Syr John Edward Lloyd
Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward Lloyd
Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
1886–1927
Paffiwr o Bontypridd a ddaeth yn bencampwr pwysau ysgafn y byd yn 1914, ac a ymladdai dan enw a ddywedai wrth bawb o ble y deuai.
Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Aeth Freddie Welsh o Bontypridd ag enw ei genedl i’r sgwâr bocsio. Ganed ef yn Frederick Hall Thomas, bocsiodd yn America fel ‘Welsh’ fel na fyddai neb yn camgymryd o ble y daeth, enillodd y Gwregys Lonsdale cyntaf, ac yn 1914 daeth yn bencampwr pwysau ysgafn y byd.FfynonellauFreddie Welsh ↗Wikipedia (Saesneg)Freddie Welsh (ganed Frederick Hall Thomas; 5 Mawrth 1886 – 29 Gorffennaf 1927), pencampwr bocsio’r byd o Gymro, a aned yn 17 Morgan Street, Pontypridd, a’i lysenw ‘the Welsh Wizard’; roedd ei dad yn arwerthwr ar Taff Street, a’i fam yn rhedeg Gwesty’r Bridge Inn ar Ffordd Berw; cafodd ei ysgol ym Mhontypridd ac yng Ngholeg Long Ashton, Clifton; yn 16 oed hwyliodd i Ganada gyda thri chyfaill yn 1903, lle ymddiddorodd o ddifrif mewn adeiladu’r corff a dod yn ddilynwr selog i ddiwylliant corfforol Bernarr Macfadden; bocsiodd yn amatur yn yr Alban, yna hwyliodd i Efrog Newydd yn 1904 a gweithio’n hyfforddwr bocsio; cyn ei ornest broffesiynol gyntaf newidiodd ei enw, gan ddewis ‘Fred Cymry’ yn gyntaf, ac yna, ar gyngor ei ddarpar wraig Fanny, ‘Welsh’; troes yn broffesiynol yn Philadelphia, ei ornest gyntaf ar 21 Rhagfyr 1905; daeth yn bencampwr pwysau ysgafn y byd drwy guro Willie Ritchie yng Ngorffennaf 1914, a daliodd y teitl hyd 1917; ymladdodd dros 160 o ornestau proffesiynol; credai mewn ymarfer corff a byw’n iach, nid ysmygai ac roedd yn llysieuwr.Thomas, Frederick Hall (Freddie Welsh; 1886 – 1927), lightweight boxing champion of the world ↗Moelwyn Idwal Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 5 Mawrth 1886 ym Mhontypridd, mab John Thomas ac Elizabeth (gynt Hall); addysgwyd yn Long Ashton, Bryste; o oedran cynnar dangosodd duedd anarferol at athletau ac enillodd wobrau ysgol am focsio, ymaflyd codwm, rhedeg a neidio; yn 20 oed bwriodd Hock Heyes i lawr yn y 17eg rownd o ornest 20 rownd am bencampwriaeth pwysau ysgafn Awstralia, ac yna aeth ati’n drefnus i gasglu pencampwriaethau: teitl Cymru gan Johnnie Owens yn 1907; pencampwriaeth pwysau ysgafn Lloegr a Phrydain gan Johnnie Summers, gyda’r gwregys her aur cyntaf a gyflwynwyd gan yr Arglwydd Lonsdale; yn 1912 pencampwriaeth yr Ymerodraeth Brydeinig gan Hughie Mehegan ac ail Wregys Lonsdale, a thrydydd drwy drechu Matt Wells am deitl Prydain; yn 1914 cyrhaeddodd frig ei ddosbarth drwy drechu Willie Ritchie am bencampwriaeth pwysau ysgafn y byd; yn 1907 bwriodd dri gwrthwynebydd i lawr mewn un diwrnod, un pwysau ysgafn, un pwysau welter ac un pwysau trwm; yn ei flynyddoedd olaf yn America rhedodd ‘fferm iechyd’ yn Bayside, Long Island, a bu’n brif gyfarwyddwr hyfforddiant corfforol yn Ysbyty Cyffredinol y Fyddin Walter Reed, Washington; bu farw 28 Gorffennaf 1927.
| Ganed | 5 Mawrth 1886, 17 Morgan Street, Pontypridd |
|---|---|
| Llysenw | The Welsh Wizard |
| Gornest broffesiynol gyntaf | Philadelphia, 21 Rhagfyr 1905 |
| Pencampwr Prydain | Y Gwregys Lonsdale cyntaf |
| Pencampwr y byd | Pwysau ysgafn, Gorffennaf 1914 hyd 1917 |
| Bu farw | Gorffennaf 1927 |
Ganed Frederick Hall Thomas ar 5 Mawrth 1886 yn 17 Morgan Street, Pontypridd, mab John Thomas, arwerthwr ar Taff Street, a’i wraig Elizabeth, a redai Westy’r Bridge Inn ar Ffordd Berw. Aeth i’r ysgol ym Mhontypridd ac yn Long Ashton ger Bryste, ac o oedran cynnar enillodd wobrau am focsio, ymaflyd codwm, rhedeg a neidio.FfynonellauFreddie Welsh ↗Wikipedia (Saesneg)Freddie Welsh (ganed Frederick Hall Thomas; 5 Mawrth 1886 – 29 Gorffennaf 1927), pencampwr bocsio’r byd o Gymro, a aned yn 17 Morgan Street, Pontypridd, a’i lysenw ‘the Welsh Wizard’; roedd ei dad yn arwerthwr ar Taff Street, a’i fam yn rhedeg Gwesty’r Bridge Inn ar Ffordd Berw; cafodd ei ysgol ym Mhontypridd ac yng Ngholeg Long Ashton, Clifton; yn 16 oed hwyliodd i Ganada gyda thri chyfaill yn 1903, lle ymddiddorodd o ddifrif mewn adeiladu’r corff a dod yn ddilynwr selog i ddiwylliant corfforol Bernarr Macfadden; bocsiodd yn amatur yn yr Alban, yna hwyliodd i Efrog Newydd yn 1904 a gweithio’n hyfforddwr bocsio; cyn ei ornest broffesiynol gyntaf newidiodd ei enw, gan ddewis ‘Fred Cymry’ yn gyntaf, ac yna, ar gyngor ei ddarpar wraig Fanny, ‘Welsh’; troes yn broffesiynol yn Philadelphia, ei ornest gyntaf ar 21 Rhagfyr 1905; daeth yn bencampwr pwysau ysgafn y byd drwy guro Willie Ritchie yng Ngorffennaf 1914, a daliodd y teitl hyd 1917; ymladdodd dros 160 o ornestau proffesiynol; credai mewn ymarfer corff a byw’n iach, nid ysmygai ac roedd yn llysieuwr.Thomas, Frederick Hall (Freddie Welsh; 1886 – 1927), lightweight boxing champion of the world ↗Moelwyn Idwal Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 5 Mawrth 1886 ym Mhontypridd, mab John Thomas ac Elizabeth (gynt Hall); addysgwyd yn Long Ashton, Bryste; o oedran cynnar dangosodd duedd anarferol at athletau ac enillodd wobrau ysgol am focsio, ymaflyd codwm, rhedeg a neidio; yn 20 oed bwriodd Hock Heyes i lawr yn y 17eg rownd o ornest 20 rownd am bencampwriaeth pwysau ysgafn Awstralia, ac yna aeth ati’n drefnus i gasglu pencampwriaethau: teitl Cymru gan Johnnie Owens yn 1907; pencampwriaeth pwysau ysgafn Lloegr a Phrydain gan Johnnie Summers, gyda’r gwregys her aur cyntaf a gyflwynwyd gan yr Arglwydd Lonsdale; yn 1912 pencampwriaeth yr Ymerodraeth Brydeinig gan Hughie Mehegan ac ail Wregys Lonsdale, a thrydydd drwy drechu Matt Wells am deitl Prydain; yn 1914 cyrhaeddodd frig ei ddosbarth drwy drechu Willie Ritchie am bencampwriaeth pwysau ysgafn y byd; yn 1907 bwriodd dri gwrthwynebydd i lawr mewn un diwrnod, un pwysau ysgafn, un pwysau welter ac un pwysau trwm; yn ei flynyddoedd olaf yn America rhedodd ‘fferm iechyd’ yn Bayside, Long Island, a bu’n brif gyfarwyddwr hyfforddiant corfforol yn Ysbyty Cyffredinol y Fyddin Walter Reed, Washington; bu farw 28 Gorffennaf 1927.Freddie Welsh ↗Wicipedia CymraegPaffiwr o Gymru (ganed Frederick Hall Thomas; 5 Mawrth 1886 – 29 Gorffennaf 1927); ganed ym Mhontypridd, yn fab i John Thomas a’i wraig Elizabeth (gynt Hall); cafodd ei addysg yng Ngholeg Long Ashton, Bryste.
Yn un ar bymtheg hwyliodd i Ganada gyda thri chyfaill. Yno dechreuodd adeiladu’r corff a daeth yn gredwr cadarn mewn diwylliant corfforol, ymarfer a byw’n iach. Nid ysmygodd erioed ac ni fwytâi gig, ymhell cyn i’r rhan fwyaf o fabolgampwyr feddwl am bethau o’r fath.FfynhonnellFreddie Welsh ↗Wikipedia (Saesneg)Freddie Welsh (ganed Frederick Hall Thomas; 5 Mawrth 1886 – 29 Gorffennaf 1927), pencampwr bocsio’r byd o Gymro, a aned yn 17 Morgan Street, Pontypridd, a’i lysenw ‘the Welsh Wizard’; roedd ei dad yn arwerthwr ar Taff Street, a’i fam yn rhedeg Gwesty’r Bridge Inn ar Ffordd Berw; cafodd ei ysgol ym Mhontypridd ac yng Ngholeg Long Ashton, Clifton; yn 16 oed hwyliodd i Ganada gyda thri chyfaill yn 1903, lle ymddiddorodd o ddifrif mewn adeiladu’r corff a dod yn ddilynwr selog i ddiwylliant corfforol Bernarr Macfadden; bocsiodd yn amatur yn yr Alban, yna hwyliodd i Efrog Newydd yn 1904 a gweithio’n hyfforddwr bocsio; cyn ei ornest broffesiynol gyntaf newidiodd ei enw, gan ddewis ‘Fred Cymry’ yn gyntaf, ac yna, ar gyngor ei ddarpar wraig Fanny, ‘Welsh’; troes yn broffesiynol yn Philadelphia, ei ornest gyntaf ar 21 Rhagfyr 1905; daeth yn bencampwr pwysau ysgafn y byd drwy guro Willie Ritchie yng Ngorffennaf 1914, a daliodd y teitl hyd 1917; ymladdodd dros 160 o ornestau proffesiynol; credai mewn ymarfer corff a byw’n iach, nid ysmygai ac roedd yn llysieuwr.
Bocsiodd yn amatur yn yr Alban, yna croesodd i Efrog Newydd yn 1904, lle cafodd waith yn hyfforddwr bocsio.FfynhonnellFreddie Welsh ↗Wikipedia (Saesneg)Freddie Welsh (ganed Frederick Hall Thomas; 5 Mawrth 1886 – 29 Gorffennaf 1927), pencampwr bocsio’r byd o Gymro, a aned yn 17 Morgan Street, Pontypridd, a’i lysenw ‘the Welsh Wizard’; roedd ei dad yn arwerthwr ar Taff Street, a’i fam yn rhedeg Gwesty’r Bridge Inn ar Ffordd Berw; cafodd ei ysgol ym Mhontypridd ac yng Ngholeg Long Ashton, Clifton; yn 16 oed hwyliodd i Ganada gyda thri chyfaill yn 1903, lle ymddiddorodd o ddifrif mewn adeiladu’r corff a dod yn ddilynwr selog i ddiwylliant corfforol Bernarr Macfadden; bocsiodd yn amatur yn yr Alban, yna hwyliodd i Efrog Newydd yn 1904 a gweithio’n hyfforddwr bocsio; cyn ei ornest broffesiynol gyntaf newidiodd ei enw, gan ddewis ‘Fred Cymry’ yn gyntaf, ac yna, ar gyngor ei ddarpar wraig Fanny, ‘Welsh’; troes yn broffesiynol yn Philadelphia, ei ornest gyntaf ar 21 Rhagfyr 1905; daeth yn bencampwr pwysau ysgafn y byd drwy guro Willie Ritchie yng Ngorffennaf 1914, a daliodd y teitl hyd 1917; ymladdodd dros 160 o ornestau proffesiynol; credai mewn ymarfer corff a byw’n iach, nid ysmygai ac roedd yn llysieuwr.
Cyn ei ornest broffesiynol gyntaf dewisodd enw newydd. Ei syniad cyntaf oedd ‘Fred Cymry’; awgrymodd ei ddarpar wraig Fanny y byddai ‘Welsh’ yn haws i’r Americanwyr. Felly Freddie Welsh y daeth, a chariodd enw Cymru i bob sgwâr y bu’n ymladd ynddo.FfynhonnellFreddie Welsh ↗Wikipedia (Saesneg)Freddie Welsh (ganed Frederick Hall Thomas; 5 Mawrth 1886 – 29 Gorffennaf 1927), pencampwr bocsio’r byd o Gymro, a aned yn 17 Morgan Street, Pontypridd, a’i lysenw ‘the Welsh Wizard’; roedd ei dad yn arwerthwr ar Taff Street, a’i fam yn rhedeg Gwesty’r Bridge Inn ar Ffordd Berw; cafodd ei ysgol ym Mhontypridd ac yng Ngholeg Long Ashton, Clifton; yn 16 oed hwyliodd i Ganada gyda thri chyfaill yn 1903, lle ymddiddorodd o ddifrif mewn adeiladu’r corff a dod yn ddilynwr selog i ddiwylliant corfforol Bernarr Macfadden; bocsiodd yn amatur yn yr Alban, yna hwyliodd i Efrog Newydd yn 1904 a gweithio’n hyfforddwr bocsio; cyn ei ornest broffesiynol gyntaf newidiodd ei enw, gan ddewis ‘Fred Cymry’ yn gyntaf, ac yna, ar gyngor ei ddarpar wraig Fanny, ‘Welsh’; troes yn broffesiynol yn Philadelphia, ei ornest gyntaf ar 21 Rhagfyr 1905; daeth yn bencampwr pwysau ysgafn y byd drwy guro Willie Ritchie yng Ngorffennaf 1914, a daliodd y teitl hyd 1917; ymladdodd dros 160 o ornestau proffesiynol; credai mewn ymarfer corff a byw’n iach, nid ysmygai ac roedd yn llysieuwr.
Ymladdodd ei ornest broffesiynol gyntaf yn Philadelphia ar 21 Rhagfyr 1905. Yn ugain oed bwriodd Hock Heyes i lawr yn yr ail rownd ar bymtheg am bencampwriaeth pwysau ysgafn Awstralia.FfynonellauFreddie Welsh ↗Wikipedia (Saesneg)Freddie Welsh (ganed Frederick Hall Thomas; 5 Mawrth 1886 – 29 Gorffennaf 1927), pencampwr bocsio’r byd o Gymro, a aned yn 17 Morgan Street, Pontypridd, a’i lysenw ‘the Welsh Wizard’; roedd ei dad yn arwerthwr ar Taff Street, a’i fam yn rhedeg Gwesty’r Bridge Inn ar Ffordd Berw; cafodd ei ysgol ym Mhontypridd ac yng Ngholeg Long Ashton, Clifton; yn 16 oed hwyliodd i Ganada gyda thri chyfaill yn 1903, lle ymddiddorodd o ddifrif mewn adeiladu’r corff a dod yn ddilynwr selog i ddiwylliant corfforol Bernarr Macfadden; bocsiodd yn amatur yn yr Alban, yna hwyliodd i Efrog Newydd yn 1904 a gweithio’n hyfforddwr bocsio; cyn ei ornest broffesiynol gyntaf newidiodd ei enw, gan ddewis ‘Fred Cymry’ yn gyntaf, ac yna, ar gyngor ei ddarpar wraig Fanny, ‘Welsh’; troes yn broffesiynol yn Philadelphia, ei ornest gyntaf ar 21 Rhagfyr 1905; daeth yn bencampwr pwysau ysgafn y byd drwy guro Willie Ritchie yng Ngorffennaf 1914, a daliodd y teitl hyd 1917; ymladdodd dros 160 o ornestau proffesiynol; credai mewn ymarfer corff a byw’n iach, nid ysmygai ac roedd yn llysieuwr.Thomas, Frederick Hall (Freddie Welsh; 1886 – 1927), lightweight boxing champion of the world ↗Moelwyn Idwal Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 5 Mawrth 1886 ym Mhontypridd, mab John Thomas ac Elizabeth (gynt Hall); addysgwyd yn Long Ashton, Bryste; o oedran cynnar dangosodd duedd anarferol at athletau ac enillodd wobrau ysgol am focsio, ymaflyd codwm, rhedeg a neidio; yn 20 oed bwriodd Hock Heyes i lawr yn y 17eg rownd o ornest 20 rownd am bencampwriaeth pwysau ysgafn Awstralia, ac yna aeth ati’n drefnus i gasglu pencampwriaethau: teitl Cymru gan Johnnie Owens yn 1907; pencampwriaeth pwysau ysgafn Lloegr a Phrydain gan Johnnie Summers, gyda’r gwregys her aur cyntaf a gyflwynwyd gan yr Arglwydd Lonsdale; yn 1912 pencampwriaeth yr Ymerodraeth Brydeinig gan Hughie Mehegan ac ail Wregys Lonsdale, a thrydydd drwy drechu Matt Wells am deitl Prydain; yn 1914 cyrhaeddodd frig ei ddosbarth drwy drechu Willie Ritchie am bencampwriaeth pwysau ysgafn y byd; yn 1907 bwriodd dri gwrthwynebydd i lawr mewn un diwrnod, un pwysau ysgafn, un pwysau welter ac un pwysau trwm; yn ei flynyddoedd olaf yn America rhedodd ‘fferm iechyd’ yn Bayside, Long Island, a bu’n brif gyfarwyddwr hyfforddiant corfforol yn Ysbyty Cyffredinol y Fyddin Walter Reed, Washington; bu farw 28 Gorffennaf 1927.
Yna aeth ati i gasglu pencampwriaethau. Yn 1907 cipiodd deitl Cymru gan Johnnie Owens, a’r un flwyddyn bwriodd dri dyn i lawr mewn un diwrnod, un pwysau ysgafn, un pwysau welter ac un pwysau trwm. Enillodd bencampwriaeth pwysau ysgafn Prydain gan Johnnie Summers, a chyda hi’r gwregys her aur cyntaf a gyflwynwyd gan yr Arglwydd Lonsdale.FfynhonnellThomas, Frederick Hall (Freddie Welsh; 1886 – 1927), lightweight boxing champion of the world ↗Moelwyn Idwal Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 5 Mawrth 1886 ym Mhontypridd, mab John Thomas ac Elizabeth (gynt Hall); addysgwyd yn Long Ashton, Bryste; o oedran cynnar dangosodd duedd anarferol at athletau ac enillodd wobrau ysgol am focsio, ymaflyd codwm, rhedeg a neidio; yn 20 oed bwriodd Hock Heyes i lawr yn y 17eg rownd o ornest 20 rownd am bencampwriaeth pwysau ysgafn Awstralia, ac yna aeth ati’n drefnus i gasglu pencampwriaethau: teitl Cymru gan Johnnie Owens yn 1907; pencampwriaeth pwysau ysgafn Lloegr a Phrydain gan Johnnie Summers, gyda’r gwregys her aur cyntaf a gyflwynwyd gan yr Arglwydd Lonsdale; yn 1912 pencampwriaeth yr Ymerodraeth Brydeinig gan Hughie Mehegan ac ail Wregys Lonsdale, a thrydydd drwy drechu Matt Wells am deitl Prydain; yn 1914 cyrhaeddodd frig ei ddosbarth drwy drechu Willie Ritchie am bencampwriaeth pwysau ysgafn y byd; yn 1907 bwriodd dri gwrthwynebydd i lawr mewn un diwrnod, un pwysau ysgafn, un pwysau welter ac un pwysau trwm; yn ei flynyddoedd olaf yn America rhedodd ‘fferm iechyd’ yn Bayside, Long Island, a bu’n brif gyfarwyddwr hyfforddiant corfforol yn Ysbyty Cyffredinol y Fyddin Walter Reed, Washington; bu farw 28 Gorffennaf 1927.
Yn 1912 curodd Hughie Mehegan am bencampwriaeth yr Ymerodraeth Brydeinig ac ail Wregys Lonsdale, ac yna curodd Matt Wells am deitl Prydain a thrydydd gwregys.FfynhonnellThomas, Frederick Hall (Freddie Welsh; 1886 – 1927), lightweight boxing champion of the world ↗Moelwyn Idwal Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 5 Mawrth 1886 ym Mhontypridd, mab John Thomas ac Elizabeth (gynt Hall); addysgwyd yn Long Ashton, Bryste; o oedran cynnar dangosodd duedd anarferol at athletau ac enillodd wobrau ysgol am focsio, ymaflyd codwm, rhedeg a neidio; yn 20 oed bwriodd Hock Heyes i lawr yn y 17eg rownd o ornest 20 rownd am bencampwriaeth pwysau ysgafn Awstralia, ac yna aeth ati’n drefnus i gasglu pencampwriaethau: teitl Cymru gan Johnnie Owens yn 1907; pencampwriaeth pwysau ysgafn Lloegr a Phrydain gan Johnnie Summers, gyda’r gwregys her aur cyntaf a gyflwynwyd gan yr Arglwydd Lonsdale; yn 1912 pencampwriaeth yr Ymerodraeth Brydeinig gan Hughie Mehegan ac ail Wregys Lonsdale, a thrydydd drwy drechu Matt Wells am deitl Prydain; yn 1914 cyrhaeddodd frig ei ddosbarth drwy drechu Willie Ritchie am bencampwriaeth pwysau ysgafn y byd; yn 1907 bwriodd dri gwrthwynebydd i lawr mewn un diwrnod, un pwysau ysgafn, un pwysau welter ac un pwysau trwm; yn ei flynyddoedd olaf yn America rhedodd ‘fferm iechyd’ yn Bayside, Long Island, a bu’n brif gyfarwyddwr hyfforddiant corfforol yn Ysbyty Cyffredinol y Fyddin Walter Reed, Washington; bu farw 28 Gorffennaf 1927.
Yng Ngorffennaf 1914 curodd yr Americanwr Willie Ritchie i ddod yn bencampwr pwysau ysgafn y byd, a daliodd y teitl hyd 1917. Yn ystod ei yrfa ymladdodd dros 160 o ornestau proffesiynol, ac fe’i gelwid yn the Welsh Wizard.FfynonellauFreddie Welsh ↗Wikipedia (Saesneg)Freddie Welsh (ganed Frederick Hall Thomas; 5 Mawrth 1886 – 29 Gorffennaf 1927), pencampwr bocsio’r byd o Gymro, a aned yn 17 Morgan Street, Pontypridd, a’i lysenw ‘the Welsh Wizard’; roedd ei dad yn arwerthwr ar Taff Street, a’i fam yn rhedeg Gwesty’r Bridge Inn ar Ffordd Berw; cafodd ei ysgol ym Mhontypridd ac yng Ngholeg Long Ashton, Clifton; yn 16 oed hwyliodd i Ganada gyda thri chyfaill yn 1903, lle ymddiddorodd o ddifrif mewn adeiladu’r corff a dod yn ddilynwr selog i ddiwylliant corfforol Bernarr Macfadden; bocsiodd yn amatur yn yr Alban, yna hwyliodd i Efrog Newydd yn 1904 a gweithio’n hyfforddwr bocsio; cyn ei ornest broffesiynol gyntaf newidiodd ei enw, gan ddewis ‘Fred Cymry’ yn gyntaf, ac yna, ar gyngor ei ddarpar wraig Fanny, ‘Welsh’; troes yn broffesiynol yn Philadelphia, ei ornest gyntaf ar 21 Rhagfyr 1905; daeth yn bencampwr pwysau ysgafn y byd drwy guro Willie Ritchie yng Ngorffennaf 1914, a daliodd y teitl hyd 1917; ymladdodd dros 160 o ornestau proffesiynol; credai mewn ymarfer corff a byw’n iach, nid ysmygai ac roedd yn llysieuwr.Thomas, Frederick Hall (Freddie Welsh; 1886 – 1927), lightweight boxing champion of the world ↗Moelwyn Idwal Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 5 Mawrth 1886 ym Mhontypridd, mab John Thomas ac Elizabeth (gynt Hall); addysgwyd yn Long Ashton, Bryste; o oedran cynnar dangosodd duedd anarferol at athletau ac enillodd wobrau ysgol am focsio, ymaflyd codwm, rhedeg a neidio; yn 20 oed bwriodd Hock Heyes i lawr yn y 17eg rownd o ornest 20 rownd am bencampwriaeth pwysau ysgafn Awstralia, ac yna aeth ati’n drefnus i gasglu pencampwriaethau: teitl Cymru gan Johnnie Owens yn 1907; pencampwriaeth pwysau ysgafn Lloegr a Phrydain gan Johnnie Summers, gyda’r gwregys her aur cyntaf a gyflwynwyd gan yr Arglwydd Lonsdale; yn 1912 pencampwriaeth yr Ymerodraeth Brydeinig gan Hughie Mehegan ac ail Wregys Lonsdale, a thrydydd drwy drechu Matt Wells am deitl Prydain; yn 1914 cyrhaeddodd frig ei ddosbarth drwy drechu Willie Ritchie am bencampwriaeth pwysau ysgafn y byd; yn 1907 bwriodd dri gwrthwynebydd i lawr mewn un diwrnod, un pwysau ysgafn, un pwysau welter ac un pwysau trwm; yn ei flynyddoedd olaf yn America rhedodd ‘fferm iechyd’ yn Bayside, Long Island, a bu’n brif gyfarwyddwr hyfforddiant corfforol yn Ysbyty Cyffredinol y Fyddin Walter Reed, Washington; bu farw 28 Gorffennaf 1927.
Yn ei flynyddoedd olaf yn America rhedodd fferm iechyd yn Bayside ar Long Island, a bu’n brif gyfarwyddwr hyfforddiant corfforol yn Ysbyty Cyffredinol y Fyddin Walter Reed yn Washington. Bu farw yng Ngorffennaf 1927, yn un a deugain oed.FfynonellauThomas, Frederick Hall (Freddie Welsh; 1886 – 1927), lightweight boxing champion of the world ↗Moelwyn Idwal Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 5 Mawrth 1886 ym Mhontypridd, mab John Thomas ac Elizabeth (gynt Hall); addysgwyd yn Long Ashton, Bryste; o oedran cynnar dangosodd duedd anarferol at athletau ac enillodd wobrau ysgol am focsio, ymaflyd codwm, rhedeg a neidio; yn 20 oed bwriodd Hock Heyes i lawr yn y 17eg rownd o ornest 20 rownd am bencampwriaeth pwysau ysgafn Awstralia, ac yna aeth ati’n drefnus i gasglu pencampwriaethau: teitl Cymru gan Johnnie Owens yn 1907; pencampwriaeth pwysau ysgafn Lloegr a Phrydain gan Johnnie Summers, gyda’r gwregys her aur cyntaf a gyflwynwyd gan yr Arglwydd Lonsdale; yn 1912 pencampwriaeth yr Ymerodraeth Brydeinig gan Hughie Mehegan ac ail Wregys Lonsdale, a thrydydd drwy drechu Matt Wells am deitl Prydain; yn 1914 cyrhaeddodd frig ei ddosbarth drwy drechu Willie Ritchie am bencampwriaeth pwysau ysgafn y byd; yn 1907 bwriodd dri gwrthwynebydd i lawr mewn un diwrnod, un pwysau ysgafn, un pwysau welter ac un pwysau trwm; yn ei flynyddoedd olaf yn America rhedodd ‘fferm iechyd’ yn Bayside, Long Island, a bu’n brif gyfarwyddwr hyfforddiant corfforol yn Ysbyty Cyffredinol y Fyddin Walter Reed, Washington; bu farw 28 Gorffennaf 1927.Freddie Welsh ↗Wikipedia (Saesneg)Freddie Welsh (ganed Frederick Hall Thomas; 5 Mawrth 1886 – 29 Gorffennaf 1927), pencampwr bocsio’r byd o Gymro, a aned yn 17 Morgan Street, Pontypridd, a’i lysenw ‘the Welsh Wizard’; roedd ei dad yn arwerthwr ar Taff Street, a’i fam yn rhedeg Gwesty’r Bridge Inn ar Ffordd Berw; cafodd ei ysgol ym Mhontypridd ac yng Ngholeg Long Ashton, Clifton; yn 16 oed hwyliodd i Ganada gyda thri chyfaill yn 1903, lle ymddiddorodd o ddifrif mewn adeiladu’r corff a dod yn ddilynwr selog i ddiwylliant corfforol Bernarr Macfadden; bocsiodd yn amatur yn yr Alban, yna hwyliodd i Efrog Newydd yn 1904 a gweithio’n hyfforddwr bocsio; cyn ei ornest broffesiynol gyntaf newidiodd ei enw, gan ddewis ‘Fred Cymry’ yn gyntaf, ac yna, ar gyngor ei ddarpar wraig Fanny, ‘Welsh’; troes yn broffesiynol yn Philadelphia, ei ornest gyntaf ar 21 Rhagfyr 1905; daeth yn bencampwr pwysau ysgafn y byd drwy guro Willie Ritchie yng Ngorffennaf 1914, a daliodd y teitl hyd 1917; ymladdodd dros 160 o ornestau proffesiynol; credai mewn ymarfer corff a byw’n iach, nid ysmygai ac roedd yn llysieuwr.
Ffynonellau a darllen pellach
Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Oxford Dictionary of National Biography (Saesneg) ↗Wicipedia ↗
Mae Freddie Welsh o Bontypridd yn dod yn bencampwr bocsio pwysau ysgafn y byd.
Freddie Welsh, pencampwr y bydYr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward LloydFe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy HughesPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeAthro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.
Syr John Morris-JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf