Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Tywysogion

6 Tachwedd 1282

Buddugoliaeth Moel-y-don

Mae byddin Seisnig yn croesi Afon Menai ar bont o gychod. Mae’r Cymry yn ymosod arni, a boddir llawer o’r marchogion yn y llanw.

Llun: Moel-y-don dros Afon Menai o’r Felinheli. · Colin Park, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Ar 6 Tachwedd 1282 croesodd byddin Seisnig o Fôn i’r tir mawr ar bont o gychod. Roedd gwŷr Llywelyn yn aros, a’r llanw’n codi.

Pryd6 Tachwedd 1282
BleAfon Menai, ger Moel-y-don
Arweinydd y SaesonLuke de Tany

Y bont gychod#

Wedi cipio Môn, adeiladodd gwŷr Luke de Tany bont o gychod dros y Fenai, a’i gorffen ym Medi. Croeson nhw tra oedd yr archesgob yn dal i drafod heddwch.

Y llanw’n codi#

Rhybuddiodd sgowtiaid Llywelyn ef a daeth allan gyda byddin fawr. Torrodd y llanw’r Saeson oddi wrth eu pont, a boddodd llawer, wedi’u llusgo i lawr gan eu harfwisg.

Y Fenai ger Moel-y-don, lle daeth y bont gychod i’r lan.
Y Fenai ger Moel-y-don, lle daeth y bont gychod i’r lan. · Llun: Jonathan Wilkins, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Y meirw#

Lladdwyd Luke de Tany, Roger de Clifford yr ieuengaf, un ar bymtheg o farchogion a thros bedwar cant o wŷr. Ychydig a gollodd y Cymry.

Lle digwyddodd

Cyn ac wedyn

  1. Marwolaeth yng Nghilmeri

    Lladdwyd Llywelyn mewn cyrch ger Llanfair-ym-Muallt ar 11 Rhagfyr. Daw rheolaeth frodorol annibynnol i ben.

    Marwolaeth yng Nghilmeri
  2. Dechrau rhyfel 1282

    Ar Sul y Blodau mae Dafydd ap Gruffudd yn ymosod ar Gastell Penarlâg, ac mae Cymru’n codi unwaith eto dros ei rhyddid.

    Dechrau rhyfel 1282
  3. Marwnad Llywelyn

    Mae Gruffudd ab yr Ynad Coch yn canu ei farwnad i Lywelyn, y tywysog olaf: ‘Oni welwch-chwi hynt y gwynt a’r glaw?’, un o gerddi mawr Cymru.

    Marwnad Llywelyn
  4. Cylch haearn Edward

    Mae Edward I yn dechrau codi Conwy, Caernarfon a Harlech. Daw Statud Rhuddlan yn 1284.

    Cylch haearn Edward

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf