

Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg
Fe’i rhoddwyd yn Gymraeg tua 1300
Ystorya Dared
Cwymp Caerdroea mewn rhyddiaith Gymraeg, a adroddwyd fel pennod gyntaf hanes y Brythoniaid, cyn i Brutus hwylio i’r ynys.
Llun: Tudalen o Lyfr Coch Hergest (Coleg Iesu, Rhydychen, MS 111), a ysgrifennwyd tua 1382–1410 · Hywel Fychan ap Hywel Goch and others, CC BY 4.0 · Wikimedia Commons
| Rhoddwyd yn Gymraeg | tua dechrau’r bedwaredd ganrif ar ddeg, mewn tŷ Sistersaidd yng Nghymru |
|---|---|
| Cadwyd | yn Llyfr Coch Hergest a Llawysgrif Peniarth 19 |
| O | Hanes Lladin Cwymp Caerdroea y dywedir ei fod gan Dares o Phrygia |
Olrheiniai’r Brythoniaid eu tras o Gaerdroea: roedd Brutus, brenin cyntaf Ynys Prydain, yn or-ŵyr i Aeneas. Felly yn y llawysgrifau Cymraeg gosodir hanes brenhinoedd Prydain yn aml yn syth ar ôl hanes Caerdroea, Ystorya Dared, sy’n adrodd sut y cwympodd y ddinas.FfynhonnellYstorya Dared ↗Wicipedia CymraegHanes Cymraeg Caerdroea, ei lawysgrifau a’i ddyddiad.
Caerdroea Gymraeg
Gwnaed y fersiwn Gymraeg o Ladin Dares, y dywedir ei fod yn offeiriad o Gaerdroea a welodd y rhyfel ei hun. Fe’i hysgrifennwyd yn abatai Sistersaidd Cymru ar ddechrau’r bedwaredd ganrif ar ddeg, cyn yr un o’r fersiynau Saesneg o’r stori, ac yn wahanol iddynt fe’i gwnaed yn syth o’r Lladin.FfynhonnellYstorya Dared ↗Wicipedia CymraegHanes Cymraeg Caerdroea, ei lawysgrifau a’i ddyddiad.FfynhonnellDares Phrygius ↗Wikipedia (Saesneg)Yr hanes Lladin am Gaerdroea y dywedir ei fod gan Dares o Phrygia.
Yn Llyfr Coch Hergest saif yn gyntaf ymhlith yr hanesion, fel bod y darllenydd yn mynd o gwymp Caerdroea at Frutus, o Frutus at frenhinoedd Prydain, ac oddi wrthynt at dywysogion Cymru: un stori hir am y Brythoniaid.FfynhonnellYstorya Dared ↗Wicipedia CymraegHanes Cymraeg Caerdroea, ei lawysgrifau a’i ddyddiad.
Brutus o Gaerdroea → Brut y Brenhinedd → Brut Tysilio → Yr hen destunau Cymraeg →
Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf