Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif

born 1958

Neville Southall

Cyn-ddyn bins o Landudno a fu’n gôl-geidwad i Everton yn eu blynyddoedd gorau, a enwyd yn Bêl-droediwr y Flwyddyn yn 1985, ac a enillodd 92 o gapiau dros Gymru.

Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 3 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
born 1958 (wedi’i gofnodi) Y gôl-geidwad mawr Cymru’r Ugeinfed Ganrif Chwaraeon
Neville Southall
Neville Southall · Llun: Wikimedia Commons · Toffee TV, CC BY 3.0

Chwaraeodd Neville Southall o Landudno, y cyn-ddyn bins a ddaeth yn un o gôl-geidwaid gorau ei genhedlaeth, 92 o weithiau dros Gymru a record clwb o 750 gêm i Everton. Yn 1985 enwodd y gohebwyr pêl-droed ef yn Bêl-droediwr y Flwyddyn.

Ganed16 Medi 1958, Llandudno
Capiau92 i Gymru, 1982–1998
Everton750 gêm, record y clwb; pencampwyr y Gynghrair 1985 a 1987; Cwpan Enillwyr Cwpanau Ewrop 1985
AnrhydeddauPêl-droediwr y Flwyddyn yr FWA 1985; MBE 1996

Llandudno#

Fe’i ganed a’i fagu yn Llandudno, yr ail o dri mab Fred a Rose Southall. Cadwodd y gôl i’w ysgol ac i Llandudno Swifts, ochr yn ochr â Joey Jones, ac yn bedair ar ddeg, ar daith i’r Almaen, cynigiwyd lle iddo yn nhîm ieuenctid Fortuna Düsseldorf.

Ni ddisgwyliai erioed ennill bywoliaeth o bêl-droed. Gweithiodd yn ddyn bins, yn weinydd ac yn gariwr briciau tra’n cadw gôl i Dref Llandudno, Dinas Bangor a Chonwy, ac yn Winsford United bu’n Chwaraewr y Flwyddyn yn 1980.

Everton#

Wedi cyfnod yn Bury, lle bu’n Chwaraewr y Flwyddyn, prynodd Everton ef yn 1981 am £150,000. Gyda hwy enillodd y Gynghrair yn 1985 a 1987, Cwpan yr FA yn 1984 a 1995, ac yn 1985 Gwpan Enillwyr Cwpanau Ewrop, teitl Ewropeaidd cyntaf yn hanes y clwb. Yn yr wyth gêm ar y ffordd i’r rownd derfynol ildiodd un gôl yn unig.

Y flwyddyn honno fe’i henwyd yn Bêl-droediwr y Flwyddyn y Gohebwyr Pêl-droed, y chwaraewr Everton cyntaf, yr ail Gymro a’r pedwerydd gôl-geidwad erioed i’w hennill, ac fe’i henwebwyd ddwywaith am y Ballon d’Or.

Chwaraeodd 578 gêm gynghrair a 750 i gyd i Everton, record y clwb, a thros ei yrfa gyfan fwy na 1,050 o gemau.

Cymru#

O 1982 hyd 1998 cadwodd y gôl dros Gymru 92 o weithiau.

Ymhlith goreuon y byd#

Bedair gwaith yn olynol roedd yn Nhîm y Flwyddyn y chwaraewyr proffesiynol, bedair gwaith fe’i rhestrwyd ymhlith deg gôl-geidwad gorau’r byd, ac enwodd cylchgrawn World Soccer ef yn un o 100 chwaraewr gorau’r ugeinfed ganrif. Fe’i gwnaed yn MBE yn 1996.

Ers rhoi’r gorau i chwarae mae wedi hyfforddi timau ieuenctid cenedlaethol Cymru a gweithio llawer gyda phlant difreintiedig.

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Casglwch y set

Mae darllen y dudalen hon yn casglu ei cherdyn. Casglwch bob cerdyn yn y set. Eich holl gardiau →

Hefyd yn yr oes hon

1861–1947

Syr John Edward Lloyd

Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)

Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.

Syr John Edward Lloyd
1862–1952

Billy Hughes

Prif Weinidog Cymraeg Awstralia (wedi’i gofnodi)

Fe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.

Billy Hughes
1863–1945

David Lloyd George

Prif Weinidog (wedi’i gofnodi)

Prif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.

David Lloyd George
1864–1929

Syr John Morris-Jones

A osododd reolau’r Gymraeg a’r gynghanedd (wedi’i gofnodi)

Athro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.

Syr John Morris-Jones

Ysgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf