Syr John Edward Lloyd
Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward Lloyd
Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
1925–1985
Fe’i ganed yn Nowlais, ac adeiladodd hi a’i gŵr fusnes ffasiwn a dodrefnu byd-enwog o fwrdd cegin, gyda’i ffatri yng Ngharno yng nghanolbarth Cymru.
Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Dechreuodd Laura Ashley o Ddowlais gyda £10 ac ychydig o sgarffiau pen wedi’u hargraffu mewn atig, ac adeiladodd dŷ ffasiwn gyda’i ffatri ym Maldwyn a dros 220 o siopau o gwmpas y byd. Daeth ei henw yn adnabyddus ym mhob aelwyd am ei defnyddiau blodeuog â naws hen gefn gwlad.FfynonellauLaura Ashley ↗Wikipedia (Saesneg)Laura Ashley (ganed Mountney; 7 Medi 1925 – 17 Medi 1985), dylunydd ffasiwn a gwraig fusnes o Gymraes a sefydlodd y cwmni ffasiwn sy’n dwyn ei henw; dechreuodd gyda defnyddiau dodrefnu yn y 1950au a symud i ddillad yn y 1960au; rhamantus yw arddull Laura Ashley, yn aml â naws wledig o’r 19eg ganrif, mewn defnyddiau naturiol; ganed yng nghartref ei nain, 31 Station Terrace, Dowlais, Merthyr Tudful; magwyd yn Fedyddwraig Gaeth; Cymraeg oedd iaith ei chapel yn Nowlais, Hebron, ac er na ddeallai’r iaith roedd yn ei charu, yn enwedig y canu; Ysgol Marshall, Merthyr, yna Ysgol Elmwood, Croydon; yn faciwî yn ôl yng Nghymru yn 13 oed, mynychodd Ysgol Ysgrifenyddol Aberdâr; mae ffedog y dywedir mai hi oedd y dilledyn cyntaf a wnaeth yn hongian yn Llangoed Hall ger Aberhonddu; gwasanaethodd yng Ngwasanaeth Llynges Frenhinol y Merched o 1942; cyfarfu â’r peiriannydd Bernard Ashley mewn clwb ieuenctid yn Wallington; ysgrifenyddes Ffederasiwn Cenedlaethol Sefydliadau’r Merched, 1945–52; priododd Bernard yn 1949; gan ddychwelyd at y cwiltio a ddysgodd gyda’i nain, dyluniodd sgarffiau pen, napcynau, matiau bwrdd a llieiniau sychu llestri a argraffwyd gan Bernard ar beiriant a ddyluniodd yn eu fflat atig yn 83 Cambridge Street, Pimlico; buddsoddasant £10 mewn pren ar gyfer ffrâm sgrin, llifynnau a lliain; wedi’i hysbrydoli gan arddangosfa Sefydliad y Merched o grefftau traddodiadol yn y V&A, a heb ganfod darnau Fictoraidd ar gyfer clytwaith, dechreuodd argraffu sgarffiau pen Fictoraidd yn 1953; gwerthwyd drwy’r post ac yn John Lewis; enwyd y cwmni yn Laura Ashley; symudodd i Gaint yn 1955 a’r teulu i Gymru yn 1960; y siop gyntaf yn 35 Stryd Maengwyn, Machynlleth, 1961; bu eu pedwar plentyn, David, Jane, Emma a Nick, i gyd yn gweithio yn y busnes; bu farw 17 Medi 1985 yn Coventry a’i chladdu yn Eglwys Sant Ioan Fedyddiwr, Carno; dadorchuddiwyd plac coffa yn 83 Cambridge Street 5 Gorffennaf 1994; mae Sefydliad Laura Ashley, a sefydlwyd yn 1987, yn ariannu’r celfyddydau a phrosiectau cymunedol, a’i ailenwi’n Sefydliad Teulu Ashley yn 2011.Laura Ashley plc ↗Wikipedia (Saesneg)Hanes y cwmni: symudodd y cwmni i Gymru yn 1961, a chafodd y teulu dŷ a siop ym Machynlleth; roedd ffatri Gymreig gyntaf yr Ashleys yng nghlwb cymdeithasol Carno, gan symud yn 1967 i hen orsaf reilffordd y pentref; agorodd siop Paris yn 1974 gyda blaen gwyrdd nodedig y brand; agorodd y siop gyntaf yn Japan, yn Tokyo, yn 1985; pan fu farw Laura Ashley yn 1985 roedd gan y cwmni dros 220 o siopau o gwmpas y byd; ar un adeg, yn ôl y BBC, ef oedd y cyflogwr mwyaf yng ngogledd Powys.Laura Ashley ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Laura Ashley CBE (7 Medi 1925 – 17 Medi 1985), dylunydd ffasiwn o Gymru y daeth ei henw yn adnabyddus ym mhob aelwyd ar gryfder ei gwaith fel dylunydd a chynhyrchydd defnyddiau lliwgar a dodrefn y cartref; ganed Laura Mountney yn Station Terrace, Dowlais, Merthyr Tudful; mynychodd gapel Cymraeg Hebron yn Nowlais, ac er nad oedd yn rhugl yn y Gymraeg roedd yn ei charu, yn arbennig y diwylliant cerdd; dychwelodd i Gymru fel faciwî a mynychu Ysgol Ysgrifenyddol Aberdâr; gwasanaethodd yng Ngwasanaeth Llynges Frenhinol y Merched yn yr Ail Ryfel Byd; cyfarfu â Bernard Ashley, Syr Bernard yn ddiweddarach, a’i briodi yn 1949; tra’n ysgrifenyddes ac yn magu dau blentyn dyluniodd napcynau, matiau bwrdd a llieiniau, a argraffwyd gan Bernard ar beiriant o’i waith ei hun mewn fflat atig yn Pimlico; dechreuodd argraffu sgarffiau pen Fictoraidd yn 1953.
| Ganed | 7 Medi 1925, 31 Station Terrace, Dowlais, Merthyr Tudful |
|---|---|
| Capel | Hebron, Dowlais, lle carai’r canu Cymraeg |
| Rhyfel | Gwasanaeth Llynges Frenhinol y Merched, o 1942 |
| Dechrau | Sgarffiau pen wedi’u hargraffu, Pimlico, 1953 |
| Siop gyntaf | 35 Stryd Maengwyn, Machynlleth, 1961 |
| Ffatri | Hen orsaf reilffordd Carno, o 1967 |
| Bu farw | 17 Medi 1985; claddwyd yng Ngharno |
Ganed Laura Mountney ar 7 Medi 1925 yng nghartref ei nain, 31 Station Terrace, Dowlais. Addolai ei chapel, Hebron, yn Gymraeg, ac er na allai ddilyn y geiriau roedd yn ei garu, yn anad dim y canu. Gan ei nain y dysgodd gwiltio.FfynonellauLaura Ashley ↗Wikipedia (Saesneg)Laura Ashley (ganed Mountney; 7 Medi 1925 – 17 Medi 1985), dylunydd ffasiwn a gwraig fusnes o Gymraes a sefydlodd y cwmni ffasiwn sy’n dwyn ei henw; dechreuodd gyda defnyddiau dodrefnu yn y 1950au a symud i ddillad yn y 1960au; rhamantus yw arddull Laura Ashley, yn aml â naws wledig o’r 19eg ganrif, mewn defnyddiau naturiol; ganed yng nghartref ei nain, 31 Station Terrace, Dowlais, Merthyr Tudful; magwyd yn Fedyddwraig Gaeth; Cymraeg oedd iaith ei chapel yn Nowlais, Hebron, ac er na ddeallai’r iaith roedd yn ei charu, yn enwedig y canu; Ysgol Marshall, Merthyr, yna Ysgol Elmwood, Croydon; yn faciwî yn ôl yng Nghymru yn 13 oed, mynychodd Ysgol Ysgrifenyddol Aberdâr; mae ffedog y dywedir mai hi oedd y dilledyn cyntaf a wnaeth yn hongian yn Llangoed Hall ger Aberhonddu; gwasanaethodd yng Ngwasanaeth Llynges Frenhinol y Merched o 1942; cyfarfu â’r peiriannydd Bernard Ashley mewn clwb ieuenctid yn Wallington; ysgrifenyddes Ffederasiwn Cenedlaethol Sefydliadau’r Merched, 1945–52; priododd Bernard yn 1949; gan ddychwelyd at y cwiltio a ddysgodd gyda’i nain, dyluniodd sgarffiau pen, napcynau, matiau bwrdd a llieiniau sychu llestri a argraffwyd gan Bernard ar beiriant a ddyluniodd yn eu fflat atig yn 83 Cambridge Street, Pimlico; buddsoddasant £10 mewn pren ar gyfer ffrâm sgrin, llifynnau a lliain; wedi’i hysbrydoli gan arddangosfa Sefydliad y Merched o grefftau traddodiadol yn y V&A, a heb ganfod darnau Fictoraidd ar gyfer clytwaith, dechreuodd argraffu sgarffiau pen Fictoraidd yn 1953; gwerthwyd drwy’r post ac yn John Lewis; enwyd y cwmni yn Laura Ashley; symudodd i Gaint yn 1955 a’r teulu i Gymru yn 1960; y siop gyntaf yn 35 Stryd Maengwyn, Machynlleth, 1961; bu eu pedwar plentyn, David, Jane, Emma a Nick, i gyd yn gweithio yn y busnes; bu farw 17 Medi 1985 yn Coventry a’i chladdu yn Eglwys Sant Ioan Fedyddiwr, Carno; dadorchuddiwyd plac coffa yn 83 Cambridge Street 5 Gorffennaf 1994; mae Sefydliad Laura Ashley, a sefydlwyd yn 1987, yn ariannu’r celfyddydau a phrosiectau cymunedol, a’i ailenwi’n Sefydliad Teulu Ashley yn 2011.Laura Ashley ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Laura Ashley CBE (7 Medi 1925 – 17 Medi 1985), dylunydd ffasiwn o Gymru y daeth ei henw yn adnabyddus ym mhob aelwyd ar gryfder ei gwaith fel dylunydd a chynhyrchydd defnyddiau lliwgar a dodrefn y cartref; ganed Laura Mountney yn Station Terrace, Dowlais, Merthyr Tudful; mynychodd gapel Cymraeg Hebron yn Nowlais, ac er nad oedd yn rhugl yn y Gymraeg roedd yn ei charu, yn arbennig y diwylliant cerdd; dychwelodd i Gymru fel faciwî a mynychu Ysgol Ysgrifenyddol Aberdâr; gwasanaethodd yng Ngwasanaeth Llynges Frenhinol y Merched yn yr Ail Ryfel Byd; cyfarfu â Bernard Ashley, Syr Bernard yn ddiweddarach, a’i briodi yn 1949; tra’n ysgrifenyddes ac yn magu dau blentyn dyluniodd napcynau, matiau bwrdd a llieiniau, a argraffwyd gan Bernard ar beiriant o’i waith ei hun mewn fflat atig yn Pimlico; dechreuodd argraffu sgarffiau pen Fictoraidd yn 1953.
Aeth i’r ysgol ym Merthyr ac yna yn Croydon, daeth yn ôl i Gymru yn faciwî yn dair ar ddeg ac aeth i ysgol ysgrifenyddol yn Aberdâr. Yn un ar bymtheg ymunodd â Gwasanaeth Llynges Frenhinol y Merched. Cyfarfu â Bernard Ashley, peiriannydd, mewn clwb ieuenctid, a phriodasant yn 1949.FfynonellauLaura Ashley ↗Wikipedia (Saesneg)Laura Ashley (ganed Mountney; 7 Medi 1925 – 17 Medi 1985), dylunydd ffasiwn a gwraig fusnes o Gymraes a sefydlodd y cwmni ffasiwn sy’n dwyn ei henw; dechreuodd gyda defnyddiau dodrefnu yn y 1950au a symud i ddillad yn y 1960au; rhamantus yw arddull Laura Ashley, yn aml â naws wledig o’r 19eg ganrif, mewn defnyddiau naturiol; ganed yng nghartref ei nain, 31 Station Terrace, Dowlais, Merthyr Tudful; magwyd yn Fedyddwraig Gaeth; Cymraeg oedd iaith ei chapel yn Nowlais, Hebron, ac er na ddeallai’r iaith roedd yn ei charu, yn enwedig y canu; Ysgol Marshall, Merthyr, yna Ysgol Elmwood, Croydon; yn faciwî yn ôl yng Nghymru yn 13 oed, mynychodd Ysgol Ysgrifenyddol Aberdâr; mae ffedog y dywedir mai hi oedd y dilledyn cyntaf a wnaeth yn hongian yn Llangoed Hall ger Aberhonddu; gwasanaethodd yng Ngwasanaeth Llynges Frenhinol y Merched o 1942; cyfarfu â’r peiriannydd Bernard Ashley mewn clwb ieuenctid yn Wallington; ysgrifenyddes Ffederasiwn Cenedlaethol Sefydliadau’r Merched, 1945–52; priododd Bernard yn 1949; gan ddychwelyd at y cwiltio a ddysgodd gyda’i nain, dyluniodd sgarffiau pen, napcynau, matiau bwrdd a llieiniau sychu llestri a argraffwyd gan Bernard ar beiriant a ddyluniodd yn eu fflat atig yn 83 Cambridge Street, Pimlico; buddsoddasant £10 mewn pren ar gyfer ffrâm sgrin, llifynnau a lliain; wedi’i hysbrydoli gan arddangosfa Sefydliad y Merched o grefftau traddodiadol yn y V&A, a heb ganfod darnau Fictoraidd ar gyfer clytwaith, dechreuodd argraffu sgarffiau pen Fictoraidd yn 1953; gwerthwyd drwy’r post ac yn John Lewis; enwyd y cwmni yn Laura Ashley; symudodd i Gaint yn 1955 a’r teulu i Gymru yn 1960; y siop gyntaf yn 35 Stryd Maengwyn, Machynlleth, 1961; bu eu pedwar plentyn, David, Jane, Emma a Nick, i gyd yn gweithio yn y busnes; bu farw 17 Medi 1985 yn Coventry a’i chladdu yn Eglwys Sant Ioan Fedyddiwr, Carno; dadorchuddiwyd plac coffa yn 83 Cambridge Street 5 Gorffennaf 1994; mae Sefydliad Laura Ashley, a sefydlwyd yn 1987, yn ariannu’r celfyddydau a phrosiectau cymunedol, a’i ailenwi’n Sefydliad Teulu Ashley yn 2011.Laura Ashley ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Laura Ashley CBE (7 Medi 1925 – 17 Medi 1985), dylunydd ffasiwn o Gymru y daeth ei henw yn adnabyddus ym mhob aelwyd ar gryfder ei gwaith fel dylunydd a chynhyrchydd defnyddiau lliwgar a dodrefn y cartref; ganed Laura Mountney yn Station Terrace, Dowlais, Merthyr Tudful; mynychodd gapel Cymraeg Hebron yn Nowlais, ac er nad oedd yn rhugl yn y Gymraeg roedd yn ei charu, yn arbennig y diwylliant cerdd; dychwelodd i Gymru fel faciwî a mynychu Ysgol Ysgrifenyddol Aberdâr; gwasanaethodd yng Ngwasanaeth Llynges Frenhinol y Merched yn yr Ail Ryfel Byd; cyfarfu â Bernard Ashley, Syr Bernard yn ddiweddarach, a’i briodi yn 1949; tra’n ysgrifenyddes ac yn magu dau blentyn dyluniodd napcynau, matiau bwrdd a llieiniau, a argraffwyd gan Bernard ar beiriant o’i waith ei hun mewn fflat atig yn Pimlico; dechreuodd argraffu sgarffiau pen Fictoraidd yn 1953.
Tra’n gweithio’n ysgrifenyddes i Sefydliadau’r Merched yn Llundain, gwelodd arddangosfa o grefftau traddodiadol yn Amgueddfa Victoria ac Albert. Wrth chwilio am brintiau bach Fictoraidd ar gyfer clytwaith, canfu nad oedd y fath beth ar gael, a gwelodd ei chyfle.FfynonellauLaura Ashley ↗Wikipedia (Saesneg)Laura Ashley (ganed Mountney; 7 Medi 1925 – 17 Medi 1985), dylunydd ffasiwn a gwraig fusnes o Gymraes a sefydlodd y cwmni ffasiwn sy’n dwyn ei henw; dechreuodd gyda defnyddiau dodrefnu yn y 1950au a symud i ddillad yn y 1960au; rhamantus yw arddull Laura Ashley, yn aml â naws wledig o’r 19eg ganrif, mewn defnyddiau naturiol; ganed yng nghartref ei nain, 31 Station Terrace, Dowlais, Merthyr Tudful; magwyd yn Fedyddwraig Gaeth; Cymraeg oedd iaith ei chapel yn Nowlais, Hebron, ac er na ddeallai’r iaith roedd yn ei charu, yn enwedig y canu; Ysgol Marshall, Merthyr, yna Ysgol Elmwood, Croydon; yn faciwî yn ôl yng Nghymru yn 13 oed, mynychodd Ysgol Ysgrifenyddol Aberdâr; mae ffedog y dywedir mai hi oedd y dilledyn cyntaf a wnaeth yn hongian yn Llangoed Hall ger Aberhonddu; gwasanaethodd yng Ngwasanaeth Llynges Frenhinol y Merched o 1942; cyfarfu â’r peiriannydd Bernard Ashley mewn clwb ieuenctid yn Wallington; ysgrifenyddes Ffederasiwn Cenedlaethol Sefydliadau’r Merched, 1945–52; priododd Bernard yn 1949; gan ddychwelyd at y cwiltio a ddysgodd gyda’i nain, dyluniodd sgarffiau pen, napcynau, matiau bwrdd a llieiniau sychu llestri a argraffwyd gan Bernard ar beiriant a ddyluniodd yn eu fflat atig yn 83 Cambridge Street, Pimlico; buddsoddasant £10 mewn pren ar gyfer ffrâm sgrin, llifynnau a lliain; wedi’i hysbrydoli gan arddangosfa Sefydliad y Merched o grefftau traddodiadol yn y V&A, a heb ganfod darnau Fictoraidd ar gyfer clytwaith, dechreuodd argraffu sgarffiau pen Fictoraidd yn 1953; gwerthwyd drwy’r post ac yn John Lewis; enwyd y cwmni yn Laura Ashley; symudodd i Gaint yn 1955 a’r teulu i Gymru yn 1960; y siop gyntaf yn 35 Stryd Maengwyn, Machynlleth, 1961; bu eu pedwar plentyn, David, Jane, Emma a Nick, i gyd yn gweithio yn y busnes; bu farw 17 Medi 1985 yn Coventry a’i chladdu yn Eglwys Sant Ioan Fedyddiwr, Carno; dadorchuddiwyd plac coffa yn 83 Cambridge Street 5 Gorffennaf 1994; mae Sefydliad Laura Ashley, a sefydlwyd yn 1987, yn ariannu’r celfyddydau a phrosiectau cymunedol, a’i ailenwi’n Sefydliad Teulu Ashley yn 2011.Laura Ashley ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Laura Ashley CBE (7 Medi 1925 – 17 Medi 1985), dylunydd ffasiwn o Gymru y daeth ei henw yn adnabyddus ym mhob aelwyd ar gryfder ei gwaith fel dylunydd a chynhyrchydd defnyddiau lliwgar a dodrefn y cartref; ganed Laura Mountney yn Station Terrace, Dowlais, Merthyr Tudful; mynychodd gapel Cymraeg Hebron yn Nowlais, ac er nad oedd yn rhugl yn y Gymraeg roedd yn ei charu, yn arbennig y diwylliant cerdd; dychwelodd i Gymru fel faciwî a mynychu Ysgol Ysgrifenyddol Aberdâr; gwasanaethodd yng Ngwasanaeth Llynges Frenhinol y Merched yn yr Ail Ryfel Byd; cyfarfu â Bernard Ashley, Syr Bernard yn ddiweddarach, a’i briodi yn 1949; tra’n ysgrifenyddes ac yn magu dau blentyn dyluniodd napcynau, matiau bwrdd a llieiniau, a argraffwyd gan Bernard ar beiriant o’i waith ei hun mewn fflat atig yn Pimlico; dechreuodd argraffu sgarffiau pen Fictoraidd yn 1953.
Gyda £10 wedi’i wario ar bren ar gyfer ffrâm sgrin, llifynnau ac ychydig lathenni o liain, dyluniodd sgarffiau pen, napcynau, matiau bwrdd a llieiniau sychu llestri, ac argraffodd Bernard hwy ar beiriant a adeiladodd yn eu fflat atig yn 83 Cambridge Street, Pimlico. Yn 1953 dechreuodd argraffu sgarffiau pen Fictoraidd, a gwerthasant yn gyflym, drwy’r post ac yn y siopau mawr.FfynonellauLaura Ashley ↗Wikipedia (Saesneg)Laura Ashley (ganed Mountney; 7 Medi 1925 – 17 Medi 1985), dylunydd ffasiwn a gwraig fusnes o Gymraes a sefydlodd y cwmni ffasiwn sy’n dwyn ei henw; dechreuodd gyda defnyddiau dodrefnu yn y 1950au a symud i ddillad yn y 1960au; rhamantus yw arddull Laura Ashley, yn aml â naws wledig o’r 19eg ganrif, mewn defnyddiau naturiol; ganed yng nghartref ei nain, 31 Station Terrace, Dowlais, Merthyr Tudful; magwyd yn Fedyddwraig Gaeth; Cymraeg oedd iaith ei chapel yn Nowlais, Hebron, ac er na ddeallai’r iaith roedd yn ei charu, yn enwedig y canu; Ysgol Marshall, Merthyr, yna Ysgol Elmwood, Croydon; yn faciwî yn ôl yng Nghymru yn 13 oed, mynychodd Ysgol Ysgrifenyddol Aberdâr; mae ffedog y dywedir mai hi oedd y dilledyn cyntaf a wnaeth yn hongian yn Llangoed Hall ger Aberhonddu; gwasanaethodd yng Ngwasanaeth Llynges Frenhinol y Merched o 1942; cyfarfu â’r peiriannydd Bernard Ashley mewn clwb ieuenctid yn Wallington; ysgrifenyddes Ffederasiwn Cenedlaethol Sefydliadau’r Merched, 1945–52; priododd Bernard yn 1949; gan ddychwelyd at y cwiltio a ddysgodd gyda’i nain, dyluniodd sgarffiau pen, napcynau, matiau bwrdd a llieiniau sychu llestri a argraffwyd gan Bernard ar beiriant a ddyluniodd yn eu fflat atig yn 83 Cambridge Street, Pimlico; buddsoddasant £10 mewn pren ar gyfer ffrâm sgrin, llifynnau a lliain; wedi’i hysbrydoli gan arddangosfa Sefydliad y Merched o grefftau traddodiadol yn y V&A, a heb ganfod darnau Fictoraidd ar gyfer clytwaith, dechreuodd argraffu sgarffiau pen Fictoraidd yn 1953; gwerthwyd drwy’r post ac yn John Lewis; enwyd y cwmni yn Laura Ashley; symudodd i Gaint yn 1955 a’r teulu i Gymru yn 1960; y siop gyntaf yn 35 Stryd Maengwyn, Machynlleth, 1961; bu eu pedwar plentyn, David, Jane, Emma a Nick, i gyd yn gweithio yn y busnes; bu farw 17 Medi 1985 yn Coventry a’i chladdu yn Eglwys Sant Ioan Fedyddiwr, Carno; dadorchuddiwyd plac coffa yn 83 Cambridge Street 5 Gorffennaf 1994; mae Sefydliad Laura Ashley, a sefydlwyd yn 1987, yn ariannu’r celfyddydau a phrosiectau cymunedol, a’i ailenwi’n Sefydliad Teulu Ashley yn 2011.Laura Ashley ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Laura Ashley CBE (7 Medi 1925 – 17 Medi 1985), dylunydd ffasiwn o Gymru y daeth ei henw yn adnabyddus ym mhob aelwyd ar gryfder ei gwaith fel dylunydd a chynhyrchydd defnyddiau lliwgar a dodrefn y cartref; ganed Laura Mountney yn Station Terrace, Dowlais, Merthyr Tudful; mynychodd gapel Cymraeg Hebron yn Nowlais, ac er nad oedd yn rhugl yn y Gymraeg roedd yn ei charu, yn arbennig y diwylliant cerdd; dychwelodd i Gymru fel faciwî a mynychu Ysgol Ysgrifenyddol Aberdâr; gwasanaethodd yng Ngwasanaeth Llynges Frenhinol y Merched yn yr Ail Ryfel Byd; cyfarfu â Bernard Ashley, Syr Bernard yn ddiweddarach, a’i briodi yn 1949; tra’n ysgrifenyddes ac yn magu dau blentyn dyluniodd napcynau, matiau bwrdd a llieiniau, a argraffwyd gan Bernard ar beiriant o’i waith ei hun mewn fflat atig yn Pimlico; dechreuodd argraffu sgarffiau pen Fictoraidd yn 1953.
Yn 1960 symudodd y teulu i Gymru, ac yn 1961 agorodd Laura Ashley ei siop gyntaf, yn 35 Stryd Maengwyn, Machynlleth. Roedd y ffatri Gymreig gyntaf yng nghlwb cymdeithasol Carno, ac yn 1967 symudodd i hen orsaf reilffordd y pentref.FfynonellauLaura Ashley ↗Wikipedia (Saesneg)Laura Ashley (ganed Mountney; 7 Medi 1925 – 17 Medi 1985), dylunydd ffasiwn a gwraig fusnes o Gymraes a sefydlodd y cwmni ffasiwn sy’n dwyn ei henw; dechreuodd gyda defnyddiau dodrefnu yn y 1950au a symud i ddillad yn y 1960au; rhamantus yw arddull Laura Ashley, yn aml â naws wledig o’r 19eg ganrif, mewn defnyddiau naturiol; ganed yng nghartref ei nain, 31 Station Terrace, Dowlais, Merthyr Tudful; magwyd yn Fedyddwraig Gaeth; Cymraeg oedd iaith ei chapel yn Nowlais, Hebron, ac er na ddeallai’r iaith roedd yn ei charu, yn enwedig y canu; Ysgol Marshall, Merthyr, yna Ysgol Elmwood, Croydon; yn faciwî yn ôl yng Nghymru yn 13 oed, mynychodd Ysgol Ysgrifenyddol Aberdâr; mae ffedog y dywedir mai hi oedd y dilledyn cyntaf a wnaeth yn hongian yn Llangoed Hall ger Aberhonddu; gwasanaethodd yng Ngwasanaeth Llynges Frenhinol y Merched o 1942; cyfarfu â’r peiriannydd Bernard Ashley mewn clwb ieuenctid yn Wallington; ysgrifenyddes Ffederasiwn Cenedlaethol Sefydliadau’r Merched, 1945–52; priododd Bernard yn 1949; gan ddychwelyd at y cwiltio a ddysgodd gyda’i nain, dyluniodd sgarffiau pen, napcynau, matiau bwrdd a llieiniau sychu llestri a argraffwyd gan Bernard ar beiriant a ddyluniodd yn eu fflat atig yn 83 Cambridge Street, Pimlico; buddsoddasant £10 mewn pren ar gyfer ffrâm sgrin, llifynnau a lliain; wedi’i hysbrydoli gan arddangosfa Sefydliad y Merched o grefftau traddodiadol yn y V&A, a heb ganfod darnau Fictoraidd ar gyfer clytwaith, dechreuodd argraffu sgarffiau pen Fictoraidd yn 1953; gwerthwyd drwy’r post ac yn John Lewis; enwyd y cwmni yn Laura Ashley; symudodd i Gaint yn 1955 a’r teulu i Gymru yn 1960; y siop gyntaf yn 35 Stryd Maengwyn, Machynlleth, 1961; bu eu pedwar plentyn, David, Jane, Emma a Nick, i gyd yn gweithio yn y busnes; bu farw 17 Medi 1985 yn Coventry a’i chladdu yn Eglwys Sant Ioan Fedyddiwr, Carno; dadorchuddiwyd plac coffa yn 83 Cambridge Street 5 Gorffennaf 1994; mae Sefydliad Laura Ashley, a sefydlwyd yn 1987, yn ariannu’r celfyddydau a phrosiectau cymunedol, a’i ailenwi’n Sefydliad Teulu Ashley yn 2011.Laura Ashley plc ↗Wikipedia (Saesneg)Hanes y cwmni: symudodd y cwmni i Gymru yn 1961, a chafodd y teulu dŷ a siop ym Machynlleth; roedd ffatri Gymreig gyntaf yr Ashleys yng nghlwb cymdeithasol Carno, gan symud yn 1967 i hen orsaf reilffordd y pentref; agorodd siop Paris yn 1974 gyda blaen gwyrdd nodedig y brand; agorodd y siop gyntaf yn Japan, yn Tokyo, yn 1985; pan fu farw Laura Ashley yn 1985 roedd gan y cwmni dros 220 o siopau o gwmpas y byd; ar un adeg, yn ôl y BBC, ef oedd y cyflogwr mwyaf yng ngogledd Powys.
O ddefnyddiau dodrefnu symudodd at ddillad yn y 1960au. Daeth arddull Laura Ashley, rhamantus, mewn defnyddiau naturiol ac yn aml â naws cefn gwlad y bedwaredd ganrif ar bymtheg, yn cael ei gwerthu ymhell y tu hwnt i Gymru cyn hir. Bu pedwar plentyn yr Ashleys, David, Jane, Emma a Nick, i gyd yn gweithio yn y busnes.FfynhonnellLaura Ashley ↗Wikipedia (Saesneg)Laura Ashley (ganed Mountney; 7 Medi 1925 – 17 Medi 1985), dylunydd ffasiwn a gwraig fusnes o Gymraes a sefydlodd y cwmni ffasiwn sy’n dwyn ei henw; dechreuodd gyda defnyddiau dodrefnu yn y 1950au a symud i ddillad yn y 1960au; rhamantus yw arddull Laura Ashley, yn aml â naws wledig o’r 19eg ganrif, mewn defnyddiau naturiol; ganed yng nghartref ei nain, 31 Station Terrace, Dowlais, Merthyr Tudful; magwyd yn Fedyddwraig Gaeth; Cymraeg oedd iaith ei chapel yn Nowlais, Hebron, ac er na ddeallai’r iaith roedd yn ei charu, yn enwedig y canu; Ysgol Marshall, Merthyr, yna Ysgol Elmwood, Croydon; yn faciwî yn ôl yng Nghymru yn 13 oed, mynychodd Ysgol Ysgrifenyddol Aberdâr; mae ffedog y dywedir mai hi oedd y dilledyn cyntaf a wnaeth yn hongian yn Llangoed Hall ger Aberhonddu; gwasanaethodd yng Ngwasanaeth Llynges Frenhinol y Merched o 1942; cyfarfu â’r peiriannydd Bernard Ashley mewn clwb ieuenctid yn Wallington; ysgrifenyddes Ffederasiwn Cenedlaethol Sefydliadau’r Merched, 1945–52; priododd Bernard yn 1949; gan ddychwelyd at y cwiltio a ddysgodd gyda’i nain, dyluniodd sgarffiau pen, napcynau, matiau bwrdd a llieiniau sychu llestri a argraffwyd gan Bernard ar beiriant a ddyluniodd yn eu fflat atig yn 83 Cambridge Street, Pimlico; buddsoddasant £10 mewn pren ar gyfer ffrâm sgrin, llifynnau a lliain; wedi’i hysbrydoli gan arddangosfa Sefydliad y Merched o grefftau traddodiadol yn y V&A, a heb ganfod darnau Fictoraidd ar gyfer clytwaith, dechreuodd argraffu sgarffiau pen Fictoraidd yn 1953; gwerthwyd drwy’r post ac yn John Lewis; enwyd y cwmni yn Laura Ashley; symudodd i Gaint yn 1955 a’r teulu i Gymru yn 1960; y siop gyntaf yn 35 Stryd Maengwyn, Machynlleth, 1961; bu eu pedwar plentyn, David, Jane, Emma a Nick, i gyd yn gweithio yn y busnes; bu farw 17 Medi 1985 yn Coventry a’i chladdu yn Eglwys Sant Ioan Fedyddiwr, Carno; dadorchuddiwyd plac coffa yn 83 Cambridge Street 5 Gorffennaf 1994; mae Sefydliad Laura Ashley, a sefydlwyd yn 1987, yn ariannu’r celfyddydau a phrosiectau cymunedol, a’i ailenwi’n Sefydliad Teulu Ashley yn 2011.
Agorodd siop ym Mharis yn 1974 gyda blaen siop gwyrdd nodedig y brand, ac agorodd y siop gyntaf yn Tokyo yn 1985. Erbyn hynny roedd dros 220 o siopau Laura Ashley o gwmpas y byd, ac ar un adeg y cwmni oedd y cyflogwr mwyaf yng ngogledd Powys.FfynhonnellLaura Ashley plc ↗Wikipedia (Saesneg)Hanes y cwmni: symudodd y cwmni i Gymru yn 1961, a chafodd y teulu dŷ a siop ym Machynlleth; roedd ffatri Gymreig gyntaf yr Ashleys yng nghlwb cymdeithasol Carno, gan symud yn 1967 i hen orsaf reilffordd y pentref; agorodd siop Paris yn 1974 gyda blaen gwyrdd nodedig y brand; agorodd y siop gyntaf yn Japan, yn Tokyo, yn 1985; pan fu farw Laura Ashley yn 1985 roedd gan y cwmni dros 220 o siopau o gwmpas y byd; ar un adeg, yn ôl y BBC, ef oedd y cyflogwr mwyaf yng ngogledd Powys.
Bu farw Laura Ashley ar 17 Medi 1985, yn fuan wedi’i phen-blwydd yn drigain, a gorwedd ym mynwent Eglwys Sant Ioan Fedyddiwr yng Ngharno. Mae plac yn nodi’r fflat yn Pimlico lle dechreuodd y cyfan, ac mae’r sefydliad a sefydlwyd yn ei henw yn 1987, Sefydliad Teulu Ashley erbyn hyn, yn cefnogi’r celfyddydau a phrosiectau cymunedol.FfynhonnellLaura Ashley ↗Wikipedia (Saesneg)Laura Ashley (ganed Mountney; 7 Medi 1925 – 17 Medi 1985), dylunydd ffasiwn a gwraig fusnes o Gymraes a sefydlodd y cwmni ffasiwn sy’n dwyn ei henw; dechreuodd gyda defnyddiau dodrefnu yn y 1950au a symud i ddillad yn y 1960au; rhamantus yw arddull Laura Ashley, yn aml â naws wledig o’r 19eg ganrif, mewn defnyddiau naturiol; ganed yng nghartref ei nain, 31 Station Terrace, Dowlais, Merthyr Tudful; magwyd yn Fedyddwraig Gaeth; Cymraeg oedd iaith ei chapel yn Nowlais, Hebron, ac er na ddeallai’r iaith roedd yn ei charu, yn enwedig y canu; Ysgol Marshall, Merthyr, yna Ysgol Elmwood, Croydon; yn faciwî yn ôl yng Nghymru yn 13 oed, mynychodd Ysgol Ysgrifenyddol Aberdâr; mae ffedog y dywedir mai hi oedd y dilledyn cyntaf a wnaeth yn hongian yn Llangoed Hall ger Aberhonddu; gwasanaethodd yng Ngwasanaeth Llynges Frenhinol y Merched o 1942; cyfarfu â’r peiriannydd Bernard Ashley mewn clwb ieuenctid yn Wallington; ysgrifenyddes Ffederasiwn Cenedlaethol Sefydliadau’r Merched, 1945–52; priododd Bernard yn 1949; gan ddychwelyd at y cwiltio a ddysgodd gyda’i nain, dyluniodd sgarffiau pen, napcynau, matiau bwrdd a llieiniau sychu llestri a argraffwyd gan Bernard ar beiriant a ddyluniodd yn eu fflat atig yn 83 Cambridge Street, Pimlico; buddsoddasant £10 mewn pren ar gyfer ffrâm sgrin, llifynnau a lliain; wedi’i hysbrydoli gan arddangosfa Sefydliad y Merched o grefftau traddodiadol yn y V&A, a heb ganfod darnau Fictoraidd ar gyfer clytwaith, dechreuodd argraffu sgarffiau pen Fictoraidd yn 1953; gwerthwyd drwy’r post ac yn John Lewis; enwyd y cwmni yn Laura Ashley; symudodd i Gaint yn 1955 a’r teulu i Gymru yn 1960; y siop gyntaf yn 35 Stryd Maengwyn, Machynlleth, 1961; bu eu pedwar plentyn, David, Jane, Emma a Nick, i gyd yn gweithio yn y busnes; bu farw 17 Medi 1985 yn Coventry a’i chladdu yn Eglwys Sant Ioan Fedyddiwr, Carno; dadorchuddiwyd plac coffa yn 83 Cambridge Street 5 Gorffennaf 1994; mae Sefydliad Laura Ashley, a sefydlwyd yn 1987, yn ariannu’r celfyddydau a phrosiectau cymunedol, a’i ailenwi’n Sefydliad Teulu Ashley yn 2011.
Ffynonellau a darllen pellach
Oxford Dictionary of National Biography (Saesneg) ↗Encyclopaedia Britannica (Saesneg) ↗Wicipedia ↗
Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward LloydFe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy HughesPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeAthro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.
Syr John Morris-JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf