Syr John Edward Lloyd
Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward Lloyd
Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
1918–2006
Peintiwr o Langefni y mae ei dirluniau tywyll, trwchus, â chyllell balet, o fynyddoedd ac arfordir y gogledd yn annwyl drwy Gymru gyfan.
Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Cyfrifir Syr Kyffin Williams o Langefni yn brif beintiwr Cymru. Â chyllell balet a phaent trwchus cofnododd fynyddoedd Eryri, y môr oddi ar Fôn, ffermwyr, cŵn defaid a hen bobl cefn gwlad Cymru, a Chymry Patagonia, a rhoddodd gannoedd o’i baentiadau i bobl Cymru.FfynonellauWilliams, Sir John Kyffin (1918 – 2006), painter and author ↗David Meredith, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Nhanygraig, Llangefni, Môn, 9 Mai 1918, ail fab Henry Inglis Wynne Williams, rheolwr banc, ac Essyllt Mary, merch rheithor Llansadwrn; balch fod ei wreiddiau’n ddwfn yng Nghymru, ym Môn, yn Sir Drefaldwyn (o ble daeth yr enw Kyffin) a ger Ystrad Fflur; ymhlith ei hynafiaid Thomas Williams (1737–1802), a ddatblygodd y diwydiant copr ar Fynydd Parys; ysgol gynradd Bae Trearddur 1925–31, Ysgol Amwythig 1931–36; asiantau tir ym Mhwllheli 1937–39, gan ddod i adnabod cefn gwlad Llŷn; crwydrai fynyddoedd Aberglaslyn ym mhob tywydd gyda Helfa Ynysfor, fel y dywedid ei fod, wrth beintio mynydd, yn gwybod beth oedd yr ochr arall; comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig (TA) 1937, rhyddhawyd yn 1940 oherwydd epilepsi; cynghorodd meddyg y fyddin ef i droi at gelf; mae Boyo Ballads (1995) yn dangos ei gartwnau gwych; Ysgol Gelf y Slade, yn yr Ashmolean yn Rhydychen bryd hynny, o Hydref 1941, lle symudodd Atgyfodiad Piero della Francesca ef i ddagrau, ei ‘ffordd i Ddamascus’; ysgoloriaeth Robert Ross; edmygai Rembrandt a Van Gogh; uwch athro celf Ysgol Highgate, Llundain, o 1944 am naw mlynedd ar hugain; Cymrodoriaeth Churchill yn 1968 i gofnodi’r gymuned Gymreig ym Mhatagonia, pedwar mis yn peintio’r bobl, y tirwedd, yr adar a’r anifeiliaid, antur fwyaf ei fywyd; rhoddodd gasgliad Patagonia i’r Llyfrgell Genedlaethol, ac fe’i hystyrir yn un o brif noddwyr y Llyfrgell; mae gan y Llyfrgell gasgliad mwyaf y byd o’i waith; rhoddodd 400 o baentiadau i Oriel Ynys Môn; o Fai 1974 bu’n byw ym Mhwllfanogl ar lan y Fenai, â mynyddoedd Eryri o’i flaen; ystyrir yn brif beintiwr Cymru a’r mwyaf llwyddiannus erioed fel arlunydd proffesiynol; peintiai â chyllell balet, yn yr awyr agored ym mhob tywydd, portread mewn diwrnod; hoff beintiwr portreadau sefydliadau Cymru; arddangosfa gyntaf yn Colnaghi, Llundain, 1948; Oriel Thackeray o 1975; arddangosfa adolygol o 131 o baentiadau yn yr Amgueddfa Genedlaethol, Caerdydd, 1987; arddangosfeydd yn y Llyfrgell Genedlaethol i ddathlu ei ben-blwydd yn wyth deg (1998) ac o baentiadau Patagonia (2000).Kyffin Williams ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Syr John Kyffin Williams (9 Mai 1918 – 1 Medi 2006), arlunydd o Gymru; ganed yn Llangefni, Ynys Môn; dywedodd ei feddyg wrtho am ymhél â chelf; cyn ei farw ystyriai llawer mai ef oedd peintiwr olew Cymreig mwyaf ei oes; ei hoff themâu oedd tirwedd a phobl ei fro enedigol, ac yn 1968 aeth i Batagonia i gofnodi’r Wladfa yn ei gelf; etholwyd i’r Academi Frenhinol yn 1976 a’i urddo’n farchog (KBE) yn 2000; bu’n byw ym Mhwllfanogl, Môn, lle bu farw yn 2006; claddwyd ym mynwent Llanfair-yng-Nghornwy; gadawodd ran helaeth o’i gasgliad i Lyfrgell Genedlaethol Cymru, gyda dros £400,000 i’w gadw, ei gatalogio a’i ddigido; dechreuodd prosiect Cymynrodd Kyffin Williams yn 2008, gyda thua 1,200 o weithiau ar bapur, 200 o baentiadau olew a dros 300 o brintiau gwreiddiol o dir a phobl Cymru.
| Ganed | 9 Mai 1918, Tanygraig, Llangefni, Môn |
|---|---|
| Hyfforddiant | Ysgol Gelf y Slade, o 1941 |
| Athro | Uwch athro celf Ysgol Highgate, 1944 hyd 1973 |
| Patagonia | Cymrodoriaeth Churchill i beintio’r Wladfa, 1968 |
| Cartref | Pwllfanogl, ar lan y Fenai, o 1974 |
| Anrhydeddau | Aelod o’r Academi Frenhinol 1976; urddo’n farchog 2000 |
| Bu farw | 1 Medi 2006; claddwyd yn Llanfair-yng-Nghornwy |
Ganed John Kyffin Williams yn Nhanygraig, Llangefni, ar 9 Mai 1918, ail fab Henry Inglis Wynne Williams, rheolwr banc, ac Essyllt Mary, merch rheithor Llansadwrn. Roedd yn falch fod gwreiddiau ei deulu’n ddwfn yng Nghymru: ym Môn, yn Sir Drefaldwyn, o ble daeth yr enw Kyffin, a ger Ystrad Fflur. Ymhlith ei hynafiaid roedd Thomas Williams, a ddatblygodd ddiwydiant copr Mynydd Parys.FfynonellauWilliams, Sir John Kyffin (1918 – 2006), painter and author ↗David Meredith, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Nhanygraig, Llangefni, Môn, 9 Mai 1918, ail fab Henry Inglis Wynne Williams, rheolwr banc, ac Essyllt Mary, merch rheithor Llansadwrn; balch fod ei wreiddiau’n ddwfn yng Nghymru, ym Môn, yn Sir Drefaldwyn (o ble daeth yr enw Kyffin) a ger Ystrad Fflur; ymhlith ei hynafiaid Thomas Williams (1737–1802), a ddatblygodd y diwydiant copr ar Fynydd Parys; ysgol gynradd Bae Trearddur 1925–31, Ysgol Amwythig 1931–36; asiantau tir ym Mhwllheli 1937–39, gan ddod i adnabod cefn gwlad Llŷn; crwydrai fynyddoedd Aberglaslyn ym mhob tywydd gyda Helfa Ynysfor, fel y dywedid ei fod, wrth beintio mynydd, yn gwybod beth oedd yr ochr arall; comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig (TA) 1937, rhyddhawyd yn 1940 oherwydd epilepsi; cynghorodd meddyg y fyddin ef i droi at gelf; mae Boyo Ballads (1995) yn dangos ei gartwnau gwych; Ysgol Gelf y Slade, yn yr Ashmolean yn Rhydychen bryd hynny, o Hydref 1941, lle symudodd Atgyfodiad Piero della Francesca ef i ddagrau, ei ‘ffordd i Ddamascus’; ysgoloriaeth Robert Ross; edmygai Rembrandt a Van Gogh; uwch athro celf Ysgol Highgate, Llundain, o 1944 am naw mlynedd ar hugain; Cymrodoriaeth Churchill yn 1968 i gofnodi’r gymuned Gymreig ym Mhatagonia, pedwar mis yn peintio’r bobl, y tirwedd, yr adar a’r anifeiliaid, antur fwyaf ei fywyd; rhoddodd gasgliad Patagonia i’r Llyfrgell Genedlaethol, ac fe’i hystyrir yn un o brif noddwyr y Llyfrgell; mae gan y Llyfrgell gasgliad mwyaf y byd o’i waith; rhoddodd 400 o baentiadau i Oriel Ynys Môn; o Fai 1974 bu’n byw ym Mhwllfanogl ar lan y Fenai, â mynyddoedd Eryri o’i flaen; ystyrir yn brif beintiwr Cymru a’r mwyaf llwyddiannus erioed fel arlunydd proffesiynol; peintiai â chyllell balet, yn yr awyr agored ym mhob tywydd, portread mewn diwrnod; hoff beintiwr portreadau sefydliadau Cymru; arddangosfa gyntaf yn Colnaghi, Llundain, 1948; Oriel Thackeray o 1975; arddangosfa adolygol o 131 o baentiadau yn yr Amgueddfa Genedlaethol, Caerdydd, 1987; arddangosfeydd yn y Llyfrgell Genedlaethol i ddathlu ei ben-blwydd yn wyth deg (1998) ac o baentiadau Patagonia (2000).Kyffin Williams ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Syr John Kyffin Williams (9 Mai 1918 – 1 Medi 2006), arlunydd o Gymru; ganed yn Llangefni, Ynys Môn; dywedodd ei feddyg wrtho am ymhél â chelf; cyn ei farw ystyriai llawer mai ef oedd peintiwr olew Cymreig mwyaf ei oes; ei hoff themâu oedd tirwedd a phobl ei fro enedigol, ac yn 1968 aeth i Batagonia i gofnodi’r Wladfa yn ei gelf; etholwyd i’r Academi Frenhinol yn 1976 a’i urddo’n farchog (KBE) yn 2000; bu’n byw ym Mhwllfanogl, Môn, lle bu farw yn 2006; claddwyd ym mynwent Llanfair-yng-Nghornwy; gadawodd ran helaeth o’i gasgliad i Lyfrgell Genedlaethol Cymru, gyda dros £400,000 i’w gadw, ei gatalogio a’i ddigido; dechreuodd prosiect Cymynrodd Kyffin Williams yn 2008, gyda thua 1,200 o weithiau ar bapur, 200 o baentiadau olew a dros 300 o brintiau gwreiddiol o dir a phobl Cymru.
Aeth i’r ysgol ym Mae Trearddur ac Amwythig, ac yna gweithiodd i asiantau tir ym Mhwllheli, gan ddod i adnabod cefn gwlad Llŷn. Gyda Helfa Ynysfor crwydrodd fynyddoedd Aberglaslyn ym mhob tywydd, a dywedid, pan beintiai fynydd, ei fod yn gwybod beth oedd yr ochr arall iddo.FfynhonnellWilliams, Sir John Kyffin (1918 – 2006), painter and author ↗David Meredith, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Nhanygraig, Llangefni, Môn, 9 Mai 1918, ail fab Henry Inglis Wynne Williams, rheolwr banc, ac Essyllt Mary, merch rheithor Llansadwrn; balch fod ei wreiddiau’n ddwfn yng Nghymru, ym Môn, yn Sir Drefaldwyn (o ble daeth yr enw Kyffin) a ger Ystrad Fflur; ymhlith ei hynafiaid Thomas Williams (1737–1802), a ddatblygodd y diwydiant copr ar Fynydd Parys; ysgol gynradd Bae Trearddur 1925–31, Ysgol Amwythig 1931–36; asiantau tir ym Mhwllheli 1937–39, gan ddod i adnabod cefn gwlad Llŷn; crwydrai fynyddoedd Aberglaslyn ym mhob tywydd gyda Helfa Ynysfor, fel y dywedid ei fod, wrth beintio mynydd, yn gwybod beth oedd yr ochr arall; comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig (TA) 1937, rhyddhawyd yn 1940 oherwydd epilepsi; cynghorodd meddyg y fyddin ef i droi at gelf; mae Boyo Ballads (1995) yn dangos ei gartwnau gwych; Ysgol Gelf y Slade, yn yr Ashmolean yn Rhydychen bryd hynny, o Hydref 1941, lle symudodd Atgyfodiad Piero della Francesca ef i ddagrau, ei ‘ffordd i Ddamascus’; ysgoloriaeth Robert Ross; edmygai Rembrandt a Van Gogh; uwch athro celf Ysgol Highgate, Llundain, o 1944 am naw mlynedd ar hugain; Cymrodoriaeth Churchill yn 1968 i gofnodi’r gymuned Gymreig ym Mhatagonia, pedwar mis yn peintio’r bobl, y tirwedd, yr adar a’r anifeiliaid, antur fwyaf ei fywyd; rhoddodd gasgliad Patagonia i’r Llyfrgell Genedlaethol, ac fe’i hystyrir yn un o brif noddwyr y Llyfrgell; mae gan y Llyfrgell gasgliad mwyaf y byd o’i waith; rhoddodd 400 o baentiadau i Oriel Ynys Môn; o Fai 1974 bu’n byw ym Mhwllfanogl ar lan y Fenai, â mynyddoedd Eryri o’i flaen; ystyrir yn brif beintiwr Cymru a’r mwyaf llwyddiannus erioed fel arlunydd proffesiynol; peintiai â chyllell balet, yn yr awyr agored ym mhob tywydd, portread mewn diwrnod; hoff beintiwr portreadau sefydliadau Cymru; arddangosfa gyntaf yn Colnaghi, Llundain, 1948; Oriel Thackeray o 1975; arddangosfa adolygol o 131 o baentiadau yn yr Amgueddfa Genedlaethol, Caerdydd, 1987; arddangosfeydd yn y Llyfrgell Genedlaethol i ddathlu ei ben-blwydd yn wyth deg (1998) ac o baentiadau Patagonia (2000).
Yn 1937 comisiynwyd ef yn y Ffiwsilwyr Cymreig, ond yn 1940 daeth epilepsi â’i wasanaeth yn y fyddin i ben, a chynghorodd meddyg y fyddin ef i droi at gelf. Cymerodd y cyngor at ei galon.FfynonellauWilliams, Sir John Kyffin (1918 – 2006), painter and author ↗David Meredith, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Nhanygraig, Llangefni, Môn, 9 Mai 1918, ail fab Henry Inglis Wynne Williams, rheolwr banc, ac Essyllt Mary, merch rheithor Llansadwrn; balch fod ei wreiddiau’n ddwfn yng Nghymru, ym Môn, yn Sir Drefaldwyn (o ble daeth yr enw Kyffin) a ger Ystrad Fflur; ymhlith ei hynafiaid Thomas Williams (1737–1802), a ddatblygodd y diwydiant copr ar Fynydd Parys; ysgol gynradd Bae Trearddur 1925–31, Ysgol Amwythig 1931–36; asiantau tir ym Mhwllheli 1937–39, gan ddod i adnabod cefn gwlad Llŷn; crwydrai fynyddoedd Aberglaslyn ym mhob tywydd gyda Helfa Ynysfor, fel y dywedid ei fod, wrth beintio mynydd, yn gwybod beth oedd yr ochr arall; comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig (TA) 1937, rhyddhawyd yn 1940 oherwydd epilepsi; cynghorodd meddyg y fyddin ef i droi at gelf; mae Boyo Ballads (1995) yn dangos ei gartwnau gwych; Ysgol Gelf y Slade, yn yr Ashmolean yn Rhydychen bryd hynny, o Hydref 1941, lle symudodd Atgyfodiad Piero della Francesca ef i ddagrau, ei ‘ffordd i Ddamascus’; ysgoloriaeth Robert Ross; edmygai Rembrandt a Van Gogh; uwch athro celf Ysgol Highgate, Llundain, o 1944 am naw mlynedd ar hugain; Cymrodoriaeth Churchill yn 1968 i gofnodi’r gymuned Gymreig ym Mhatagonia, pedwar mis yn peintio’r bobl, y tirwedd, yr adar a’r anifeiliaid, antur fwyaf ei fywyd; rhoddodd gasgliad Patagonia i’r Llyfrgell Genedlaethol, ac fe’i hystyrir yn un o brif noddwyr y Llyfrgell; mae gan y Llyfrgell gasgliad mwyaf y byd o’i waith; rhoddodd 400 o baentiadau i Oriel Ynys Môn; o Fai 1974 bu’n byw ym Mhwllfanogl ar lan y Fenai, â mynyddoedd Eryri o’i flaen; ystyrir yn brif beintiwr Cymru a’r mwyaf llwyddiannus erioed fel arlunydd proffesiynol; peintiai â chyllell balet, yn yr awyr agored ym mhob tywydd, portread mewn diwrnod; hoff beintiwr portreadau sefydliadau Cymru; arddangosfa gyntaf yn Colnaghi, Llundain, 1948; Oriel Thackeray o 1975; arddangosfa adolygol o 131 o baentiadau yn yr Amgueddfa Genedlaethol, Caerdydd, 1987; arddangosfeydd yn y Llyfrgell Genedlaethol i ddathlu ei ben-blwydd yn wyth deg (1998) ac o baentiadau Patagonia (2000).Kyffin Williams ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Syr John Kyffin Williams (9 Mai 1918 – 1 Medi 2006), arlunydd o Gymru; ganed yn Llangefni, Ynys Môn; dywedodd ei feddyg wrtho am ymhél â chelf; cyn ei farw ystyriai llawer mai ef oedd peintiwr olew Cymreig mwyaf ei oes; ei hoff themâu oedd tirwedd a phobl ei fro enedigol, ac yn 1968 aeth i Batagonia i gofnodi’r Wladfa yn ei gelf; etholwyd i’r Academi Frenhinol yn 1976 a’i urddo’n farchog (KBE) yn 2000; bu’n byw ym Mhwllfanogl, Môn, lle bu farw yn 2006; claddwyd ym mynwent Llanfair-yng-Nghornwy; gadawodd ran helaeth o’i gasgliad i Lyfrgell Genedlaethol Cymru, gyda dros £400,000 i’w gadw, ei gatalogio a’i ddigido; dechreuodd prosiect Cymynrodd Kyffin Williams yn 2008, gyda thua 1,200 o weithiau ar bapur, 200 o baentiadau olew a dros 300 o brintiau gwreiddiol o dir a phobl Cymru.
Ym mis Hydref 1941 dechreuodd yn Ysgol Gelf y Slade, a oedd bryd hynny yn Amgueddfa’r Ashmolean yn Rhydychen. O flaen Atgyfodiad Piero della Francesca cafodd ei gyffwrdd gymaint nes iddo wylo, a deallodd fod cariad a theimlad wrth galon peintio. Galwodd hynny yn ffordd i Ddamascus iddo. Gadawodd y Slade gydag ysgoloriaeth Robert Ross.FfynhonnellWilliams, Sir John Kyffin (1918 – 2006), painter and author ↗David Meredith, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Nhanygraig, Llangefni, Môn, 9 Mai 1918, ail fab Henry Inglis Wynne Williams, rheolwr banc, ac Essyllt Mary, merch rheithor Llansadwrn; balch fod ei wreiddiau’n ddwfn yng Nghymru, ym Môn, yn Sir Drefaldwyn (o ble daeth yr enw Kyffin) a ger Ystrad Fflur; ymhlith ei hynafiaid Thomas Williams (1737–1802), a ddatblygodd y diwydiant copr ar Fynydd Parys; ysgol gynradd Bae Trearddur 1925–31, Ysgol Amwythig 1931–36; asiantau tir ym Mhwllheli 1937–39, gan ddod i adnabod cefn gwlad Llŷn; crwydrai fynyddoedd Aberglaslyn ym mhob tywydd gyda Helfa Ynysfor, fel y dywedid ei fod, wrth beintio mynydd, yn gwybod beth oedd yr ochr arall; comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig (TA) 1937, rhyddhawyd yn 1940 oherwydd epilepsi; cynghorodd meddyg y fyddin ef i droi at gelf; mae Boyo Ballads (1995) yn dangos ei gartwnau gwych; Ysgol Gelf y Slade, yn yr Ashmolean yn Rhydychen bryd hynny, o Hydref 1941, lle symudodd Atgyfodiad Piero della Francesca ef i ddagrau, ei ‘ffordd i Ddamascus’; ysgoloriaeth Robert Ross; edmygai Rembrandt a Van Gogh; uwch athro celf Ysgol Highgate, Llundain, o 1944 am naw mlynedd ar hugain; Cymrodoriaeth Churchill yn 1968 i gofnodi’r gymuned Gymreig ym Mhatagonia, pedwar mis yn peintio’r bobl, y tirwedd, yr adar a’r anifeiliaid, antur fwyaf ei fywyd; rhoddodd gasgliad Patagonia i’r Llyfrgell Genedlaethol, ac fe’i hystyrir yn un o brif noddwyr y Llyfrgell; mae gan y Llyfrgell gasgliad mwyaf y byd o’i waith; rhoddodd 400 o baentiadau i Oriel Ynys Môn; o Fai 1974 bu’n byw ym Mhwllfanogl ar lan y Fenai, â mynyddoedd Eryri o’i flaen; ystyrir yn brif beintiwr Cymru a’r mwyaf llwyddiannus erioed fel arlunydd proffesiynol; peintiai â chyllell balet, yn yr awyr agored ym mhob tywydd, portread mewn diwrnod; hoff beintiwr portreadau sefydliadau Cymru; arddangosfa gyntaf yn Colnaghi, Llundain, 1948; Oriel Thackeray o 1975; arddangosfa adolygol o 131 o baentiadau yn yr Amgueddfa Genedlaethol, Caerdydd, 1987; arddangosfeydd yn y Llyfrgell Genedlaethol i ddathlu ei ben-blwydd yn wyth deg (1998) ac o baentiadau Patagonia (2000).
Yn 1944 daeth yn uwch athro celf Ysgol Highgate yn Llundain, lle bu’n dysgu am naw mlynedd ar hugain. Cynhaliodd ei arddangosfa gyntaf yn Oriel Colnaghi yn Llundain yn 1948.FfynhonnellWilliams, Sir John Kyffin (1918 – 2006), painter and author ↗David Meredith, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Nhanygraig, Llangefni, Môn, 9 Mai 1918, ail fab Henry Inglis Wynne Williams, rheolwr banc, ac Essyllt Mary, merch rheithor Llansadwrn; balch fod ei wreiddiau’n ddwfn yng Nghymru, ym Môn, yn Sir Drefaldwyn (o ble daeth yr enw Kyffin) a ger Ystrad Fflur; ymhlith ei hynafiaid Thomas Williams (1737–1802), a ddatblygodd y diwydiant copr ar Fynydd Parys; ysgol gynradd Bae Trearddur 1925–31, Ysgol Amwythig 1931–36; asiantau tir ym Mhwllheli 1937–39, gan ddod i adnabod cefn gwlad Llŷn; crwydrai fynyddoedd Aberglaslyn ym mhob tywydd gyda Helfa Ynysfor, fel y dywedid ei fod, wrth beintio mynydd, yn gwybod beth oedd yr ochr arall; comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig (TA) 1937, rhyddhawyd yn 1940 oherwydd epilepsi; cynghorodd meddyg y fyddin ef i droi at gelf; mae Boyo Ballads (1995) yn dangos ei gartwnau gwych; Ysgol Gelf y Slade, yn yr Ashmolean yn Rhydychen bryd hynny, o Hydref 1941, lle symudodd Atgyfodiad Piero della Francesca ef i ddagrau, ei ‘ffordd i Ddamascus’; ysgoloriaeth Robert Ross; edmygai Rembrandt a Van Gogh; uwch athro celf Ysgol Highgate, Llundain, o 1944 am naw mlynedd ar hugain; Cymrodoriaeth Churchill yn 1968 i gofnodi’r gymuned Gymreig ym Mhatagonia, pedwar mis yn peintio’r bobl, y tirwedd, yr adar a’r anifeiliaid, antur fwyaf ei fywyd; rhoddodd gasgliad Patagonia i’r Llyfrgell Genedlaethol, ac fe’i hystyrir yn un o brif noddwyr y Llyfrgell; mae gan y Llyfrgell gasgliad mwyaf y byd o’i waith; rhoddodd 400 o baentiadau i Oriel Ynys Môn; o Fai 1974 bu’n byw ym Mhwllfanogl ar lan y Fenai, â mynyddoedd Eryri o’i flaen; ystyrir yn brif beintiwr Cymru a’r mwyaf llwyddiannus erioed fel arlunydd proffesiynol; peintiai â chyllell balet, yn yr awyr agored ym mhob tywydd, portread mewn diwrnod; hoff beintiwr portreadau sefydliadau Cymru; arddangosfa gyntaf yn Colnaghi, Llundain, 1948; Oriel Thackeray o 1975; arddangosfa adolygol o 131 o baentiadau yn yr Amgueddfa Genedlaethol, Caerdydd, 1987; arddangosfeydd yn y Llyfrgell Genedlaethol i ddathlu ei ben-blwydd yn wyth deg (1998) ac o baentiadau Patagonia (2000).
Yn 1968, yn hanner cant oed, enillodd Gymrodoriaeth Churchill i beintio’r Wladfa ym Mhatagonia. Am bedwar mis cofnododd ei phobl, ei thir, ei hadar a’i hanifeiliaid, antur fwyaf ei fywyd. Rhoddodd y paentiadau i Lyfrgell Genedlaethol Cymru yn Aberystwyth.FfynonellauWilliams, Sir John Kyffin (1918 – 2006), painter and author ↗David Meredith, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Nhanygraig, Llangefni, Môn, 9 Mai 1918, ail fab Henry Inglis Wynne Williams, rheolwr banc, ac Essyllt Mary, merch rheithor Llansadwrn; balch fod ei wreiddiau’n ddwfn yng Nghymru, ym Môn, yn Sir Drefaldwyn (o ble daeth yr enw Kyffin) a ger Ystrad Fflur; ymhlith ei hynafiaid Thomas Williams (1737–1802), a ddatblygodd y diwydiant copr ar Fynydd Parys; ysgol gynradd Bae Trearddur 1925–31, Ysgol Amwythig 1931–36; asiantau tir ym Mhwllheli 1937–39, gan ddod i adnabod cefn gwlad Llŷn; crwydrai fynyddoedd Aberglaslyn ym mhob tywydd gyda Helfa Ynysfor, fel y dywedid ei fod, wrth beintio mynydd, yn gwybod beth oedd yr ochr arall; comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig (TA) 1937, rhyddhawyd yn 1940 oherwydd epilepsi; cynghorodd meddyg y fyddin ef i droi at gelf; mae Boyo Ballads (1995) yn dangos ei gartwnau gwych; Ysgol Gelf y Slade, yn yr Ashmolean yn Rhydychen bryd hynny, o Hydref 1941, lle symudodd Atgyfodiad Piero della Francesca ef i ddagrau, ei ‘ffordd i Ddamascus’; ysgoloriaeth Robert Ross; edmygai Rembrandt a Van Gogh; uwch athro celf Ysgol Highgate, Llundain, o 1944 am naw mlynedd ar hugain; Cymrodoriaeth Churchill yn 1968 i gofnodi’r gymuned Gymreig ym Mhatagonia, pedwar mis yn peintio’r bobl, y tirwedd, yr adar a’r anifeiliaid, antur fwyaf ei fywyd; rhoddodd gasgliad Patagonia i’r Llyfrgell Genedlaethol, ac fe’i hystyrir yn un o brif noddwyr y Llyfrgell; mae gan y Llyfrgell gasgliad mwyaf y byd o’i waith; rhoddodd 400 o baentiadau i Oriel Ynys Môn; o Fai 1974 bu’n byw ym Mhwllfanogl ar lan y Fenai, â mynyddoedd Eryri o’i flaen; ystyrir yn brif beintiwr Cymru a’r mwyaf llwyddiannus erioed fel arlunydd proffesiynol; peintiai â chyllell balet, yn yr awyr agored ym mhob tywydd, portread mewn diwrnod; hoff beintiwr portreadau sefydliadau Cymru; arddangosfa gyntaf yn Colnaghi, Llundain, 1948; Oriel Thackeray o 1975; arddangosfa adolygol o 131 o baentiadau yn yr Amgueddfa Genedlaethol, Caerdydd, 1987; arddangosfeydd yn y Llyfrgell Genedlaethol i ddathlu ei ben-blwydd yn wyth deg (1998) ac o baentiadau Patagonia (2000).Kyffin Williams ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Syr John Kyffin Williams (9 Mai 1918 – 1 Medi 2006), arlunydd o Gymru; ganed yn Llangefni, Ynys Môn; dywedodd ei feddyg wrtho am ymhél â chelf; cyn ei farw ystyriai llawer mai ef oedd peintiwr olew Cymreig mwyaf ei oes; ei hoff themâu oedd tirwedd a phobl ei fro enedigol, ac yn 1968 aeth i Batagonia i gofnodi’r Wladfa yn ei gelf; etholwyd i’r Academi Frenhinol yn 1976 a’i urddo’n farchog (KBE) yn 2000; bu’n byw ym Mhwllfanogl, Môn, lle bu farw yn 2006; claddwyd ym mynwent Llanfair-yng-Nghornwy; gadawodd ran helaeth o’i gasgliad i Lyfrgell Genedlaethol Cymru, gyda dros £400,000 i’w gadw, ei gatalogio a’i ddigido; dechreuodd prosiect Cymynrodd Kyffin Williams yn 2008, gyda thua 1,200 o weithiau ar bapur, 200 o baentiadau olew a dros 300 o brintiau gwreiddiol o dir a phobl Cymru.
Ym mis Mai 1974 daeth adref i Fôn a gwneud ei gartref ym Mhwllfanogl, ger Llanfair Pwllgwyngyll, tafliad carreg o’r Fenai, â mynyddoedd Eryri o’i flaen a daear ei annwyl Fôn dan ei draed. Bu fyw yno weddill ei oes.FfynonellauWilliams, Sir John Kyffin (1918 – 2006), painter and author ↗David Meredith, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Nhanygraig, Llangefni, Môn, 9 Mai 1918, ail fab Henry Inglis Wynne Williams, rheolwr banc, ac Essyllt Mary, merch rheithor Llansadwrn; balch fod ei wreiddiau’n ddwfn yng Nghymru, ym Môn, yn Sir Drefaldwyn (o ble daeth yr enw Kyffin) a ger Ystrad Fflur; ymhlith ei hynafiaid Thomas Williams (1737–1802), a ddatblygodd y diwydiant copr ar Fynydd Parys; ysgol gynradd Bae Trearddur 1925–31, Ysgol Amwythig 1931–36; asiantau tir ym Mhwllheli 1937–39, gan ddod i adnabod cefn gwlad Llŷn; crwydrai fynyddoedd Aberglaslyn ym mhob tywydd gyda Helfa Ynysfor, fel y dywedid ei fod, wrth beintio mynydd, yn gwybod beth oedd yr ochr arall; comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig (TA) 1937, rhyddhawyd yn 1940 oherwydd epilepsi; cynghorodd meddyg y fyddin ef i droi at gelf; mae Boyo Ballads (1995) yn dangos ei gartwnau gwych; Ysgol Gelf y Slade, yn yr Ashmolean yn Rhydychen bryd hynny, o Hydref 1941, lle symudodd Atgyfodiad Piero della Francesca ef i ddagrau, ei ‘ffordd i Ddamascus’; ysgoloriaeth Robert Ross; edmygai Rembrandt a Van Gogh; uwch athro celf Ysgol Highgate, Llundain, o 1944 am naw mlynedd ar hugain; Cymrodoriaeth Churchill yn 1968 i gofnodi’r gymuned Gymreig ym Mhatagonia, pedwar mis yn peintio’r bobl, y tirwedd, yr adar a’r anifeiliaid, antur fwyaf ei fywyd; rhoddodd gasgliad Patagonia i’r Llyfrgell Genedlaethol, ac fe’i hystyrir yn un o brif noddwyr y Llyfrgell; mae gan y Llyfrgell gasgliad mwyaf y byd o’i waith; rhoddodd 400 o baentiadau i Oriel Ynys Môn; o Fai 1974 bu’n byw ym Mhwllfanogl ar lan y Fenai, â mynyddoedd Eryri o’i flaen; ystyrir yn brif beintiwr Cymru a’r mwyaf llwyddiannus erioed fel arlunydd proffesiynol; peintiai â chyllell balet, yn yr awyr agored ym mhob tywydd, portread mewn diwrnod; hoff beintiwr portreadau sefydliadau Cymru; arddangosfa gyntaf yn Colnaghi, Llundain, 1948; Oriel Thackeray o 1975; arddangosfa adolygol o 131 o baentiadau yn yr Amgueddfa Genedlaethol, Caerdydd, 1987; arddangosfeydd yn y Llyfrgell Genedlaethol i ddathlu ei ben-blwydd yn wyth deg (1998) ac o baentiadau Patagonia (2000).Kyffin Williams ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Syr John Kyffin Williams (9 Mai 1918 – 1 Medi 2006), arlunydd o Gymru; ganed yn Llangefni, Ynys Môn; dywedodd ei feddyg wrtho am ymhél â chelf; cyn ei farw ystyriai llawer mai ef oedd peintiwr olew Cymreig mwyaf ei oes; ei hoff themâu oedd tirwedd a phobl ei fro enedigol, ac yn 1968 aeth i Batagonia i gofnodi’r Wladfa yn ei gelf; etholwyd i’r Academi Frenhinol yn 1976 a’i urddo’n farchog (KBE) yn 2000; bu’n byw ym Mhwllfanogl, Môn, lle bu farw yn 2006; claddwyd ym mynwent Llanfair-yng-Nghornwy; gadawodd ran helaeth o’i gasgliad i Lyfrgell Genedlaethol Cymru, gyda dros £400,000 i’w gadw, ei gatalogio a’i ddigido; dechreuodd prosiect Cymynrodd Kyffin Williams yn 2008, gyda thua 1,200 o weithiau ar bapur, 200 o baentiadau olew a dros 300 o brintiau gwreiddiol o dir a phobl Cymru.
Peintiai â chyllell balet yn hytrach na brws, gan weithio’n gyflym ac yn yr awyr agored ym mhob tywydd, a gallai orffen portread mewn diwrnod. Peintiai’r mynyddoedd a’r môr, blodau, ceffylau a chŵn defaid, a chyfrifai ymhlith ei weithiau gorau ei luniau o ffermwr a’i gi yn brwydro drwy eira. Am flynyddoedd ef oedd hoff beintiwr portreadau sefydliadau Cymru.FfynhonnellWilliams, Sir John Kyffin (1918 – 2006), painter and author ↗David Meredith, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Nhanygraig, Llangefni, Môn, 9 Mai 1918, ail fab Henry Inglis Wynne Williams, rheolwr banc, ac Essyllt Mary, merch rheithor Llansadwrn; balch fod ei wreiddiau’n ddwfn yng Nghymru, ym Môn, yn Sir Drefaldwyn (o ble daeth yr enw Kyffin) a ger Ystrad Fflur; ymhlith ei hynafiaid Thomas Williams (1737–1802), a ddatblygodd y diwydiant copr ar Fynydd Parys; ysgol gynradd Bae Trearddur 1925–31, Ysgol Amwythig 1931–36; asiantau tir ym Mhwllheli 1937–39, gan ddod i adnabod cefn gwlad Llŷn; crwydrai fynyddoedd Aberglaslyn ym mhob tywydd gyda Helfa Ynysfor, fel y dywedid ei fod, wrth beintio mynydd, yn gwybod beth oedd yr ochr arall; comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig (TA) 1937, rhyddhawyd yn 1940 oherwydd epilepsi; cynghorodd meddyg y fyddin ef i droi at gelf; mae Boyo Ballads (1995) yn dangos ei gartwnau gwych; Ysgol Gelf y Slade, yn yr Ashmolean yn Rhydychen bryd hynny, o Hydref 1941, lle symudodd Atgyfodiad Piero della Francesca ef i ddagrau, ei ‘ffordd i Ddamascus’; ysgoloriaeth Robert Ross; edmygai Rembrandt a Van Gogh; uwch athro celf Ysgol Highgate, Llundain, o 1944 am naw mlynedd ar hugain; Cymrodoriaeth Churchill yn 1968 i gofnodi’r gymuned Gymreig ym Mhatagonia, pedwar mis yn peintio’r bobl, y tirwedd, yr adar a’r anifeiliaid, antur fwyaf ei fywyd; rhoddodd gasgliad Patagonia i’r Llyfrgell Genedlaethol, ac fe’i hystyrir yn un o brif noddwyr y Llyfrgell; mae gan y Llyfrgell gasgliad mwyaf y byd o’i waith; rhoddodd 400 o baentiadau i Oriel Ynys Môn; o Fai 1974 bu’n byw ym Mhwllfanogl ar lan y Fenai, â mynyddoedd Eryri o’i flaen; ystyrir yn brif beintiwr Cymru a’r mwyaf llwyddiannus erioed fel arlunydd proffesiynol; peintiai â chyllell balet, yn yr awyr agored ym mhob tywydd, portread mewn diwrnod; hoff beintiwr portreadau sefydliadau Cymru; arddangosfa gyntaf yn Colnaghi, Llundain, 1948; Oriel Thackeray o 1975; arddangosfa adolygol o 131 o baentiadau yn yr Amgueddfa Genedlaethol, Caerdydd, 1987; arddangosfeydd yn y Llyfrgell Genedlaethol i ddathlu ei ben-blwydd yn wyth deg (1998) ac o baentiadau Patagonia (2000).
Etholwyd ef i’r Academi Frenhinol yn 1976 a’i urddo’n farchog yn 2000. Yn 1987 cynhaliodd yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd arddangosfa fawr o 131 o’i baentiadau, a dathlodd y Llyfrgell Genedlaethol ei ben-blwydd yn wyth deg yn 1998 gydag arddangosfa o’i waith.FfynonellauKyffin Williams ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Syr John Kyffin Williams (9 Mai 1918 – 1 Medi 2006), arlunydd o Gymru; ganed yn Llangefni, Ynys Môn; dywedodd ei feddyg wrtho am ymhél â chelf; cyn ei farw ystyriai llawer mai ef oedd peintiwr olew Cymreig mwyaf ei oes; ei hoff themâu oedd tirwedd a phobl ei fro enedigol, ac yn 1968 aeth i Batagonia i gofnodi’r Wladfa yn ei gelf; etholwyd i’r Academi Frenhinol yn 1976 a’i urddo’n farchog (KBE) yn 2000; bu’n byw ym Mhwllfanogl, Môn, lle bu farw yn 2006; claddwyd ym mynwent Llanfair-yng-Nghornwy; gadawodd ran helaeth o’i gasgliad i Lyfrgell Genedlaethol Cymru, gyda dros £400,000 i’w gadw, ei gatalogio a’i ddigido; dechreuodd prosiect Cymynrodd Kyffin Williams yn 2008, gyda thua 1,200 o weithiau ar bapur, 200 o baentiadau olew a dros 300 o brintiau gwreiddiol o dir a phobl Cymru.Williams, Sir John Kyffin (1918 – 2006), painter and author ↗David Meredith, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Nhanygraig, Llangefni, Môn, 9 Mai 1918, ail fab Henry Inglis Wynne Williams, rheolwr banc, ac Essyllt Mary, merch rheithor Llansadwrn; balch fod ei wreiddiau’n ddwfn yng Nghymru, ym Môn, yn Sir Drefaldwyn (o ble daeth yr enw Kyffin) a ger Ystrad Fflur; ymhlith ei hynafiaid Thomas Williams (1737–1802), a ddatblygodd y diwydiant copr ar Fynydd Parys; ysgol gynradd Bae Trearddur 1925–31, Ysgol Amwythig 1931–36; asiantau tir ym Mhwllheli 1937–39, gan ddod i adnabod cefn gwlad Llŷn; crwydrai fynyddoedd Aberglaslyn ym mhob tywydd gyda Helfa Ynysfor, fel y dywedid ei fod, wrth beintio mynydd, yn gwybod beth oedd yr ochr arall; comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig (TA) 1937, rhyddhawyd yn 1940 oherwydd epilepsi; cynghorodd meddyg y fyddin ef i droi at gelf; mae Boyo Ballads (1995) yn dangos ei gartwnau gwych; Ysgol Gelf y Slade, yn yr Ashmolean yn Rhydychen bryd hynny, o Hydref 1941, lle symudodd Atgyfodiad Piero della Francesca ef i ddagrau, ei ‘ffordd i Ddamascus’; ysgoloriaeth Robert Ross; edmygai Rembrandt a Van Gogh; uwch athro celf Ysgol Highgate, Llundain, o 1944 am naw mlynedd ar hugain; Cymrodoriaeth Churchill yn 1968 i gofnodi’r gymuned Gymreig ym Mhatagonia, pedwar mis yn peintio’r bobl, y tirwedd, yr adar a’r anifeiliaid, antur fwyaf ei fywyd; rhoddodd gasgliad Patagonia i’r Llyfrgell Genedlaethol, ac fe’i hystyrir yn un o brif noddwyr y Llyfrgell; mae gan y Llyfrgell gasgliad mwyaf y byd o’i waith; rhoddodd 400 o baentiadau i Oriel Ynys Môn; o Fai 1974 bu’n byw ym Mhwllfanogl ar lan y Fenai, â mynyddoedd Eryri o’i flaen; ystyrir yn brif beintiwr Cymru a’r mwyaf llwyddiannus erioed fel arlunydd proffesiynol; peintiai â chyllell balet, yn yr awyr agored ym mhob tywydd, portread mewn diwrnod; hoff beintiwr portreadau sefydliadau Cymru; arddangosfa gyntaf yn Colnaghi, Llundain, 1948; Oriel Thackeray o 1975; arddangosfa adolygol o 131 o baentiadau yn yr Amgueddfa Genedlaethol, Caerdydd, 1987; arddangosfeydd yn y Llyfrgell Genedlaethol i ddathlu ei ben-blwydd yn wyth deg (1998) ac o baentiadau Patagonia (2000).
Rhoddodd bedwar cant o’i baentiadau i Oriel Ynys Môn, ac mae gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru gasgliad mwyaf y byd o’i waith. Pan fu farw gadawodd i’r Llyfrgell ran helaeth o’i gasgliad a dros £400,000 i ofalu amdano a’i rannu.FfynonellauWilliams, Sir John Kyffin (1918 – 2006), painter and author ↗David Meredith, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yn Nhanygraig, Llangefni, Môn, 9 Mai 1918, ail fab Henry Inglis Wynne Williams, rheolwr banc, ac Essyllt Mary, merch rheithor Llansadwrn; balch fod ei wreiddiau’n ddwfn yng Nghymru, ym Môn, yn Sir Drefaldwyn (o ble daeth yr enw Kyffin) a ger Ystrad Fflur; ymhlith ei hynafiaid Thomas Williams (1737–1802), a ddatblygodd y diwydiant copr ar Fynydd Parys; ysgol gynradd Bae Trearddur 1925–31, Ysgol Amwythig 1931–36; asiantau tir ym Mhwllheli 1937–39, gan ddod i adnabod cefn gwlad Llŷn; crwydrai fynyddoedd Aberglaslyn ym mhob tywydd gyda Helfa Ynysfor, fel y dywedid ei fod, wrth beintio mynydd, yn gwybod beth oedd yr ochr arall; comisiynwyd yn y Ffiwsilwyr Cymreig (TA) 1937, rhyddhawyd yn 1940 oherwydd epilepsi; cynghorodd meddyg y fyddin ef i droi at gelf; mae Boyo Ballads (1995) yn dangos ei gartwnau gwych; Ysgol Gelf y Slade, yn yr Ashmolean yn Rhydychen bryd hynny, o Hydref 1941, lle symudodd Atgyfodiad Piero della Francesca ef i ddagrau, ei ‘ffordd i Ddamascus’; ysgoloriaeth Robert Ross; edmygai Rembrandt a Van Gogh; uwch athro celf Ysgol Highgate, Llundain, o 1944 am naw mlynedd ar hugain; Cymrodoriaeth Churchill yn 1968 i gofnodi’r gymuned Gymreig ym Mhatagonia, pedwar mis yn peintio’r bobl, y tirwedd, yr adar a’r anifeiliaid, antur fwyaf ei fywyd; rhoddodd gasgliad Patagonia i’r Llyfrgell Genedlaethol, ac fe’i hystyrir yn un o brif noddwyr y Llyfrgell; mae gan y Llyfrgell gasgliad mwyaf y byd o’i waith; rhoddodd 400 o baentiadau i Oriel Ynys Môn; o Fai 1974 bu’n byw ym Mhwllfanogl ar lan y Fenai, â mynyddoedd Eryri o’i flaen; ystyrir yn brif beintiwr Cymru a’r mwyaf llwyddiannus erioed fel arlunydd proffesiynol; peintiai â chyllell balet, yn yr awyr agored ym mhob tywydd, portread mewn diwrnod; hoff beintiwr portreadau sefydliadau Cymru; arddangosfa gyntaf yn Colnaghi, Llundain, 1948; Oriel Thackeray o 1975; arddangosfa adolygol o 131 o baentiadau yn yr Amgueddfa Genedlaethol, Caerdydd, 1987; arddangosfeydd yn y Llyfrgell Genedlaethol i ddathlu ei ben-blwydd yn wyth deg (1998) ac o baentiadau Patagonia (2000).Kyffin Williams ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Syr John Kyffin Williams (9 Mai 1918 – 1 Medi 2006), arlunydd o Gymru; ganed yn Llangefni, Ynys Môn; dywedodd ei feddyg wrtho am ymhél â chelf; cyn ei farw ystyriai llawer mai ef oedd peintiwr olew Cymreig mwyaf ei oes; ei hoff themâu oedd tirwedd a phobl ei fro enedigol, ac yn 1968 aeth i Batagonia i gofnodi’r Wladfa yn ei gelf; etholwyd i’r Academi Frenhinol yn 1976 a’i urddo’n farchog (KBE) yn 2000; bu’n byw ym Mhwllfanogl, Môn, lle bu farw yn 2006; claddwyd ym mynwent Llanfair-yng-Nghornwy; gadawodd ran helaeth o’i gasgliad i Lyfrgell Genedlaethol Cymru, gyda dros £400,000 i’w gadw, ei gatalogio a’i ddigido; dechreuodd prosiect Cymynrodd Kyffin Williams yn 2008, gyda thua 1,200 o weithiau ar bapur, 200 o baentiadau olew a dros 300 o brintiau gwreiddiol o dir a phobl Cymru.
Bu farw Syr Kyffin Williams ym Mhwllfanogl ar 1 Medi 2006 a’i gladdu yn Llanfair-yng-Nghornwy ym Môn. Ystyriai llawer mai ef oedd peintiwr olew Cymreig mwyaf ei oes.FfynhonnellKyffin Williams ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Syr John Kyffin Williams (9 Mai 1918 – 1 Medi 2006), arlunydd o Gymru; ganed yn Llangefni, Ynys Môn; dywedodd ei feddyg wrtho am ymhél â chelf; cyn ei farw ystyriai llawer mai ef oedd peintiwr olew Cymreig mwyaf ei oes; ei hoff themâu oedd tirwedd a phobl ei fro enedigol, ac yn 1968 aeth i Batagonia i gofnodi’r Wladfa yn ei gelf; etholwyd i’r Academi Frenhinol yn 1976 a’i urddo’n farchog (KBE) yn 2000; bu’n byw ym Mhwllfanogl, Môn, lle bu farw yn 2006; claddwyd ym mynwent Llanfair-yng-Nghornwy; gadawodd ran helaeth o’i gasgliad i Lyfrgell Genedlaethol Cymru, gyda dros £400,000 i’w gadw, ei gatalogio a’i ddigido; dechreuodd prosiect Cymynrodd Kyffin Williams yn 2008, gyda thua 1,200 o weithiau ar bapur, 200 o baentiadau olew a dros 300 o brintiau gwreiddiol o dir a phobl Cymru.
Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward LloydFe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy HughesPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeAthro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.
Syr John Morris-JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf