

Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg
Rhan o’r llyfrau cyfraith o’r 1200au
Gwerth gwyllt a dof
Pris pob anifail, o gath fach i farch, a phob coeden ac arf, gyda’r rhinweddau yr oedd yn rhaid i bob un eu cael.
Llun: Cerflun marmor Hywel Dda yn Neuadd Farmor Neuadd y Ddinas, Caerdydd · F. W. Pomeroy, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons
| I’w gael yn | pob teulu o’r llyfrau cyfraith; yng Ngwynedd, rhan o Lyfr Prawf Ynad |
|---|---|
| Cynnwys | pris anifeiliaid, adar, coed, arfau a thai |
| Hefyd | y teithi, y rhinweddau yr oedd yn rhaid i bob anifail eu cael |
Er mwyn talu’n deg am bob colled, mae’r llyfrau cyfraith yn gosod pris ar bron popeth y gallai teulu ei feddu. Mae’r adran a elwir gwerth gwyllt a dof yn mynd drwy’r anifeiliaid fesul un: y ceffyl a’r march, yr ych a’r fuwch, y ddafad, yr afr a’r mochyn, y ci a’r hebog, y gwenyn a’r gath, a hyd yn oed anifeiliaid gwyllt y goedwig, gyda phris pob un ar bob cam o’i fywyd.FfynonellauThe Venedotian Code ↗Aneurin Owen, Ancient Laws and Institutes of Wales, 1841Llyfr Iorwerth, wedi’i argraffu gyda chyfieithiad Saesneg fel y Venedotian Code.The Dimetian Code ↗Aneurin Owen, Ancient Laws and Institutes of Wales, 1841Llyfr Blegywryd, wedi’i argraffu gyda chyfieithiad Saesneg fel y Dimetian Code.
Y gath fach a’r gath
Y gath yw’r enghraifft anwylaf. Roedd cath fach yn werth ceiniog gyfreithiol o’r nos y’i ganed hyd nes yr agorai ei llygaid, dwy geiniog hyd nes y lladdai lygod, a phedair ceiniog wedi iddi ddod yn llygotwraig, ac felly yr arhosai.FfynhonnellThe Venedotian Code ↗Aneurin Owen, Ancient Laws and Institutes of Wales, 1841Llyfr Iorwerth, wedi’i argraffu gyda chyfieithiad Saesneg fel y Venedotian Code.
Gwerth cath
Y teithi
Roedd gan bob anifail hefyd ei deithi, y rhinweddau y dylai eu cael, a diogelid prynwr pe bai un ar goll. Teithi cath oedd gweld, clywed, lladd llygod, bod â’i hewinedd yn gyfan, a magu ei chathod bach heb eu bwyta. Pe prynid cath a hithau heb un o’r rhain, roedd traean ei phris i’w dalu’n ôl. Roedd teithi gafr yn werth hanner ei phris.FfynhonnellThe Venedotian Code ↗Aneurin Owen, Ancient Laws and Institutes of Wales, 1841Llyfr Iorwerth, wedi’i argraffu gyda chyfieithiad Saesneg fel y Venedotian Code.
Hebogau, cŵn a gwenyn
Roedd gan hebogau a chŵn y brenin eu prisiau eu hunain, ymhell uwchlaw rhai unrhyw ffermwr, a phrisid haid o wenyn yn ôl ei hoed a’r heidiau a fwriai. Dibynnai pris coeden ar ei math, ac roedd derwen yn werth mwy na’r un arall. Rhoddwyd yr un gofal i rannau tŷ, arfau fferm a dillad teulu, fel y gallai ynad setlo bron unrhyw hawl â phris teg.FfynonellauThe Venedotian Code ↗Aneurin Owen, Ancient Laws and Institutes of Wales, 1841Llyfr Iorwerth, wedi’i argraffu gyda chyfieithiad Saesneg fel y Venedotian Code.Cyfraith Hywel ↗Wicipedia CymraegCyfraith Hywel, ei llyfrau a’i hanes.
Cyfraith Hywel Dda → Llyfr Prawf Ynad → Y casgliadau cyfraith diweddarach → Yr hen destunau Cymraeg →
Pobl y testun
Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf