Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg

Copïwyd yn 1346

Ystorya Gwlat Ieuan Vendigeit

Llythyr enwog brenin-offeiriad y Dwyrain, gyda’i ryfeddodau, wedi’i roi yn Gymraeg a’i gopïo i Lyfr Ancr Llanddewibrefi.

Llun: Nodyn gan berchennog diweddarach yn Llyfr Ancr: fe’i hysgrifennwyd i Ruffudd ap Llywelyn o’r Cantref Mawr yn 1346 · Jesus College, Oxford; photograph by the Bodleian Libraries, CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Copïwydyn 1346, yn Llyfr Ancr Llanddewibrefi
Olythyr Lladin y Preutur Siôn, a ledodd ar draws Ewrop o tua 1165
Teitl CymraegYstorya Gwlat Ieuan Vendigeit, hanes gwlad Ieuan Fendigaid

Tua 1165 dechreuodd llythyr fynd o lys i lys yn Ewrop, y dywedid iddo gael ei anfon gan y Preutur Siôn, offeiriad a brenin Cristnogol a deyrnasai dros wlad fawr yn y Dwyrain. Soniai am afonydd o emau, ffynnon ieuenctid, pobloedd a bwystfilod rhyfedd, a phalas o ryfeddodau. Fe’i copïwyd yn Lladin a’i roi yn Ffrangeg, Almaeneg, Hebraeg, Hen Slafoneg a Chymraeg.

Y llythyr Cymraeg

Copïwyd y fersiwn Gymraeg, Ystorya Gwlat Ieuan Vendigeit, yn 1346 i Lyfr Ancr Llanddewibrefi, llyfr defosiwn mawr a wnaed i ancr yn eglwys Dewi. Saif ymhlith bucheddau’r saint a gweithiau ffydd, oherwydd i’w ddarllenwyr Cymraeg brenin Cristnogol oedd y Preutur Siôn, a’i wlad yn dangos gogoniant Duw ar ymyl bellaf y byd.

Mae’n arwydd o ba mor bell yr ymestynnai dysg Cymru’r Oesoedd Canol: roedd copïwyr Ceredigion yn darllen yr un rhyfeddodau o’r Dwyrain â llysoedd Ffrainc a’r Almaen, yn eu hiaith eu hunain.

Pobl y testun

Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf

Cydnabod y lluniau ar y dudalen hon (1)

Gwnaed y lluniau gan y bobl a enwir, ac fe’u defnyddir dan y trwyddedau a ddangosir. Pob llun ar y wefan