Richard Burton
Actor â’r llais euraid (wedi’i gofnodi)Richard Jenkins, mab glöwr o Bontrhydyfen, a ddaeth yn un o sêr ffilm enwocaf y byd.
Richard Burton
Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Castell-nedd Port Talbot
Castell-nedd Port Talbot
Ganwyd Richard Burton yma yn 1925, y deuddegfed o dri ar ddeg o blant i löwr, a’r Gymraeg oedd ei iaith gyntaf. Mae dyfrbont fawr o 1827 yn camu ar draws y cwm.
Llun: Y Bont Fawr, y draphont ddŵr ym Mhontrhydyfen · Chris.mcgrath82, CC BY 4.0 · Wikimedia Commons
Ystyr yr enw
Pontrhydyfen: y bont wrth ryd y fen (pont + rhyd + y + men, wagen)
Pontrhydyfen
Pontrhydyfen, yng Nghwm Afan, yw man geni’r actor Richard Burton, ac mae ei dyfrbont fawr, Y Bont Fawr, yn camu ar draws y cwm.FfynonellauRichard Burton ↗Wikipedia (Saesneg)Richard Burton CBE (ganed Richard Walter Jenkins, 10 Tachwedd 1925 – 5 Awst 1984), actor o Gymro a nodwyd am ei bresenoldeb grymus a’i lais bariton; ganed yn 2 Dan-y-bont, Pontrhydyfen, y deuddegfed o dri phlentyn ar ddeg teulu Cymraeg; ffilm gyntaf The Last Days of Dolwyn (1949); enwebiad cyntaf am Wobr yr Academi am My Cousin Rachel; sefydlodd ei hun yn actor Shakespeare: y Tywysog Hal a Harri V (1951), Hamlet (1953), Coriolanus (1953), Othello (1955); galwyd ef ‘olynydd naturiol Olivier’ gan Kenneth Tynan; BAFTA, Golden Globe a Grammy; Gwobr Tony am yr Actor Gorau mewn Sioe Gerdd fel y Brenin Arthur yn Camelot (1960); saith enwebiad am Wobr yr Academi, am My Cousin Rachel, The Robe, Becket, The Spy Who Came In from the Cold, Who’s Afraid of Virginia Woolf?, Anne of the Thousand Days ac Equus; serennodd mewn un ffilm ar ddeg gydag Elizabeth Taylor; enillodd dystysgrif mewn eisteddfod leol yn Neuadd y Dref Maesteg yn 1939; ymunodd â grŵp drama Canolfan Ieuenctid Tai-bach; ymhlith ei ffilmiau Under Milk Wood (1971); am ei chwaer Cis, a’i magodd, dywedodd: ‘When my mother died she, my sister, had become my mother, and more mother to me than any mother could ever have been’.Pontrhydyfen ↗Wikipedia (Saesneg)Pentref yng Nghwm Afan; cariai’r ddyfrbont Y Bont Fawr, a godwyd gan John Reynolds ac a orffennwyd yn 1827, gyda phedwar bwa, 153 llath o hyd a dros 75 troedfedd o uchder, ddŵr o afon Afan i olwynion dŵr y gwaith haearn; rhestredig Gradd II*; bellach yn bont i gerddwyr a beicwyr; traphont reilffordd naw bwa o 1898, y bont reilffordd olaf a godwyd yn y cwm; ganwyd Richard Burton yma, ac mae Cymdeithas Werthfawrogi Richard Burton yn y pentref; hefyd cartref Ivor Emmanuel, seren Broadway ac actor yn Zulu, a’r gantores opera Rebecca Evans.
| Y Bont Fawr | 1827FfynhonnellPontrhydyfen ↗Wikipedia (Saesneg)Pentref yng Nghwm Afan; cariai’r ddyfrbont Y Bont Fawr, a godwyd gan John Reynolds ac a orffennwyd yn 1827, gyda phedwar bwa, 153 llath o hyd a dros 75 troedfedd o uchder, ddŵr o afon Afan i olwynion dŵr y gwaith haearn; rhestredig Gradd II*; bellach yn bont i gerddwyr a beicwyr; traphont reilffordd naw bwa o 1898, y bont reilffordd olaf a godwyd yn y cwm; ganwyd Richard Burton yma, ac mae Cymdeithas Werthfawrogi Richard Burton yn y pentref; hefyd cartref Ivor Emmanuel, seren Broadway ac actor yn Zulu, a’r gantores opera Rebecca Evans. |
|---|---|
| Traphont y rheilffordd | 1898FfynhonnellPontrhydyfen ↗Wikipedia (Saesneg)Pentref yng Nghwm Afan; cariai’r ddyfrbont Y Bont Fawr, a godwyd gan John Reynolds ac a orffennwyd yn 1827, gyda phedwar bwa, 153 llath o hyd a dros 75 troedfedd o uchder, ddŵr o afon Afan i olwynion dŵr y gwaith haearn; rhestredig Gradd II*; bellach yn bont i gerddwyr a beicwyr; traphont reilffordd naw bwa o 1898, y bont reilffordd olaf a godwyd yn y cwm; ganwyd Richard Burton yma, ac mae Cymdeithas Werthfawrogi Richard Burton yn y pentref; hefyd cartref Ivor Emmanuel, seren Broadway ac actor yn Zulu, a’r gantores opera Rebecca Evans. |
| Geni Richard Burton | 10 Tachwedd 1925FfynhonnellRichard Burton ↗Wikipedia (Saesneg)Richard Burton CBE (ganed Richard Walter Jenkins, 10 Tachwedd 1925 – 5 Awst 1984), actor o Gymro a nodwyd am ei bresenoldeb grymus a’i lais bariton; ganed yn 2 Dan-y-bont, Pontrhydyfen, y deuddegfed o dri phlentyn ar ddeg teulu Cymraeg; ffilm gyntaf The Last Days of Dolwyn (1949); enwebiad cyntaf am Wobr yr Academi am My Cousin Rachel; sefydlodd ei hun yn actor Shakespeare: y Tywysog Hal a Harri V (1951), Hamlet (1953), Coriolanus (1953), Othello (1955); galwyd ef ‘olynydd naturiol Olivier’ gan Kenneth Tynan; BAFTA, Golden Globe a Grammy; Gwobr Tony am yr Actor Gorau mewn Sioe Gerdd fel y Brenin Arthur yn Camelot (1960); saith enwebiad am Wobr yr Academi, am My Cousin Rachel, The Robe, Becket, The Spy Who Came In from the Cold, Who’s Afraid of Virginia Woolf?, Anne of the Thousand Days ac Equus; serennodd mewn un ffilm ar ddeg gydag Elizabeth Taylor; enillodd dystysgrif mewn eisteddfod leol yn Neuadd y Dref Maesteg yn 1939; ymunodd â grŵp drama Canolfan Ieuenctid Tai-bach; ymhlith ei ffilmiau Under Milk Wood (1971); am ei chwaer Cis, a’i magodd, dywedodd: ‘When my mother died she, my sister, had become my mother, and more mother to me than any mother could ever have been’. |
Cododd John Reynolds y ddyfrbont, a orffennwyd yn 1827, gyda phedwar bwa, 153 llath o hyd a mwy na 75 troedfedd o uchder, i gario dŵr o afon Afan i olwynion dŵr y gwaith haearn. Mae’n adeilad rhestredig Gradd II* ac mae bellach yn cario cerddwyr a beicwyr.FfynhonnellPontrhydyfen ↗Wikipedia (Saesneg)Pentref yng Nghwm Afan; cariai’r ddyfrbont Y Bont Fawr, a godwyd gan John Reynolds ac a orffennwyd yn 1827, gyda phedwar bwa, 153 llath o hyd a dros 75 troedfedd o uchder, ddŵr o afon Afan i olwynion dŵr y gwaith haearn; rhestredig Gradd II*; bellach yn bont i gerddwyr a beicwyr; traphont reilffordd naw bwa o 1898, y bont reilffordd olaf a godwyd yn y cwm; ganwyd Richard Burton yma, ac mae Cymdeithas Werthfawrogi Richard Burton yn y pentref; hefyd cartref Ivor Emmanuel, seren Broadway ac actor yn Zulu, a’r gantores opera Rebecca Evans.
Ganwyd Richard Walter Jenkins yn 2 Dan-y-bont ar 10 Tachwedd 1925, y deuddegfed o dri ar ddeg o blant teulu Cymraeg. Fel Richard Burton enillodd wobr Tony fel y Brenin Arthur yn Camelot, a chafodd saith enwebiad am Wobr yr Academi.FfynhonnellRichard Burton ↗Wikipedia (Saesneg)Richard Burton CBE (ganed Richard Walter Jenkins, 10 Tachwedd 1925 – 5 Awst 1984), actor o Gymro a nodwyd am ei bresenoldeb grymus a’i lais bariton; ganed yn 2 Dan-y-bont, Pontrhydyfen, y deuddegfed o dri phlentyn ar ddeg teulu Cymraeg; ffilm gyntaf The Last Days of Dolwyn (1949); enwebiad cyntaf am Wobr yr Academi am My Cousin Rachel; sefydlodd ei hun yn actor Shakespeare: y Tywysog Hal a Harri V (1951), Hamlet (1953), Coriolanus (1953), Othello (1955); galwyd ef ‘olynydd naturiol Olivier’ gan Kenneth Tynan; BAFTA, Golden Globe a Grammy; Gwobr Tony am yr Actor Gorau mewn Sioe Gerdd fel y Brenin Arthur yn Camelot (1960); saith enwebiad am Wobr yr Academi, am My Cousin Rachel, The Robe, Becket, The Spy Who Came In from the Cold, Who’s Afraid of Virginia Woolf?, Anne of the Thousand Days ac Equus; serennodd mewn un ffilm ar ddeg gydag Elizabeth Taylor; enillodd dystysgrif mewn eisteddfod leol yn Neuadd y Dref Maesteg yn 1939; ymunodd â grŵp drama Canolfan Ieuenctid Tai-bach; ymhlith ei ffilmiau Under Milk Wood (1971); am ei chwaer Cis, a’i magodd, dywedodd: ‘When my mother died she, my sister, had become my mother, and more mother to me than any mother could ever have been’.
Rhoddodd Pontrhydyfen hefyd Ivor Emmanuel, seren Broadway a’r ffilm Zulu, a’r gantores opera Rebecca Evans i’r byd.FfynhonnellPontrhydyfen ↗Wikipedia (Saesneg)Pentref yng Nghwm Afan; cariai’r ddyfrbont Y Bont Fawr, a godwyd gan John Reynolds ac a orffennwyd yn 1827, gyda phedwar bwa, 153 llath o hyd a dros 75 troedfedd o uchder, ddŵr o afon Afan i olwynion dŵr y gwaith haearn; rhestredig Gradd II*; bellach yn bont i gerddwyr a beicwyr; traphont reilffordd naw bwa o 1898, y bont reilffordd olaf a godwyd yn y cwm; ganwyd Richard Burton yma, ac mae Cymdeithas Werthfawrogi Richard Burton yn y pentref; hefyd cartref Ivor Emmanuel, seren Broadway ac actor yn Zulu, a’r gantores opera Rebecca Evans.
Mae gan y pentref hefyd draphont reilffordd naw bwa o 1898, y bont reilffordd olaf a godwyd yn y cwm, ac mae Cymdeithas Werthfawrogi Richard Burton yma.FfynhonnellPontrhydyfen ↗Wikipedia (Saesneg)Pentref yng Nghwm Afan; cariai’r ddyfrbont Y Bont Fawr, a godwyd gan John Reynolds ac a orffennwyd yn 1827, gyda phedwar bwa, 153 llath o hyd a dros 75 troedfedd o uchder, ddŵr o afon Afan i olwynion dŵr y gwaith haearn; rhestredig Gradd II*; bellach yn bont i gerddwyr a beicwyr; traphont reilffordd naw bwa o 1898, y bont reilffordd olaf a godwyd yn y cwm; ganwyd Richard Burton yma, ac mae Cymdeithas Werthfawrogi Richard Burton yn y pentref; hefyd cartref Ivor Emmanuel, seren Broadway ac actor yn Zulu, a’r gantores opera Rebecca Evans.
Richard Jenkins, mab glöwr o Bontrhydyfen, a ddaeth yn un o sêr ffilm enwocaf y byd.
Richard BurtonFfynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf