
Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg
Canwyd yn 1282–1283
Marwnad Llywelyn ap Gruffudd
Galargerdd Gruffudd ab yr Ynad Coch i dywysog olaf Cymru: un o gerddi mwyaf yr iaith Gymraeg, lle mae’r byd i gyd yn crynu gan alar.
Llun: Cofeb wenithfaen Llywelyn ap Gruffudd ar ei thwmpath yng Nghilmeri, ger y fan lle syrthiodd yn 1282 · Rosser1954, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
| Bardd | Gruffudd ab yr Ynad Coch |
|---|---|
| I | Llywelyn ap Gruffudd, tywysog olaf Cymru, a laddwyd ar 11 Rhagfyr 1282 |
| Odl | un brifodl, -aw, o’r llinell gyntaf i’r olaf |
Lladdwyd Llywelyn ap Gruffudd uwchlaw afon Irfon ar 11 Rhagfyr 1282. Lluniodd Gruffudd ab yr Ynad Coch, bardd o deulu o gyfreithwyr o Arfon a Môn, ei farwnad yn fuan wedyn, ym mis Rhagfyr 1282 neu’n gynnar ym mis Ionawr 1283. Mae dau enw lle bychan yn y gerdd yn awgrymu iddi gael ei chanu gyntaf yng Nghastell y Bere ym Meirionnydd, a ddaliodd hyd 25 Ebrill 1283.FfynhonnellGruffudd ab yr Ynad Coch ↗Wicipedia CymraegBardd y farwnad i Lywelyn, ble y’i canwyd a pham y mae’n fawr.
Oer galon
Gwae fi
Mae’r gerdd yn dechrau gyda galar y bardd ei hun am yr arglwydd a gollodd, y brenin eurllaw a roddai roddion iddo bob gaeaf. ‘Gwae fi’, meddai, dro ar ôl tro. Yna mae ei alar yn lledu i Gymru gyfan: llawer deigryn ar rudd, llawer gweddw, llawer mab heb dad, llawer llef druan, fel pan fu Camlan.FfynhonnellMarwnad Llywelyn ap Gruffudd ↗WicidestunTestun Cymraeg Canol cyfan y farwnad.
Diwedd y byd
Yna mae natur ei hun yn crynu. Mae’r gwynt a’r glaw yn rhuo, y deri’n ymdaro, y môr yn bwyta’r tir, y sêr yn syrthio. Mae’r bardd yn gofyn ai dyma ddiwedd y byd, a pham na ddaw’r môr dros y tir.FfynonellauGruffudd ab yr Ynad Coch ↗Wicipedia CymraegBardd y farwnad i Lywelyn, ble y’i canwyd a pham y mae’n fawr.Marwnad Llywelyn ap Gruffudd ↗WicidestunTestun Cymraeg Canol cyfan y farwnad.
Oni welwch chwi?
Un o gerddi mawr y byd
Mae beirniaid yn cytuno bod y farwnad yn un o orchestweithiau’r beirdd Cymraeg ac yn un o gerddi mawr y byd. Er bod ei mydr yn gymhleth, mae ei geiriau’n blaen, ac mae’n un o’r hawsaf o holl gerddi Beirdd y Tywysogion i ddarllenydd heddiw ei dilyn.FfynhonnellGruffudd ab yr Ynad Coch ↗Wicipedia CymraegBardd y farwnad i Lywelyn, ble y’i canwyd a pham y mae’n fawr. Mae’n gorffen â gweddi dros wir frenin Aberffraw.
Brenin Aberffraw
Gruffudd ab yr Ynad Coch → Marw Llywelyn yng Nghilmeri → Marwnadau Bleddyn Fardd i’r tywysogion olaf → Yr hen destunau Cymraeg →
Pobl y testun
Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf
Cydnabod y lluniau ar y dudalen hon (2)
- Y gofeb i’r bardd Gruffudd ab yr Ynad Coch yn Nhalwrn, Môn. — Alan Fryer · CC BY-SA 2.0
- Cerflun marmor Henry Pegram o Lywelyn ap Gruffudd yn Neuadd Farmor Neuadd y Ddinas, Caerdydd — 14GTR · CC BY-SA 4.0
Gwnaed y lluniau gan y bobl a enwir, ac fe’u defnyddir dan y trwyddedau a ddangosir. Pob llun ar y wefan

