Roedd George Herbert, mab i Herbertiaid Castell Trefaldwyn, yn un o’r beirdd crefyddol mwyaf a ysgrifennodd erioed yn Saesneg. Yn ysgolhaig disglair ac yn aelod seneddol Trefaldwyn, trodd ei gefn ar y ffordd i swyddi mawr i fod yn offeiriad gwlad, a châr pobl gerddi The Temple, a gyhoeddwyd ym mlwyddyn ei farw, ers bron i bedwar can mlynedd.FfynonellauGeorge Herbert ↗Wikipedia (Saesneg)Bardd, areithiwr ac offeiriad (3 Ebrill 1593 – 1 Mawrth 1633), un o delynegwyr defosiynol pennaf Prydain; ganed yn Nhrefaldwyn, Cymru, yn fab i Richard Herbert a Magdalen Newport, un o ddeg o blant; John Donne, cyfaill i’w fam, oedd ei dad bedydd; daeth ei frawd hynaf Edward yn Farwn Herbert o Chirbury; Areithiwr Cyhoeddus Caergrawnt o 1620 hyd 1627, denodd sylw’r Brenin Iago I; aelod seneddol Trefaldwyn yn 1624; casglodd arian, a rhoi o’i eiddo’i hun, i adfer yr eglwys esgeulus yn Leighton Bromswold; priododd Jane Danvers yn Edington ar 5 Mawrth 1629; rheithor Fugglestone a Bemerton ger Caersallog, lle ailadeiladodd yr eglwys a’r rheithordy o’i boced ei hun; nodedig am ei ofal di-ball am ei blwyfolion, gan ddwyn y sacramentau iddynt pan oeddent yn wael a bwyd a dillad pan oeddent mewn angen; rhoddodd ef a Jane gartref i dair nith amddifad; ddwywaith yr wythnos âi i Gaersallog i wasanaethau’r eglwys gadeiriol ac aros i wneud cerddoriaeth gyda’i cherddorion; anfonodd ei gerddi at ei gyfaill Nicholas Ferrar i’w cyhoeddi os gallent fod o les i ‘any dejected poor soul’; aeth The Temple drwy wyth argraffiad erbyn 1690; yn The Altar gosodir y llinellau ar lun allor, ac yn The Windows mae pregethwr yn wydr y tywynna goleuni Duw drwyddo; ysgrifennodd Richard Baxter ‘Heart-work and heaven-work make up his books’; galwodd Henry Vaughan ef yn ‘a most glorious saint and seer’; ysgrifennodd A Priest to the Temple, neu The Country Parson, llawlyfr sy’n ddylanwadol hyd heddiw.Herbert, George (1593 – 1633), cleric and poet ↗Herbert Gladstone Wright, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruPumed mab Richard a Magdalen Herbert o Herbertiaid Trefaldwyn; bu farw ei dad yn 1596 a’i fagu gan ei fam; Ysgol Westminster o 1605 a Choleg y Drindod, Caergrawnt, o 1609; ar Ddydd Calan 1610 anfonodd ddwy soned at ei fam yn datgan y rhoddai ei hun i farddoniaeth gysegredig; roedd ei iechyd eisoes yn wael a brwydrodd yn erbyn y gwendid hwnnw ar hyd ei oes; graddiodd 1612, Cymrawd 1614, gradd meistr 1616, Darlithydd mewn Rhethreg 1618 ac Areithiwr Cyhoeddus yn 1620; fe’i hetholwyd yn aelod seneddol bwrdeistref Trefaldwyn ym mis Ionawr 1624 ac eisteddodd yn senedd gyntaf Siarl I yn 1625; daliodd swydd yn rheithoriaeth Llandinam hyd ei farw; prebendari Leighton Ecclesia o 1626, pan oedd ei fryd ar yr offeiriadaeth; priododd Jane Danvers yn 1629 a dod yn rheithor Fuggleston a Bemerton yn Wiltshire y flwyddyn wedyn; bu farw a’i gladdu yn Bemerton ar 3 Mawrth 1633; ei brif weithiau yw The Temple (1633) ac A Priest to the Temple (1652); fe’i cerid am ei dduwioldeb a’i ymroddiad i’w alwedigaeth, ac mae ei gerddi’n uchel eu bri am y didwylledd y datgelant ei frwydrau ysbrydol.
Ganed George ar 3 Ebrill 1593, yn bumed mab Richard Herbert a’i wraig Magdalen, o deulu mawr Cymreig Herbertiaid Trefaldwyn, o’r un cyff ag Ieirll Penfro. Bu farw ei dad pan oedd George yn dair oed, a magodd ei fam, cyfaill i feirdd ac arlunwyr, ei deg o blant a gofalu eu bod yn cael addysg dda. Y bardd John Donne oedd tad bedydd George, a daeth ei frawd hynaf Edward yn ysgolhaig, yr Arglwydd Herbert o Chirbury.FfynonellauGeorge Herbert ↗Wikipedia (Saesneg)Bardd, areithiwr ac offeiriad (3 Ebrill 1593 – 1 Mawrth 1633), un o delynegwyr defosiynol pennaf Prydain; ganed yn Nhrefaldwyn, Cymru, yn fab i Richard Herbert a Magdalen Newport, un o ddeg o blant; John Donne, cyfaill i’w fam, oedd ei dad bedydd; daeth ei frawd hynaf Edward yn Farwn Herbert o Chirbury; Areithiwr Cyhoeddus Caergrawnt o 1620 hyd 1627, denodd sylw’r Brenin Iago I; aelod seneddol Trefaldwyn yn 1624; casglodd arian, a rhoi o’i eiddo’i hun, i adfer yr eglwys esgeulus yn Leighton Bromswold; priododd Jane Danvers yn Edington ar 5 Mawrth 1629; rheithor Fugglestone a Bemerton ger Caersallog, lle ailadeiladodd yr eglwys a’r rheithordy o’i boced ei hun; nodedig am ei ofal di-ball am ei blwyfolion, gan ddwyn y sacramentau iddynt pan oeddent yn wael a bwyd a dillad pan oeddent mewn angen; rhoddodd ef a Jane gartref i dair nith amddifad; ddwywaith yr wythnos âi i Gaersallog i wasanaethau’r eglwys gadeiriol ac aros i wneud cerddoriaeth gyda’i cherddorion; anfonodd ei gerddi at ei gyfaill Nicholas Ferrar i’w cyhoeddi os gallent fod o les i ‘any dejected poor soul’; aeth The Temple drwy wyth argraffiad erbyn 1690; yn The Altar gosodir y llinellau ar lun allor, ac yn The Windows mae pregethwr yn wydr y tywynna goleuni Duw drwyddo; ysgrifennodd Richard Baxter ‘Heart-work and heaven-work make up his books’; galwodd Henry Vaughan ef yn ‘a most glorious saint and seer’; ysgrifennodd A Priest to the Temple, neu The Country Parson, llawlyfr sy’n ddylanwadol hyd heddiw.Herbert, George (1593 – 1633), cleric and poet ↗Herbert Gladstone Wright, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruPumed mab Richard a Magdalen Herbert o Herbertiaid Trefaldwyn; bu farw ei dad yn 1596 a’i fagu gan ei fam; Ysgol Westminster o 1605 a Choleg y Drindod, Caergrawnt, o 1609; ar Ddydd Calan 1610 anfonodd ddwy soned at ei fam yn datgan y rhoddai ei hun i farddoniaeth gysegredig; roedd ei iechyd eisoes yn wael a brwydrodd yn erbyn y gwendid hwnnw ar hyd ei oes; graddiodd 1612, Cymrawd 1614, gradd meistr 1616, Darlithydd mewn Rhethreg 1618 ac Areithiwr Cyhoeddus yn 1620; fe’i hetholwyd yn aelod seneddol bwrdeistref Trefaldwyn ym mis Ionawr 1624 ac eisteddodd yn senedd gyntaf Siarl I yn 1625; daliodd swydd yn rheithoriaeth Llandinam hyd ei farw; prebendari Leighton Ecclesia o 1626, pan oedd ei fryd ar yr offeiriadaeth; priododd Jane Danvers yn 1629 a dod yn rheithor Fuggleston a Bemerton yn Wiltshire y flwyddyn wedyn; bu farw a’i gladdu yn Bemerton ar 3 Mawrth 1633; ei brif weithiau yw The Temple (1633) ac A Priest to the Temple (1652); fe’i cerid am ei dduwioldeb a’i ymroddiad i’w alwedigaeth, ac mae ei gerddi’n uchel eu bri am y didwylledd y datgelant ei frwydrau ysbrydol.
O Ysgol Westminster aeth yn 1609 i Goleg y Drindod, Caergrawnt. Ar Ddydd Calan y flwyddyn wedyn anfonodd ddwy soned at ei fam, yn datgan y rhoddai ei ddawn i farddoniaeth gysegredig. Daeth yn Gymrawd o’i goleg ac, yn 1620, yn Areithiwr Cyhoeddus y Brifysgol, llais Caergrawnt gerbron y brenin, a sylwodd y Brenin Iago I arno.FfynonellauHerbert, George (1593 – 1633), cleric and poet ↗Herbert Gladstone Wright, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruPumed mab Richard a Magdalen Herbert o Herbertiaid Trefaldwyn; bu farw ei dad yn 1596 a’i fagu gan ei fam; Ysgol Westminster o 1605 a Choleg y Drindod, Caergrawnt, o 1609; ar Ddydd Calan 1610 anfonodd ddwy soned at ei fam yn datgan y rhoddai ei hun i farddoniaeth gysegredig; roedd ei iechyd eisoes yn wael a brwydrodd yn erbyn y gwendid hwnnw ar hyd ei oes; graddiodd 1612, Cymrawd 1614, gradd meistr 1616, Darlithydd mewn Rhethreg 1618 ac Areithiwr Cyhoeddus yn 1620; fe’i hetholwyd yn aelod seneddol bwrdeistref Trefaldwyn ym mis Ionawr 1624 ac eisteddodd yn senedd gyntaf Siarl I yn 1625; daliodd swydd yn rheithoriaeth Llandinam hyd ei farw; prebendari Leighton Ecclesia o 1626, pan oedd ei fryd ar yr offeiriadaeth; priododd Jane Danvers yn 1629 a dod yn rheithor Fuggleston a Bemerton yn Wiltshire y flwyddyn wedyn; bu farw a’i gladdu yn Bemerton ar 3 Mawrth 1633; ei brif weithiau yw The Temple (1633) ac A Priest to the Temple (1652); fe’i cerid am ei dduwioldeb a’i ymroddiad i’w alwedigaeth, ac mae ei gerddi’n uchel eu bri am y didwylledd y datgelant ei frwydrau ysbrydol.George Herbert ↗Wikipedia (Saesneg)Bardd, areithiwr ac offeiriad (3 Ebrill 1593 – 1 Mawrth 1633), un o delynegwyr defosiynol pennaf Prydain; ganed yn Nhrefaldwyn, Cymru, yn fab i Richard Herbert a Magdalen Newport, un o ddeg o blant; John Donne, cyfaill i’w fam, oedd ei dad bedydd; daeth ei frawd hynaf Edward yn Farwn Herbert o Chirbury; Areithiwr Cyhoeddus Caergrawnt o 1620 hyd 1627, denodd sylw’r Brenin Iago I; aelod seneddol Trefaldwyn yn 1624; casglodd arian, a rhoi o’i eiddo’i hun, i adfer yr eglwys esgeulus yn Leighton Bromswold; priododd Jane Danvers yn Edington ar 5 Mawrth 1629; rheithor Fugglestone a Bemerton ger Caersallog, lle ailadeiladodd yr eglwys a’r rheithordy o’i boced ei hun; nodedig am ei ofal di-ball am ei blwyfolion, gan ddwyn y sacramentau iddynt pan oeddent yn wael a bwyd a dillad pan oeddent mewn angen; rhoddodd ef a Jane gartref i dair nith amddifad; ddwywaith yr wythnos âi i Gaersallog i wasanaethau’r eglwys gadeiriol ac aros i wneud cerddoriaeth gyda’i cherddorion; anfonodd ei gerddi at ei gyfaill Nicholas Ferrar i’w cyhoeddi os gallent fod o les i ‘any dejected poor soul’; aeth The Temple drwy wyth argraffiad erbyn 1690; yn The Altar gosodir y llinellau ar lun allor, ac yn The Windows mae pregethwr yn wydr y tywynna goleuni Duw drwyddo; ysgrifennodd Richard Baxter ‘Heart-work and heaven-work make up his books’; galwodd Henry Vaughan ef yn ‘a most glorious saint and seer’; ysgrifennodd A Priest to the Temple, neu The Country Parson, llawlyfr sy’n ddylanwadol hyd heddiw.
Ym mis Ionawr 1624 etholwyd Herbert yn aelod seneddol Trefaldwyn, ac eisteddodd eto yn senedd gyntaf Siarl I. Daliai hefyd swydd yn rheithoriaeth Llandinam yn Sir Drefaldwyn, a’i chadw hyd ei farw. Roedd gyrfa fawr yn y llys fel petai’n ei aros, ond roedd ei galon wedi troi at yr Eglwys.FfynonellauHerbert, George (1593 – 1633), cleric and poet ↗Herbert Gladstone Wright, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruPumed mab Richard a Magdalen Herbert o Herbertiaid Trefaldwyn; bu farw ei dad yn 1596 a’i fagu gan ei fam; Ysgol Westminster o 1605 a Choleg y Drindod, Caergrawnt, o 1609; ar Ddydd Calan 1610 anfonodd ddwy soned at ei fam yn datgan y rhoddai ei hun i farddoniaeth gysegredig; roedd ei iechyd eisoes yn wael a brwydrodd yn erbyn y gwendid hwnnw ar hyd ei oes; graddiodd 1612, Cymrawd 1614, gradd meistr 1616, Darlithydd mewn Rhethreg 1618 ac Areithiwr Cyhoeddus yn 1620; fe’i hetholwyd yn aelod seneddol bwrdeistref Trefaldwyn ym mis Ionawr 1624 ac eisteddodd yn senedd gyntaf Siarl I yn 1625; daliodd swydd yn rheithoriaeth Llandinam hyd ei farw; prebendari Leighton Ecclesia o 1626, pan oedd ei fryd ar yr offeiriadaeth; priododd Jane Danvers yn 1629 a dod yn rheithor Fuggleston a Bemerton yn Wiltshire y flwyddyn wedyn; bu farw a’i gladdu yn Bemerton ar 3 Mawrth 1633; ei brif weithiau yw The Temple (1633) ac A Priest to the Temple (1652); fe’i cerid am ei dduwioldeb a’i ymroddiad i’w alwedigaeth, ac mae ei gerddi’n uchel eu bri am y didwylledd y datgelant ei frwydrau ysbrydol.George Herbert ↗Wikipedia (Saesneg)Bardd, areithiwr ac offeiriad (3 Ebrill 1593 – 1 Mawrth 1633), un o delynegwyr defosiynol pennaf Prydain; ganed yn Nhrefaldwyn, Cymru, yn fab i Richard Herbert a Magdalen Newport, un o ddeg o blant; John Donne, cyfaill i’w fam, oedd ei dad bedydd; daeth ei frawd hynaf Edward yn Farwn Herbert o Chirbury; Areithiwr Cyhoeddus Caergrawnt o 1620 hyd 1627, denodd sylw’r Brenin Iago I; aelod seneddol Trefaldwyn yn 1624; casglodd arian, a rhoi o’i eiddo’i hun, i adfer yr eglwys esgeulus yn Leighton Bromswold; priododd Jane Danvers yn Edington ar 5 Mawrth 1629; rheithor Fugglestone a Bemerton ger Caersallog, lle ailadeiladodd yr eglwys a’r rheithordy o’i boced ei hun; nodedig am ei ofal di-ball am ei blwyfolion, gan ddwyn y sacramentau iddynt pan oeddent yn wael a bwyd a dillad pan oeddent mewn angen; rhoddodd ef a Jane gartref i dair nith amddifad; ddwywaith yr wythnos âi i Gaersallog i wasanaethau’r eglwys gadeiriol ac aros i wneud cerddoriaeth gyda’i cherddorion; anfonodd ei gerddi at ei gyfaill Nicholas Ferrar i’w cyhoeddi os gallent fod o les i ‘any dejected poor soul’; aeth The Temple drwy wyth argraffiad erbyn 1690; yn The Altar gosodir y llinellau ar lun allor, ac yn The Windows mae pregethwr yn wydr y tywynna goleuni Duw drwyddo; ysgrifennodd Richard Baxter ‘Heart-work and heaven-work make up his books’; galwodd Henry Vaughan ef yn ‘a most glorious saint and seer’; ysgrifennodd A Priest to the Temple, neu The Country Parson, llawlyfr sy’n ddylanwadol hyd heddiw.
Yn 1629 priododd Jane Danvers, a’r flwyddyn wedyn daeth yn rheithor Fugglestone a Bemerton, ger Caersallog. Ailadeiladodd yr eglwys a’r rheithordy â’i arian ei hun, dygodd y sacramentau i’r cleifion, a rhoi bwyd a dillad i’r rhai mewn angen. Rhoddodd ef a Jane gartref i dair nith amddifad, a ddwywaith yr wythnos âi i Gaersallog i wasanaethau’r eglwys gadeiriol ac aros i wneud cerddoriaeth gyda’i cherddorion. Gosododd ei lyfr bach The Country Parson yr hyn y dylai offeiriad da fod, ac fe’i darllenir hyd heddiw.FfynonellauGeorge Herbert ↗Wikipedia (Saesneg)Bardd, areithiwr ac offeiriad (3 Ebrill 1593 – 1 Mawrth 1633), un o delynegwyr defosiynol pennaf Prydain; ganed yn Nhrefaldwyn, Cymru, yn fab i Richard Herbert a Magdalen Newport, un o ddeg o blant; John Donne, cyfaill i’w fam, oedd ei dad bedydd; daeth ei frawd hynaf Edward yn Farwn Herbert o Chirbury; Areithiwr Cyhoeddus Caergrawnt o 1620 hyd 1627, denodd sylw’r Brenin Iago I; aelod seneddol Trefaldwyn yn 1624; casglodd arian, a rhoi o’i eiddo’i hun, i adfer yr eglwys esgeulus yn Leighton Bromswold; priododd Jane Danvers yn Edington ar 5 Mawrth 1629; rheithor Fugglestone a Bemerton ger Caersallog, lle ailadeiladodd yr eglwys a’r rheithordy o’i boced ei hun; nodedig am ei ofal di-ball am ei blwyfolion, gan ddwyn y sacramentau iddynt pan oeddent yn wael a bwyd a dillad pan oeddent mewn angen; rhoddodd ef a Jane gartref i dair nith amddifad; ddwywaith yr wythnos âi i Gaersallog i wasanaethau’r eglwys gadeiriol ac aros i wneud cerddoriaeth gyda’i cherddorion; anfonodd ei gerddi at ei gyfaill Nicholas Ferrar i’w cyhoeddi os gallent fod o les i ‘any dejected poor soul’; aeth The Temple drwy wyth argraffiad erbyn 1690; yn The Altar gosodir y llinellau ar lun allor, ac yn The Windows mae pregethwr yn wydr y tywynna goleuni Duw drwyddo; ysgrifennodd Richard Baxter ‘Heart-work and heaven-work make up his books’; galwodd Henry Vaughan ef yn ‘a most glorious saint and seer’; ysgrifennodd A Priest to the Temple, neu The Country Parson, llawlyfr sy’n ddylanwadol hyd heddiw.Herbert, George (1593 – 1633), cleric and poet ↗Herbert Gladstone Wright, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruPumed mab Richard a Magdalen Herbert o Herbertiaid Trefaldwyn; bu farw ei dad yn 1596 a’i fagu gan ei fam; Ysgol Westminster o 1605 a Choleg y Drindod, Caergrawnt, o 1609; ar Ddydd Calan 1610 anfonodd ddwy soned at ei fam yn datgan y rhoddai ei hun i farddoniaeth gysegredig; roedd ei iechyd eisoes yn wael a brwydrodd yn erbyn y gwendid hwnnw ar hyd ei oes; graddiodd 1612, Cymrawd 1614, gradd meistr 1616, Darlithydd mewn Rhethreg 1618 ac Areithiwr Cyhoeddus yn 1620; fe’i hetholwyd yn aelod seneddol bwrdeistref Trefaldwyn ym mis Ionawr 1624 ac eisteddodd yn senedd gyntaf Siarl I yn 1625; daliodd swydd yn rheithoriaeth Llandinam hyd ei farw; prebendari Leighton Ecclesia o 1626, pan oedd ei fryd ar yr offeiriadaeth; priododd Jane Danvers yn 1629 a dod yn rheithor Fuggleston a Bemerton yn Wiltshire y flwyddyn wedyn; bu farw a’i gladdu yn Bemerton ar 3 Mawrth 1633; ei brif weithiau yw The Temple (1633) ac A Priest to the Temple (1652); fe’i cerid am ei dduwioldeb a’i ymroddiad i’w alwedigaeth, ac mae ei gerddi’n uchel eu bri am y didwylledd y datgelant ei frwydrau ysbrydol.
Bu farw Herbert yn Bemerton ar 1 Mawrth 1633, cyn cyrraedd ei ddeugain. Cyn marw anfonodd ei gerddi at ei gyfaill Nicholas Ferrar, i’w cyhoeddi pe gallent helpu ‘any dejected poor soul’. Daeth The Temple allan yr un flwyddyn ac aeth drwy wyth argraffiad erbyn 1690. Yn ‘The Altar’ saif y llinellau ar y dudalen ar lun allor, ac yn ‘The Windows’ mae’r pregethwr yn ffenestr wydr y tywynna goleuni Duw drwyddi.FfynonellauGeorge Herbert ↗Wikipedia (Saesneg)Bardd, areithiwr ac offeiriad (3 Ebrill 1593 – 1 Mawrth 1633), un o delynegwyr defosiynol pennaf Prydain; ganed yn Nhrefaldwyn, Cymru, yn fab i Richard Herbert a Magdalen Newport, un o ddeg o blant; John Donne, cyfaill i’w fam, oedd ei dad bedydd; daeth ei frawd hynaf Edward yn Farwn Herbert o Chirbury; Areithiwr Cyhoeddus Caergrawnt o 1620 hyd 1627, denodd sylw’r Brenin Iago I; aelod seneddol Trefaldwyn yn 1624; casglodd arian, a rhoi o’i eiddo’i hun, i adfer yr eglwys esgeulus yn Leighton Bromswold; priododd Jane Danvers yn Edington ar 5 Mawrth 1629; rheithor Fugglestone a Bemerton ger Caersallog, lle ailadeiladodd yr eglwys a’r rheithordy o’i boced ei hun; nodedig am ei ofal di-ball am ei blwyfolion, gan ddwyn y sacramentau iddynt pan oeddent yn wael a bwyd a dillad pan oeddent mewn angen; rhoddodd ef a Jane gartref i dair nith amddifad; ddwywaith yr wythnos âi i Gaersallog i wasanaethau’r eglwys gadeiriol ac aros i wneud cerddoriaeth gyda’i cherddorion; anfonodd ei gerddi at ei gyfaill Nicholas Ferrar i’w cyhoeddi os gallent fod o les i ‘any dejected poor soul’; aeth The Temple drwy wyth argraffiad erbyn 1690; yn The Altar gosodir y llinellau ar lun allor, ac yn The Windows mae pregethwr yn wydr y tywynna goleuni Duw drwyddo; ysgrifennodd Richard Baxter ‘Heart-work and heaven-work make up his books’; galwodd Henry Vaughan ef yn ‘a most glorious saint and seer’; ysgrifennodd A Priest to the Temple, neu The Country Parson, llawlyfr sy’n ddylanwadol hyd heddiw.Herbert, George (1593 – 1633), cleric and poet ↗Herbert Gladstone Wright, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruPumed mab Richard a Magdalen Herbert o Herbertiaid Trefaldwyn; bu farw ei dad yn 1596 a’i fagu gan ei fam; Ysgol Westminster o 1605 a Choleg y Drindod, Caergrawnt, o 1609; ar Ddydd Calan 1610 anfonodd ddwy soned at ei fam yn datgan y rhoddai ei hun i farddoniaeth gysegredig; roedd ei iechyd eisoes yn wael a brwydrodd yn erbyn y gwendid hwnnw ar hyd ei oes; graddiodd 1612, Cymrawd 1614, gradd meistr 1616, Darlithydd mewn Rhethreg 1618 ac Areithiwr Cyhoeddus yn 1620; fe’i hetholwyd yn aelod seneddol bwrdeistref Trefaldwyn ym mis Ionawr 1624 ac eisteddodd yn senedd gyntaf Siarl I yn 1625; daliodd swydd yn rheithoriaeth Llandinam hyd ei farw; prebendari Leighton Ecclesia o 1626, pan oedd ei fryd ar yr offeiriadaeth; priododd Jane Danvers yn 1629 a dod yn rheithor Fuggleston a Bemerton yn Wiltshire y flwyddyn wedyn; bu farw a’i gladdu yn Bemerton ar 3 Mawrth 1633; ei brif weithiau yw The Temple (1633) ac A Priest to the Temple (1652); fe’i cerid am ei dduwioldeb a’i ymroddiad i’w alwedigaeth, ac mae ei gerddi’n uchel eu bri am y didwylledd y datgelant ei frwydrau ysbrydol.
Heart-work and heaven-work make up his books.
Richard Baxter, am George Herbert
Galwodd y bardd Cymreig Henry Vaughan ef yn ‘a most glorious saint and seer’, a throdd at ganu cysegredig drwy ei ddarllen.FfynonellauGeorge Herbert ↗Wikipedia (Saesneg)Bardd, areithiwr ac offeiriad (3 Ebrill 1593 – 1 Mawrth 1633), un o delynegwyr defosiynol pennaf Prydain; ganed yn Nhrefaldwyn, Cymru, yn fab i Richard Herbert a Magdalen Newport, un o ddeg o blant; John Donne, cyfaill i’w fam, oedd ei dad bedydd; daeth ei frawd hynaf Edward yn Farwn Herbert o Chirbury; Areithiwr Cyhoeddus Caergrawnt o 1620 hyd 1627, denodd sylw’r Brenin Iago I; aelod seneddol Trefaldwyn yn 1624; casglodd arian, a rhoi o’i eiddo’i hun, i adfer yr eglwys esgeulus yn Leighton Bromswold; priododd Jane Danvers yn Edington ar 5 Mawrth 1629; rheithor Fugglestone a Bemerton ger Caersallog, lle ailadeiladodd yr eglwys a’r rheithordy o’i boced ei hun; nodedig am ei ofal di-ball am ei blwyfolion, gan ddwyn y sacramentau iddynt pan oeddent yn wael a bwyd a dillad pan oeddent mewn angen; rhoddodd ef a Jane gartref i dair nith amddifad; ddwywaith yr wythnos âi i Gaersallog i wasanaethau’r eglwys gadeiriol ac aros i wneud cerddoriaeth gyda’i cherddorion; anfonodd ei gerddi at ei gyfaill Nicholas Ferrar i’w cyhoeddi os gallent fod o les i ‘any dejected poor soul’; aeth The Temple drwy wyth argraffiad erbyn 1690; yn The Altar gosodir y llinellau ar lun allor, ac yn The Windows mae pregethwr yn wydr y tywynna goleuni Duw drwyddo; ysgrifennodd Richard Baxter ‘Heart-work and heaven-work make up his books’; galwodd Henry Vaughan ef yn ‘a most glorious saint and seer’; ysgrifennodd A Priest to the Temple, neu The Country Parson, llawlyfr sy’n ddylanwadol hyd heddiw.Henry Vaughan ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Henry Vaughan (1621–1695) yn Newton ar Wysg ym mhlwyf Llansantffraed, Brycheiniog, gefell i’r athronydd Thomas Vaughan; galwodd ei hun yn “Silurist” ar ôl y Silwriaid, hen bobl de-ddwyrain Cymru, o gariad at y mynyddoedd a dyffryn Wysg; meddyg; daeth rhan gyntaf Silex Scintillans allan yn 1650 a’r ail yn 1655; mae ei gerdd The World yn dechrau “I saw Eternity the other night”; arweiniodd cerddi George Herbert ef i roi’r gorau i “idle verse”; ysgrifennodd Thomas nad oedd Saesneg yn iaith y ganed yr awdur iddi; bu farw ar 23 Ebrill 1695 ac mae’n gorwedd ym mynwent Llansantffraed.
Swyddog tollau ym Mryste o dras Gymreig a helpodd i dalu am fordaith John Cabot i Ogledd America yn 1497. Mae damcaniaeth a gynigiwyd gyntaf yn 1908 yn dal mai ar ei ôl ef yr enwyd America.