

Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg
Copïwyd yn y 1200au
Bonedd Gwŷr y Gogledd
Achau brenhinoedd yr Hen Ogledd: Urien, Llywarch Hen, Rhydderch Hael, Gwenddolau a’u tylwyth, yn ôl at Goel a Dyfnwal Hen.
Llun: Enw Urien (Urbgen) mewn llawysgrif gynnar o Hanes y Brythoniaid · Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons
| Copïwyd | yn y drydedd ganrif ar ddeg, yn Llawysgrif Peniarth 45, efallai o destun o’r ddeuddegfed |
|---|---|
| Yn trafod | brenhinoedd yr Hen Ogledd yn y chweched ganrif |
| Yn dechrau | Urien fab Cynfarch fab Meirchion fab Gorwst Lledlwm fab Ceneu fab Coel |
Mae Bonedd Gwŷr y Gogledd yn gosod achau’r brenhinoedd Brythonig a deyrnasai rhwng afon Clud a’r Pennines yn y chweched ganrif, oes Arthur a’r beirdd cyntaf. Yn Llawysgrif Peniarth 45, o’r drydedd ganrif ar ddeg, y mae ei gopi hynaf.FfynhonnellThe Descent of the Men of the North ↗Llyfrgell hen destunau Mary Jones (maryjones.us), o Lawysgrif Peniarth 45 (Saesneg)Y traethawd yn Gymraeg gyda chyfieithiad Saesneg a nodiadau.FfynhonnellBonedd Gwŷr y Gogledd ↗Wikipedia (Saesneg)Bonedd Gwŷr y Gogledd a’i lawysgrifau.
Arwyr y Gogledd
Mae bron pob un o arwyr yr Hen Ogledd yma. Mae Urien Rheged, noddwr Taliesin, a Llywarch Hen, yr hen fardd-ryfelwr, ill dau’n disgyn o Goel Hen. Felly hefyd Clydno Eiddyn, Pabo Post Prydain a’i feibion, Peredur fab Eliffer, a Gwenddolau fab Ceidio, arglwydd Myrddin. Mae Rhydderch Hael, Elffin fab Gwyddno, noddwr Taliesin yn y chwedl, ac Elidir Mwynfawr yn disgyn o Ddyfnwal Hen.FfynhonnellThe Descent of the Men of the North ↗Llyfrgell hen destunau Mary Jones (maryjones.us), o Lawysgrif Peniarth 45 (Saesneg)Y traethawd yn Gymraeg gyda chyfieithiad Saesneg a nodiadau.
Y trichant
Yng nghanol y rhestr saif llinell o fawl i’r tri theulu mawr: trichant cleddyf y Cynferchyn, trichant ysgwyd y Cynwydion a thrichant gwaywffon y Coeling, na fethent byth ar unrhyw neges yr aent arni gyda’i gilydd.FfynhonnellThe Descent of the Men of the North ↗Llyfrgell hen destunau Mary Jones (maryjones.us), o Lawysgrif Peniarth 45 (Saesneg)Y traethawd yn Gymraeg gyda chyfieithiad Saesneg a nodiadau.
Yr Hen Ogledd → Achau Harley → Tri Thlws ar Ddeg Ynys Prydain → Yr hen destunau Cymraeg →
Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf
Cydnabod y lluniau ar y dudalen hon (5)
- ‘Gwen wrth Lawen ydd wylwys neithiwyr’, print gan Shirley Jones o’i gerddi — Shirley Jones · CC BY-SA 4.0
- Clochoderick, y maen mawr y dywedir ei fod yn nodi bedd Rhydderch — Roger Griffith · Parth cyhoeddus
- Coel mewn llawysgrif Gymraeg ganoloesol — Unknown authorUnknown author · CC0
- Trwyn Abermenai ar arfordir Arfon, y wlad y daeth Elidir iddi o’r Gogledd — Gerald England · CC BY-SA 2.0
- Y goedwig foddedig yn Ynys-las, yn y golwg ar drai — Richerman · CC BY-SA 3.0
Gwnaed y lluniau gan y bobl a enwir, ac fe’u defnyddir dan y trwyddedau a ddangosir. Pob llun ar y wefan




