Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Ceredigion

Ceredigion

Llangeitho

Pregethodd Daniel Rowland yma o 1735 ymlaen, a cherddai pobl o bob rhan o Gymru i’w glywed. Daeth Llangeitho yn galon y diwygiad Methodistaidd yng Nghymru.

Llun: Y ffordd i mewn i Langeitho · Roger Kidd, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Ceredigion52.221° N, 3.986° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Llangeitho: eglwys Ceitho, un o bum sant o frodyr

Llangeitho

  • Llan eglwys, tir sanctaidd caeedig
  • geitho Ceitho Santo Ceitho (treiglad meddal: c → g)

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Daeth Llangeitho, ar Aeron uchaf, yn enwog drwy Gymru gyfan fel canolfan y diwygiad Methodistaidd dan arweiniad Daniel Rowland.

Tröedigaeth Rowland1735
Y capel cyntaf1760
Cerflun Rowland1883

Daniel Rowland

Ganed Rowland yn Nantcwnlle, a bu’n gurad Nantcwnlle a Llangeitho am y rhan fwyaf o’i oes, ac wedi ei dröedigaeth dan Griffith Jones, Llanddowror, yn 1735 daeth yn bregethwr enwog.

Y capel

Denai capel 1760 filoedd i glywed y pregethu, a dilynodd capeli mwy yn 1764 ac 1814. Erbyn 1770 dywedid bod Rowland yn denu cynulleidfaoedd o dros fil, fel bod rhaid iddo bregethu yn yr awyr agored.

Llamu o lawenydd

Gwelodd Llangeitho ragor o ddiwygiadau, y cryfaf yn 1762, gyda gorfoledd, dawnsio a llamu o lawenydd, ac ysgrifennodd William Williams Pantycelyn i amddiffyn y dathlu.

Y cerflun

Claddwyd Rowland yn y pentref, ac mae cerflun marmor gwyn ohono bron maint bywyd, a wnaed yn 1883 gan Edward Griffiths o Gaer, yn sefyll o flaen Capel Gwynfil.

Daniel Rowland

Ar fap y trefi →

Pobl Llangeitho

1713–1790

Daniel Rowland

Pregethwr mawr Llangeitho (wedi’i gofnodi)

Gyda Howel Harris, arweinydd y diwygiad Methodistaidd yng Nghymru. Cerddai miloedd ar draws Cymru i’w glywed yn pregethu yn Llangeitho yng Ngheredigion.

Daniel Rowland
1899–1981

Martyn Lloyd-Jones

Y Doctor (wedi’i gofnodi)

Meddyg o Gaerdydd a roddodd y gorau i yrfa feddygol ddisglair i bregethu, yn gyntaf yn Aberafan ac yna am ddeng mlynedd ar hugain yng Nghapel Westminster yn Llundain.

Martyn Lloyd-Jones

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf