

Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg
Fe’u lluniwyd yn y 600au; copïwyd mewn llawysgrifau diweddarach
Moliant Cadwallon
Cadwallon fab Cadfan, brenin Gwynedd, a ddaeth yn ôl o alltudiaeth yn Iwerddon a threchu Edwin o Northumbria, yw’r unig frenin o’i oes â thair cerdd iddo ef ei hun.
Llun: Cadwallon mewn llawysgrif Gymraeg ganoloesol · Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons
| Brenin | Cadwallon fab Cadfan, brenin Gwynedd o tua 625, a laddwyd yn 634 |
|---|---|
| Cerddi | y gerdd fawl Moliant Cadwallon, cyfres o englynion, a llinellau yn ei lais ei hun |
| Golygwyd | gan R. Geraint Gruffydd, 1978, a G. C. G. Thomas, 1987 |
Cadwallon fab Cadfan yw brenin y Brythoniaid a ddaeth yn ôl o alltudiaeth, a orchfygodd Edwin, y brenin grymusaf ym Mhrydain, ac a ddaliodd Northumbria gyda Penda o Fersia hyd ei farw yn 634. Cofiai’r Cymry ef fel arwr cenedlaethol, ac, yn unigryw ymhlith brenhinoedd ei oes, mae tair cerdd yn gysylltiedig ag ef a allai ddod o’i oes ei hun.FfynhonnellCadwallon ap Cadfan ↗Wikipedia (Saesneg)Cadwallon, brenin Gwynedd, a’r cerddi a wnaed iddo.
Moliant Cadwallon
Mae’r gerdd fawl Moliant Cadwallon, a olygwyd gan R. Geraint Gruffydd, yn dathlu brwydrau’r brenin ar draws Ynys Prydain a’i lu ar Gefn Digoll uwchben Hafren, lle mae’r farddoniaeth Gymraeg a’r trioedd ill dau yn ei gofio’n sefyll yn erbyn Edwin.FfynhonnellCadwallon ap Cadfan ↗Wikipedia (Saesneg)Cadwallon, brenin Gwynedd, a’r cerddi a wnaed iddo.
Alltud ger Dulyn
Dywed y cofnodion hynaf fod Cadwallon dan warchae ar ynys Glannauc, Ynys Seiriol, yn 629, a’i fod wedi treulio cyfnod yn Iwerddon cyn dod yn ôl i ennill ei deyrnas. Rhoddir ychydig linellau yn Llawysgrif Peniarth 21 yn ei lais ei hun, fel alltud yn edrych dros y môr ger Dulyn.FfynhonnellCadwallon ap Cadfan ↗Wikipedia (Saesneg)Cadwallon, brenin Gwynedd, a’r cerddi a wnaed iddo.FfynhonnellA Poem Attributed to Cadwallon ap Cadfan ↗Llyfrgell hen destunau Mary Jones (maryjones.us), o Lawysgrif Peniarth 21, ar ôl G. C. G. Thomas, 1987 (Saesneg)Y llinellau yn llais Cadwallon ei hun, yn alltud ger Dulyn.
Cadwallon ger Dulyn
Mae’r llinellau’n anodd eu darllen a dim ond rhan o’r gerdd sydd wedi goroesi, ond maent yn gosod brenin Gwynedd y seithfed ganrif o’n blaen yn ei eiriau ei hun, â’r môr yn ei wallt a’i feddwl ar y rhyfel i ddod.FfynhonnellA Poem Attributed to Cadwallon ap Cadfan ↗Llyfrgell hen destunau Mary Jones (maryjones.us), o Lawysgrif Peniarth 21, ar ôl G. C. G. Thomas, 1987 (Saesneg)Y llinellau yn llais Cadwallon ei hun, yn alltud ger Dulyn.
Cadwallon → Cadwallon yn trechu Northumbria → Marwnad Cynddylan → Yr hen destunau Cymraeg →
Pobl y testun
Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf