Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif

born 1961

Ian Rush

Ymosodwr o’r Fflint a sgoriodd 346 o goliau i Lerpwl, record y clwb, ac a fu’n brif sgoriwr Cymru am dros ugain mlynedd.

Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 4 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
born 1961 (wedi’i gofnodi) Peiriant goliau Cymru’r Ugeinfed Ganrif Chwaraeon
Ian Rush gyda thîm Cymru, 1988
Ian Rush gyda thîm Cymru, 1988 · Llun: Wikimedia Commons · Rob Croes for Anefo, CC BY 4.0

Ian Rush o Lanelwy yw sgoriwr mwyaf Lerpwl, gyda 346 gôl, a hyd 2018 ef oedd prif sgoriwr Cymru erioed. Fe’i hystyrir yn un o’r ymosodwyr gorau erioed ac yn un o’r chwaraewyr gorau a gynhyrchodd Cymru erioed.

Ganed20 Hydref 1961, Llanelwy
Cymru73 gêm, 28 gôl, 1980–1996
Lerpwl346 gôl, record y clwb; pum teitl cynghrair, tri Chwpan FA, pum Cwpan y Gynghrair, dau Gwpan Ewrop
GwobrauEsgid Aur Ewrop, Chwaraewr y Flwyddyn y PFA a Phêl-droediwr y Flwyddyn, i gyd 1984

Caer#

Ganed Ian James Rush yn Llanelwy a gwnaeth ei enw gyda Chaer, gan sgorio yn eu buddugoliaeth yng Nghwpan FA yn Newcastle ym mis Ionawr 1980. Y mis Ebrill hwnnw talodd Lerpwl £300,000 amdano, record am arddegwr, ac ym mis Mai enillodd ei gap cyntaf dros Gymru.

Lerpwl#

Yn 1981–82 ef oedd prif sgoriwr y clwb gyda 30 gôl wrth i Lerpwl ennill y Gynghrair. Ym mis Tachwedd 1982 sgoriodd bedair yn erbyn Everton ar Barc Goodison, y mwyaf gan unrhyw chwaraewr mewn gêm ddarbi Glannau Mersi ers y rhyfel.

Yn 1983–84 sgoriodd 47 gôl mewn 65 gêm, mwy nag unrhyw chwaraewr gydag unrhyw glwb proffesiynol y tymor hwnnw, wrth i Lerpwl ennill y Gynghrair, Cwpan y Gynghrair a Chwpan Ewrop; yn y rownd derfynol yn erbyn Roma sgoriodd yn y ciciau o’r smotyn. Y flwyddyn honno enillodd Esgid Aur Ewrop a’i enwi’n Chwaraewr y Flwyddyn gan y chwaraewyr a’r gohebwyr pêl-droed fel ei gilydd.

Yn rownd derfynol Cwpan FA 1986 sgoriodd ddwywaith wrth i Lerpwl guro Everton 3–1 i ennill dwbl y Gynghrair a’r Cwpan am y tro cyntaf yn hanes y clwb. Mae’n dal y recordiau am y mwyaf o goliau yng Nghwpan y Gynghrair ac mewn rowndiau terfynol Cwpan yr FA.

I gyd enillodd bum teitl cynghrair, tri Chwpan FA, pum Cwpan y Gynghrair a dau Gwpan Ewrop gyda Lerpwl, ac mewn pôl swyddogol o gefnogwyr y clwb fe’i pleidleisiwyd yn drydydd o’i holl chwaraewyr.

Cymru#

Chwaraeodd 73 o weithiau dros Gymru rhwng 1980 a 1996 a sgorio 28 gôl, record genedlaethol a safodd hyd 2018. Bu’n Bersonoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn BBC Cymru yn 1984.

Wedi chwarae#

Wedi iddo roi’r gorau i chwarae yn 2000 daeth yn sylwebydd ar y teledu ac yn ddiweddarach yn Gyfarwyddwr Perfformiad Elît i Ymddiriedolaeth Pêl-droed Cymru. Yn 2019 enwyd stadiwm pêl-droed yn Lahore, Pacistan, yn Stadiwm Ian Rush er anrhydedd iddo.

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Casglwch y set

Mae darllen y dudalen hon yn casglu ei cherdyn. Casglwch bob cerdyn yn y set. Eich holl gardiau →

Hefyd yn yr oes hon

1861–1947

Syr John Edward Lloyd

Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)

Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.

Syr John Edward Lloyd
1862–1952

Billy Hughes

Prif Weinidog Cymraeg Awstralia (wedi’i gofnodi)

Fe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.

Billy Hughes
1863–1945

David Lloyd George

Prif Weinidog (wedi’i gofnodi)

Prif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.

David Lloyd George
1864–1929

Syr John Morris-Jones

A osododd reolau’r Gymraeg a’r gynghanedd (wedi’i gofnodi)

Athro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.

Syr John Morris-Jones

Ysgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf