Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Brenhinoedd

844 OC

Rhodri ap Merfyn

Mae Merfyn Frych yn marw a’i fab Rhodri yn dod yn frenin Gwynedd. Fe’i cofir fel Rhodri Mawr.

Llun: Rhodri Mawr fel y’i lluniwyd mewn llawysgrif tua 1600 · Unknown scribe (Brut y Brenhinedd manuscript), Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn 844 bu farw Merfyn Frych, a daeth ei fab Rhodri yn frenin Gwynedd. Byddai’n ennill Powys a Cheredigion hefyd, ac mae hanes yn ei gofio fel Rhodri Mawr.

Pryd844
TadMerfyn Frych, brenin Gwynedd
MamNest, merch Cadell o Bowys

‘Bu farw Merfyn’#

Mae Blwyddnodau Cymru yn rhoi marw ei dad mewn tri gair: bu farw Merfyn. Mae Brut y Tywysogion yn ei alw’n Merfyn Frych.

Etifedd dau dŷ#

Drwy ei fam Nest roedd Rhodri o linach frenhinol Powys, a phan fu farw ei brawd Cyngen yn Rhufain, daeth Powys i Rodri hefyd.

Pentref Aberffraw a’i hen bont, unwaith yn llys brenhinol tywysogion Gwynedd
Pentref Aberffraw a’i hen bont, unwaith yn llys brenhinol tywysogion Gwynedd · Llun: Chris Heaton, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons · Mwy yn yr oriel

Y Mawr#

Ystyr Rhodri Mawr yw Rhodri’r Mawr. Lledodd ei feibion Anarawd a Chadell eu grym ar draws Cymru, ac roedd Hywel Dda yn ŵyr iddo.

Lle digwyddodd

Y bobl

d. 844

Merfyn Frych

Brenin Gwynedd (wedi’i gofnodi)

Brenin Gwynedd o 825 y croesawai ei lys ysgolheigion o Iwerddon, ac a sefydlodd linach Rhodri Mawr.

Merfyn Frych
d. 878

Rhodri Mawr

Brenin Gwynedd (wedi’i gofnodi)

Brenin Gwynedd a ddaeth â Phowys a Seisyllwg dan ei reolaeth a gwrthsefyll y Llychlynwyr.

Rhodri Mawr

Brwydrau a dogfennau’r cyfnod

Cyn ac wedyn

  1. Merfyn Frych (wedi’i gofnodi)

    Mae Merfyn Frych, tywysog a ddaeth o Ynys Manaw yn ôl traddodiad, yn dod yn frenin Gwynedd ac yn sefydlu’r llinach a’i rheolodd am dros 450 mlynedd.

    Merfyn Frych
  2. Hanes y Brythoniaid (wedi’i gofnodi)

    Mae’r Historia Brittonum, sy’n gysylltiedig â mynach o’r enw Nennius, yn enwi Arthur fel yr arweinydd a enillodd ddeuddeg brwydr yn erbyn y Saeson. Dyma’r hanes hynaf am ei ryfeloedd.

    Hanes y Brythoniaid
  3. Colofn Eliseg (wedi’i gofnodi)

    Mae Cyngen o Bowys yn codi croes garreg ger Llangollen i anrhydeddu ei hen daid Elisedd, a enillodd Bowys yn ôl oddi ar y Saeson.

    Colofn Eliseg
  4. Canu Heledd (cronicl cynnar:Llyfr Coch Hergest, tua 1400)

    Mae beirdd yn canu englynion Heledd, yn galaru am ei brawd Cynddylan a llosgi ei neuadd. Maent ymhlith y cerddi mwyaf ingol yn y Gymraeg.

    Canu Heledd

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf