Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg

Canwyd tua 1194–1220

Canu Prydydd y Moch i Lywelyn Fawr

Mae pencerdd Gwynedd yn moli’r tywysog a oedd yn tynnu Cymru gyfan ynghyd, yn y Canu Mawr a’r Canu Bychan a saith cerdd arall.

Llun: Pen carreg cerfiedig o Gastell Degannwy y credir ei fod yn darlunio Llywelyn Fawr, yn Sain Ffagan heddiw · Tipcake, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

BarddLlywarch ap Llywelyn, a elwid Prydydd y Moch
ILlywelyn ab Iorwerth, Llywelyn Fawr
Cerddi i Lywelynnaw, yn eu plith y Canu Mawr a’r Canu Bychan

Roedd Llywarch ap Llywelyn yn un o’r mwyaf o Feirdd y Tywysogion, pencerdd Gwynedd yn oes Dafydd ab Owain Gwynedd a Llywelyn Fawr. Mae pedair awdl ar bymtheg o’i waith ar glawr, 1,318 o linellau, ac un ar ddeg o gyfresi o englynion, 462 llinell arall. Dim ond Cynddelw a adawodd fwy.

Prydydd y Moch

Gall ei enw barddol, Prydydd y Moch, ddod o gerdd feiddgar lle rhybuddiodd dywysog o Wynedd fod canu iddo fel taflu perlau o flaen moch. Neu efallai iddo gadw moch yn fachgen, cyn iddo godi’n fardd. Yn 1334 roedd arolwg o arglwyddiaeth Dinbych yn dal i gofnodi tir Prydydd y Moch a’i felin.

Bardd Cymru unedig

Mae ei gerddi mwyaf i Lywelyn. Roedd Llywarch yn fardd gwladgarol iawn, ac mae ei gefnogaeth gref i waith Llywelyn yn dwyn Cymru ynghyd dan un tywysog yn rhedeg drwy ei holl farddoniaeth. Yn y Canu Mawr a’r Canu Bychan mae ei gariad at ei wlad a’i deyrngarwch i Lywelyn ar eu grymusaf.

Cerddi eraill

Canodd i dywysogion Powys, Arwystli a’r Deheubarth hefyd. Yn ogystal â’i fawl i arglwyddi, lluniodd gerdd i Wenllïan ferch Hywel o Wynllŵg, ac Awdl yr Haearn Twym. Efallai mai mab iddo oedd Dafydd Benfras, a’i dilynodd yn bencerdd Gwynedd.

Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf

Cydnabod y lluniau ar y dudalen hon (1)

Gwnaed y lluniau gan y bobl a enwir, ac fe’u defnyddir dan y trwyddedau a ddangosir. Pob llun ar y wefan