Edmwnd Prys
Bardd y Salmau Cân (wedi’i gofnodi)Archddiacon Meirionnydd y bu ei Salmau Cân yn 1621 y salmau Cymraeg cyntaf i gynulleidfaoedd cyfan eu canu. Cenir rhai ohonynt hyd heddiw.
Edmwnd Prys

Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru’r Tuduriaid a’r Stiwartiaid
1621
Mae Edmwnd Prys yn cyhoeddi’r Salmau ar fesur Cymraeg fel y gall cynulleidfaoedd cyfan eu canu. Cenir rhai ohonynt hyd heddiw.
Llun: Edmwnd Prys ar Gofeb y Cyfieithwyr yn Llanelwy · Llywelyn2000, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Yn 1621 argraffwyd salmau cân Edmwnd Prys gyda’r Llyfr Gweddi Gyffredin Cymraeg newydd. Roedd wedi rhoi mesurau caeth y beirdd o’r neilltu fel y byddai’r salmau’n addas i gynulleidfa gyfan eu canu.FfynhonnellEdmund Prys ↗Wikipedia (Saesneg)Edmwnd Prys (1542/3–1623), a aned yn Llanrwst, rheithor Ffestiniog gyda’i chapel ym Maentwrog o 1573 ac archddiacon Meirionnydd o 5 Tachwedd 1576; ychwanegwyd ei salmau cân at Lyfr Gweddi Gyffredin newydd 1621; rhoddodd y mesurau caeth o’r neilltu i wneud y salmau’n addas i’r gynulleidfa eu canu; mae ei ymryson hir â Wiliam Cynwal, pedair cerdd a hanner cant, yn destun allweddol o’r Dadeni yng Nghymru; fe’i claddwyd ym Maentwrog.
| Cyhoeddwyd | 1621 |
|---|---|
| Bardd | Edmwnd Prys, archddiacon Meirionnydd |
| Argraffwyd gyda | Y Llyfr Gweddi Gyffredin Cymraeg |
Ganed Edmwnd Prys yn Llanrwst yn 1542 neu 1543. O 1573 bu’n rheithor Ffestiniog gyda’i chapel ym Maentwrog, ac o 1576 yn archddiacon Meirionnydd, a daeth yn ganon yn Llanelwy.FfynhonnellEdmund Prys ↗Wikipedia (Saesneg)Edmwnd Prys (1542/3–1623), a aned yn Llanrwst, rheithor Ffestiniog gyda’i chapel ym Maentwrog o 1573 ac archddiacon Meirionnydd o 5 Tachwedd 1576; ychwanegwyd ei salmau cân at Lyfr Gweddi Gyffredin newydd 1621; rhoddodd y mesurau caeth o’r neilltu i wneud y salmau’n addas i’r gynulleidfa eu canu; mae ei ymryson hir â Wiliam Cynwal, pedair cerdd a hanner cant, yn destun allweddol o’r Dadeni yng Nghymru; fe’i claddwyd ym Maentwrog.
Roedd Prys ei hun yn feistr ar y mesurau caeth. Mae ei ymryson hir â’r bardd Wiliam Cynwal, pedair cerdd a hanner cant i gyd, yn destun allweddol o’r Dadeni yng Nghymru.FfynhonnellEdmund Prys ↗Wikipedia (Saesneg)Edmwnd Prys (1542/3–1623), a aned yn Llanrwst, rheithor Ffestiniog gyda’i chapel ym Maentwrog o 1573 ac archddiacon Meirionnydd o 5 Tachwedd 1576; ychwanegwyd ei salmau cân at Lyfr Gweddi Gyffredin newydd 1621; rhoddodd y mesurau caeth o’r neilltu i wneud y salmau’n addas i’r gynulleidfa eu canu; mae ei ymryson hir â Wiliam Cynwal, pedair cerdd a hanner cant, yn destun allweddol o’r Dadeni yng Nghymru; fe’i claddwyd ym Maentwrog.
Ond i’r salmau dewisodd y mesurau rhydd, fel y gallai pob dyn a dynes yn yr eglwys eu canu.FfynhonnellEdmund Prys ↗Wikipedia (Saesneg)Edmwnd Prys (1542/3–1623), a aned yn Llanrwst, rheithor Ffestiniog gyda’i chapel ym Maentwrog o 1573 ac archddiacon Meirionnydd o 5 Tachwedd 1576; ychwanegwyd ei salmau cân at Lyfr Gweddi Gyffredin newydd 1621; rhoddodd y mesurau caeth o’r neilltu i wneud y salmau’n addas i’r gynulleidfa eu canu; mae ei ymryson hir â Wiliam Cynwal, pedair cerdd a hanner cant, yn destun allweddol o’r Dadeni yng Nghymru; fe’i claddwyd ym Maentwrog.

Bu farw yn 1623 a’i gladdu yn ei eglwys ym Maentwrog.FfynhonnellEdmund Prys ↗Wikipedia (Saesneg)Edmwnd Prys (1542/3–1623), a aned yn Llanrwst, rheithor Ffestiniog gyda’i chapel ym Maentwrog o 1573 ac archddiacon Meirionnydd o 5 Tachwedd 1576; ychwanegwyd ei salmau cân at Lyfr Gweddi Gyffredin newydd 1621; rhoddodd y mesurau caeth o’r neilltu i wneud y salmau’n addas i’r gynulleidfa eu canu; mae ei ymryson hir â Wiliam Cynwal, pedair cerdd a hanner cant, yn destun allweddol o’r Dadeni yng Nghymru; fe’i claddwyd ym Maentwrog.
Ffynonellau a darllen pellach
Archddiacon Meirionnydd y bu ei Salmau Cân yn 1621 y salmau Cymraeg cyntaf i gynulleidfaoedd cyfan eu canu. Cenir rhai ohonynt hyd heddiw.
Edmwnd PrysMae Hugh Myddelton o Ddinbych yn agor yr Afon Newydd, gan ddod â dŵr glân ddeugain milltir i Lundain.
Yr Afon NewyddMae’r Esgob Richard Parry a John Davies, Mallwyd, yn diwygio Beibl William Morgan. Darllenir eu fersiwn mewn cartrefi Cymraeg am dros 350 o flynyddoedd.
Diwygio’r BeiblArgreffir Beibl Cymraeg rhad, maint poced, fel y gall teuluoedd, nid eglwysi’n unig, fod yn berchen arno.
Y Beibl BachMae John Davies, Mallwyd, yn cyhoeddi ei eiriadur mawr Cymraeg a Lladin, sylfaen ysgolheictod Cymraeg am ddwy ganrif.
Geiriadur John DaviesYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf