
Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg
Copïwyd o’r 1200au ymlaen
Bonedd y Saint
Achau seintiau Cymru, Dewi a Theilo, Padarn a Chadog yn eu plith, yn dangos sut y ganed y saint o’r tai brenhinol.
Llun: Capel Sant Gofan wedi’i wasgu i glogwyni calchfaen arfordir Penfro · David Skinner, CC BY 2.0 · Wikimedia Commons
| Copi hynaf | Llawysgrif Peniarth 16, dechrau’r drydedd ganrif ar ddeg |
|---|---|
| Copïau eraill | Llawysgrif Peniarth 45, Peniarth 12, Hafod 2, a llawer mwy hyd at y 1500au |
| Efallai iddo gael ei ysgrifennu gyntaf | yng Ngheredigion tua 1140 |
Mae Bonedd y Saint yn gosod achau seintiau Cymru. Mae llawer o’r enwau ar ffurfiau Hen Gymraeg, sy’n dangos bod y rhestrau’n llawer hŷn na’r copïau, ac efallai i’r cyntaf ohonynt gael ei ysgrifennu yng Ngheredigion tua 1140, pan anrhydeddid Dewi fel sant mawr y genedl.FfynhonnellBonedd y Saint ↗Wicipedia CymraegBonedd y Saint a phob copi ohono.
Saint o waed brenhinol
Ei wers yw mai o dai brenhinol Cymru y ganed saint y chweched a’r seithfed ganrif. Mae Dewi’n fab i Sant fab Ceredig fab Cunedda; mae eraill yn disgyn o Frychan Brycheiniog, o Gaw o Brydyn, o Gunedda ac o frenhinoedd Llydaw. Mae’r rhestrau’n dangos y cwlwm agos rhwng eglwysi Cymru ac Iwerddon hefyd.FfynhonnellBonedd y Saint ↗Wicipedia CymraegBonedd y Saint a phob copi ohono.
Wedi’i gopïo dro ar ôl tro
Ni chopïwyd yr un rhestr achau Gymraeg arall mor aml. Mae copïau o’r drydedd, y bedwaredd a’r bymthegfed ganrif ar ddeg, ac roedd copïwyr yr unfed ganrif ar bymtheg yn dal i’w gopïo, oherwydd adnabod tylwyth sant oedd adnabod o ble y daeth Cymru.FfynhonnellBonedd y Saint ↗Wicipedia CymraegBonedd y Saint a phob copi ohono.
Seintiau Cymru → Achau Harley → Breint Teilo → Yr hen destunau Cymraeg →
Pobl y testun
Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf
Cydnabod y lluniau ar y dudalen hon (4)
- Ffenestr liw o Ddewi Sant yng Nghastell Coch — Hchc2009 · CC BY-SA 4.0
- Teilo Sant yn Eglwys y Drindod Sanctaidd, y Fenni — Gwenddwr · CC BY-SA 3.0
- Ffenestr liw o Sant Cadog (Saint Cado) yn eglwys Saint-Pierre-Quiberon, Llydaw — FredSeiller · CC0
- Cunedda mewn llawysgrif Gymraeg ganoloesol — Unknown authorUnknown author · CC BY-SA 4.0
Gwnaed y lluniau gan y bobl a enwir, ac fe’u defnyddir dan y trwyddedau a ddangosir. Pob llun ar y wefan



