Daniel Rowland
Pregethwr mawr Llangeitho (wedi’i gofnodi)Gyda Howel Harris, arweinydd y diwygiad Methodistaidd yng Nghymru. Cerddai miloedd ar draws Cymru i’w glywed yn pregethu yn Llangeitho yng Ngheredigion.
Daniel Rowland

Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Ceredigion
Ceredigion
Pregethodd Daniel Rowland yma o 1735 ymlaen, a cherddai pobl o bob rhan o Gymru i’w glywed. Daeth Llangeitho yn galon y diwygiad Methodistaidd yng Nghymru.
Llun: Y ffordd i mewn i Langeitho · Roger Kidd, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
Ystyr yr enw
Llangeitho: eglwys Ceitho, un o bum sant o frodyr
Llangeitho
Daeth Llangeitho, ar Aeron uchaf, yn enwog drwy Gymru gyfan fel canolfan y diwygiad Methodistaidd dan arweiniad Daniel Rowland.FfynhonnellLlangeitho ↗Wikipedia (Saesneg)Llangeitho, pentref a chymuned ar afon Aeron uchaf yng Ngheredigion, tua phedair milltir i’r gorllewin o Dregaron; cysylltir ef â Daniel Rowland a’r diwygiad Methodistaidd Cymreig yn y 18fed ganrif; bu Rowland yn gurad Llangeitho a Nantcwnlle; daeth capel y pentref, a godwyd yn 1760, yn enwog drwy Gymru fel canolfan Fethodistaidd Galfinaidd, a deuai miloedd i wrando’r pregethu; claddwyd Rowland yn y pentref, lle mae cofeb iddo; codwyd capeli mwy yn ei le yn 1764 ac 1814; gwelodd Llangeitho ddiwygiadau pellach yn y ganrif honno, y cryfaf yn 1762, â gorfoleddu, dawnsio a neidio o lawenydd, ac ysgrifennodd William Williams Pantycelyn i amddiffyn y dathlu; credir bod y bardd Dafydd Llwyd Mathau (tua 1601–1629) yn hanu o ardal Llangeitho; enwir yr eglwys a’r plwyf ar ôl Sant Ceitho, a dywedir bod dŵr Ffynnon Geitho yn oer yn yr haf ac yn gynnes yn y gaeaf; y cofnod cyntaf o ysgol yn y pentref yw ysgol Fethodistaidd Galfinaidd a sefydlwyd yn 1821.
| Tröedigaeth Rowland | 1735FfynhonnellDaniel Rowland (preacher) ↗Wikipedia (Saesneg)Daniel Rowland (1713 – 16 Hydref 1790), un o ffigyrau pennaf diwygiad y Methodistiaid Calfinaidd yng Nghymru gyda Howell Harris a’r emynydd William Williams, ac am 55 mlynedd un o brif efengylwyr Cymru; ganed yn Nantcwnlle, Ceredigion; curad Nantcwnlle a Llangeitho am y rhan fwyaf o’i oes; wedi ei dröedigaeth dan Griffith Jones, Llanddowror, yn 1735 daeth yn enwog fel pregethwr a gwnaeth Langeitho yn ganolfan gofiadwy i Fethodistiaeth Galfinaidd yng Nghymru; roedd colli ei guradiaeth yn Nantcwnlle tua 1763 yn amhoblogaidd gyda’r plwyfolion; sefydlodd achos Methodistaidd yn Llangeitho, ac erbyn 1770 dywedid ei fod yn denu cynulleidfaoedd o dros fil, fel y bu’n rhaid iddo bregethu yn yr awyr agored; wrth i’w weinidogaeth aeddfedu rhoddodd fwy o bwyslais ar waith achubol Crist ar y Groes; ystyrid ei ddiwinyddiaeth a’i gymeriad yn gyson a sefydlog; un o’i bregethau enwocaf yw ‘Llais y Prynwr’; roedd y nofelydd Allen Raine yn un o’i or-wyrion. |
|---|---|
| Y capel cyntaf | 1760FfynhonnellLlangeitho ↗Wikipedia (Saesneg)Llangeitho, pentref a chymuned ar afon Aeron uchaf yng Ngheredigion, tua phedair milltir i’r gorllewin o Dregaron; cysylltir ef â Daniel Rowland a’r diwygiad Methodistaidd Cymreig yn y 18fed ganrif; bu Rowland yn gurad Llangeitho a Nantcwnlle; daeth capel y pentref, a godwyd yn 1760, yn enwog drwy Gymru fel canolfan Fethodistaidd Galfinaidd, a deuai miloedd i wrando’r pregethu; claddwyd Rowland yn y pentref, lle mae cofeb iddo; codwyd capeli mwy yn ei le yn 1764 ac 1814; gwelodd Llangeitho ddiwygiadau pellach yn y ganrif honno, y cryfaf yn 1762, â gorfoleddu, dawnsio a neidio o lawenydd, ac ysgrifennodd William Williams Pantycelyn i amddiffyn y dathlu; credir bod y bardd Dafydd Llwyd Mathau (tua 1601–1629) yn hanu o ardal Llangeitho; enwir yr eglwys a’r plwyf ar ôl Sant Ceitho, a dywedir bod dŵr Ffynnon Geitho yn oer yn yr haf ac yn gynnes yn y gaeaf; y cofnod cyntaf o ysgol yn y pentref yw ysgol Fethodistaidd Galfinaidd a sefydlwyd yn 1821. |
| Cerflun Rowland | 1883FfynhonnellStatue of Daniel Rowland at Capel Gwynfil, Llangeitho ↗British Listed Buildings, o restriad Cadw (9918) (Saesneg)Cerflun marmor gwyn bron maint bywyd o 1883 gan Edward Griffiths o Gaer, o flaen Capel Gwynfil; sefydlodd Rowland y capel tua 1760. |
Ganed Rowland yn Nantcwnlle, a bu’n gurad Nantcwnlle a Llangeitho am y rhan fwyaf o’i oes, ac wedi ei dröedigaeth dan Griffith Jones, Llanddowror, yn 1735 daeth yn bregethwr enwog.FfynhonnellDaniel Rowland (preacher) ↗Wikipedia (Saesneg)Daniel Rowland (1713 – 16 Hydref 1790), un o ffigyrau pennaf diwygiad y Methodistiaid Calfinaidd yng Nghymru gyda Howell Harris a’r emynydd William Williams, ac am 55 mlynedd un o brif efengylwyr Cymru; ganed yn Nantcwnlle, Ceredigion; curad Nantcwnlle a Llangeitho am y rhan fwyaf o’i oes; wedi ei dröedigaeth dan Griffith Jones, Llanddowror, yn 1735 daeth yn enwog fel pregethwr a gwnaeth Langeitho yn ganolfan gofiadwy i Fethodistiaeth Galfinaidd yng Nghymru; roedd colli ei guradiaeth yn Nantcwnlle tua 1763 yn amhoblogaidd gyda’r plwyfolion; sefydlodd achos Methodistaidd yn Llangeitho, ac erbyn 1770 dywedid ei fod yn denu cynulleidfaoedd o dros fil, fel y bu’n rhaid iddo bregethu yn yr awyr agored; wrth i’w weinidogaeth aeddfedu rhoddodd fwy o bwyslais ar waith achubol Crist ar y Groes; ystyrid ei ddiwinyddiaeth a’i gymeriad yn gyson a sefydlog; un o’i bregethau enwocaf yw ‘Llais y Prynwr’; roedd y nofelydd Allen Raine yn un o’i or-wyrion.
Denai capel 1760 filoedd i glywed y pregethu, a dilynodd capeli mwy yn 1764 ac 1814. Erbyn 1770 dywedid bod Rowland yn denu cynulleidfaoedd o dros fil, fel bod rhaid iddo bregethu yn yr awyr agored.FfynonellauLlangeitho ↗Wikipedia (Saesneg)Llangeitho, pentref a chymuned ar afon Aeron uchaf yng Ngheredigion, tua phedair milltir i’r gorllewin o Dregaron; cysylltir ef â Daniel Rowland a’r diwygiad Methodistaidd Cymreig yn y 18fed ganrif; bu Rowland yn gurad Llangeitho a Nantcwnlle; daeth capel y pentref, a godwyd yn 1760, yn enwog drwy Gymru fel canolfan Fethodistaidd Galfinaidd, a deuai miloedd i wrando’r pregethu; claddwyd Rowland yn y pentref, lle mae cofeb iddo; codwyd capeli mwy yn ei le yn 1764 ac 1814; gwelodd Llangeitho ddiwygiadau pellach yn y ganrif honno, y cryfaf yn 1762, â gorfoleddu, dawnsio a neidio o lawenydd, ac ysgrifennodd William Williams Pantycelyn i amddiffyn y dathlu; credir bod y bardd Dafydd Llwyd Mathau (tua 1601–1629) yn hanu o ardal Llangeitho; enwir yr eglwys a’r plwyf ar ôl Sant Ceitho, a dywedir bod dŵr Ffynnon Geitho yn oer yn yr haf ac yn gynnes yn y gaeaf; y cofnod cyntaf o ysgol yn y pentref yw ysgol Fethodistaidd Galfinaidd a sefydlwyd yn 1821.Daniel Rowland (preacher) ↗Wikipedia (Saesneg)Daniel Rowland (1713 – 16 Hydref 1790), un o ffigyrau pennaf diwygiad y Methodistiaid Calfinaidd yng Nghymru gyda Howell Harris a’r emynydd William Williams, ac am 55 mlynedd un o brif efengylwyr Cymru; ganed yn Nantcwnlle, Ceredigion; curad Nantcwnlle a Llangeitho am y rhan fwyaf o’i oes; wedi ei dröedigaeth dan Griffith Jones, Llanddowror, yn 1735 daeth yn enwog fel pregethwr a gwnaeth Langeitho yn ganolfan gofiadwy i Fethodistiaeth Galfinaidd yng Nghymru; roedd colli ei guradiaeth yn Nantcwnlle tua 1763 yn amhoblogaidd gyda’r plwyfolion; sefydlodd achos Methodistaidd yn Llangeitho, ac erbyn 1770 dywedid ei fod yn denu cynulleidfaoedd o dros fil, fel y bu’n rhaid iddo bregethu yn yr awyr agored; wrth i’w weinidogaeth aeddfedu rhoddodd fwy o bwyslais ar waith achubol Crist ar y Groes; ystyrid ei ddiwinyddiaeth a’i gymeriad yn gyson a sefydlog; un o’i bregethau enwocaf yw ‘Llais y Prynwr’; roedd y nofelydd Allen Raine yn un o’i or-wyrion.
Gwelodd Llangeitho ragor o ddiwygiadau, y cryfaf yn 1762, gyda gorfoledd, dawnsio a llamu o lawenydd, ac ysgrifennodd William Williams Pantycelyn i amddiffyn y dathlu.FfynhonnellLlangeitho ↗Wikipedia (Saesneg)Llangeitho, pentref a chymuned ar afon Aeron uchaf yng Ngheredigion, tua phedair milltir i’r gorllewin o Dregaron; cysylltir ef â Daniel Rowland a’r diwygiad Methodistaidd Cymreig yn y 18fed ganrif; bu Rowland yn gurad Llangeitho a Nantcwnlle; daeth capel y pentref, a godwyd yn 1760, yn enwog drwy Gymru fel canolfan Fethodistaidd Galfinaidd, a deuai miloedd i wrando’r pregethu; claddwyd Rowland yn y pentref, lle mae cofeb iddo; codwyd capeli mwy yn ei le yn 1764 ac 1814; gwelodd Llangeitho ddiwygiadau pellach yn y ganrif honno, y cryfaf yn 1762, â gorfoleddu, dawnsio a neidio o lawenydd, ac ysgrifennodd William Williams Pantycelyn i amddiffyn y dathlu; credir bod y bardd Dafydd Llwyd Mathau (tua 1601–1629) yn hanu o ardal Llangeitho; enwir yr eglwys a’r plwyf ar ôl Sant Ceitho, a dywedir bod dŵr Ffynnon Geitho yn oer yn yr haf ac yn gynnes yn y gaeaf; y cofnod cyntaf o ysgol yn y pentref yw ysgol Fethodistaidd Galfinaidd a sefydlwyd yn 1821.
Claddwyd Rowland yn y pentref, ac mae cerflun marmor gwyn ohono bron maint bywyd, a wnaed yn 1883 gan Edward Griffiths o Gaer, yn sefyll o flaen Capel Gwynfil.FfynonellauLlangeitho ↗Wikipedia (Saesneg)Llangeitho, pentref a chymuned ar afon Aeron uchaf yng Ngheredigion, tua phedair milltir i’r gorllewin o Dregaron; cysylltir ef â Daniel Rowland a’r diwygiad Methodistaidd Cymreig yn y 18fed ganrif; bu Rowland yn gurad Llangeitho a Nantcwnlle; daeth capel y pentref, a godwyd yn 1760, yn enwog drwy Gymru fel canolfan Fethodistaidd Galfinaidd, a deuai miloedd i wrando’r pregethu; claddwyd Rowland yn y pentref, lle mae cofeb iddo; codwyd capeli mwy yn ei le yn 1764 ac 1814; gwelodd Llangeitho ddiwygiadau pellach yn y ganrif honno, y cryfaf yn 1762, â gorfoleddu, dawnsio a neidio o lawenydd, ac ysgrifennodd William Williams Pantycelyn i amddiffyn y dathlu; credir bod y bardd Dafydd Llwyd Mathau (tua 1601–1629) yn hanu o ardal Llangeitho; enwir yr eglwys a’r plwyf ar ôl Sant Ceitho, a dywedir bod dŵr Ffynnon Geitho yn oer yn yr haf ac yn gynnes yn y gaeaf; y cofnod cyntaf o ysgol yn y pentref yw ysgol Fethodistaidd Galfinaidd a sefydlwyd yn 1821.Statue of Daniel Rowland at Capel Gwynfil, Llangeitho ↗British Listed Buildings, o restriad Cadw (9918) (Saesneg)Cerflun marmor gwyn bron maint bywyd o 1883 gan Edward Griffiths o Gaer, o flaen Capel Gwynfil; sefydlodd Rowland y capel tua 1760.
Gyda Howel Harris, arweinydd y diwygiad Methodistaidd yng Nghymru. Cerddai miloedd ar draws Cymru i’w glywed yn pregethu yn Llangeitho yng Ngheredigion.
Daniel RowlandMeddyg o Gaerdydd a roddodd y gorau i yrfa feddygol ddisglair i bregethu, yn gyntaf yn Aberafan ac yna am ddeng mlynedd ar hugain yng Nghapel Westminster yn Llundain.
Martyn Lloyd-JonesFfynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf