Edward Lhuyd
Naturiaethwr ac ieithydd (wedi’i gofnodi)Ceidwad Amgueddfa’r Ashmolean yn Rhydychen, a deithiodd Gymru, Cernyw, Llydaw, Iwerddon a’r Alban a dangos bod eu hieithoedd yn perthyn.
Edward Lhuyd
1671–1734
Y clerigwr o Feirionnydd y mae ei Weledigaetheu y Bardd Cwsc (1703) yn un o glasuron mawr rhyddiaith Gymraeg.
Llun: Y Bala o’r awyr, a Llyn Tegid yn ymestyn y tu ôl i’r dref · Llywelyn2000, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Llenyddiaeth Gymraeg: Y llyfr printiedig a’r Beibl →

Ysgrifennodd Ellis Wynne o’r Lasynys, ger Harlech, offeiriad ac ysgolhaig, Weledigaetheu y Bardd Cwsc, un o glasuron mawr rhyddiaith Gymraeg. Daliwyd ei Gymraeg cyfoethog, naturiol yn batrwm o’r iaith ar ei phuraf ers tair canrif, ac roedd dros ddeg ar hugain o argraffiadau wedi ymddangos erbyn 1932.FfynonellauWynne, Ellis (1670/1 – 1734), cleric, and author of an outstanding Welsh prose classic ↗William Llewelyn Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 7 Mawrth 1670/1 yn y Lasynys, ger Harlech, ym mhlwyf Llandanwg, Meirionnydd, mab Edward Wynne o deulu adnabyddus Glyn Cywarch, a’i wraig, a etifeddodd y Lasynys; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, ar 1 Mawrth 1691/2, ac mae tystiolaeth fwy diweddar yn awgrymu iddo raddio; mae digon o dystiolaeth ei fod yn ŵr o addysg uchel a diwylliant mawr; yn ôl traddodiad lleol astudiai’r gyfraith cyn i’w berthynas Humphrey Humphreys, esgob Bangor, ei berswadio i gymryd urddau eglwysig; urddwyd yn ddiacon ar 24 Rhagfyr ac yn offeiriad ar 31 Rhagfyr 1704; priododd yn gyntaf, yn 1698, Lowri Wynne o Foel-y-glo, a fu farw yn 1699, ac yn ail Lowri Lloyd o Hafod Lwyfog, Beddgelert, a bu iddynt naw o blant; periglor Llandanwg gyda Llanbedr o 1 Ionawr 1705; ym mis Tachwedd 1706 ysgrifennodd fod ei blwyfolion ac yntau’n daer am gael capel eto yn Harlech; o Orffennaf 1711 hyd ei farw periglor Llanfair ger Harlech; mae Gweledigaetheu y Bardd Cwsc, a argraffwyd gyntaf yn Llundain yn 1703, yn glasur rhyddiaith Gymraeg yr ymddangosodd o leiaf ddau ar bymtheg ar hugain o argraffiadau ohono erbyn 1932, gydag o leiaf dri chyfieithiad Saesneg; yn 1701 cyhoeddodd Rheol Buchedd Sanctaidd, cyfieithiad o Holy Living Jeremy Taylor, ac yn 1710 ei argraffiad o’r Llyfr Gweddi Gyffredin Cymraeg, lle yr ymddangosodd ei emyn enwocaf, ‘Myfi yw’r Adgyfodiad Mawr’; cyhoeddwyd rhagor o’i emynau a dwy garol blygain gan ei fab Edward yn 1755; bu farw 13 Gorffennaf 1734 a’i gladdu dan yr allor yn Llanfair.Ellis Wynne ↗Wicipedia CymraegLlenor crefyddol a chyfieithydd (7 Mawrth 1671 – 13 Gorffennaf 1734), sy’n adnabyddus fel awdur Gweledigaethau y Bardd Cwsc, a ystyrir yn un o glasuron rhyddiaith Gymraeg; ganed yn y Lasynys, ffermdy sylweddol rhwng Talsarnau a Harlech, yn fab i Edward Wynne o blasdy Glyn Cywarch, o deulu o fân uchelwyr â chysylltiad â Brogyntyn ger Croesoswallt; brenhinwr pybyr; mae’n bosibl iddo gwrdd â’r athrylith Edward Lhuyd yn Rhydychen; rheithor Llanbedr a Llandanwg o 1705 a Llanfair ger Harlech o 1710; wedi ei ail briodas yn 1711 bu fyw yn y Lasynys weddill ei oes; y bardd cwsg, ychwanegiad Wynne ei hun at fodel Sbaenaidd Los Sueños Quevedo, sy’n cael tair gweledigaeth wrth deithio drwy’r byd, drwy Frenhinllys isaf Angau a thrwy uffern, dan arweiniad angel, a Meistr Cwsg a’i chwaer Hunllef; llyfr bwrlesg mewn Cymraeg naturiol.Ellis Wynne ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 7 Mawrth 1671 yn Lasynys Fawr ger Harlech; yng Ngholeg Iesu, Rhydychen, o 1692; ordeiniwyd yn offeiriad yn 1704; addaswyd y Gweledigaetheu, a gyhoeddwyd gyntaf yn Llundain yn 1703, o fersiwn Saesneg Syr Roger L’Estrange o Sueños Quevedo, a rhoddant ddarluniau ffyrnig o ddrygau’r oes; mae’r llyfr yn glasur Cymraeg; ar yr wynebddalen mae Y Rhann Gyntaf; rhoddodd hefyd Holy Living Jeremy Taylor yn Gymraeg yn 1701, ac ysgrifennodd emynau.
| Ganed | 7 Mawrth 1671, y Lasynys, ger Harlech |
|---|---|
| Ei deulu | Wyniaid Glyn Cywarch |
| Ei goleg | Coleg Iesu, Rhydychen |
| Ei waith mawr | Gweledigaetheu y Bardd Cwsc, 1703 |
| Ei blwyf | Llanfair ger Harlech, 1711–1734 |
| Bu farw | 13 Gorffennaf 1734 |
Ganed Ellis ar 7 Mawrth 1671 yn y Lasynys, ffermdy sylweddol rhwng Talsarnau a Harlech. Deuai ei dad Edward o deulu adnabyddus Wyniaid Glyn Cywarch ym Meirionnydd, ac roedd ei fam wedi etifeddu’r Lasynys. Ar 1 Mawrth 1692 aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, ac mae pawb yn cytuno ei fod yn ŵr o ddysg gain a diwylliant eang.FfynonellauWynne, Ellis (1670/1 – 1734), cleric, and author of an outstanding Welsh prose classic ↗William Llewelyn Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 7 Mawrth 1670/1 yn y Lasynys, ger Harlech, ym mhlwyf Llandanwg, Meirionnydd, mab Edward Wynne o deulu adnabyddus Glyn Cywarch, a’i wraig, a etifeddodd y Lasynys; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, ar 1 Mawrth 1691/2, ac mae tystiolaeth fwy diweddar yn awgrymu iddo raddio; mae digon o dystiolaeth ei fod yn ŵr o addysg uchel a diwylliant mawr; yn ôl traddodiad lleol astudiai’r gyfraith cyn i’w berthynas Humphrey Humphreys, esgob Bangor, ei berswadio i gymryd urddau eglwysig; urddwyd yn ddiacon ar 24 Rhagfyr ac yn offeiriad ar 31 Rhagfyr 1704; priododd yn gyntaf, yn 1698, Lowri Wynne o Foel-y-glo, a fu farw yn 1699, ac yn ail Lowri Lloyd o Hafod Lwyfog, Beddgelert, a bu iddynt naw o blant; periglor Llandanwg gyda Llanbedr o 1 Ionawr 1705; ym mis Tachwedd 1706 ysgrifennodd fod ei blwyfolion ac yntau’n daer am gael capel eto yn Harlech; o Orffennaf 1711 hyd ei farw periglor Llanfair ger Harlech; mae Gweledigaetheu y Bardd Cwsc, a argraffwyd gyntaf yn Llundain yn 1703, yn glasur rhyddiaith Gymraeg yr ymddangosodd o leiaf ddau ar bymtheg ar hugain o argraffiadau ohono erbyn 1932, gydag o leiaf dri chyfieithiad Saesneg; yn 1701 cyhoeddodd Rheol Buchedd Sanctaidd, cyfieithiad o Holy Living Jeremy Taylor, ac yn 1710 ei argraffiad o’r Llyfr Gweddi Gyffredin Cymraeg, lle yr ymddangosodd ei emyn enwocaf, ‘Myfi yw’r Adgyfodiad Mawr’; cyhoeddwyd rhagor o’i emynau a dwy garol blygain gan ei fab Edward yn 1755; bu farw 13 Gorffennaf 1734 a’i gladdu dan yr allor yn Llanfair.Ellis Wynne ↗Wicipedia CymraegLlenor crefyddol a chyfieithydd (7 Mawrth 1671 – 13 Gorffennaf 1734), sy’n adnabyddus fel awdur Gweledigaethau y Bardd Cwsc, a ystyrir yn un o glasuron rhyddiaith Gymraeg; ganed yn y Lasynys, ffermdy sylweddol rhwng Talsarnau a Harlech, yn fab i Edward Wynne o blasdy Glyn Cywarch, o deulu o fân uchelwyr â chysylltiad â Brogyntyn ger Croesoswallt; brenhinwr pybyr; mae’n bosibl iddo gwrdd â’r athrylith Edward Lhuyd yn Rhydychen; rheithor Llanbedr a Llandanwg o 1705 a Llanfair ger Harlech o 1710; wedi ei ail briodas yn 1711 bu fyw yn y Lasynys weddill ei oes; y bardd cwsg, ychwanegiad Wynne ei hun at fodel Sbaenaidd Los Sueños Quevedo, sy’n cael tair gweledigaeth wrth deithio drwy’r byd, drwy Frenhinllys isaf Angau a thrwy uffern, dan arweiniad angel, a Meistr Cwsg a’i chwaer Hunllef; llyfr bwrlesg mewn Cymraeg naturiol.
Yn ôl traddodiad lleol roedd yn astudio’r gyfraith pan berswadiodd ei berthynas Humphrey Humphreys, esgob Bangor, ef i gymryd urddau eglwysig. Fe’i hurddwyd yn offeiriad ddiwedd 1704, gwasanaethodd Landanwg a Llanbedr o 1705, ac o 1711 hyd ei farw bu’n rheithor Llanfair ger Harlech. Yn 1706 ysgrifennodd fod ei bobl ac yntau’n daer am gael capel eto yn Harlech. Gyda’i ail wraig, Lowri Lloyd o Hafod Lwyfog ger Beddgelert, magodd deulu mawr yn y Lasynys.FfynonellauWynne, Ellis (1670/1 – 1734), cleric, and author of an outstanding Welsh prose classic ↗William Llewelyn Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 7 Mawrth 1670/1 yn y Lasynys, ger Harlech, ym mhlwyf Llandanwg, Meirionnydd, mab Edward Wynne o deulu adnabyddus Glyn Cywarch, a’i wraig, a etifeddodd y Lasynys; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, ar 1 Mawrth 1691/2, ac mae tystiolaeth fwy diweddar yn awgrymu iddo raddio; mae digon o dystiolaeth ei fod yn ŵr o addysg uchel a diwylliant mawr; yn ôl traddodiad lleol astudiai’r gyfraith cyn i’w berthynas Humphrey Humphreys, esgob Bangor, ei berswadio i gymryd urddau eglwysig; urddwyd yn ddiacon ar 24 Rhagfyr ac yn offeiriad ar 31 Rhagfyr 1704; priododd yn gyntaf, yn 1698, Lowri Wynne o Foel-y-glo, a fu farw yn 1699, ac yn ail Lowri Lloyd o Hafod Lwyfog, Beddgelert, a bu iddynt naw o blant; periglor Llandanwg gyda Llanbedr o 1 Ionawr 1705; ym mis Tachwedd 1706 ysgrifennodd fod ei blwyfolion ac yntau’n daer am gael capel eto yn Harlech; o Orffennaf 1711 hyd ei farw periglor Llanfair ger Harlech; mae Gweledigaetheu y Bardd Cwsc, a argraffwyd gyntaf yn Llundain yn 1703, yn glasur rhyddiaith Gymraeg yr ymddangosodd o leiaf ddau ar bymtheg ar hugain o argraffiadau ohono erbyn 1932, gydag o leiaf dri chyfieithiad Saesneg; yn 1701 cyhoeddodd Rheol Buchedd Sanctaidd, cyfieithiad o Holy Living Jeremy Taylor, ac yn 1710 ei argraffiad o’r Llyfr Gweddi Gyffredin Cymraeg, lle yr ymddangosodd ei emyn enwocaf, ‘Myfi yw’r Adgyfodiad Mawr’; cyhoeddwyd rhagor o’i emynau a dwy garol blygain gan ei fab Edward yn 1755; bu farw 13 Gorffennaf 1734 a’i gladdu dan yr allor yn Llanfair.Ellis Wynne ↗Wicipedia CymraegLlenor crefyddol a chyfieithydd (7 Mawrth 1671 – 13 Gorffennaf 1734), sy’n adnabyddus fel awdur Gweledigaethau y Bardd Cwsc, a ystyrir yn un o glasuron rhyddiaith Gymraeg; ganed yn y Lasynys, ffermdy sylweddol rhwng Talsarnau a Harlech, yn fab i Edward Wynne o blasdy Glyn Cywarch, o deulu o fân uchelwyr â chysylltiad â Brogyntyn ger Croesoswallt; brenhinwr pybyr; mae’n bosibl iddo gwrdd â’r athrylith Edward Lhuyd yn Rhydychen; rheithor Llanbedr a Llandanwg o 1705 a Llanfair ger Harlech o 1710; wedi ei ail briodas yn 1711 bu fyw yn y Lasynys weddill ei oes; y bardd cwsg, ychwanegiad Wynne ei hun at fodel Sbaenaidd Los Sueños Quevedo, sy’n cael tair gweledigaeth wrth deithio drwy’r byd, drwy Frenhinllys isaf Angau a thrwy uffern, dan arweiniad angel, a Meistr Cwsg a’i chwaer Hunllef; llyfr bwrlesg mewn Cymraeg naturiol.
Yn 1703 argraffwyd ei lyfr mawr yn Llundain. Cymerodd Wynne yn batrwm Weledigaethau Sbaeneg Quevedo, ond ei greadigaeth ei hun yw’r bardd cwsg. Mewn tair gweledigaeth mae’r bardd yn teithio drwy’r byd, drwy Frenhinllys isaf Angau a thrwy Uffern, dan arweiniad angel, a Meistr Cwsg a’i chwaer Hunllef. Mae’r llyfr yn darlunio ffolinebau’r oes mewn lliwiau byw a miniog, mewn Cymraeg naturiol, idiomatig, heb ei gyffwrdd gan ddulliau ysgrifennu Saesneg.FfynonellauEllis Wynne ↗Wicipedia CymraegLlenor crefyddol a chyfieithydd (7 Mawrth 1671 – 13 Gorffennaf 1734), sy’n adnabyddus fel awdur Gweledigaethau y Bardd Cwsc, a ystyrir yn un o glasuron rhyddiaith Gymraeg; ganed yn y Lasynys, ffermdy sylweddol rhwng Talsarnau a Harlech, yn fab i Edward Wynne o blasdy Glyn Cywarch, o deulu o fân uchelwyr â chysylltiad â Brogyntyn ger Croesoswallt; brenhinwr pybyr; mae’n bosibl iddo gwrdd â’r athrylith Edward Lhuyd yn Rhydychen; rheithor Llanbedr a Llandanwg o 1705 a Llanfair ger Harlech o 1710; wedi ei ail briodas yn 1711 bu fyw yn y Lasynys weddill ei oes; y bardd cwsg, ychwanegiad Wynne ei hun at fodel Sbaenaidd Los Sueños Quevedo, sy’n cael tair gweledigaeth wrth deithio drwy’r byd, drwy Frenhinllys isaf Angau a thrwy uffern, dan arweiniad angel, a Meistr Cwsg a’i chwaer Hunllef; llyfr bwrlesg mewn Cymraeg naturiol.Ellis Wynne ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 7 Mawrth 1671 yn Lasynys Fawr ger Harlech; yng Ngholeg Iesu, Rhydychen, o 1692; ordeiniwyd yn offeiriad yn 1704; addaswyd y Gweledigaetheu, a gyhoeddwyd gyntaf yn Llundain yn 1703, o fersiwn Saesneg Syr Roger L’Estrange o Sueños Quevedo, a rhoddant ddarluniau ffyrnig o ddrygau’r oes; mae’r llyfr yn glasur Cymraeg; ar yr wynebddalen mae Y Rhann Gyntaf; rhoddodd hefyd Holy Living Jeremy Taylor yn Gymraeg yn 1701, ac ysgrifennodd emynau.Wynne, Ellis (1670/1 – 1734), cleric, and author of an outstanding Welsh prose classic ↗William Llewelyn Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 7 Mawrth 1670/1 yn y Lasynys, ger Harlech, ym mhlwyf Llandanwg, Meirionnydd, mab Edward Wynne o deulu adnabyddus Glyn Cywarch, a’i wraig, a etifeddodd y Lasynys; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, ar 1 Mawrth 1691/2, ac mae tystiolaeth fwy diweddar yn awgrymu iddo raddio; mae digon o dystiolaeth ei fod yn ŵr o addysg uchel a diwylliant mawr; yn ôl traddodiad lleol astudiai’r gyfraith cyn i’w berthynas Humphrey Humphreys, esgob Bangor, ei berswadio i gymryd urddau eglwysig; urddwyd yn ddiacon ar 24 Rhagfyr ac yn offeiriad ar 31 Rhagfyr 1704; priododd yn gyntaf, yn 1698, Lowri Wynne o Foel-y-glo, a fu farw yn 1699, ac yn ail Lowri Lloyd o Hafod Lwyfog, Beddgelert, a bu iddynt naw o blant; periglor Llandanwg gyda Llanbedr o 1 Ionawr 1705; ym mis Tachwedd 1706 ysgrifennodd fod ei blwyfolion ac yntau’n daer am gael capel eto yn Harlech; o Orffennaf 1711 hyd ei farw periglor Llanfair ger Harlech; mae Gweledigaetheu y Bardd Cwsc, a argraffwyd gyntaf yn Llundain yn 1703, yn glasur rhyddiaith Gymraeg yr ymddangosodd o leiaf ddau ar bymtheg ar hugain o argraffiadau ohono erbyn 1932, gydag o leiaf dri chyfieithiad Saesneg; yn 1701 cyhoeddodd Rheol Buchedd Sanctaidd, cyfieithiad o Holy Living Jeremy Taylor, ac yn 1710 ei argraffiad o’r Llyfr Gweddi Gyffredin Cymraeg, lle yr ymddangosodd ei emyn enwocaf, ‘Myfi yw’r Adgyfodiad Mawr’; cyhoeddwyd rhagor o’i emynau a dwy garol blygain gan ei fab Edward yn 1755; bu farw 13 Gorffennaf 1734 a’i gladdu dan yr allor yn Llanfair.
Roedd o leiaf ddau ar bymtheg ar hugain o argraffiadau o’r Bardd Cwsc wedi ymddangos erbyn 1932, ac fe’i troswyd i’r Saesneg o leiaf deirgwaith. Dywedir yn aml nad oes gwell patrwm o ryddiaith Gymraeg bur, idiomatig. Rhoddodd Wynne hefyd i’w bobl fersiwn Cymraeg o Holy Living Jeremy Taylor yn 1701, ac yn 1710 argraffiad o’r Llyfr Gweddi Gyffredin Cymraeg.FfynonellauWynne, Ellis (1670/1 – 1734), cleric, and author of an outstanding Welsh prose classic ↗William Llewelyn Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 7 Mawrth 1670/1 yn y Lasynys, ger Harlech, ym mhlwyf Llandanwg, Meirionnydd, mab Edward Wynne o deulu adnabyddus Glyn Cywarch, a’i wraig, a etifeddodd y Lasynys; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, ar 1 Mawrth 1691/2, ac mae tystiolaeth fwy diweddar yn awgrymu iddo raddio; mae digon o dystiolaeth ei fod yn ŵr o addysg uchel a diwylliant mawr; yn ôl traddodiad lleol astudiai’r gyfraith cyn i’w berthynas Humphrey Humphreys, esgob Bangor, ei berswadio i gymryd urddau eglwysig; urddwyd yn ddiacon ar 24 Rhagfyr ac yn offeiriad ar 31 Rhagfyr 1704; priododd yn gyntaf, yn 1698, Lowri Wynne o Foel-y-glo, a fu farw yn 1699, ac yn ail Lowri Lloyd o Hafod Lwyfog, Beddgelert, a bu iddynt naw o blant; periglor Llandanwg gyda Llanbedr o 1 Ionawr 1705; ym mis Tachwedd 1706 ysgrifennodd fod ei blwyfolion ac yntau’n daer am gael capel eto yn Harlech; o Orffennaf 1711 hyd ei farw periglor Llanfair ger Harlech; mae Gweledigaetheu y Bardd Cwsc, a argraffwyd gyntaf yn Llundain yn 1703, yn glasur rhyddiaith Gymraeg yr ymddangosodd o leiaf ddau ar bymtheg ar hugain o argraffiadau ohono erbyn 1932, gydag o leiaf dri chyfieithiad Saesneg; yn 1701 cyhoeddodd Rheol Buchedd Sanctaidd, cyfieithiad o Holy Living Jeremy Taylor, ac yn 1710 ei argraffiad o’r Llyfr Gweddi Gyffredin Cymraeg, lle yr ymddangosodd ei emyn enwocaf, ‘Myfi yw’r Adgyfodiad Mawr’; cyhoeddwyd rhagor o’i emynau a dwy garol blygain gan ei fab Edward yn 1755; bu farw 13 Gorffennaf 1734 a’i gladdu dan yr allor yn Llanfair.Ellis Wynne ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 7 Mawrth 1671 yn Lasynys Fawr ger Harlech; yng Ngholeg Iesu, Rhydychen, o 1692; ordeiniwyd yn offeiriad yn 1704; addaswyd y Gweledigaetheu, a gyhoeddwyd gyntaf yn Llundain yn 1703, o fersiwn Saesneg Syr Roger L’Estrange o Sueños Quevedo, a rhoddant ddarluniau ffyrnig o ddrygau’r oes; mae’r llyfr yn glasur Cymraeg; ar yr wynebddalen mae Y Rhann Gyntaf; rhoddodd hefyd Holy Living Jeremy Taylor yn Gymraeg yn 1701, ac ysgrifennodd emynau.
Yn y Llyfr Gweddi hwnnw ymddangosodd ei emyn enwocaf, ‘Myfi yw’r Adgyfodiad Mawr’. Cyhoeddwyd emynau eraill o’i waith, a dwy garol blygain, wedi ei farw gan ei fab Edward. Bu farw Ellis Wynne ar 13 Gorffennaf 1734 a’i gladdu dan allor ei eglwys yn Llanfair.FfynonellauWynne, Ellis (1670/1 – 1734), cleric, and author of an outstanding Welsh prose classic ↗William Llewelyn Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 7 Mawrth 1670/1 yn y Lasynys, ger Harlech, ym mhlwyf Llandanwg, Meirionnydd, mab Edward Wynne o deulu adnabyddus Glyn Cywarch, a’i wraig, a etifeddodd y Lasynys; aeth i Goleg Iesu, Rhydychen, ar 1 Mawrth 1691/2, ac mae tystiolaeth fwy diweddar yn awgrymu iddo raddio; mae digon o dystiolaeth ei fod yn ŵr o addysg uchel a diwylliant mawr; yn ôl traddodiad lleol astudiai’r gyfraith cyn i’w berthynas Humphrey Humphreys, esgob Bangor, ei berswadio i gymryd urddau eglwysig; urddwyd yn ddiacon ar 24 Rhagfyr ac yn offeiriad ar 31 Rhagfyr 1704; priododd yn gyntaf, yn 1698, Lowri Wynne o Foel-y-glo, a fu farw yn 1699, ac yn ail Lowri Lloyd o Hafod Lwyfog, Beddgelert, a bu iddynt naw o blant; periglor Llandanwg gyda Llanbedr o 1 Ionawr 1705; ym mis Tachwedd 1706 ysgrifennodd fod ei blwyfolion ac yntau’n daer am gael capel eto yn Harlech; o Orffennaf 1711 hyd ei farw periglor Llanfair ger Harlech; mae Gweledigaetheu y Bardd Cwsc, a argraffwyd gyntaf yn Llundain yn 1703, yn glasur rhyddiaith Gymraeg yr ymddangosodd o leiaf ddau ar bymtheg ar hugain o argraffiadau ohono erbyn 1932, gydag o leiaf dri chyfieithiad Saesneg; yn 1701 cyhoeddodd Rheol Buchedd Sanctaidd, cyfieithiad o Holy Living Jeremy Taylor, ac yn 1710 ei argraffiad o’r Llyfr Gweddi Gyffredin Cymraeg, lle yr ymddangosodd ei emyn enwocaf, ‘Myfi yw’r Adgyfodiad Mawr’; cyhoeddwyd rhagor o’i emynau a dwy garol blygain gan ei fab Edward yn 1755; bu farw 13 Gorffennaf 1734 a’i gladdu dan yr allor yn Llanfair.Ellis Wynne ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 7 Mawrth 1671 yn Lasynys Fawr ger Harlech; yng Ngholeg Iesu, Rhydychen, o 1692; ordeiniwyd yn offeiriad yn 1704; addaswyd y Gweledigaetheu, a gyhoeddwyd gyntaf yn Llundain yn 1703, o fersiwn Saesneg Syr Roger L’Estrange o Sueños Quevedo, a rhoddant ddarluniau ffyrnig o ddrygau’r oes; mae’r llyfr yn glasur Cymraeg; ar yr wynebddalen mae Y Rhann Gyntaf; rhoddodd hefyd Holy Living Jeremy Taylor yn Gymraeg yn 1701, ac ysgrifennodd emynau.
Myfi yw’r Adgyfodiad Mawr.
Ellis Wynne, llinell gyntaf ei emyn enwocaf
Mae Ellis Wynne yn cyhoeddi gweledigaeth ffyrnig a doniol o’r byd, angau ac uffern, un o glasuron rhyddiaith Gymraeg.
Gweledigaetheu y Bardd CwscCeidwad Amgueddfa’r Ashmolean yn Rhydychen, a deithiodd Gymru, Cernyw, Llydaw, Iwerddon a’r Alban a dangos bod eu hieithoedd yn perthyn.
Edward LhuydMab fferm o Fôn a ddaeth yn fathemategydd blaenllaw yn Llundain ac a roddodd y symbol π i’r byd.
William JonesJohn Roberts o Gasnewydd Bach yn Sir Benfro, capten môr-ladron mwyaf llwyddiannus oes yr hwyliau, a gipiodd dros 400 o longau.
Barti DduDysgodd ei ysgolion cylchynol gyfran helaeth o bobl Cymru i ddarllen, a hynny yn Gymraeg.
Griffith JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf