
Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg
Fe’i rhoddwyd yn Gymraeg yn y 1300au
Chwedleu Seith Doethon Rufein
Chwedl a adroddwyd ar draws y byd o India i Gymru: mab ymerawdwr dan rwymyn tawelwch, a saith gŵr doeth sy’n ei achub â’u straeon.
Llun: Gorthwr crwn a muriau Castell Dinefwr ar ei fryn uwchben dyffryn Tywi · Andrew Bone, CC BY 2.0 · Wikimedia Commons
| Rhoddwyd yn Gymraeg | yn y bedwaredd ganrif ar ddeg, o’r Ffrangeg Les Sept Sages de Rome |
|---|---|
| Cadwyd | yn Llyfr Coch Hergest, ac fe’i copïwyd eto gan Elis Gruffydd yn y 1500au |
| Stori | mab ymerawdwr, ei lysfam, a saith gŵr doeth sydd bob un yn adrodd chwedl |
Mae’r Saith Doethion yn un o storïau mwyaf teithiol y byd. Dechreuodd yn y Dwyrain, fel Llyfr Sindbad, ac aeth drwy’r Bersieg, yr Arabeg, y Syrieg, y Roeg a’r Hebraeg cyn cyrraedd Lladin a Ffrangeg, ac i gyd fe’i hadroddwyd mewn mwy na deg ar hugain o ieithoedd.FfynhonnellSeven Wise Masters ↗Wikipedia (Saesneg)Chwedl y saith doethion yn ei holl ieithoedd, yn y dwyrain a’r gorllewin. Yn y bedwaredd ganrif ar ddeg rhoddodd awdur o Gymro hi yn Gymraeg fel Chwedleu Seith Doethon Rufein, a chopïwyd hi i Lyfr Coch Hergest wrth ochr y Mabinogion.FfynhonnellChwedleu Seith Doethon Rufein ↗Wicipedia CymraegY Saith Doethion Cymraeg, ei ffynhonnell a’i stori.
Y stori
Mae ymerawdwr Rhufain yn anfon ei fab i ddysgu’r saith gelfyddyd gan saith athro doeth. Pan ddaw’r gŵr ifanc adref, mae’r sêr yn rhybuddio na ddylai siarad am saith diwrnod. Mae ei lysfam yn ei gyhuddo ar gam wrth yr ymerawdwr, a phob dydd mae hi’n adrodd chwedl i’w gael i’w ladd. Bob dydd mae un o’r saith doethion yn ateb â chwedl ei hun i’w achub, nes i’r seithfed dydd fynd heibio, i’r tywysog siarad, ac i’r gwir ddod i’r golwg.FfynhonnellSeven Wise Masters ↗Wikipedia (Saesneg)Chwedl y saith doethion yn ei holl ieithoedd, yn y dwyrain a’r gorllewin.
Fersiwn Gymraeg
Nid copi gair am air yw’r fersiwn Gymraeg. Mae tua thraean hyd y Ffrangeg, wedi’i hadrodd yn sionc yn null chwedleua Cymru, ac ychwanegodd yr awdur Cymraeg stori gyfan o’i eiddo ei hun nad yw mewn unrhyw fersiwn arall.FfynhonnellChwedleu Seith Doethon Rufein ↗Wicipedia CymraegY Saith Doethion Cymraeg, ei ffynhonnell a’i stori. Carwyd y chwedl yng Nghymru am ganrifoedd: copïodd Elis Gruffydd hi eto yn Llundain yn y 1520au.FfynhonnellElis Gruffydd ↗Wicipedia CymraegMilwr Calais a’i gronicl o chwe oes y byd.
Llyfr Coch Hergest → Cronicl Elis Gruffydd → Siarlymaen yn Gymraeg → Yr hen destunau Cymraeg →
Pobl y testun
Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf
Cydnabod y lluniau ar y dudalen hon (1)
- Calais ar fap o 1634; tref garsiwn Lloegr lle bu Elis Gruffydd yn gwasanaethu ac yn ysgrifennu ei gronicl mawr — Christophe Tassin · Parth cyhoeddus
Gwnaed y lluniau gan y bobl a enwir, ac fe’u defnyddir dan y trwyddedau a ddangosir. Pob llun ar y wefan
