
Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg
Fe’u lluniwyd rhwng 1255 a 1277
Awdlau Hywel Foel i Owain Goch
Dwy awdl i Owain Goch, brawd hŷn Llywelyn ap Gruffudd, a fu yn y carchar am ugain mlynedd: ple am ei ryddid, ac ymhlith cerddi tristaf yr oes.
Llun: Tŵr crwn Castell Dolbadarn dan fynyddoedd Bwlch Llanberis · Tilman2007, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
| Bardd | Hywel Foel ap Griffri ap Pwyll Wyddel |
|---|---|
| I | Owain Goch ap Gruffudd, brawd hŷn Llywelyn ap Gruffudd |
| Cadwyd | yn Llawysgrif Hendregadredd |
Roedd Hywel Foel yn un o’r olaf o Feirdd y Tywysogion, ac ni wyddys dim o gwbl amdano y tu hwnt i’w gerddi. Mae ei enw yn un prin. Yr unig Bwyll arall yn Gymraeg yw Pwyll Pendefig Dyfed, ym Mhedair Cainc y Mabinogi, a Phwyll ap Peredur, arglwydd Ceredigion Uchaf yn yr hen achau.FfynhonnellHywel Foel ap Griffri ap Pwyll Wyddel ↗Wicipedia CymraegBardd Owain Goch yn y carchar.
Dwy gerdd i garcharor
Dim ond dwy o’i gerddi a ddaeth i lawr atom, ac mae’r ddwy i Owain Goch, mab Gruffudd ap Llywelyn. Wedi brwydr Bryn Derwin yn 1255 cadwyd Owain yn y carchar gan ei frawd Llywelyn am fwy nag ugain mlynedd, hyd 1277. I’r blynyddoedd hynny y perthyn cerddi Hywel.FfynhonnellHywel Foel ap Griffri ap Pwyll Wyddel ↗Wicipedia CymraegBardd Owain Goch yn y carchar.
Ple am ryddid
Yn y ddwy gerdd mae Hywel yn gofyn am ryddhau Owain. Mae’n canu gyda chydymdeimlad dwfn â’r carcharor, ar gywair lleddf sy’n eu gwneud ymhlith y tristaf o holl gerddi’r oes.FfynhonnellHywel Foel ap Griffri ap Pwyll Wyddel ↗Wicipedia CymraegBardd Owain Goch yn y carchar. Fe’i rhyddhawyd yn 1277, a phum mlynedd yn ddiweddarach, yn rhyfel 1282, roedd y beirdd yn galaru am holl dŷ Gruffudd.
Ei gofio mewn castell
Dywedir i Owain Goch dreulio ei garchar hir yn nhŵr crwn Dolbadarn, sy’n dal i sefyll uwchben y llyn islaw bwlch Llanberis.
Marwnadau Bleddyn Fardd i’r tywysogion olaf → Llywelyn ap Gruffudd → Llawysgrif Hendregadredd → Yr hen destunau Cymraeg →
Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf
Cydnabod y lluniau ar y dudalen hon (3)
- Cerflun marmor Henry Pegram o Lywelyn ap Gruffudd yn Neuadd Farmor Neuadd y Ddinas, Caerdydd — 14GTR · CC BY-SA 4.0
- Dihangfa Gruffudd o Dŵr Llundain yn 1244, wedi’i thynnu gan Matthew Paris yn ystod ei oes — Matthew Paris · Parth cyhoeddus
- Ei enw, ‘Dafydd ap Gruffudd ap Llywelyn’, yn Llawysgrif Hendregadredd — hand E · Parth cyhoeddus
Gwnaed y lluniau gan y bobl a enwir, ac fe’u defnyddir dan y trwyddedau a ddangosir. Pob llun ar y wefan


