Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg

Copïwyd yn y 1400au; argraffwyd yn 1801

Brut Tysilio

Hanes Cymraeg brenhinoedd Prydain a enwyd ar ôl Sant Tysilio o Feifod, a argraffwyd yn y Myvyrian Archaiology ac a roddwyd yn Saesneg yn 1811.

Llun: Cronicl y tywysogion yn Llyfr Coch Hergest, a ysgrifennwyd tua 1400 · Hywel Fychan ap Hywel Goch and others; Jesus College, Oxford, CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Copïwydyn y bymthegfed ganrif, yn Llawysgrif Coleg Iesu, Rhydychen, 28 a chopïau eraill
Argraffwydyn y Myvyrian Archaiology, 1801, ac yn Saesneg gan Peter Roberts, 1811
Yn enwSant Tysilio o Feifod, tywysog a sant Powys

Adroddwyd hanes brenhinoedd Prydain yn Gymraeg mewn sawl fersiwn, a adwaenir gyda’i gilydd fel Brut y Brenhinedd. Gelwir un ohonynt yn Frut Tysilio, ar ôl Sant Tysilio, mab Brochwel Ysgithrog, brenin Powys, a sylfaenydd yr eglwys ym Meifod.

Llyfr y dadeni Cymreig

Rhoddodd ysgolheigion y dadeni yn y ddeunawfed ganrif, Lewis Morris yn eu plith, anrhydedd mawr i’r Brut hwn fel hanes Cymraeg y Brythoniaid, a chredent y gallai fod y tu ôl i Ladin Sieffre o Fynwy. Argraffodd golygyddion y Myvyrian Archaiology ef yn 1801, a rhoddodd Peter Roberts ef yn Saesneg yn 1811 fel The Chronicle of the Kings of Britain.

Beth ydyw

Mae ysgolheigion heddiw yn ei ddarllen fel un o fersiynau Cymraeg Historia Sieffre, gyda’i newidiadau a’i ychwanegiadau ei hun. Mae’n adrodd yr un stori fawr: Brutus a chewri Albion, Llŷr a’i ferched, Caswallon yn erbyn Iŵl Cesar, Arthur a’i goncwestau, a Chadwaladr, brenin olaf y Brythoniaid, a gafodd addewid y byddai ei bobl yn ennill yr ynys yn ôl.

Pobl y testun

Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf

Cydnabod y lluniau ar y dudalen hon (1)

Gwnaed y lluniau gan y bobl a enwir, ac fe’u defnyddir dan y trwyddedau a ddangosir. Pob llun ar y wefan