Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru’r Tuduriaid a’r Stiwartiaid

1621

Y salmau ar gân

Mae Edmwnd Prys yn cyhoeddi’r Salmau ar fesur Cymraeg fel y gall cynulleidfaoedd cyfan eu canu. Cenir rhai ohonynt hyd heddiw.

Llun: Edmwnd Prys ar Gofeb y Cyfieithwyr yn Llanelwy · Llywelyn2000, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn 1621 argraffwyd salmau cân Edmwnd Prys gyda’r Llyfr Gweddi Gyffredin Cymraeg newydd. Roedd wedi rhoi mesurau caeth y beirdd o’r neilltu fel y byddai’r salmau’n addas i gynulleidfa gyfan eu canu.

Cyhoeddwyd1621
BarddEdmwnd Prys, archddiacon Meirionnydd
Argraffwyd gydaY Llyfr Gweddi Gyffredin Cymraeg

Archddiacon Meirionnydd#

Ganed Edmwnd Prys yn Llanrwst yn 1542 neu 1543. O 1573 bu’n rheithor Ffestiniog gyda’i chapel ym Maentwrog, ac o 1576 yn archddiacon Meirionnydd, a daeth yn ganon yn Llanelwy.

Bardd o’r hen ysgol#

Roedd Prys ei hun yn feistr ar y mesurau caeth. Mae ei ymryson hir â’r bardd Wiliam Cynwal, pedair cerdd a hanner cant i gyd, yn destun allweddol o’r Dadeni yng Nghymru.

Ond i’r salmau dewisodd y mesurau rhydd, fel y gallai pob dyn a dynes yn yr eglwys eu canu.

Eglwys Sant Twrog, Maentwrog, lle bu Prys yn rheithor ac lle mae’n gorwedd
Eglwys Sant Twrog, Maentwrog, lle bu Prys yn rheithor ac lle mae’n gorwedd · Llun: Llywelyn2000, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Bu farw yn 1623 a’i gladdu yn ei eglwys ym Maentwrog.

Y bobl

1544–1623

Edmwnd Prys

Bardd y Salmau Cân (wedi’i gofnodi)

Archddiacon Meirionnydd y bu ei Salmau Cân yn 1621 y salmau Cymraeg cyntaf i gynulleidfaoedd cyfan eu canu. Cenir rhai ohonynt hyd heddiw.

Edmwnd Prys

Cyn ac wedyn

  1. Yr Afon Newydd

    Mae Hugh Myddelton o Ddinbych yn agor yr Afon Newydd, gan ddod â dŵr glân ddeugain milltir i Lundain.

    Yr Afon Newydd
  2. Diwygio’r Beibl

    Mae’r Esgob Richard Parry a John Davies, Mallwyd, yn diwygio Beibl William Morgan. Darllenir eu fersiwn mewn cartrefi Cymraeg am dros 350 o flynyddoedd.

    Diwygio’r Beibl
  3. Y Beibl Bach

    Argreffir Beibl Cymraeg rhad, maint poced, fel y gall teuluoedd, nid eglwysi’n unig, fod yn berchen arno.

    Y Beibl Bach
  4. Geiriadur John Davies

    Mae John Davies, Mallwyd, yn cyhoeddi ei eiriadur mawr Cymraeg a Lladin, sylfaen ysgolheictod Cymraeg am ddwy ganrif.

    Geiriadur John Davies

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf