
Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg
Y cyfarfod tua 602; argraffwyd y Gymraeg yn 1639
Ateb Dunod
Mae Dunod, abad Bangor Is-coed, yn dweud wrth Awstin fod y Brythoniaid yn ufudd i Dduw, i’r Eglwys ac i’w hesgob eu hunain yng Nghaerllion.
Llun: Eglwys Gadeiriol Bangor, ar safle mynachlog Deiniol o’r chweched ganrif · Denis Egan, CC BY 2.0 · Wikimedia Commons
| Y cyfarfod | tua 602, wrth Dderwen Awstin, ar ffin yr Hwicce |
|---|---|
| Y Gymraeg | argraffwyd gan Henry Spelman yn ei Concilia, 1639 |
| Pobl | Dunod, abad Bangor Is-coed, Awstin o Gaergaint, ac esgobion y Brythoniaid |
Mae Beda yn adrodd sut y cyfarfu Awstin, a anfonwyd gan y Pab Grigor at y Saeson, ag esgobion y Brythoniaid tua 602 a gofyn iddynt gadw’r Pasg yn y ffordd Rufeinig, ymuno ag ef i bregethu i’r Saeson a’i dderbyn yn archesgob. Daeth y Brythoniaid i ail gyfarfod o Fangor Is-coed, y fynachlog fwyaf ym Mhrydain, a’i habad o’r enw Dinoot, Dunod. Pan na chododd Awstin i’w cyfarch, cadwasant eu ffyrdd eu hunain.FfynhonnellEcclesiastical History of the English PeopleBeda, a orffennwyd yn 731, llyfr II, pennod 2 (Saesneg)Cyfarfod Awstin a’r esgobion Brythonig, a Dinoot abad Bangor.
Yr ateb
Yn 1639 argraffodd Henry Spelman, yn ei gasgliad mawr o gynghorau Eglwys Prydain, ateb byr yn Gymraeg y dywedir mai Dunod a’i rhoddodd, gyda fersiwn Saesneg. Ynddo dywed yr abad fod y Brythoniaid oll yn ufudd i Eglwys Dduw, i bab Rhufain ac i bob Cristion, i garu pawb yn ei radd mewn cariad perffaith ac i helpu pawb ar air a gweithred. Nid oes arnynt ufudd-dod amgen na hwn, meddai, i’r gŵr a elwir yn bab neu’n dad y tadau. Maent dan lywodraeth esgob Caerllion ar Wysg, sy’n olygwr arnynt dan Dduw.FfynhonnellThe Answer of Dionothus ↗Llyfrgell hen destunau Mary Jones (maryjones.us), ar ôl Concilia Henry Spelman (Saesneg)Yr ateb yn Gymraeg ac yn Saesneg, gyda nodiadau ar ei darddiad.
O ble y daeth
Cymraeg oes lawer diweddarach nag oes Dunod yw Cymraeg copi Spelman, ac ni wyddys sut y cafodd ef. Ond mae’r ateb yn dweud yn blaen yr hyn a ddengys Beda: fod Eglwys y Brythoniaid yn hen, yn ddysgedig ac yn eiddo iddi ei hun, gyda’i hesgobion a’i harferion ei hun, ymhell cyn i Awstin ddod. Fe’i dyfynnwyd yn aml gan eglwyswyr Cymru ar ôl y Diwygiad.FfynhonnellThe Answer of Dionothus ↗Llyfrgell hen destunau Mary Jones (maryjones.us), ar ôl Concilia Henry Spelman (Saesneg)Yr ateb yn Gymraeg ac yn Saesneg, gyda nodiadau ar ei darddiad.
Dunod → Sut y daeth Cristnogaeth i Gymru → Yr hen destunau Cymraeg →
Pobl y testun
Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf
Cydnabod y lluniau ar y dudalen hon (1)
- Eglwys Sant Dunawd ym Mangor-is-y-coed; yn ôl traddodiad Cymreig daeth Dunod fab Pabo yn abad yma — John Lord · CC BY-SA 2.0
Gwnaed y lluniau gan y bobl a enwir, ac fe’u defnyddir dan y trwyddedau a ddangosir. Pob llun ar y wefan
