, cannoedd o luniau a drafft cyntaf In Parenthesis; aelod o’r Seven and Five Society; cyhoeddwyd In Parenthesis gan Faber yn 1937, cafodd glod uchel gan T. S. Eliot a W. B. Yeats a Gwobr Hawthornden yn 1938; The Anathemata, a gwblhawyd 1951, a alwyd gan W. H. Auden ‘yn ôl pob tebyg y gerdd hir orau a ysgrifennwyd yn Saesneg y ganrif hon’, gwaith mawr crwydrol drwy ddaeareg, hanes a stori Prydain, sy’n agor gyda dyrchafu’r bara ac yn cau gyda chodi’r cwpan; o 1944 datblygodd arysgrifau wedi’u peintio, gan ddefnyddio paent a chreon cwyr i wneud i’r llythrennau edrych fel petaent wedi’u cerfio mewn hen garreg; uniaethai’n gryf â diwylliant Cymreig ei dad, a thrwy ei gyfeillgarwch â Saunders Lewis a Valerie Wynne-Williams cymerodd ran mewn trafodaethau ar genedligrwydd Cymru; CBE 1955, D.Litt. er anrhydedd Prifysgol Cymru 1960, Cydymaith Anrhydedd 1974; bu farw 28 Hydref 1974 yn Harrow.
| Ganed | 1 Tachwedd 1895, Brockley, Caint |
|---|---|
| Tad | James Jones o Dreffynnon, sir y Fflint |
| Rhyfel | Y Ffiwsilwyr Cymreig Brenhinol, 15fed Bataliwn (Cymry Llundain), 1915 hyd 1918 |
| Cerddi | In Parenthesis (1937); The Anathemata (1952); The Sleeping Lord (1974) |
| Gwobr | Gwobr Hawthornden, 1938 |
| Anrhydeddau | CBE 1955; Cydymaith Anrhydedd 1974 |
| Bu farw | 28 Hydref 1974 |
Ganed David Jones ar 1 Tachwedd 1895 yn Brockley yng Nghaint, trydydd plentyn James ac Alice Jones. Daethai ei dad o deulu Cymraeg yn Nhreffynnon yn sir y Fflint a symud i Lundain i weithio’n argraffydd. Yn fachgen bach gollyngodd David ei enw cyntaf, Walter, ac ysgrifennodd yn ddiweddarach at Saunders Lewis am argyhoeddiad angerddol, a deimlai erbyn ei fod yn saith, ei fod yn perthyn i genedl ei dad.FfynonellauJones, Walter David Michael (1895 – 1974), painter and poet ↗Luke Thurston, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruUn o artistiaid llenyddol mawr moderniaeth Prydain, yn ogystal ag ysgythrwr, darlunydd ac arlunydd pwysig, ac ysgrifwr medrus; ganed yn Brockley, Caint, 1 Tachwedd 1895, trydydd plentyn James ac Alice Jones; roedd ei dad James Jones (1860–1943) yn frodor o Dreffynnon, sir y Fflint, a symudodd i Lundain yn 1883 i weithio’n argraffydd i’r Christian Herald; erbyn naw oed roedd wedi gollwng ei enw cyntaf, Walter; cymerodd yr enw Michael wrth ddod yn Gatholig yn 1921; yn 1909, yn bedair ar ddeg, dechreuodd astudio yn Ysgol Gelf Camberwell dan A. S. Hartrick, a’i cyflwynodd i Walter Sickert; ymunodd â 15fed Bataliwn ‘Cymry Llundain’ y Ffiwsilwyr Cymreig Brenhinol yn Ionawr 1915, wedi’i wrthod ddwywaith; gwasanaethodd fel milwr cyffredin ar y ffrynt o Ragfyr 1915 a bu ym mrwydr Coed Mametz yng Ngorffennaf 1916, y rhydd hanes barddonol ohoni yn In Parenthesis; wedi cyfnodau o wella yn Lloegr dychwelai bob tro i’w fataliwn yn Ffrainc; rhyddhawyd Ionawr 1919, astudiodd yn Ysgol Gelf Westminster gyda grant cyn-filwr; cyffyrddwyd ag ef yn ddwfn yn y rhyfel o weld offeiriad yn dweud yr Offeren i filwyr mewn adeilad adfeiliedig ger y ffrynt; cyfarfu ag Eric Gill yn 1921 a gweithio gyda’i gymuned o artistiaid a chrefftwyr yn Ditchling ac, o 1924 hyd 1928, yng Nghapel-y-ffin yn y Mynyddoedd Duon, gan ddysgu ysgythru pren, llythrennu ac argraffu; cyfnod dwys o greu 1928–32, cannoedd o luniau a drafft cyntaf In Parenthesis; aelod o’r Seven and Five Society; cyhoeddwyd In Parenthesis gan Faber yn 1937, cafodd glod uchel gan T. S. Eliot a W. B. Yeats a Gwobr Hawthornden yn 1938; The Anathemata, a gwblhawyd 1951, a alwyd gan W. H. Auden ‘yn ôl pob tebyg y gerdd hir orau a ysgrifennwyd yn Saesneg y ganrif hon’, gwaith mawr crwydrol drwy ddaeareg, hanes a stori Prydain, sy’n agor gyda dyrchafu’r bara ac yn cau gyda chodi’r cwpan; o 1944 datblygodd arysgrifau wedi’u peintio, gan ddefnyddio paent a chreon cwyr i wneud i’r llythrennau edrych fel petaent wedi’u cerfio mewn hen garreg; uniaethai’n gryf â diwylliant Cymreig ei dad, a thrwy ei gyfeillgarwch â Saunders Lewis a Valerie Wynne-Williams cymerodd ran mewn trafodaethau ar genedligrwydd Cymru; CBE 1955, D.Litt. er anrhydedd Prifysgol Cymru 1960, Cydymaith Anrhydedd 1974; bu farw 28 Hydref 1974 yn Harrow.David Jones (artist-poet) ↗Wikipedia (Saesneg)David Michael Jones CH (1 Tachwedd 1895 – 28 Hydref 1974), arlunydd a bardd modernaidd; fel arlunydd gweithiai’n bennaf mewn dyfrlliw ar bortreadau a darluniau o anifeiliaid, tirluniau, hen storïau a phynciau crefyddol; hefyd ysgythrwr pren a pheintiwr arysgrifau; yn 1965 barnodd Kenneth Clark mai ef oedd yr arlunydd Prydeinig byw gorau, a gosododd T. S. Eliot a W. H. Auden ei farddoniaeth ymhlith y gorau a ysgrifennwyd yn eu canrif; mae ei waith yn cael ei ffurf o’i ffydd Gristnogol a’i etifeddiaeth Gymreig; ganed ei dad James yn sir y Fflint i deulu Cymraeg; gwyddai o chwech oed y byddai’n rhoi’i fywyd i gelfyddyd; yn 1971 ysgrifennodd at Saunders Lewis am ‘argyhoeddiad angerddol fy mod yn perthyn i genedl fy nhad, a deimlwn yn sicr erbyn i mi fod yn saith oed’; ymrestrodd ym Mataliwn Cymry Llundain y Ffiwsilwyr Cymreig Brenhinol ar 2 Ionawr 1915 a gwasanaethu ar Ffrynt y Gorllewin 1915–1918 gyda’r 38ain Adran (Gymreig); treuliodd fwy o amser ar y rheng flaen (117 wythnos) nag unrhyw awdur Prydeinig arall yn y rhyfel; clwyfwyd yng Nghoed Mametz, a bu yn yr ymosodiad ar Pilckem Ridge yn 1917; darluniodd The Book of Jonah, Gulliver’s Travels, The Chester Play of the Deluge a The Rime of the Ancient Mariner Coleridge, ac ysgythrodd wynebddalen i gyfieithiad Cymraeg o Lyfr y Pregethwr; ymwelai’n aml â Chapel-y-ffin a mynachod Ynys Bŷr; arddangosodd forluniau dyfrlliw a thirluniau Cymreig yn Llundain; dangoswyd ei gelfyddyd yn Chicago yn 1933, ym Miennale Fenis yn 1934 ac yn Ffair y Byd Efrog Newydd yn 1939; yn y 1950au gwnaeth lawer o arysgrifau hardd wedi’u peintio, ffurf ar gelfyddyd a ddyfeisiodd ef, a darluniau o flodau mewn cwpanau gwydr; enillodd In Parenthesis Wobr Hawthornden yn 1938, yr unig wobr lenyddol Brydeinig fawr bryd hynny.
Gwyddai o chwech oed y byddai’n rhoi’i fywyd i gelfyddyd, ac yn bedair ar ddeg aeth i Ysgol Gelf Camberwell.FfynonellauDavid Jones (artist-poet) ↗Wikipedia (Saesneg)David Michael Jones CH (1 Tachwedd 1895 – 28 Hydref 1974), arlunydd a bardd modernaidd; fel arlunydd gweithiai’n bennaf mewn dyfrlliw ar bortreadau a darluniau o anifeiliaid, tirluniau, hen storïau a phynciau crefyddol; hefyd ysgythrwr pren a pheintiwr arysgrifau; yn 1965 barnodd Kenneth Clark mai ef oedd yr arlunydd Prydeinig byw gorau, a gosododd T. S. Eliot a W. H. Auden ei farddoniaeth ymhlith y gorau a ysgrifennwyd yn eu canrif; mae ei waith yn cael ei ffurf o’i ffydd Gristnogol a’i etifeddiaeth Gymreig; ganed ei dad James yn sir y Fflint i deulu Cymraeg; gwyddai o chwech oed y byddai’n rhoi’i fywyd i gelfyddyd; yn 1971 ysgrifennodd at Saunders Lewis am ‘argyhoeddiad angerddol fy mod yn perthyn i genedl fy nhad, a deimlwn yn sicr erbyn i mi fod yn saith oed’; ymrestrodd ym Mataliwn Cymry Llundain y Ffiwsilwyr Cymreig Brenhinol ar 2 Ionawr 1915 a gwasanaethu ar Ffrynt y Gorllewin 1915–1918 gyda’r 38ain Adran (Gymreig); treuliodd fwy o amser ar y rheng flaen (117 wythnos) nag unrhyw awdur Prydeinig arall yn y rhyfel; clwyfwyd yng Nghoed Mametz, a bu yn yr ymosodiad ar Pilckem Ridge yn 1917; darluniodd The Book of Jonah, Gulliver’s Travels, The Chester Play of the Deluge a The Rime of the Ancient Mariner Coleridge, ac ysgythrodd wynebddalen i gyfieithiad Cymraeg o Lyfr y Pregethwr; ymwelai’n aml â Chapel-y-ffin a mynachod Ynys Bŷr; arddangosodd forluniau dyfrlliw a thirluniau Cymreig yn Llundain; dangoswyd ei gelfyddyd yn Chicago yn 1933, ym Miennale Fenis yn 1934 ac yn Ffair y Byd Efrog Newydd yn 1939; yn y 1950au gwnaeth lawer o arysgrifau hardd wedi’u peintio, ffurf ar gelfyddyd a ddyfeisiodd ef, a darluniau o flodau mewn cwpanau gwydr; enillodd In Parenthesis Wobr Hawthornden yn 1938, yr unig wobr lenyddol Brydeinig fawr bryd hynny.Jones, Walter David Michael (1895 – 1974), painter and poet ↗Luke Thurston, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruUn o artistiaid llenyddol mawr moderniaeth Prydain, yn ogystal ag ysgythrwr, darlunydd ac arlunydd pwysig, ac ysgrifwr medrus; ganed yn Brockley, Caint, 1 Tachwedd 1895, trydydd plentyn James ac Alice Jones; roedd ei dad James Jones (1860–1943) yn frodor o Dreffynnon, sir y Fflint, a symudodd i Lundain yn 1883 i weithio’n argraffydd i’r Christian Herald; erbyn naw oed roedd wedi gollwng ei enw cyntaf, Walter; cymerodd yr enw Michael wrth ddod yn Gatholig yn 1921; yn 1909, yn bedair ar ddeg, dechreuodd astudio yn Ysgol Gelf Camberwell dan A. S. Hartrick, a’i cyflwynodd i Walter Sickert; ymunodd â 15fed Bataliwn ‘Cymry Llundain’ y Ffiwsilwyr Cymreig Brenhinol yn Ionawr 1915, wedi’i wrthod ddwywaith; gwasanaethodd fel milwr cyffredin ar y ffrynt o Ragfyr 1915 a bu ym mrwydr Coed Mametz yng Ngorffennaf 1916, y rhydd hanes barddonol ohoni yn In Parenthesis; wedi cyfnodau o wella yn Lloegr dychwelai bob tro i’w fataliwn yn Ffrainc; rhyddhawyd Ionawr 1919, astudiodd yn Ysgol Gelf Westminster gyda grant cyn-filwr; cyffyrddwyd ag ef yn ddwfn yn y rhyfel o weld offeiriad yn dweud yr Offeren i filwyr mewn adeilad adfeiliedig ger y ffrynt; cyfarfu ag Eric Gill yn 1921 a gweithio gyda’i gymuned o artistiaid a chrefftwyr yn Ditchling ac, o 1924 hyd 1928, yng Nghapel-y-ffin yn y Mynyddoedd Duon, gan ddysgu ysgythru pren, llythrennu ac argraffu; cyfnod dwys o greu 1928–32, cannoedd o luniau a drafft cyntaf In Parenthesis; aelod o’r Seven and Five Society; cyhoeddwyd In Parenthesis gan Faber yn 1937, cafodd glod uchel gan T. S. Eliot a W. B. Yeats a Gwobr Hawthornden yn 1938; The Anathemata, a gwblhawyd 1951, a alwyd gan W. H. Auden ‘yn ôl pob tebyg y gerdd hir orau a ysgrifennwyd yn Saesneg y ganrif hon’, gwaith mawr crwydrol drwy ddaeareg, hanes a stori Prydain, sy’n agor gyda dyrchafu’r bara ac yn cau gyda chodi’r cwpan; o 1944 datblygodd arysgrifau wedi’u peintio, gan ddefnyddio paent a chreon cwyr i wneud i’r llythrennau edrych fel petaent wedi’u cerfio mewn hen garreg; uniaethai’n gryf â diwylliant Cymreig ei dad, a thrwy ei gyfeillgarwch â Saunders Lewis a Valerie Wynne-Williams cymerodd ran mewn trafodaethau ar genedligrwydd Cymru; CBE 1955, D.Litt. er anrhydedd Prifysgol Cymru 1960, Cydymaith Anrhydedd 1974; bu farw 28 Hydref 1974 yn Harrow.
Yn Ionawr 1915 ymunodd â bataliwn Cymry Llundain y Ffiwsilwyr Cymreig Brenhinol a gwasanaethu ar Ffrynt y Gorllewin gyda’r 38ain Adran (Gymreig) hyd 1918. Treuliodd 117 wythnos yn y rheng flaen, yn hwy nag unrhyw awdur Prydeinig arall yn y rhyfel. Yng Ngorffennaf 1916 ymladdodd yng Nghoed Mametz a’i glwyfo yno, ac yn 1917 bu yn yr ymosodiad ar Pilckem Ridge.FfynonellauDavid Jones (artist-poet) ↗Wikipedia (Saesneg)David Michael Jones CH (1 Tachwedd 1895 – 28 Hydref 1974), arlunydd a bardd modernaidd; fel arlunydd gweithiai’n bennaf mewn dyfrlliw ar bortreadau a darluniau o anifeiliaid, tirluniau, hen storïau a phynciau crefyddol; hefyd ysgythrwr pren a pheintiwr arysgrifau; yn 1965 barnodd Kenneth Clark mai ef oedd yr arlunydd Prydeinig byw gorau, a gosododd T. S. Eliot a W. H. Auden ei farddoniaeth ymhlith y gorau a ysgrifennwyd yn eu canrif; mae ei waith yn cael ei ffurf o’i ffydd Gristnogol a’i etifeddiaeth Gymreig; ganed ei dad James yn sir y Fflint i deulu Cymraeg; gwyddai o chwech oed y byddai’n rhoi’i fywyd i gelfyddyd; yn 1971 ysgrifennodd at Saunders Lewis am ‘argyhoeddiad angerddol fy mod yn perthyn i genedl fy nhad, a deimlwn yn sicr erbyn i mi fod yn saith oed’; ymrestrodd ym Mataliwn Cymry Llundain y Ffiwsilwyr Cymreig Brenhinol ar 2 Ionawr 1915 a gwasanaethu ar Ffrynt y Gorllewin 1915–1918 gyda’r 38ain Adran (Gymreig); treuliodd fwy o amser ar y rheng flaen (117 wythnos) nag unrhyw awdur Prydeinig arall yn y rhyfel; clwyfwyd yng Nghoed Mametz, a bu yn yr ymosodiad ar Pilckem Ridge yn 1917; darluniodd The Book of Jonah, Gulliver’s Travels, The Chester Play of the Deluge a The Rime of the Ancient Mariner Coleridge, ac ysgythrodd wynebddalen i gyfieithiad Cymraeg o Lyfr y Pregethwr; ymwelai’n aml â Chapel-y-ffin a mynachod Ynys Bŷr; arddangosodd forluniau dyfrlliw a thirluniau Cymreig yn Llundain; dangoswyd ei gelfyddyd yn Chicago yn 1933, ym Miennale Fenis yn 1934 ac yn Ffair y Byd Efrog Newydd yn 1939; yn y 1950au gwnaeth lawer o arysgrifau hardd wedi’u peintio, ffurf ar gelfyddyd a ddyfeisiodd ef, a darluniau o flodau mewn cwpanau gwydr; enillodd In Parenthesis Wobr Hawthornden yn 1938, yr unig wobr lenyddol Brydeinig fawr bryd hynny.Jones, Walter David Michael (1895 – 1974), painter and poet ↗Luke Thurston, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruUn o artistiaid llenyddol mawr moderniaeth Prydain, yn ogystal ag ysgythrwr, darlunydd ac arlunydd pwysig, ac ysgrifwr medrus; ganed yn Brockley, Caint, 1 Tachwedd 1895, trydydd plentyn James ac Alice Jones; roedd ei dad James Jones (1860–1943) yn frodor o Dreffynnon, sir y Fflint, a symudodd i Lundain yn 1883 i weithio’n argraffydd i’r Christian Herald; erbyn naw oed roedd wedi gollwng ei enw cyntaf, Walter; cymerodd yr enw Michael wrth ddod yn Gatholig yn 1921; yn 1909, yn bedair ar ddeg, dechreuodd astudio yn Ysgol Gelf Camberwell dan A. S. Hartrick, a’i cyflwynodd i Walter Sickert; ymunodd â 15fed Bataliwn ‘Cymry Llundain’ y Ffiwsilwyr Cymreig Brenhinol yn Ionawr 1915, wedi’i wrthod ddwywaith; gwasanaethodd fel milwr cyffredin ar y ffrynt o Ragfyr 1915 a bu ym mrwydr Coed Mametz yng Ngorffennaf 1916, y rhydd hanes barddonol ohoni yn In Parenthesis; wedi cyfnodau o wella yn Lloegr dychwelai bob tro i’w fataliwn yn Ffrainc; rhyddhawyd Ionawr 1919, astudiodd yn Ysgol Gelf Westminster gyda grant cyn-filwr; cyffyrddwyd ag ef yn ddwfn yn y rhyfel o weld offeiriad yn dweud yr Offeren i filwyr mewn adeilad adfeiliedig ger y ffrynt; cyfarfu ag Eric Gill yn 1921 a gweithio gyda’i gymuned o artistiaid a chrefftwyr yn Ditchling ac, o 1924 hyd 1928, yng Nghapel-y-ffin yn y Mynyddoedd Duon, gan ddysgu ysgythru pren, llythrennu ac argraffu; cyfnod dwys o greu 1928–32, cannoedd o luniau a drafft cyntaf In Parenthesis; aelod o’r Seven and Five Society; cyhoeddwyd In Parenthesis gan Faber yn 1937, cafodd glod uchel gan T. S. Eliot a W. B. Yeats a Gwobr Hawthornden yn 1938; The Anathemata, a gwblhawyd 1951, a alwyd gan W. H. Auden ‘yn ôl pob tebyg y gerdd hir orau a ysgrifennwyd yn Saesneg y ganrif hon’, gwaith mawr crwydrol drwy ddaeareg, hanes a stori Prydain, sy’n agor gyda dyrchafu’r bara ac yn cau gyda chodi’r cwpan; o 1944 datblygodd arysgrifau wedi’u peintio, gan ddefnyddio paent a chreon cwyr i wneud i’r llythrennau edrych fel petaent wedi’u cerfio mewn hen garreg; uniaethai’n gryf â diwylliant Cymreig ei dad, a thrwy ei gyfeillgarwch â Saunders Lewis a Valerie Wynne-Williams cymerodd ran mewn trafodaethau ar genedligrwydd Cymru; CBE 1955, D.Litt. er anrhydedd Prifysgol Cymru 1960, Cydymaith Anrhydedd 1974; bu farw 28 Hydref 1974 yn Harrow.
Ger y ffrynt daeth unwaith ar draws offeiriad yn dweud yr Offeren i filwyr mewn adeilad adfeiliedig, eiliad a’i cyffyrddodd yn ddwfn. Yn 1921 daeth yn Gatholig a chymryd yr enw Michael.FfynhonnellJones, Walter David Michael (1895 – 1974), painter and poet ↗Luke Thurston, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruUn o artistiaid llenyddol mawr moderniaeth Prydain, yn ogystal ag ysgythrwr, darlunydd ac arlunydd pwysig, ac ysgrifwr medrus; ganed yn Brockley, Caint, 1 Tachwedd 1895, trydydd plentyn James ac Alice Jones; roedd ei dad James Jones (1860–1943) yn frodor o Dreffynnon, sir y Fflint, a symudodd i Lundain yn 1883 i weithio’n argraffydd i’r Christian Herald; erbyn naw oed roedd wedi gollwng ei enw cyntaf, Walter; cymerodd yr enw Michael wrth ddod yn Gatholig yn 1921; yn 1909, yn bedair ar ddeg, dechreuodd astudio yn Ysgol Gelf Camberwell dan A. S. Hartrick, a’i cyflwynodd i Walter Sickert; ymunodd â 15fed Bataliwn ‘Cymry Llundain’ y Ffiwsilwyr Cymreig Brenhinol yn Ionawr 1915, wedi’i wrthod ddwywaith; gwasanaethodd fel milwr cyffredin ar y ffrynt o Ragfyr 1915 a bu ym mrwydr Coed Mametz yng Ngorffennaf 1916, y rhydd hanes barddonol ohoni yn In Parenthesis; wedi cyfnodau o wella yn Lloegr dychwelai bob tro i’w fataliwn yn Ffrainc; rhyddhawyd Ionawr 1919, astudiodd yn Ysgol Gelf Westminster gyda grant cyn-filwr; cyffyrddwyd ag ef yn ddwfn yn y rhyfel o weld offeiriad yn dweud yr Offeren i filwyr mewn adeilad adfeiliedig ger y ffrynt; cyfarfu ag Eric Gill yn 1921 a gweithio gyda’i gymuned o artistiaid a chrefftwyr yn Ditchling ac, o 1924 hyd 1928, yng Nghapel-y-ffin yn y Mynyddoedd Duon, gan ddysgu ysgythru pren, llythrennu ac argraffu; cyfnod dwys o greu 1928–32, cannoedd o luniau a drafft cyntaf In Parenthesis; aelod o’r Seven and Five Society; cyhoeddwyd In Parenthesis gan Faber yn 1937, cafodd glod uchel gan T. S. Eliot a W. B. Yeats a Gwobr Hawthornden yn 1938; The Anathemata, a gwblhawyd 1951, a alwyd gan W. H. Auden ‘yn ôl pob tebyg y gerdd hir orau a ysgrifennwyd yn Saesneg y ganrif hon’, gwaith mawr crwydrol drwy ddaeareg, hanes a stori Prydain, sy’n agor gyda dyrchafu’r bara ac yn cau gyda chodi’r cwpan; o 1944 datblygodd arysgrifau wedi’u peintio, gan ddefnyddio paent a chreon cwyr i wneud i’r llythrennau edrych fel petaent wedi’u cerfio mewn hen garreg; uniaethai’n gryf â diwylliant Cymreig ei dad, a thrwy ei gyfeillgarwch â Saunders Lewis a Valerie Wynne-Williams cymerodd ran mewn trafodaethau ar genedligrwydd Cymru; CBE 1955, D.Litt. er anrhydedd Prifysgol Cymru 1960, Cydymaith Anrhydedd 1974; bu farw 28 Hydref 1974 yn Harrow.
Wedi’r rhyfel astudiodd yn Ysgol Gelf Westminster, ac yna ymuno ag Eric Gill a’i gymuned o artistiaid a chrefftwyr, yn gyntaf yn Ditchling ac o 1924 yng Nghapel-y-ffin yn y Mynyddoedd Duon, lle dysgodd ysgythru pren, llythrennu ac argraffu. Âi’n aml hefyd at fynachod Ynys Bŷr.FfynonellauJones, Walter David Michael (1895 – 1974), painter and poet ↗Luke Thurston, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruUn o artistiaid llenyddol mawr moderniaeth Prydain, yn ogystal ag ysgythrwr, darlunydd ac arlunydd pwysig, ac ysgrifwr medrus; ganed yn Brockley, Caint, 1 Tachwedd 1895, trydydd plentyn James ac Alice Jones; roedd ei dad James Jones (1860–1943) yn frodor o Dreffynnon, sir y Fflint, a symudodd i Lundain yn 1883 i weithio’n argraffydd i’r Christian Herald; erbyn naw oed roedd wedi gollwng ei enw cyntaf, Walter; cymerodd yr enw Michael wrth ddod yn Gatholig yn 1921; yn 1909, yn bedair ar ddeg, dechreuodd astudio yn Ysgol Gelf Camberwell dan A. S. Hartrick, a’i cyflwynodd i Walter Sickert; ymunodd â 15fed Bataliwn ‘Cymry Llundain’ y Ffiwsilwyr Cymreig Brenhinol yn Ionawr 1915, wedi’i wrthod ddwywaith; gwasanaethodd fel milwr cyffredin ar y ffrynt o Ragfyr 1915 a bu ym mrwydr Coed Mametz yng Ngorffennaf 1916, y rhydd hanes barddonol ohoni yn In Parenthesis; wedi cyfnodau o wella yn Lloegr dychwelai bob tro i’w fataliwn yn Ffrainc; rhyddhawyd Ionawr 1919, astudiodd yn Ysgol Gelf Westminster gyda grant cyn-filwr; cyffyrddwyd ag ef yn ddwfn yn y rhyfel o weld offeiriad yn dweud yr Offeren i filwyr mewn adeilad adfeiliedig ger y ffrynt; cyfarfu ag Eric Gill yn 1921 a gweithio gyda’i gymuned o artistiaid a chrefftwyr yn Ditchling ac, o 1924 hyd 1928, yng Nghapel-y-ffin yn y Mynyddoedd Duon, gan ddysgu ysgythru pren, llythrennu ac argraffu; cyfnod dwys o greu 1928–32, cannoedd o luniau a drafft cyntaf In Parenthesis; aelod o’r Seven and Five Society; cyhoeddwyd In Parenthesis gan Faber yn 1937, cafodd glod uchel gan T. S. Eliot a W. B. Yeats a Gwobr Hawthornden yn 1938; The Anathemata, a gwblhawyd 1951, a alwyd gan W. H. Auden ‘yn ôl pob tebyg y gerdd hir orau a ysgrifennwyd yn Saesneg y ganrif hon’, gwaith mawr crwydrol drwy ddaeareg, hanes a stori Prydain, sy’n agor gyda dyrchafu’r bara ac yn cau gyda chodi’r cwpan; o 1944 datblygodd arysgrifau wedi’u peintio, gan ddefnyddio paent a chreon cwyr i wneud i’r llythrennau edrych fel petaent wedi’u cerfio mewn hen garreg; uniaethai’n gryf â diwylliant Cymreig ei dad, a thrwy ei gyfeillgarwch â Saunders Lewis a Valerie Wynne-Williams cymerodd ran mewn trafodaethau ar genedligrwydd Cymru; CBE 1955, D.Litt. er anrhydedd Prifysgol Cymru 1960, Cydymaith Anrhydedd 1974; bu farw 28 Hydref 1974 yn Harrow.David Jones (artist-poet) ↗Wikipedia (Saesneg)David Michael Jones CH (1 Tachwedd 1895 – 28 Hydref 1974), arlunydd a bardd modernaidd; fel arlunydd gweithiai’n bennaf mewn dyfrlliw ar bortreadau a darluniau o anifeiliaid, tirluniau, hen storïau a phynciau crefyddol; hefyd ysgythrwr pren a pheintiwr arysgrifau; yn 1965 barnodd Kenneth Clark mai ef oedd yr arlunydd Prydeinig byw gorau, a gosododd T. S. Eliot a W. H. Auden ei farddoniaeth ymhlith y gorau a ysgrifennwyd yn eu canrif; mae ei waith yn cael ei ffurf o’i ffydd Gristnogol a’i etifeddiaeth Gymreig; ganed ei dad James yn sir y Fflint i deulu Cymraeg; gwyddai o chwech oed y byddai’n rhoi’i fywyd i gelfyddyd; yn 1971 ysgrifennodd at Saunders Lewis am ‘argyhoeddiad angerddol fy mod yn perthyn i genedl fy nhad, a deimlwn yn sicr erbyn i mi fod yn saith oed’; ymrestrodd ym Mataliwn Cymry Llundain y Ffiwsilwyr Cymreig Brenhinol ar 2 Ionawr 1915 a gwasanaethu ar Ffrynt y Gorllewin 1915–1918 gyda’r 38ain Adran (Gymreig); treuliodd fwy o amser ar y rheng flaen (117 wythnos) nag unrhyw awdur Prydeinig arall yn y rhyfel; clwyfwyd yng Nghoed Mametz, a bu yn yr ymosodiad ar Pilckem Ridge yn 1917; darluniodd The Book of Jonah, Gulliver’s Travels, The Chester Play of the Deluge a The Rime of the Ancient Mariner Coleridge, ac ysgythrodd wynebddalen i gyfieithiad Cymraeg o Lyfr y Pregethwr; ymwelai’n aml â Chapel-y-ffin a mynachod Ynys Bŷr; arddangosodd forluniau dyfrlliw a thirluniau Cymreig yn Llundain; dangoswyd ei gelfyddyd yn Chicago yn 1933, ym Miennale Fenis yn 1934 ac yn Ffair y Byd Efrog Newydd yn 1939; yn y 1950au gwnaeth lawer o arysgrifau hardd wedi’u peintio, ffurf ar gelfyddyd a ddyfeisiodd ef, a darluniau o flodau mewn cwpanau gwydr; enillodd In Parenthesis Wobr Hawthornden yn 1938, yr unig wobr lenyddol Brydeinig fawr bryd hynny.
Ysgythrodd ddarluniau i The Book of Jonah, Gulliver’s Travels, The Chester Play of the Deluge a The Rime of the Ancient Mariner, ac wynebddalen i gyfieithiad Cymraeg o Lyfr y Pregethwr. Dangoswyd ei ddyfrlliwiau o’r môr ac o dirluniau Cymru yn Llundain, ac yn ddiweddarach yn Chicago, ym Miennale Fenis ac yn Ffair y Byd Efrog Newydd.FfynhonnellDavid Jones (artist-poet) ↗Wikipedia (Saesneg)David Michael Jones CH (1 Tachwedd 1895 – 28 Hydref 1974), arlunydd a bardd modernaidd; fel arlunydd gweithiai’n bennaf mewn dyfrlliw ar bortreadau a darluniau o anifeiliaid, tirluniau, hen storïau a phynciau crefyddol; hefyd ysgythrwr pren a pheintiwr arysgrifau; yn 1965 barnodd Kenneth Clark mai ef oedd yr arlunydd Prydeinig byw gorau, a gosododd T. S. Eliot a W. H. Auden ei farddoniaeth ymhlith y gorau a ysgrifennwyd yn eu canrif; mae ei waith yn cael ei ffurf o’i ffydd Gristnogol a’i etifeddiaeth Gymreig; ganed ei dad James yn sir y Fflint i deulu Cymraeg; gwyddai o chwech oed y byddai’n rhoi’i fywyd i gelfyddyd; yn 1971 ysgrifennodd at Saunders Lewis am ‘argyhoeddiad angerddol fy mod yn perthyn i genedl fy nhad, a deimlwn yn sicr erbyn i mi fod yn saith oed’; ymrestrodd ym Mataliwn Cymry Llundain y Ffiwsilwyr Cymreig Brenhinol ar 2 Ionawr 1915 a gwasanaethu ar Ffrynt y Gorllewin 1915–1918 gyda’r 38ain Adran (Gymreig); treuliodd fwy o amser ar y rheng flaen (117 wythnos) nag unrhyw awdur Prydeinig arall yn y rhyfel; clwyfwyd yng Nghoed Mametz, a bu yn yr ymosodiad ar Pilckem Ridge yn 1917; darluniodd The Book of Jonah, Gulliver’s Travels, The Chester Play of the Deluge a The Rime of the Ancient Mariner Coleridge, ac ysgythrodd wynebddalen i gyfieithiad Cymraeg o Lyfr y Pregethwr; ymwelai’n aml â Chapel-y-ffin a mynachod Ynys Bŷr; arddangosodd forluniau dyfrlliw a thirluniau Cymreig yn Llundain; dangoswyd ei gelfyddyd yn Chicago yn 1933, ym Miennale Fenis yn 1934 ac yn Ffair y Byd Efrog Newydd yn 1939; yn y 1950au gwnaeth lawer o arysgrifau hardd wedi’u peintio, ffurf ar gelfyddyd a ddyfeisiodd ef, a darluniau o flodau mewn cwpanau gwydr; enillodd In Parenthesis Wobr Hawthornden yn 1938, yr unig wobr lenyddol Brydeinig fawr bryd hynny.
Mae In Parenthesis, mewn rhyddiaith a barddoniaeth, wedi’i thynnu o’i ryfel ei hun ac yn rhoi hanes bardd o frwydr Coed Mametz. I wneud synnwyr o’r lladdfa a welodd, tynnodd Jones ar yr hen epig Gymraeg Y Gododdin ac ar storïau Malory am Arthur. Fe’i cyhoeddwyd yn 1937, a’i chanmol gan T. S. Eliot a W. B. Yeats, ac enillodd Wobr Hawthornden yn 1938.FfynonellauDavid Jones (bardd ac arlunydd) ↗Wicipedia CymraegArlunydd a bardd (1 Tachwedd 1895 – 28 Hydref 1974); er ei eni yn Lloegr roedd yn ymwybodol iawn o’i Gymreictod, ffaith a welir yn aml yn ei waith fel bardd ac arlunydd; disgybl i Eric Gill a chyfaill i Saunders Lewis, Aneirin Talfan Davies a Vernon Watkins; dylanwadwyd ar In Parenthesis (1937) gan yr epig Cymraeg Y Gododdin a Morte d’Arthur Malory wrth geisio gwneud synnwyr o’r lladdfa y bu’n dyst iddi yn y ffosydd; cynhyrchwyd darlleniadau wedi’u dramateiddio o In Parenthesis a The Anathemata ar gyfer Trydedd Rhaglen y BBC; ymddangosodd The Sleeping Lord yn 1974; ar 11 Tachwedd 1985 roedd ymhlith un ar bymtheg o feirdd y Rhyfel Mawr a goffawyd ar garreg lechi yng Nghornel y Beirdd, Abaty Westminster; ysgrifennodd gyflwyniadau megis un i argraffiad newydd o Wild Wales George Borrow; casgliadau o ysgrifau Epoch and Artist (1959) a The Dying Gaul (1978).Jones, Walter David Michael (1895 – 1974), painter and poet ↗Luke Thurston, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruUn o artistiaid llenyddol mawr moderniaeth Prydain, yn ogystal ag ysgythrwr, darlunydd ac arlunydd pwysig, ac ysgrifwr medrus; ganed yn Brockley, Caint, 1 Tachwedd 1895, trydydd plentyn James ac Alice Jones; roedd ei dad James Jones (1860–1943) yn frodor o Dreffynnon, sir y Fflint, a symudodd i Lundain yn 1883 i weithio’n argraffydd i’r Christian Herald; erbyn naw oed roedd wedi gollwng ei enw cyntaf, Walter; cymerodd yr enw Michael wrth ddod yn Gatholig yn 1921; yn 1909, yn bedair ar ddeg, dechreuodd astudio yn Ysgol Gelf Camberwell dan A. S. Hartrick, a’i cyflwynodd i Walter Sickert; ymunodd â 15fed Bataliwn ‘Cymry Llundain’ y Ffiwsilwyr Cymreig Brenhinol yn Ionawr 1915, wedi’i wrthod ddwywaith; gwasanaethodd fel milwr cyffredin ar y ffrynt o Ragfyr 1915 a bu ym mrwydr Coed Mametz yng Ngorffennaf 1916, y rhydd hanes barddonol ohoni yn In Parenthesis; wedi cyfnodau o wella yn Lloegr dychwelai bob tro i’w fataliwn yn Ffrainc; rhyddhawyd Ionawr 1919, astudiodd yn Ysgol Gelf Westminster gyda grant cyn-filwr; cyffyrddwyd ag ef yn ddwfn yn y rhyfel o weld offeiriad yn dweud yr Offeren i filwyr mewn adeilad adfeiliedig ger y ffrynt; cyfarfu ag Eric Gill yn 1921 a gweithio gyda’i gymuned o artistiaid a chrefftwyr yn Ditchling ac, o 1924 hyd 1928, yng Nghapel-y-ffin yn y Mynyddoedd Duon, gan ddysgu ysgythru pren, llythrennu ac argraffu; cyfnod dwys o greu 1928–32, cannoedd o luniau a drafft cyntaf In Parenthesis; aelod o’r Seven and Five Society; cyhoeddwyd In Parenthesis gan Faber yn 1937, cafodd glod uchel gan T. S. Eliot a W. B. Yeats a Gwobr Hawthornden yn 1938; The Anathemata, a gwblhawyd 1951, a alwyd gan W. H. Auden ‘yn ôl pob tebyg y gerdd hir orau a ysgrifennwyd yn Saesneg y ganrif hon’, gwaith mawr crwydrol drwy ddaeareg, hanes a stori Prydain, sy’n agor gyda dyrchafu’r bara ac yn cau gyda chodi’r cwpan; o 1944 datblygodd arysgrifau wedi’u peintio, gan ddefnyddio paent a chreon cwyr i wneud i’r llythrennau edrych fel petaent wedi’u cerfio mewn hen garreg; uniaethai’n gryf â diwylliant Cymreig ei dad, a thrwy ei gyfeillgarwch â Saunders Lewis a Valerie Wynne-Williams cymerodd ran mewn trafodaethau ar genedligrwydd Cymru; CBE 1955, D.Litt. er anrhydedd Prifysgol Cymru 1960, Cydymaith Anrhydedd 1974; bu farw 28 Hydref 1974 yn Harrow.David Jones (artist-poet) ↗Wikipedia (Saesneg)David Michael Jones CH (1 Tachwedd 1895 – 28 Hydref 1974), arlunydd a bardd modernaidd; fel arlunydd gweithiai’n bennaf mewn dyfrlliw ar bortreadau a darluniau o anifeiliaid, tirluniau, hen storïau a phynciau crefyddol; hefyd ysgythrwr pren a pheintiwr arysgrifau; yn 1965 barnodd Kenneth Clark mai ef oedd yr arlunydd Prydeinig byw gorau, a gosododd T. S. Eliot a W. H. Auden ei farddoniaeth ymhlith y gorau a ysgrifennwyd yn eu canrif; mae ei waith yn cael ei ffurf o’i ffydd Gristnogol a’i etifeddiaeth Gymreig; ganed ei dad James yn sir y Fflint i deulu Cymraeg; gwyddai o chwech oed y byddai’n rhoi’i fywyd i gelfyddyd; yn 1971 ysgrifennodd at Saunders Lewis am ‘argyhoeddiad angerddol fy mod yn perthyn i genedl fy nhad, a deimlwn yn sicr erbyn i mi fod yn saith oed’; ymrestrodd ym Mataliwn Cymry Llundain y Ffiwsilwyr Cymreig Brenhinol ar 2 Ionawr 1915 a gwasanaethu ar Ffrynt y Gorllewin 1915–1918 gyda’r 38ain Adran (Gymreig); treuliodd fwy o amser ar y rheng flaen (117 wythnos) nag unrhyw awdur Prydeinig arall yn y rhyfel; clwyfwyd yng Nghoed Mametz, a bu yn yr ymosodiad ar Pilckem Ridge yn 1917; darluniodd The Book of Jonah, Gulliver’s Travels, The Chester Play of the Deluge a The Rime of the Ancient Mariner Coleridge, ac ysgythrodd wynebddalen i gyfieithiad Cymraeg o Lyfr y Pregethwr; ymwelai’n aml â Chapel-y-ffin a mynachod Ynys Bŷr; arddangosodd forluniau dyfrlliw a thirluniau Cymreig yn Llundain; dangoswyd ei gelfyddyd yn Chicago yn 1933, ym Miennale Fenis yn 1934 ac yn Ffair y Byd Efrog Newydd yn 1939; yn y 1950au gwnaeth lawer o arysgrifau hardd wedi’u peintio, ffurf ar gelfyddyd a ddyfeisiodd ef, a darluniau o flodau mewn cwpanau gwydr; enillodd In Parenthesis Wobr Hawthornden yn 1938, yr unig wobr lenyddol Brydeinig fawr bryd hynny.
Mae ei ail gerdd fawr, The Anathemata, a gwblhawyd yn 1951 ac a gyhoeddwyd yn 1952, yn crwydro drwy greigiau, hanes a storïau ynys Prydain, gan agor a chau wrth yr allor. Galwodd W. H. Auden hi yn ôl pob tebyg y gerdd hir orau a ysgrifennwyd yn Saesneg yn y ganrif honno.FfynonellauJones, Walter David Michael (1895 – 1974), painter and poet ↗Luke Thurston, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruUn o artistiaid llenyddol mawr moderniaeth Prydain, yn ogystal ag ysgythrwr, darlunydd ac arlunydd pwysig, ac ysgrifwr medrus; ganed yn Brockley, Caint, 1 Tachwedd 1895, trydydd plentyn James ac Alice Jones; roedd ei dad James Jones (1860–1943) yn frodor o Dreffynnon, sir y Fflint, a symudodd i Lundain yn 1883 i weithio’n argraffydd i’r Christian Herald; erbyn naw oed roedd wedi gollwng ei enw cyntaf, Walter; cymerodd yr enw Michael wrth ddod yn Gatholig yn 1921; yn 1909, yn bedair ar ddeg, dechreuodd astudio yn Ysgol Gelf Camberwell dan A. S. Hartrick, a’i cyflwynodd i Walter Sickert; ymunodd â 15fed Bataliwn ‘Cymry Llundain’ y Ffiwsilwyr Cymreig Brenhinol yn Ionawr 1915, wedi’i wrthod ddwywaith; gwasanaethodd fel milwr cyffredin ar y ffrynt o Ragfyr 1915 a bu ym mrwydr Coed Mametz yng Ngorffennaf 1916, y rhydd hanes barddonol ohoni yn In Parenthesis; wedi cyfnodau o wella yn Lloegr dychwelai bob tro i’w fataliwn yn Ffrainc; rhyddhawyd Ionawr 1919, astudiodd yn Ysgol Gelf Westminster gyda grant cyn-filwr; cyffyrddwyd ag ef yn ddwfn yn y rhyfel o weld offeiriad yn dweud yr Offeren i filwyr mewn adeilad adfeiliedig ger y ffrynt; cyfarfu ag Eric Gill yn 1921 a gweithio gyda’i gymuned o artistiaid a chrefftwyr yn Ditchling ac, o 1924 hyd 1928, yng Nghapel-y-ffin yn y Mynyddoedd Duon, gan ddysgu ysgythru pren, llythrennu ac argraffu; cyfnod dwys o greu 1928–32, cannoedd o luniau a drafft cyntaf In Parenthesis; aelod o’r Seven and Five Society; cyhoeddwyd In Parenthesis gan Faber yn 1937, cafodd glod uchel gan T. S. Eliot a W. B. Yeats a Gwobr Hawthornden yn 1938; The Anathemata, a gwblhawyd 1951, a alwyd gan W. H. Auden ‘yn ôl pob tebyg y gerdd hir orau a ysgrifennwyd yn Saesneg y ganrif hon’, gwaith mawr crwydrol drwy ddaeareg, hanes a stori Prydain, sy’n agor gyda dyrchafu’r bara ac yn cau gyda chodi’r cwpan; o 1944 datblygodd arysgrifau wedi’u peintio, gan ddefnyddio paent a chreon cwyr i wneud i’r llythrennau edrych fel petaent wedi’u cerfio mewn hen garreg; uniaethai’n gryf â diwylliant Cymreig ei dad, a thrwy ei gyfeillgarwch â Saunders Lewis a Valerie Wynne-Williams cymerodd ran mewn trafodaethau ar genedligrwydd Cymru; CBE 1955, D.Litt. er anrhydedd Prifysgol Cymru 1960, Cydymaith Anrhydedd 1974; bu farw 28 Hydref 1974 yn Harrow.David Jones (bardd ac arlunydd) ↗Wicipedia CymraegArlunydd a bardd (1 Tachwedd 1895 – 28 Hydref 1974); er ei eni yn Lloegr roedd yn ymwybodol iawn o’i Gymreictod, ffaith a welir yn aml yn ei waith fel bardd ac arlunydd; disgybl i Eric Gill a chyfaill i Saunders Lewis, Aneirin Talfan Davies a Vernon Watkins; dylanwadwyd ar In Parenthesis (1937) gan yr epig Cymraeg Y Gododdin a Morte d’Arthur Malory wrth geisio gwneud synnwyr o’r lladdfa y bu’n dyst iddi yn y ffosydd; cynhyrchwyd darlleniadau wedi’u dramateiddio o In Parenthesis a The Anathemata ar gyfer Trydedd Rhaglen y BBC; ymddangosodd The Sleeping Lord yn 1974; ar 11 Tachwedd 1985 roedd ymhlith un ar bymtheg o feirdd y Rhyfel Mawr a goffawyd ar garreg lechi yng Nghornel y Beirdd, Abaty Westminster; ysgrifennodd gyflwyniadau megis un i argraffiad newydd o Wild Wales George Borrow; casgliadau o ysgrifau Epoch and Artist (1959) a The Dying Gaul (1978).
O 1944 creodd gelfyddyd newydd ei hun: arysgrifau wedi’u peintio, gan ddefnyddio paent a chreon cwyr fel bod y llythrennau’n edrych fel petaent wedi’u cerfio mewn hen garreg.FfynonellauJones, Walter David Michael (1895 – 1974), painter and poet ↗Luke Thurston, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruUn o artistiaid llenyddol mawr moderniaeth Prydain, yn ogystal ag ysgythrwr, darlunydd ac arlunydd pwysig, ac ysgrifwr medrus; ganed yn Brockley, Caint, 1 Tachwedd 1895, trydydd plentyn James ac Alice Jones; roedd ei dad James Jones (1860–1943) yn frodor o Dreffynnon, sir y Fflint, a symudodd i Lundain yn 1883 i weithio’n argraffydd i’r Christian Herald; erbyn naw oed roedd wedi gollwng ei enw cyntaf, Walter; cymerodd yr enw Michael wrth ddod yn Gatholig yn 1921; yn 1909, yn bedair ar ddeg, dechreuodd astudio yn Ysgol Gelf Camberwell dan A. S. Hartrick, a’i cyflwynodd i Walter Sickert; ymunodd â 15fed Bataliwn ‘Cymry Llundain’ y Ffiwsilwyr Cymreig Brenhinol yn Ionawr 1915, wedi’i wrthod ddwywaith; gwasanaethodd fel milwr cyffredin ar y ffrynt o Ragfyr 1915 a bu ym mrwydr Coed Mametz yng Ngorffennaf 1916, y rhydd hanes barddonol ohoni yn In Parenthesis; wedi cyfnodau o wella yn Lloegr dychwelai bob tro i’w fataliwn yn Ffrainc; rhyddhawyd Ionawr 1919, astudiodd yn Ysgol Gelf Westminster gyda grant cyn-filwr; cyffyrddwyd ag ef yn ddwfn yn y rhyfel o weld offeiriad yn dweud yr Offeren i filwyr mewn adeilad adfeiliedig ger y ffrynt; cyfarfu ag Eric Gill yn 1921 a gweithio gyda’i gymuned o artistiaid a chrefftwyr yn Ditchling ac, o 1924 hyd 1928, yng Nghapel-y-ffin yn y Mynyddoedd Duon, gan ddysgu ysgythru pren, llythrennu ac argraffu; cyfnod dwys o greu 1928–32, cannoedd o luniau a drafft cyntaf In Parenthesis; aelod o’r Seven and Five Society; cyhoeddwyd In Parenthesis gan Faber yn 1937, cafodd glod uchel gan T. S. Eliot a W. B. Yeats a Gwobr Hawthornden yn 1938; The Anathemata, a gwblhawyd 1951, a alwyd gan W. H. Auden ‘yn ôl pob tebyg y gerdd hir orau a ysgrifennwyd yn Saesneg y ganrif hon’, gwaith mawr crwydrol drwy ddaeareg, hanes a stori Prydain, sy’n agor gyda dyrchafu’r bara ac yn cau gyda chodi’r cwpan; o 1944 datblygodd arysgrifau wedi’u peintio, gan ddefnyddio paent a chreon cwyr i wneud i’r llythrennau edrych fel petaent wedi’u cerfio mewn hen garreg; uniaethai’n gryf â diwylliant Cymreig ei dad, a thrwy ei gyfeillgarwch â Saunders Lewis a Valerie Wynne-Williams cymerodd ran mewn trafodaethau ar genedligrwydd Cymru; CBE 1955, D.Litt. er anrhydedd Prifysgol Cymru 1960, Cydymaith Anrhydedd 1974; bu farw 28 Hydref 1974 yn Harrow.David Jones (artist-poet) ↗Wikipedia (Saesneg)David Michael Jones CH (1 Tachwedd 1895 – 28 Hydref 1974), arlunydd a bardd modernaidd; fel arlunydd gweithiai’n bennaf mewn dyfrlliw ar bortreadau a darluniau o anifeiliaid, tirluniau, hen storïau a phynciau crefyddol; hefyd ysgythrwr pren a pheintiwr arysgrifau; yn 1965 barnodd Kenneth Clark mai ef oedd yr arlunydd Prydeinig byw gorau, a gosododd T. S. Eliot a W. H. Auden ei farddoniaeth ymhlith y gorau a ysgrifennwyd yn eu canrif; mae ei waith yn cael ei ffurf o’i ffydd Gristnogol a’i etifeddiaeth Gymreig; ganed ei dad James yn sir y Fflint i deulu Cymraeg; gwyddai o chwech oed y byddai’n rhoi’i fywyd i gelfyddyd; yn 1971 ysgrifennodd at Saunders Lewis am ‘argyhoeddiad angerddol fy mod yn perthyn i genedl fy nhad, a deimlwn yn sicr erbyn i mi fod yn saith oed’; ymrestrodd ym Mataliwn Cymry Llundain y Ffiwsilwyr Cymreig Brenhinol ar 2 Ionawr 1915 a gwasanaethu ar Ffrynt y Gorllewin 1915–1918 gyda’r 38ain Adran (Gymreig); treuliodd fwy o amser ar y rheng flaen (117 wythnos) nag unrhyw awdur Prydeinig arall yn y rhyfel; clwyfwyd yng Nghoed Mametz, a bu yn yr ymosodiad ar Pilckem Ridge yn 1917; darluniodd The Book of Jonah, Gulliver’s Travels, The Chester Play of the Deluge a The Rime of the Ancient Mariner Coleridge, ac ysgythrodd wynebddalen i gyfieithiad Cymraeg o Lyfr y Pregethwr; ymwelai’n aml â Chapel-y-ffin a mynachod Ynys Bŷr; arddangosodd forluniau dyfrlliw a thirluniau Cymreig yn Llundain; dangoswyd ei gelfyddyd yn Chicago yn 1933, ym Miennale Fenis yn 1934 ac yn Ffair y Byd Efrog Newydd yn 1939; yn y 1950au gwnaeth lawer o arysgrifau hardd wedi’u peintio, ffurf ar gelfyddyd a ddyfeisiodd ef, a darluniau o flodau mewn cwpanau gwydr; enillodd In Parenthesis Wobr Hawthornden yn 1938, yr unig wobr lenyddol Brydeinig fawr bryd hynny.
Roedd yn gyfaill agos i Saunders Lewis, Aneirin Talfan Davies a Vernon Watkins, a gyda Saunders Lewis cymerai ran mewn trafodaethau ar genedligrwydd Cymru. Ysgrifennodd gyflwyniad i Wild Wales Borrow, a chasglwyd ei ysgrifau yn Epoch and Artist (1959). Ymddangosodd The Sleeping Lord yn 1974.FfynonellauDavid Jones (bardd ac arlunydd) ↗Wicipedia CymraegArlunydd a bardd (1 Tachwedd 1895 – 28 Hydref 1974); er ei eni yn Lloegr roedd yn ymwybodol iawn o’i Gymreictod, ffaith a welir yn aml yn ei waith fel bardd ac arlunydd; disgybl i Eric Gill a chyfaill i Saunders Lewis, Aneirin Talfan Davies a Vernon Watkins; dylanwadwyd ar In Parenthesis (1937) gan yr epig Cymraeg Y Gododdin a Morte d’Arthur Malory wrth geisio gwneud synnwyr o’r lladdfa y bu’n dyst iddi yn y ffosydd; cynhyrchwyd darlleniadau wedi’u dramateiddio o In Parenthesis a The Anathemata ar gyfer Trydedd Rhaglen y BBC; ymddangosodd The Sleeping Lord yn 1974; ar 11 Tachwedd 1985 roedd ymhlith un ar bymtheg o feirdd y Rhyfel Mawr a goffawyd ar garreg lechi yng Nghornel y Beirdd, Abaty Westminster; ysgrifennodd gyflwyniadau megis un i argraffiad newydd o Wild Wales George Borrow; casgliadau o ysgrifau Epoch and Artist (1959) a The Dying Gaul (1978).Jones, Walter David Michael (1895 – 1974), painter and poet ↗Luke Thurston, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruUn o artistiaid llenyddol mawr moderniaeth Prydain, yn ogystal ag ysgythrwr, darlunydd ac arlunydd pwysig, ac ysgrifwr medrus; ganed yn Brockley, Caint, 1 Tachwedd 1895, trydydd plentyn James ac Alice Jones; roedd ei dad James Jones (1860–1943) yn frodor o Dreffynnon, sir y Fflint, a symudodd i Lundain yn 1883 i weithio’n argraffydd i’r Christian Herald; erbyn naw oed roedd wedi gollwng ei enw cyntaf, Walter; cymerodd yr enw Michael wrth ddod yn Gatholig yn 1921; yn 1909, yn bedair ar ddeg, dechreuodd astudio yn Ysgol Gelf Camberwell dan A. S. Hartrick, a’i cyflwynodd i Walter Sickert; ymunodd â 15fed Bataliwn ‘Cymry Llundain’ y Ffiwsilwyr Cymreig Brenhinol yn Ionawr 1915, wedi’i wrthod ddwywaith; gwasanaethodd fel milwr cyffredin ar y ffrynt o Ragfyr 1915 a bu ym mrwydr Coed Mametz yng Ngorffennaf 1916, y rhydd hanes barddonol ohoni yn In Parenthesis; wedi cyfnodau o wella yn Lloegr dychwelai bob tro i’w fataliwn yn Ffrainc; rhyddhawyd Ionawr 1919, astudiodd yn Ysgol Gelf Westminster gyda grant cyn-filwr; cyffyrddwyd ag ef yn ddwfn yn y rhyfel o weld offeiriad yn dweud yr Offeren i filwyr mewn adeilad adfeiliedig ger y ffrynt; cyfarfu ag Eric Gill yn 1921 a gweithio gyda’i gymuned o artistiaid a chrefftwyr yn Ditchling ac, o 1924 hyd 1928, yng Nghapel-y-ffin yn y Mynyddoedd Duon, gan ddysgu ysgythru pren, llythrennu ac argraffu; cyfnod dwys o greu 1928–32, cannoedd o luniau a drafft cyntaf In Parenthesis; aelod o’r Seven and Five Society; cyhoeddwyd In Parenthesis gan Faber yn 1937, cafodd glod uchel gan T. S. Eliot a W. B. Yeats a Gwobr Hawthornden yn 1938; The Anathemata, a gwblhawyd 1951, a alwyd gan W. H. Auden ‘yn ôl pob tebyg y gerdd hir orau a ysgrifennwyd yn Saesneg y ganrif hon’, gwaith mawr crwydrol drwy ddaeareg, hanes a stori Prydain, sy’n agor gyda dyrchafu’r bara ac yn cau gyda chodi’r cwpan; o 1944 datblygodd arysgrifau wedi’u peintio, gan ddefnyddio paent a chreon cwyr i wneud i’r llythrennau edrych fel petaent wedi’u cerfio mewn hen garreg; uniaethai’n gryf â diwylliant Cymreig ei dad, a thrwy ei gyfeillgarwch â Saunders Lewis a Valerie Wynne-Williams cymerodd ran mewn trafodaethau ar genedligrwydd Cymru; CBE 1955, D.Litt. er anrhydedd Prifysgol Cymru 1960, Cydymaith Anrhydedd 1974; bu farw 28 Hydref 1974 yn Harrow.
Fe’i gwnaed yn CBE yn 1955 ac yn Ddoethur mewn Llên Prifysgol Cymru yn 1960, ac yn 1974 yn Gydymaith Anrhydedd. Bu farw yn Harrow ar 28 Hydref 1974. Yn 1985 naddwyd ei enw gydag enwau pymtheg bardd arall o’r Rhyfel Mawr ar garreg lechi yng Nghornel y Beirdd, Abaty Westminster.FfynonellauJones, Walter David Michael (1895 – 1974), painter and poet ↗Luke Thurston, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruUn o artistiaid llenyddol mawr moderniaeth Prydain, yn ogystal ag ysgythrwr, darlunydd ac arlunydd pwysig, ac ysgrifwr medrus; ganed yn Brockley, Caint, 1 Tachwedd 1895, trydydd plentyn James ac Alice Jones; roedd ei dad James Jones (1860–1943) yn frodor o Dreffynnon, sir y Fflint, a symudodd i Lundain yn 1883 i weithio’n argraffydd i’r Christian Herald; erbyn naw oed roedd wedi gollwng ei enw cyntaf, Walter; cymerodd yr enw Michael wrth ddod yn Gatholig yn 1921; yn 1909, yn bedair ar ddeg, dechreuodd astudio yn Ysgol Gelf Camberwell dan A. S. Hartrick, a’i cyflwynodd i Walter Sickert; ymunodd â 15fed Bataliwn ‘Cymry Llundain’ y Ffiwsilwyr Cymreig Brenhinol yn Ionawr 1915, wedi’i wrthod ddwywaith; gwasanaethodd fel milwr cyffredin ar y ffrynt o Ragfyr 1915 a bu ym mrwydr Coed Mametz yng Ngorffennaf 1916, y rhydd hanes barddonol ohoni yn In Parenthesis; wedi cyfnodau o wella yn Lloegr dychwelai bob tro i’w fataliwn yn Ffrainc; rhyddhawyd Ionawr 1919, astudiodd yn Ysgol Gelf Westminster gyda grant cyn-filwr; cyffyrddwyd ag ef yn ddwfn yn y rhyfel o weld offeiriad yn dweud yr Offeren i filwyr mewn adeilad adfeiliedig ger y ffrynt; cyfarfu ag Eric Gill yn 1921 a gweithio gyda’i gymuned o artistiaid a chrefftwyr yn Ditchling ac, o 1924 hyd 1928, yng Nghapel-y-ffin yn y Mynyddoedd Duon, gan ddysgu ysgythru pren, llythrennu ac argraffu; cyfnod dwys o greu 1928–32, cannoedd o luniau a drafft cyntaf In Parenthesis; aelod o’r Seven and Five Society; cyhoeddwyd In Parenthesis gan Faber yn 1937, cafodd glod uchel gan T. S. Eliot a W. B. Yeats a Gwobr Hawthornden yn 1938; The Anathemata, a gwblhawyd 1951, a alwyd gan W. H. Auden ‘yn ôl pob tebyg y gerdd hir orau a ysgrifennwyd yn Saesneg y ganrif hon’, gwaith mawr crwydrol drwy ddaeareg, hanes a stori Prydain, sy’n agor gyda dyrchafu’r bara ac yn cau gyda chodi’r cwpan; o 1944 datblygodd arysgrifau wedi’u peintio, gan ddefnyddio paent a chreon cwyr i wneud i’r llythrennau edrych fel petaent wedi’u cerfio mewn hen garreg; uniaethai’n gryf â diwylliant Cymreig ei dad, a thrwy ei gyfeillgarwch â Saunders Lewis a Valerie Wynne-Williams cymerodd ran mewn trafodaethau ar genedligrwydd Cymru; CBE 1955, D.Litt. er anrhydedd Prifysgol Cymru 1960, Cydymaith Anrhydedd 1974; bu farw 28 Hydref 1974 yn Harrow.David Jones (bardd ac arlunydd) ↗Wicipedia CymraegArlunydd a bardd (1 Tachwedd 1895 – 28 Hydref 1974); er ei eni yn Lloegr roedd yn ymwybodol iawn o’i Gymreictod, ffaith a welir yn aml yn ei waith fel bardd ac arlunydd; disgybl i Eric Gill a chyfaill i Saunders Lewis, Aneirin Talfan Davies a Vernon Watkins; dylanwadwyd ar In Parenthesis (1937) gan yr epig Cymraeg Y Gododdin a Morte d’Arthur Malory wrth geisio gwneud synnwyr o’r lladdfa y bu’n dyst iddi yn y ffosydd; cynhyrchwyd darlleniadau wedi’u dramateiddio o In Parenthesis a The Anathemata ar gyfer Trydedd Rhaglen y BBC; ymddangosodd The Sleeping Lord yn 1974; ar 11 Tachwedd 1985 roedd ymhlith un ar bymtheg o feirdd y Rhyfel Mawr a goffawyd ar garreg lechi yng Nghornel y Beirdd, Abaty Westminster; ysgrifennodd gyflwyniadau megis un i argraffiad newydd o Wild Wales George Borrow; casgliadau o ysgrifau Epoch and Artist (1959) a The Dying Gaul (1978).
Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward LloydFe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy HughesPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeAthro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.
Syr John Morris-JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf