Ifan ab Owen Edwards
Sylfaenydd yr Urdd (wedi’i gofnodi)Sefydlodd Urdd Gobaith Cymru yn 1922 a’r ysgol Gymraeg gyntaf yn 1939.
Ifan ab Owen Edwards
Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Ceredigion
Ceredigion
Pentref pysgota bach mewn cilfach o dan y clogwyni. Mae’r Urdd wedi cynnal ei gwersyll ar y bryn uwchben ers 1932, a chenedlaethau o blant Cymru wedi aros yno.
Llun: Llangrannog o’r clogwyni i’r de · William M. Connolley at English Wikipedia, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Ystyr yr enw
Llangrannog: eglwys Caranog, sant cynnar
Llangrannog
Mae Llangrannog mewn cilfach ar arfordir Ceredigion, pentref y bardd a’r capten llong Cranogwen a gwersyll yr Urdd.FfynonellauLlangrannog ↗Wikipedia (Saesneg)Pentref mewn cilfach ar arfordir Ceredigion; saif Carreg Bica, stac môr, ar y traeth, ac mae Ynys Lochtyn gerllaw; ymwelodd Dylan Thomas yn 1944–45; gwersyll yr Urdd uwchben y pentref; 775 o bobl.Sarah Jane Rees ↗Wikipedia (Saesneg)Sarah Jane Rees (9 Ionawr 1839 – 27 Mehefin 1916), enw barddol Cranogwen, athrawes, bardd, golygydd, capten llong ac ymgyrchydd dirwest o Gymru; astudiodd mewn ysgol fordwyo yn Llundain ac ennill ei thystysgrif meistr, a’i caniatâi i lywio llong yn unrhyw ran o’r byd; yn 1859 sefydlodd ei hysgol fordwyo ei hun yn Llangrannog; daeth ei llyfr cerddi Caniadau Cranogwen allan yn 1870; ar daith ddarlithio drwy Gymru yn 1866–67, a thocynnau’n chwecheiniog, talodd ei henillion ddyledion sawl capel, ac yng nghapel Brynhyfryd yn Abertawe siaradodd â bron i 1,000 o bobl; yn 1869–70 teithiodd yr Unol Daleithiau, gan annerch cymunedau Cymreig mor bell i’r gorllewin â California; roedd Y Frythones (1878–1889) yn llwyfan i ferched o lenorion, ymgyrchai dros addysg merched, a chyhoeddodd waith Mary Oliver Jones ac Ellen Hughes gyntaf; erbyn ei marw roedd gan Undeb Dirwestol Merched y De 140 o ganghennau; cofiodd ei ffrind Fanny Rees yn un o’i cherddi enwocaf, Fy Ffrind; fe’i claddwyd ym mynwent Sant Crannog; agorwyd Lletty Cranogwen, lloches i ferched digartref, yn y Rhondda yn 1922; mae llong patrôl pysgodfeydd Llywodraeth Cymru yn dwyn ei henw; dadorchuddiwyd cerflun Sebastien Boyesen ohoni yn Llangrannog ar 10 Mehefin 2023, drwy ymgyrch Monumental Welsh Women.
| Gwersyll cyntaf yr Urdd | haf 1932FfynhonnellWhere it all began: the history of Llangrannog ↗Urdd Gobaith Cymru (Saesneg)Rhedodd y gwersyll am bedair wythnos yn ystod haf poeth 1932, o gwmpas caban pren y ffreutur gyda lle i 150; talodd grantiau yn 1936 am gabanau; y gwersyll cymysg cyntaf yn 1938 a champfa yn 1939; yn 1967 arhosodd teuluoedd o Aberfan yno am ddim; prynwyd fferm Cefn Cwrt yn 1968; ar agor drwy’r flwyddyn o’r 1970au; llethr sgïo, pwll nofio a llwybr ceffyl rhwng 1987 a 1991. |
|---|---|
| Ysgol forwrol Cranogwen | 1859FfynhonnellSarah Jane Rees ↗Wikipedia (Saesneg)Sarah Jane Rees (9 Ionawr 1839 – 27 Mehefin 1916), enw barddol Cranogwen, athrawes, bardd, golygydd, capten llong ac ymgyrchydd dirwest o Gymru; astudiodd mewn ysgol fordwyo yn Llundain ac ennill ei thystysgrif meistr, a’i caniatâi i lywio llong yn unrhyw ran o’r byd; yn 1859 sefydlodd ei hysgol fordwyo ei hun yn Llangrannog; daeth ei llyfr cerddi Caniadau Cranogwen allan yn 1870; ar daith ddarlithio drwy Gymru yn 1866–67, a thocynnau’n chwecheiniog, talodd ei henillion ddyledion sawl capel, ac yng nghapel Brynhyfryd yn Abertawe siaradodd â bron i 1,000 o bobl; yn 1869–70 teithiodd yr Unol Daleithiau, gan annerch cymunedau Cymreig mor bell i’r gorllewin â California; roedd Y Frythones (1878–1889) yn llwyfan i ferched o lenorion, ymgyrchai dros addysg merched, a chyhoeddodd waith Mary Oliver Jones ac Ellen Hughes gyntaf; erbyn ei marw roedd gan Undeb Dirwestol Merched y De 140 o ganghennau; cofiodd ei ffrind Fanny Rees yn un o’i cherddi enwocaf, Fy Ffrind; fe’i claddwyd ym mynwent Sant Crannog; agorwyd Lletty Cranogwen, lloches i ferched digartref, yn y Rhondda yn 1922; mae llong patrôl pysgodfeydd Llywodraeth Cymru yn dwyn ei henw; dadorchuddiwyd cerflun Sebastien Boyesen ohoni yn Llangrannog ar 10 Mehefin 2023, drwy ymgyrch Monumental Welsh Women. |
| Poblogaeth | 775FfynhonnellLlangrannog ↗Wikipedia (Saesneg)Pentref mewn cilfach ar arfordir Ceredigion; saif Carreg Bica, stac môr, ar y traeth, ac mae Ynys Lochtyn gerllaw; ymwelodd Dylan Thomas yn 1944–45; gwersyll yr Urdd uwchben y pentref; 775 o bobl. |
Enillodd Sarah Jane Rees, Cranogwen, a aned yn 1839, ei thystysgrif meistr mewn ysgol forwrol yn Llundain, ac yn 1859 agorodd ei hysgol forwrol ei hun yma. Golygodd Y Frythones o 1878 i 1889, ac mae wedi’i chladdu ym mynwent Sant Crannog.FfynhonnellSarah Jane Rees ↗Wikipedia (Saesneg)Sarah Jane Rees (9 Ionawr 1839 – 27 Mehefin 1916), enw barddol Cranogwen, athrawes, bardd, golygydd, capten llong ac ymgyrchydd dirwest o Gymru; astudiodd mewn ysgol fordwyo yn Llundain ac ennill ei thystysgrif meistr, a’i caniatâi i lywio llong yn unrhyw ran o’r byd; yn 1859 sefydlodd ei hysgol fordwyo ei hun yn Llangrannog; daeth ei llyfr cerddi Caniadau Cranogwen allan yn 1870; ar daith ddarlithio drwy Gymru yn 1866–67, a thocynnau’n chwecheiniog, talodd ei henillion ddyledion sawl capel, ac yng nghapel Brynhyfryd yn Abertawe siaradodd â bron i 1,000 o bobl; yn 1869–70 teithiodd yr Unol Daleithiau, gan annerch cymunedau Cymreig mor bell i’r gorllewin â California; roedd Y Frythones (1878–1889) yn llwyfan i ferched o lenorion, ymgyrchai dros addysg merched, a chyhoeddodd waith Mary Oliver Jones ac Ellen Hughes gyntaf; erbyn ei marw roedd gan Undeb Dirwestol Merched y De 140 o ganghennau; cofiodd ei ffrind Fanny Rees yn un o’i cherddi enwocaf, Fy Ffrind; fe’i claddwyd ym mynwent Sant Crannog; agorwyd Lletty Cranogwen, lloches i ferched digartref, yn y Rhondda yn 1922; mae llong patrôl pysgodfeydd Llywodraeth Cymru yn dwyn ei henw; dadorchuddiwyd cerflun Sebastien Boyesen ohoni yn Llangrannog ar 10 Mehefin 2023, drwy ymgyrch Monumental Welsh Women.
Dadorchuddiwyd cerflun Sebastien Boyesen ohoni yn y pentref ar 10 Mehefin 2023.FfynhonnellSarah Jane Rees ↗Wikipedia (Saesneg)Sarah Jane Rees (9 Ionawr 1839 – 27 Mehefin 1916), enw barddol Cranogwen, athrawes, bardd, golygydd, capten llong ac ymgyrchydd dirwest o Gymru; astudiodd mewn ysgol fordwyo yn Llundain ac ennill ei thystysgrif meistr, a’i caniatâi i lywio llong yn unrhyw ran o’r byd; yn 1859 sefydlodd ei hysgol fordwyo ei hun yn Llangrannog; daeth ei llyfr cerddi Caniadau Cranogwen allan yn 1870; ar daith ddarlithio drwy Gymru yn 1866–67, a thocynnau’n chwecheiniog, talodd ei henillion ddyledion sawl capel, ac yng nghapel Brynhyfryd yn Abertawe siaradodd â bron i 1,000 o bobl; yn 1869–70 teithiodd yr Unol Daleithiau, gan annerch cymunedau Cymreig mor bell i’r gorllewin â California; roedd Y Frythones (1878–1889) yn llwyfan i ferched o lenorion, ymgyrchai dros addysg merched, a chyhoeddodd waith Mary Oliver Jones ac Ellen Hughes gyntaf; erbyn ei marw roedd gan Undeb Dirwestol Merched y De 140 o ganghennau; cofiodd ei ffrind Fanny Rees yn un o’i cherddi enwocaf, Fy Ffrind; fe’i claddwyd ym mynwent Sant Crannog; agorwyd Lletty Cranogwen, lloches i ferched digartref, yn y Rhondda yn 1922; mae llong patrôl pysgodfeydd Llywodraeth Cymru yn dwyn ei henw; dadorchuddiwyd cerflun Sebastien Boyesen ohoni yn Llangrannog ar 10 Mehefin 2023, drwy ymgyrch Monumental Welsh Women.
Rhedodd gwersyll yr Urdd gyntaf am bedair wythnos yn haf poeth 1932, o gwmpas caban pren y ffreutur gyda lle i 150, ac mae ar agor drwy’r flwyddyn ers y 1970au.FfynhonnellWhere it all began: the history of Llangrannog ↗Urdd Gobaith Cymru (Saesneg)Rhedodd y gwersyll am bedair wythnos yn ystod haf poeth 1932, o gwmpas caban pren y ffreutur gyda lle i 150; talodd grantiau yn 1936 am gabanau; y gwersyll cymysg cyntaf yn 1938 a champfa yn 1939; yn 1967 arhosodd teuluoedd o Aberfan yno am ddim; prynwyd fferm Cefn Cwrt yn 1968; ar agor drwy’r flwyddyn o’r 1970au; llethr sgïo, pwll nofio a llwybr ceffyl rhwng 1987 a 1991.
Saif Carreg Bica, stac môr, ar y traeth, ac mae Ynys Lochtyn gerllaw. Ymwelodd Dylan Thomas yn 1944–45.FfynhonnellLlangrannog ↗Wikipedia (Saesneg)Pentref mewn cilfach ar arfordir Ceredigion; saif Carreg Bica, stac môr, ar y traeth, ac mae Ynys Lochtyn gerllaw; ymwelodd Dylan Thomas yn 1944–45; gwersyll yr Urdd uwchben y pentref; 775 o bobl.
Sefydlodd Urdd Gobaith Cymru yn 1922 a’r ysgol Gymraeg gyntaf yn 1939.
Ifan ab Owen EdwardsMae’r Urdd yn agor ei wersyll haf cyntaf yn Llangrannog. Mae miliynau o blant wedi aros yno ers hynny.
LlangrannogFfynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf