Syr John Edward Lloyd
Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward Lloyd
Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
1913–1981
Y nofelydd, y dramodydd a’r darlledwr o’r Porth a adroddodd ei lyfrau disglair a doniol hanes y Rhondda yn y blynyddoedd llwm.
Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Galwyd Gwyn Thomas, ieuengaf deuddeg plentyn glöwr o’r Rhondda, yn wir lais y cymoedd Saesneg eu hiaith. Yn athro ieithoedd am ugain mlynedd, ysgrifennodd nofelau, straeon a dramâu yn llawn ffraethineb a siarad y cymoedd glo, daeth yn llais poblogaidd ar radio a theledu, ac fe’i cyfrifir ymhlith prif lenorion Cymru’r ugeinfed ganrif.FfynonellauGwyn Thomas (novelist) ↗Wikipedia (Saesneg)Gwyn Thomas (6 Gorffennaf 1913 – 13 Ebrill 1981), llenor, dramodydd, colofnydd Punch, darlledwr radio a storïwr o Gymro, a alwyd yn ‘wir lais y cymoedd Saesneg eu hiaith’; ganed yn y Cymer, Porth, yn y Rhondda, ieuengaf 12 plentyn y glöwr Walter Morgan Thomas; bu farw ei fam pan oedd yn chwech a magwyd ef gan ei chwaer; enillodd ysgoloriaeth i astudio Sbaeneg yn Rhydychen, gyda thymor ym Mhrifysgol Complutense Madrid diolch i ysgoloriaeth y glowyr; priododd ei gyfaill bore oes Eiluned (Lyn) Thomas ym Mhontypridd ar 5 Ionawr 1938; dysgodd i Gymdeithas Addysg y Gweithwyr, yna Ffrangeg yn Aberteifi a Sbaeneg a Ffrangeg yn Ysgol Ramadeg y Barri am 20 mlynedd; yn 1951 gofynnodd cynhyrchydd o’r BBC iddo ysgrifennu i’r radio, a chreodd Gazooka o’i atgofion am y 1920au; un o’r rhai rheolaidd ar The Brains Trust; awdur a darlledwr llawn amser o 1962, yn byw yn Llanbedr-y-fro; bu farw yn Ysbyty Athrofaol Cymru, Caerdydd, 13 Ebrill 1981; yn 1993 chwaraeodd Anthony Hopkins ef yn ffilm BBC Cymru Selected Exits, a addaswyd gan Alan Plater o’i hunangofiant A Few Selected Exits, a dadorchuddiodd benddelw efydd ohono yn y New Theatre, Caerdydd; plac glas yn y Barri, 2009, lle bu ystafelloedd ei ysgol; ar ganmlwyddiant ei eni yn 2013 cymharwyd ef â Kingsley Amis ac Evelyn Waugh; gweithiau’n cynnwys The Dark Philosophers (1946), The Alone to the Alone (1947), All Things Betray Thee (1949), A Frost on My Frolic (1953), y ddrama The Keep (1962), a Jackie the Jumper.Gwyn Thomas (1913–1981) ↗Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Saesneg)Ystyrir Gwyn Thomas (1913–1981) yn un o brif lenorion Cymru’r ugeinfed ganrif: nofelau, straeon byrion, dramâu radio a llwyfan, sgriptiwr a chyflwynydd teledu; ganed yn y Rhondda, ieuengaf deuddeg plentyn Walter a Ziphorah; Ysgol Elfennol y Cymer ac Ysgol Sir y Porth; yn 1931 aeth i St Edmund Hall, Rhydychen, i astudio Ieithoedd Modern, gyda rhan o’i radd ym Mhrifysgol Madrid, gan deithio drwy ogledd Sbaen yn haf 1933; yn ôl yn y Cymer yn 1934; 1936–38 ysgrifennai i’r Rhondda Leader a dysgai ddosbarthiadau cysylltiadau rhyngwladol i Gymdeithas Addysg y Gweithwyr; priododd Eiluned (Lyn) Thomas yn 1938; o 1940 dysgodd Ieithoedd Modern yn Ysgol Sir Aberteifi ac yn ddiweddarach yn Ysgol Sir y Barri tan 1962, ac yn y cyfnod hwnnw cyhoeddodd wyth nofel, nofelig a thri chasgliad o straeon ac ysgrifennu dros ddwsin o ddramâu a rhaglenni nodwedd radio; yn y 1960au a’r 1970au trodd fwy at deledu a theatr ac ysgrifennu i gylchgronau fel Punch; bu farw Ebrill 1981; ysgrifennodd Michael Parnell ei gofiant.
| Ganed | 6 Gorffennaf 1913, y Cymer, Porth, Rhondda |
|---|---|
| Astudio | Ieithoedd Modern yn St Edmund Hall, Rhydychen, ac ym Madrid |
| Athro | Ysgol Sir Aberteifi; Ysgol Sir y Barri hyd 1962 |
| Nofelau | The Dark Philosophers, All Things Betray Thee, A Frost on My Frolic |
| Drama | The Keep, 1962 |
| Hunangofiant | A Few Selected Exits, 1968 |
| Bu farw | 13 Ebrill 1981, Caerdydd |
Ganed Gwyn Thomas yn y Cymer, Porth, yn y Rhondda ar 6 Gorffennaf 1913, ieuengaf deuddeg plentyn y glöwr Walter Morgan Thomas a’i wraig Ziphorah. Bu farw ei fam pan oedd yn chwech, a’i chwaer a’i magodd. Aeth i Ysgol Elfennol y Cymer ac Ysgol Sir y Porth.FfynonellauGwyn Thomas (novelist) ↗Wikipedia (Saesneg)Gwyn Thomas (6 Gorffennaf 1913 – 13 Ebrill 1981), llenor, dramodydd, colofnydd Punch, darlledwr radio a storïwr o Gymro, a alwyd yn ‘wir lais y cymoedd Saesneg eu hiaith’; ganed yn y Cymer, Porth, yn y Rhondda, ieuengaf 12 plentyn y glöwr Walter Morgan Thomas; bu farw ei fam pan oedd yn chwech a magwyd ef gan ei chwaer; enillodd ysgoloriaeth i astudio Sbaeneg yn Rhydychen, gyda thymor ym Mhrifysgol Complutense Madrid diolch i ysgoloriaeth y glowyr; priododd ei gyfaill bore oes Eiluned (Lyn) Thomas ym Mhontypridd ar 5 Ionawr 1938; dysgodd i Gymdeithas Addysg y Gweithwyr, yna Ffrangeg yn Aberteifi a Sbaeneg a Ffrangeg yn Ysgol Ramadeg y Barri am 20 mlynedd; yn 1951 gofynnodd cynhyrchydd o’r BBC iddo ysgrifennu i’r radio, a chreodd Gazooka o’i atgofion am y 1920au; un o’r rhai rheolaidd ar The Brains Trust; awdur a darlledwr llawn amser o 1962, yn byw yn Llanbedr-y-fro; bu farw yn Ysbyty Athrofaol Cymru, Caerdydd, 13 Ebrill 1981; yn 1993 chwaraeodd Anthony Hopkins ef yn ffilm BBC Cymru Selected Exits, a addaswyd gan Alan Plater o’i hunangofiant A Few Selected Exits, a dadorchuddiodd benddelw efydd ohono yn y New Theatre, Caerdydd; plac glas yn y Barri, 2009, lle bu ystafelloedd ei ysgol; ar ganmlwyddiant ei eni yn 2013 cymharwyd ef â Kingsley Amis ac Evelyn Waugh; gweithiau’n cynnwys The Dark Philosophers (1946), The Alone to the Alone (1947), All Things Betray Thee (1949), A Frost on My Frolic (1953), y ddrama The Keep (1962), a Jackie the Jumper.Gwyn Thomas (1913–1981) ↗Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Saesneg)Ystyrir Gwyn Thomas (1913–1981) yn un o brif lenorion Cymru’r ugeinfed ganrif: nofelau, straeon byrion, dramâu radio a llwyfan, sgriptiwr a chyflwynydd teledu; ganed yn y Rhondda, ieuengaf deuddeg plentyn Walter a Ziphorah; Ysgol Elfennol y Cymer ac Ysgol Sir y Porth; yn 1931 aeth i St Edmund Hall, Rhydychen, i astudio Ieithoedd Modern, gyda rhan o’i radd ym Mhrifysgol Madrid, gan deithio drwy ogledd Sbaen yn haf 1933; yn ôl yn y Cymer yn 1934; 1936–38 ysgrifennai i’r Rhondda Leader a dysgai ddosbarthiadau cysylltiadau rhyngwladol i Gymdeithas Addysg y Gweithwyr; priododd Eiluned (Lyn) Thomas yn 1938; o 1940 dysgodd Ieithoedd Modern yn Ysgol Sir Aberteifi ac yn ddiweddarach yn Ysgol Sir y Barri tan 1962, ac yn y cyfnod hwnnw cyhoeddodd wyth nofel, nofelig a thri chasgliad o straeon ac ysgrifennu dros ddwsin o ddramâu a rhaglenni nodwedd radio; yn y 1960au a’r 1970au trodd fwy at deledu a theatr ac ysgrifennu i gylchgronau fel Punch; bu farw Ebrill 1981; ysgrifennodd Michael Parnell ei gofiant.
Yn 1931 aeth ysgoloriaeth ag ef i St Edmund Hall, Rhydychen, i astudio Sbaeneg ac ieithoedd modern, ac anfonodd ysgoloriaeth y glowyr ef i Brifysgol Madrid. Yn haf 1933 teithiodd drwy ogledd Sbaen ar ei ffordd adref, ac yn 1934 roedd yn ôl yn y Cymer.FfynonellauGwyn Thomas (1913–1981) ↗Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Saesneg)Ystyrir Gwyn Thomas (1913–1981) yn un o brif lenorion Cymru’r ugeinfed ganrif: nofelau, straeon byrion, dramâu radio a llwyfan, sgriptiwr a chyflwynydd teledu; ganed yn y Rhondda, ieuengaf deuddeg plentyn Walter a Ziphorah; Ysgol Elfennol y Cymer ac Ysgol Sir y Porth; yn 1931 aeth i St Edmund Hall, Rhydychen, i astudio Ieithoedd Modern, gyda rhan o’i radd ym Mhrifysgol Madrid, gan deithio drwy ogledd Sbaen yn haf 1933; yn ôl yn y Cymer yn 1934; 1936–38 ysgrifennai i’r Rhondda Leader a dysgai ddosbarthiadau cysylltiadau rhyngwladol i Gymdeithas Addysg y Gweithwyr; priododd Eiluned (Lyn) Thomas yn 1938; o 1940 dysgodd Ieithoedd Modern yn Ysgol Sir Aberteifi ac yn ddiweddarach yn Ysgol Sir y Barri tan 1962, ac yn y cyfnod hwnnw cyhoeddodd wyth nofel, nofelig a thri chasgliad o straeon ac ysgrifennu dros ddwsin o ddramâu a rhaglenni nodwedd radio; yn y 1960au a’r 1970au trodd fwy at deledu a theatr ac ysgrifennu i gylchgronau fel Punch; bu farw Ebrill 1981; ysgrifennodd Michael Parnell ei gofiant.Gwyn Thomas (novelist) ↗Wikipedia (Saesneg)Gwyn Thomas (6 Gorffennaf 1913 – 13 Ebrill 1981), llenor, dramodydd, colofnydd Punch, darlledwr radio a storïwr o Gymro, a alwyd yn ‘wir lais y cymoedd Saesneg eu hiaith’; ganed yn y Cymer, Porth, yn y Rhondda, ieuengaf 12 plentyn y glöwr Walter Morgan Thomas; bu farw ei fam pan oedd yn chwech a magwyd ef gan ei chwaer; enillodd ysgoloriaeth i astudio Sbaeneg yn Rhydychen, gyda thymor ym Mhrifysgol Complutense Madrid diolch i ysgoloriaeth y glowyr; priododd ei gyfaill bore oes Eiluned (Lyn) Thomas ym Mhontypridd ar 5 Ionawr 1938; dysgodd i Gymdeithas Addysg y Gweithwyr, yna Ffrangeg yn Aberteifi a Sbaeneg a Ffrangeg yn Ysgol Ramadeg y Barri am 20 mlynedd; yn 1951 gofynnodd cynhyrchydd o’r BBC iddo ysgrifennu i’r radio, a chreodd Gazooka o’i atgofion am y 1920au; un o’r rhai rheolaidd ar The Brains Trust; awdur a darlledwr llawn amser o 1962, yn byw yn Llanbedr-y-fro; bu farw yn Ysbyty Athrofaol Cymru, Caerdydd, 13 Ebrill 1981; yn 1993 chwaraeodd Anthony Hopkins ef yn ffilm BBC Cymru Selected Exits, a addaswyd gan Alan Plater o’i hunangofiant A Few Selected Exits, a dadorchuddiodd benddelw efydd ohono yn y New Theatre, Caerdydd; plac glas yn y Barri, 2009, lle bu ystafelloedd ei ysgol; ar ganmlwyddiant ei eni yn 2013 cymharwyd ef â Kingsley Amis ac Evelyn Waugh; gweithiau’n cynnwys The Dark Philosophers (1946), The Alone to the Alone (1947), All Things Betray Thee (1949), A Frost on My Frolic (1953), y ddrama The Keep (1962), a Jackie the Jumper.
O 1936 hyd 1938 ysgrifennai i’r Rhondda Leader a dysgai ddosbarthiadau ar faterion rhyngwladol i Gymdeithas Addysg y Gweithwyr. Ar 5 Ionawr 1938 priododd ei gyfaill bore oes, Eiluned Thomas, Lyn.FfynonellauGwyn Thomas (1913–1981) ↗Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Saesneg)Ystyrir Gwyn Thomas (1913–1981) yn un o brif lenorion Cymru’r ugeinfed ganrif: nofelau, straeon byrion, dramâu radio a llwyfan, sgriptiwr a chyflwynydd teledu; ganed yn y Rhondda, ieuengaf deuddeg plentyn Walter a Ziphorah; Ysgol Elfennol y Cymer ac Ysgol Sir y Porth; yn 1931 aeth i St Edmund Hall, Rhydychen, i astudio Ieithoedd Modern, gyda rhan o’i radd ym Mhrifysgol Madrid, gan deithio drwy ogledd Sbaen yn haf 1933; yn ôl yn y Cymer yn 1934; 1936–38 ysgrifennai i’r Rhondda Leader a dysgai ddosbarthiadau cysylltiadau rhyngwladol i Gymdeithas Addysg y Gweithwyr; priododd Eiluned (Lyn) Thomas yn 1938; o 1940 dysgodd Ieithoedd Modern yn Ysgol Sir Aberteifi ac yn ddiweddarach yn Ysgol Sir y Barri tan 1962, ac yn y cyfnod hwnnw cyhoeddodd wyth nofel, nofelig a thri chasgliad o straeon ac ysgrifennu dros ddwsin o ddramâu a rhaglenni nodwedd radio; yn y 1960au a’r 1970au trodd fwy at deledu a theatr ac ysgrifennu i gylchgronau fel Punch; bu farw Ebrill 1981; ysgrifennodd Michael Parnell ei gofiant.Gwyn Thomas (novelist) ↗Wikipedia (Saesneg)Gwyn Thomas (6 Gorffennaf 1913 – 13 Ebrill 1981), llenor, dramodydd, colofnydd Punch, darlledwr radio a storïwr o Gymro, a alwyd yn ‘wir lais y cymoedd Saesneg eu hiaith’; ganed yn y Cymer, Porth, yn y Rhondda, ieuengaf 12 plentyn y glöwr Walter Morgan Thomas; bu farw ei fam pan oedd yn chwech a magwyd ef gan ei chwaer; enillodd ysgoloriaeth i astudio Sbaeneg yn Rhydychen, gyda thymor ym Mhrifysgol Complutense Madrid diolch i ysgoloriaeth y glowyr; priododd ei gyfaill bore oes Eiluned (Lyn) Thomas ym Mhontypridd ar 5 Ionawr 1938; dysgodd i Gymdeithas Addysg y Gweithwyr, yna Ffrangeg yn Aberteifi a Sbaeneg a Ffrangeg yn Ysgol Ramadeg y Barri am 20 mlynedd; yn 1951 gofynnodd cynhyrchydd o’r BBC iddo ysgrifennu i’r radio, a chreodd Gazooka o’i atgofion am y 1920au; un o’r rhai rheolaidd ar The Brains Trust; awdur a darlledwr llawn amser o 1962, yn byw yn Llanbedr-y-fro; bu farw yn Ysbyty Athrofaol Cymru, Caerdydd, 13 Ebrill 1981; yn 1993 chwaraeodd Anthony Hopkins ef yn ffilm BBC Cymru Selected Exits, a addaswyd gan Alan Plater o’i hunangofiant A Few Selected Exits, a dadorchuddiodd benddelw efydd ohono yn y New Theatre, Caerdydd; plac glas yn y Barri, 2009, lle bu ystafelloedd ei ysgol; ar ganmlwyddiant ei eni yn 2013 cymharwyd ef â Kingsley Amis ac Evelyn Waugh; gweithiau’n cynnwys The Dark Philosophers (1946), The Alone to the Alone (1947), All Things Betray Thee (1949), A Frost on My Frolic (1953), y ddrama The Keep (1962), a Jackie the Jumper.
Yn 1940 dechreuodd ddysgu ieithoedd yn Ysgol Sir Aberteifi, ac yna dysgodd Ffrangeg a Sbaeneg yn Ysgol Sir y Barri am ryw ugain mlynedd, hyd 1962. Mae plac glas, a ddadorchuddiwyd yn 2009, bellach ar ei hen ystafelloedd dosbarth yn y Barri.FfynonellauGwyn Thomas (1913–1981) ↗Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Saesneg)Ystyrir Gwyn Thomas (1913–1981) yn un o brif lenorion Cymru’r ugeinfed ganrif: nofelau, straeon byrion, dramâu radio a llwyfan, sgriptiwr a chyflwynydd teledu; ganed yn y Rhondda, ieuengaf deuddeg plentyn Walter a Ziphorah; Ysgol Elfennol y Cymer ac Ysgol Sir y Porth; yn 1931 aeth i St Edmund Hall, Rhydychen, i astudio Ieithoedd Modern, gyda rhan o’i radd ym Mhrifysgol Madrid, gan deithio drwy ogledd Sbaen yn haf 1933; yn ôl yn y Cymer yn 1934; 1936–38 ysgrifennai i’r Rhondda Leader a dysgai ddosbarthiadau cysylltiadau rhyngwladol i Gymdeithas Addysg y Gweithwyr; priododd Eiluned (Lyn) Thomas yn 1938; o 1940 dysgodd Ieithoedd Modern yn Ysgol Sir Aberteifi ac yn ddiweddarach yn Ysgol Sir y Barri tan 1962, ac yn y cyfnod hwnnw cyhoeddodd wyth nofel, nofelig a thri chasgliad o straeon ac ysgrifennu dros ddwsin o ddramâu a rhaglenni nodwedd radio; yn y 1960au a’r 1970au trodd fwy at deledu a theatr ac ysgrifennu i gylchgronau fel Punch; bu farw Ebrill 1981; ysgrifennodd Michael Parnell ei gofiant.Gwyn Thomas (novelist) ↗Wikipedia (Saesneg)Gwyn Thomas (6 Gorffennaf 1913 – 13 Ebrill 1981), llenor, dramodydd, colofnydd Punch, darlledwr radio a storïwr o Gymro, a alwyd yn ‘wir lais y cymoedd Saesneg eu hiaith’; ganed yn y Cymer, Porth, yn y Rhondda, ieuengaf 12 plentyn y glöwr Walter Morgan Thomas; bu farw ei fam pan oedd yn chwech a magwyd ef gan ei chwaer; enillodd ysgoloriaeth i astudio Sbaeneg yn Rhydychen, gyda thymor ym Mhrifysgol Complutense Madrid diolch i ysgoloriaeth y glowyr; priododd ei gyfaill bore oes Eiluned (Lyn) Thomas ym Mhontypridd ar 5 Ionawr 1938; dysgodd i Gymdeithas Addysg y Gweithwyr, yna Ffrangeg yn Aberteifi a Sbaeneg a Ffrangeg yn Ysgol Ramadeg y Barri am 20 mlynedd; yn 1951 gofynnodd cynhyrchydd o’r BBC iddo ysgrifennu i’r radio, a chreodd Gazooka o’i atgofion am y 1920au; un o’r rhai rheolaidd ar The Brains Trust; awdur a darlledwr llawn amser o 1962, yn byw yn Llanbedr-y-fro; bu farw yn Ysbyty Athrofaol Cymru, Caerdydd, 13 Ebrill 1981; yn 1993 chwaraeodd Anthony Hopkins ef yn ffilm BBC Cymru Selected Exits, a addaswyd gan Alan Plater o’i hunangofiant A Few Selected Exits, a dadorchuddiodd benddelw efydd ohono yn y New Theatre, Caerdydd; plac glas yn y Barri, 2009, lle bu ystafelloedd ei ysgol; ar ganmlwyddiant ei eni yn 2013 cymharwyd ef â Kingsley Amis ac Evelyn Waugh; gweithiau’n cynnwys The Dark Philosophers (1946), The Alone to the Alone (1947), All Things Betray Thee (1949), A Frost on My Frolic (1953), y ddrama The Keep (1962), a Jackie the Jumper.
Tra oedd yn dysgu cyhoeddodd wyth nofel, nofelig a thri llyfr o straeon. Dechreuasant gyda The Dark Philosophers a Where Did I Put My Pity? yn 1946, ac aethant ymlaen gyda The Alone to the Alone, All Things Betray Thee ac A Frost on My Frolic, llyfrau a ddaeth â siarad a hiwmor y cymoedd glo i’r dudalen.FfynonellauGwyn Thomas (1913–1981) ↗Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Saesneg)Ystyrir Gwyn Thomas (1913–1981) yn un o brif lenorion Cymru’r ugeinfed ganrif: nofelau, straeon byrion, dramâu radio a llwyfan, sgriptiwr a chyflwynydd teledu; ganed yn y Rhondda, ieuengaf deuddeg plentyn Walter a Ziphorah; Ysgol Elfennol y Cymer ac Ysgol Sir y Porth; yn 1931 aeth i St Edmund Hall, Rhydychen, i astudio Ieithoedd Modern, gyda rhan o’i radd ym Mhrifysgol Madrid, gan deithio drwy ogledd Sbaen yn haf 1933; yn ôl yn y Cymer yn 1934; 1936–38 ysgrifennai i’r Rhondda Leader a dysgai ddosbarthiadau cysylltiadau rhyngwladol i Gymdeithas Addysg y Gweithwyr; priododd Eiluned (Lyn) Thomas yn 1938; o 1940 dysgodd Ieithoedd Modern yn Ysgol Sir Aberteifi ac yn ddiweddarach yn Ysgol Sir y Barri tan 1962, ac yn y cyfnod hwnnw cyhoeddodd wyth nofel, nofelig a thri chasgliad o straeon ac ysgrifennu dros ddwsin o ddramâu a rhaglenni nodwedd radio; yn y 1960au a’r 1970au trodd fwy at deledu a theatr ac ysgrifennu i gylchgronau fel Punch; bu farw Ebrill 1981; ysgrifennodd Michael Parnell ei gofiant.Gwyn Thomas (novelist) ↗Wikipedia (Saesneg)Gwyn Thomas (6 Gorffennaf 1913 – 13 Ebrill 1981), llenor, dramodydd, colofnydd Punch, darlledwr radio a storïwr o Gymro, a alwyd yn ‘wir lais y cymoedd Saesneg eu hiaith’; ganed yn y Cymer, Porth, yn y Rhondda, ieuengaf 12 plentyn y glöwr Walter Morgan Thomas; bu farw ei fam pan oedd yn chwech a magwyd ef gan ei chwaer; enillodd ysgoloriaeth i astudio Sbaeneg yn Rhydychen, gyda thymor ym Mhrifysgol Complutense Madrid diolch i ysgoloriaeth y glowyr; priododd ei gyfaill bore oes Eiluned (Lyn) Thomas ym Mhontypridd ar 5 Ionawr 1938; dysgodd i Gymdeithas Addysg y Gweithwyr, yna Ffrangeg yn Aberteifi a Sbaeneg a Ffrangeg yn Ysgol Ramadeg y Barri am 20 mlynedd; yn 1951 gofynnodd cynhyrchydd o’r BBC iddo ysgrifennu i’r radio, a chreodd Gazooka o’i atgofion am y 1920au; un o’r rhai rheolaidd ar The Brains Trust; awdur a darlledwr llawn amser o 1962, yn byw yn Llanbedr-y-fro; bu farw yn Ysbyty Athrofaol Cymru, Caerdydd, 13 Ebrill 1981; yn 1993 chwaraeodd Anthony Hopkins ef yn ffilm BBC Cymru Selected Exits, a addaswyd gan Alan Plater o’i hunangofiant A Few Selected Exits, a dadorchuddiodd benddelw efydd ohono yn y New Theatre, Caerdydd; plac glas yn y Barri, 2009, lle bu ystafelloedd ei ysgol; ar ganmlwyddiant ei eni yn 2013 cymharwyd ef â Kingsley Amis ac Evelyn Waugh; gweithiau’n cynnwys The Dark Philosophers (1946), The Alone to the Alone (1947), All Things Betray Thee (1949), A Frost on My Frolic (1953), y ddrama The Keep (1962), a Jackie the Jumper.Gwyn Thomas (nofelydd) ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: awdur o Gymru (1913 – 13 Ebrill 1981), nid i’w gymysgu â’r bardd ac ysgolhaig Cymraeg Gwyn Thomas; nofelau The Dark Philosophers (1946), The Alone to the Alone (1947), All Things Betray Thee (1949), A Frost on My Frolic (1953), Sorrow for Thy Sons (1986); dramâu The Keep (1962), Sap (1974), The Breakers (1976); hunangofiant A Few Selected Exits (1968); astudiaethau gan Ian Michael yng nghyfres Writers of Wales (1977) a chyfrol o ffotograffau dan olygyddiaeth Dai Smith (1986).
Yn 1951 gofynnodd cynhyrchydd o’r BBC iddo ysgrifennu i’r radio. Aeth yn ôl at ei atgofion am y Rhondda yn y 1920au ac ysgrifennu Gazooka, dathliad o offeryn cerdd rhyfedd. Ysgrifennodd dros ddwsin o ddramâu a rhaglenni nodwedd radio, a daeth yn llais rheolaidd ar The Brains Trust.FfynonellauGwyn Thomas (novelist) ↗Wikipedia (Saesneg)Gwyn Thomas (6 Gorffennaf 1913 – 13 Ebrill 1981), llenor, dramodydd, colofnydd Punch, darlledwr radio a storïwr o Gymro, a alwyd yn ‘wir lais y cymoedd Saesneg eu hiaith’; ganed yn y Cymer, Porth, yn y Rhondda, ieuengaf 12 plentyn y glöwr Walter Morgan Thomas; bu farw ei fam pan oedd yn chwech a magwyd ef gan ei chwaer; enillodd ysgoloriaeth i astudio Sbaeneg yn Rhydychen, gyda thymor ym Mhrifysgol Complutense Madrid diolch i ysgoloriaeth y glowyr; priododd ei gyfaill bore oes Eiluned (Lyn) Thomas ym Mhontypridd ar 5 Ionawr 1938; dysgodd i Gymdeithas Addysg y Gweithwyr, yna Ffrangeg yn Aberteifi a Sbaeneg a Ffrangeg yn Ysgol Ramadeg y Barri am 20 mlynedd; yn 1951 gofynnodd cynhyrchydd o’r BBC iddo ysgrifennu i’r radio, a chreodd Gazooka o’i atgofion am y 1920au; un o’r rhai rheolaidd ar The Brains Trust; awdur a darlledwr llawn amser o 1962, yn byw yn Llanbedr-y-fro; bu farw yn Ysbyty Athrofaol Cymru, Caerdydd, 13 Ebrill 1981; yn 1993 chwaraeodd Anthony Hopkins ef yn ffilm BBC Cymru Selected Exits, a addaswyd gan Alan Plater o’i hunangofiant A Few Selected Exits, a dadorchuddiodd benddelw efydd ohono yn y New Theatre, Caerdydd; plac glas yn y Barri, 2009, lle bu ystafelloedd ei ysgol; ar ganmlwyddiant ei eni yn 2013 cymharwyd ef â Kingsley Amis ac Evelyn Waugh; gweithiau’n cynnwys The Dark Philosophers (1946), The Alone to the Alone (1947), All Things Betray Thee (1949), A Frost on My Frolic (1953), y ddrama The Keep (1962), a Jackie the Jumper.Gwyn Thomas (1913–1981) ↗Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Saesneg)Ystyrir Gwyn Thomas (1913–1981) yn un o brif lenorion Cymru’r ugeinfed ganrif: nofelau, straeon byrion, dramâu radio a llwyfan, sgriptiwr a chyflwynydd teledu; ganed yn y Rhondda, ieuengaf deuddeg plentyn Walter a Ziphorah; Ysgol Elfennol y Cymer ac Ysgol Sir y Porth; yn 1931 aeth i St Edmund Hall, Rhydychen, i astudio Ieithoedd Modern, gyda rhan o’i radd ym Mhrifysgol Madrid, gan deithio drwy ogledd Sbaen yn haf 1933; yn ôl yn y Cymer yn 1934; 1936–38 ysgrifennai i’r Rhondda Leader a dysgai ddosbarthiadau cysylltiadau rhyngwladol i Gymdeithas Addysg y Gweithwyr; priododd Eiluned (Lyn) Thomas yn 1938; o 1940 dysgodd Ieithoedd Modern yn Ysgol Sir Aberteifi ac yn ddiweddarach yn Ysgol Sir y Barri tan 1962, ac yn y cyfnod hwnnw cyhoeddodd wyth nofel, nofelig a thri chasgliad o straeon ac ysgrifennu dros ddwsin o ddramâu a rhaglenni nodwedd radio; yn y 1960au a’r 1970au trodd fwy at deledu a theatr ac ysgrifennu i gylchgronau fel Punch; bu farw Ebrill 1981; ysgrifennodd Michael Parnell ei gofiant.
Yn 1962 gadawodd ddysgu i ysgrifennu a darlledu’n llawn amser. Agorodd ei ddrama The Keep y flwyddyn honno, ac wedyn Jackie the Jumper, Sap a The Breakers, ac ysgrifennodd i’r teledu ac i’r cylchgrawn Punch. Yn 1968 adroddodd ei hanes ei hun yn A Few Selected Exits. Gwnaeth ef a Lyn eu cartref yn Llanbedr-y-fro ym Mro Morgannwg.FfynonellauGwyn Thomas (novelist) ↗Wikipedia (Saesneg)Gwyn Thomas (6 Gorffennaf 1913 – 13 Ebrill 1981), llenor, dramodydd, colofnydd Punch, darlledwr radio a storïwr o Gymro, a alwyd yn ‘wir lais y cymoedd Saesneg eu hiaith’; ganed yn y Cymer, Porth, yn y Rhondda, ieuengaf 12 plentyn y glöwr Walter Morgan Thomas; bu farw ei fam pan oedd yn chwech a magwyd ef gan ei chwaer; enillodd ysgoloriaeth i astudio Sbaeneg yn Rhydychen, gyda thymor ym Mhrifysgol Complutense Madrid diolch i ysgoloriaeth y glowyr; priododd ei gyfaill bore oes Eiluned (Lyn) Thomas ym Mhontypridd ar 5 Ionawr 1938; dysgodd i Gymdeithas Addysg y Gweithwyr, yna Ffrangeg yn Aberteifi a Sbaeneg a Ffrangeg yn Ysgol Ramadeg y Barri am 20 mlynedd; yn 1951 gofynnodd cynhyrchydd o’r BBC iddo ysgrifennu i’r radio, a chreodd Gazooka o’i atgofion am y 1920au; un o’r rhai rheolaidd ar The Brains Trust; awdur a darlledwr llawn amser o 1962, yn byw yn Llanbedr-y-fro; bu farw yn Ysbyty Athrofaol Cymru, Caerdydd, 13 Ebrill 1981; yn 1993 chwaraeodd Anthony Hopkins ef yn ffilm BBC Cymru Selected Exits, a addaswyd gan Alan Plater o’i hunangofiant A Few Selected Exits, a dadorchuddiodd benddelw efydd ohono yn y New Theatre, Caerdydd; plac glas yn y Barri, 2009, lle bu ystafelloedd ei ysgol; ar ganmlwyddiant ei eni yn 2013 cymharwyd ef â Kingsley Amis ac Evelyn Waugh; gweithiau’n cynnwys The Dark Philosophers (1946), The Alone to the Alone (1947), All Things Betray Thee (1949), A Frost on My Frolic (1953), y ddrama The Keep (1962), a Jackie the Jumper.Gwyn Thomas (1913–1981) ↗Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Saesneg)Ystyrir Gwyn Thomas (1913–1981) yn un o brif lenorion Cymru’r ugeinfed ganrif: nofelau, straeon byrion, dramâu radio a llwyfan, sgriptiwr a chyflwynydd teledu; ganed yn y Rhondda, ieuengaf deuddeg plentyn Walter a Ziphorah; Ysgol Elfennol y Cymer ac Ysgol Sir y Porth; yn 1931 aeth i St Edmund Hall, Rhydychen, i astudio Ieithoedd Modern, gyda rhan o’i radd ym Mhrifysgol Madrid, gan deithio drwy ogledd Sbaen yn haf 1933; yn ôl yn y Cymer yn 1934; 1936–38 ysgrifennai i’r Rhondda Leader a dysgai ddosbarthiadau cysylltiadau rhyngwladol i Gymdeithas Addysg y Gweithwyr; priododd Eiluned (Lyn) Thomas yn 1938; o 1940 dysgodd Ieithoedd Modern yn Ysgol Sir Aberteifi ac yn ddiweddarach yn Ysgol Sir y Barri tan 1962, ac yn y cyfnod hwnnw cyhoeddodd wyth nofel, nofelig a thri chasgliad o straeon ac ysgrifennu dros ddwsin o ddramâu a rhaglenni nodwedd radio; yn y 1960au a’r 1970au trodd fwy at deledu a theatr ac ysgrifennu i gylchgronau fel Punch; bu farw Ebrill 1981; ysgrifennodd Michael Parnell ei gofiant.Gwyn Thomas (nofelydd) ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: awdur o Gymru (1913 – 13 Ebrill 1981), nid i’w gymysgu â’r bardd ac ysgolhaig Cymraeg Gwyn Thomas; nofelau The Dark Philosophers (1946), The Alone to the Alone (1947), All Things Betray Thee (1949), A Frost on My Frolic (1953), Sorrow for Thy Sons (1986); dramâu The Keep (1962), Sap (1974), The Breakers (1976); hunangofiant A Few Selected Exits (1968); astudiaethau gan Ian Michael yng nghyfres Writers of Wales (1977) a chyfrol o ffotograffau dan olygyddiaeth Dai Smith (1986).
Bu farw Gwyn Thomas yng Nghaerdydd ar 13 Ebrill 1981. Yn 1993 chwaraeodd Anthony Hopkins, cyfaill i’w deulu, ef yn ffilm BBC Cymru Selected Exits, a ysgrifennwyd gan Alan Plater o’i hunangofiant, a’r flwyddyn honno dadorchuddiodd Hopkins benddelw efydd ohono yn y New Theatre, Caerdydd. Ar ganmlwyddiant ei eni yn 2013 cymharwyd ef â Kingsley Amis ac Evelyn Waugh.FfynhonnellGwyn Thomas (novelist) ↗Wikipedia (Saesneg)Gwyn Thomas (6 Gorffennaf 1913 – 13 Ebrill 1981), llenor, dramodydd, colofnydd Punch, darlledwr radio a storïwr o Gymro, a alwyd yn ‘wir lais y cymoedd Saesneg eu hiaith’; ganed yn y Cymer, Porth, yn y Rhondda, ieuengaf 12 plentyn y glöwr Walter Morgan Thomas; bu farw ei fam pan oedd yn chwech a magwyd ef gan ei chwaer; enillodd ysgoloriaeth i astudio Sbaeneg yn Rhydychen, gyda thymor ym Mhrifysgol Complutense Madrid diolch i ysgoloriaeth y glowyr; priododd ei gyfaill bore oes Eiluned (Lyn) Thomas ym Mhontypridd ar 5 Ionawr 1938; dysgodd i Gymdeithas Addysg y Gweithwyr, yna Ffrangeg yn Aberteifi a Sbaeneg a Ffrangeg yn Ysgol Ramadeg y Barri am 20 mlynedd; yn 1951 gofynnodd cynhyrchydd o’r BBC iddo ysgrifennu i’r radio, a chreodd Gazooka o’i atgofion am y 1920au; un o’r rhai rheolaidd ar The Brains Trust; awdur a darlledwr llawn amser o 1962, yn byw yn Llanbedr-y-fro; bu farw yn Ysbyty Athrofaol Cymru, Caerdydd, 13 Ebrill 1981; yn 1993 chwaraeodd Anthony Hopkins ef yn ffilm BBC Cymru Selected Exits, a addaswyd gan Alan Plater o’i hunangofiant A Few Selected Exits, a dadorchuddiodd benddelw efydd ohono yn y New Theatre, Caerdydd; plac glas yn y Barri, 2009, lle bu ystafelloedd ei ysgol; ar ganmlwyddiant ei eni yn 2013 cymharwyd ef â Kingsley Amis ac Evelyn Waugh; gweithiau’n cynnwys The Dark Philosophers (1946), The Alone to the Alone (1947), All Things Betray Thee (1949), A Frost on My Frolic (1953), y ddrama The Keep (1962), a Jackie the Jumper.
Ffynonellau a darllen pellach
Oxford Dictionary of National Biography (Saesneg) ↗Encyclopaedia Britannica (Saesneg) ↗Wicipedia ↗
Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward LloydFe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy HughesPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeAthro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.
Syr John Morris-JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf