Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg

Copïwyd tua 1400

Y Seint Greal

Llyfr Cymraeg mawr y chwest am y Greal, gyda Galath, Peredur a Gwalchmai, wedi’i roi mewn rhyddiaith Gymraeg gain o ddwy ramant Ffrangeg.

Llun: Adfeilion Abaty Glastonbury, Ynys Wydrin · Mimihitam, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Copïwydtua 1400, yn Llawysgrif Peniarth 11
Oddwy ramant Ffrangeg: y Queste del Saint Graal a Perlesvaus
Argraffwyd gyntafgan Robert Williams, yn 1876

Y Seint Greal yw llyfr Cymraeg mawr y Greal Sanctaidd. Rhoddodd awdur o Gymro yn y bedwaredd ganrif ar ddeg ddwy ramant Ffrangeg yn Gymraeg, y naill ar ôl y llall: Chwest y Greal Sanctaidd, lle mae Galath, y puraf o’r marchogion, yn cael y Greal, a Perlesvaus, Llyfr Uchel y Greal, a’i arwr yw Perceval, a adwaenai’r Cymry fel Peredur.

Llyfr Cymraeg am farchogaeth

Mae’r Gymraeg ymhlith rhyddiaith orau’r Oesoedd Canol, yn gyfoethog ac urddasol, a rhoddodd y cyfieithydd eu henwau Cymraeg i’r marchogion: Gwalchmai am Gawain, Peredur am Perceval, Cai am Kay. Cadwyd y llyfr yn Hengwrt ymhlith trysorau Robert Vaughan, ac argraffodd yr ysgolhaig Robert Williams ef gyda chyfieithiad Saesneg yn 1876.

Y Greal yng Nghymru

Roedd gan y Cymry eu chwedlau eu hunain am lestr rhyfeddol ymhell cyn y rhamantau Ffrangeg, ym mhair Annwfn yn Llyfr Taliesin ac yn chwedl Peredur fab Efrog. Daeth Y Seint Greal â stori fawr Ewrop am y Greal i’r Gymraeg, ac ymunodd ei marchogion ag hen arwyr Ynys Prydain ym mhedwar marchog ar hugain llys Arthur.

Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf

Cydnabod y lluniau ar y dudalen hon (3)

Gwnaed y lluniau gan y bobl a enwir, ac fe’u defnyddir dan y trwyddedau a ddangosir. Pob llun ar y wefan