Hanes Cymru / Llwybrau

Llwybr

Beirdd a phrydyddion

Llun: Yr Ysgwrn, ffermdy carreg cartref y bardd Hedd Wyn ger Trawsfynydd · Llywelyn2000, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Mae barddoniaeth Gymraeg ymhlith yr hynaf yn Ewrop. Am bedair canrif ar ddeg mae’r beirdd wedi canu clod brenhinoedd, galaru am y meirw a chadw’r iaith yn finiog.

Mae’r llwybr hwn yn rhedeg o Aneirin a Thaliesin yn yr Hen Ogledd i gadair ddu Hedd Wyn a Dylan Thomas.

Y beirdd a’u llyfrau

Erys wyth o ganeuon Taliesin i Urien Rheged, sy’n ei alw’n ben Rheged, Llwyfenydd a Chatraeth. Fe’u cadwyd yng Nghymru yn Llyfr Taliesin, a Gododdin Aneirin yn Llyfr Aneirin, a ysgrifennwyd tua 1265, sydd hefyd yn dal Peis Dinogat, hwiangerdd. Daliodd y beirdd i ysgrifennu eu llyfrau eu hunain hefyd: gadawodd Lewys Glyn Cothi, a anwyd tua 1420, tua 230 o gerddi, a chanodd i Siasbar Tudur ac i Harri VII wedi ei goroni.

Arosfannau ar y llwybr

  1. Taliesin yn canu i Urien (cronicl cynnar:Llyfr Taliesin, tua 1350)

    Mae Taliesin yn canu clod Urien Rheged a’i fab Owain. Mae ei gerddi ymhlith yr hynaf yn y Gymraeg, ac yn unrhyw iaith fyw ym Mhrydain.

    Taliesin yn canu i Urien
  2. Y Gododdin (cronicl cynnar:Llyfr Aneirin, tua 1250)

    Marwnad Aneirin i’r rhyfelwyr a syrthiodd yng Nghatraeth, ymhlith y farddoniaeth hynaf mewn unrhyw iaith ym Mhrydain.

    Y Gododdin
  3. Canu Heledd (cronicl cynnar:Llyfr Coch Hergest, tua 1400)

    Mae beirdd yn canu englynion Heledd, yn galaru am ei brawd Cynddylan a llosgi ei neuadd. Maent ymhlith y cerddi mwyaf ingol yn y Gymraeg.

    Canu Heledd
  4. Armes Prydein (wedi’i gofnodi)

    Mae bardd yn canu Armes Prydein, gan alw ar y Cymry, y Gwyddelod, yr Albanwyr, y Cernywiaid a Llychlynwyr Dulyn i uno a gyrru’r Saeson allan.

    Armes Prydein
  5. Marwnad Llywelyn

    Mae Gruffudd ab yr Ynad Coch yn canu ei farwnad i Lywelyn, y tywysog olaf: ‘Oni welwch-chwi hynt y gwynt a’r glaw?’, un o gerddi mawr Cymru.

    Marwnad Llywelyn
  6. Dafydd ap Gwilym

    Mae Dafydd ap Gwilym o Frogynin yn canu ei gywyddau serch a natur, cerddi sy’n ei wneud yn un o feirdd mawr Ewrop.

    Dafydd ap Gwilym
  7. Y Gadair Ddu

    Yn Eisteddfod Penbedw cyhoeddir mai Hedd Wyn yw’r bardd buddugol. Roedd wedi’i ladd ym Mhasschendaele wythnosau ynghynt, a gorchuddir y gadair â lliain du.

    Y Gadair Ddu
  8. 18 Poems

    Mae Dylan Thomas o Abertawe, yn ugain oed, yn cyhoeddi ei lyfr cyntaf, 18 Poems.

    18 Poems
  9. Under Milk Wood

    Mae’r BBC yn darlledu drama i leisiau Dylan Thomas, Under Milk Wood, gyda Richard Burton yn Llais Cyntaf.

    Under Milk Wood
  10. Llenyddiaeth Cymru

    Beirdd, hen lyfrau ac awduron mawr Cymru, o’r Cynfeirdd hyd heddiw.

    Llenyddiaeth Cymru

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf