Edward Lhuyd
Naturiaethwr ac ieithydd (wedi’i gofnodi)Ceidwad Amgueddfa’r Ashmolean yn Rhydychen, a deithiodd Gymru, Cernyw, Llydaw, Iwerddon a’r Alban a dangos bod eu hieithoedd yn perthyn.
Edward Lhuyd
1741–1814
Y crwynwr yn Llundain o Lanfihangel Glyn Myfyr a sefydlodd Gymdeithas y Gwyneddigion ac a dalodd am argraffu Dafydd ap Gwilym a’r Myvyrian Archaiology.
Llun: Y Bala o’r awyr, a Llyn Tegid yn ymestyn y tu ôl i’r dref · Llywelyn2000, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Ystyr yr enw
Owain Myfyr: Owain o Fyfyr, o Lanfihangel Glyn Myfyr, lle y’i ganed
Owain Myfyr
Crwynwr yn Llundain o Lanfihangel Glyn Myfyr oedd Owen Jones, Owain Myfyr, a wariodd ei ffortiwn ar drysorau llenyddiaeth Gymraeg. Sefydlodd Gymdeithas y Gwyneddigion, a esgorodd ar yr eisteddfod fel yr adwaenwn hi, a thalodd am y Myvyrian Archaiology of Wales, trysorfa brintiedig fawr hen farddoniaeth a rhyddiaith Cymru. Mae ymhlith prif gymwynaswyr ysgolheictod Cymraeg erioed.FfynonellauJones, Owen (Owain Myfyr; 1741 – 1814), a skinner in London and one of the most prominent figures in the literary life of Wales ↗Griffith John Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 3 Medi 1741 yn Llanfihangel Glyn Myfyr, Sir Ddinbych; yn ddyn ifanc aeth i Lundain yn brentis i grwynwr, gan weithio i Kidney a Nutt yn Ducksfoot Lane, a thua deugain oed cymerodd y busnes drosodd; o tua 1782 ei gyfeiriad oedd 148 Upper Thames Street; daeth yn gyfoethog, heb esgeuluso’i fusnes er cymaint o amser a roddai i fywyd llenyddol Cymru; yn Llundain daeth i gysylltiad â Richard Morris a Chymry eraill, a ddeffrôdd ei ddiddordeb yn llenyddiaeth Cymru; ar y dechrau galwai ei hun yn Owain ap Huw; gyda’i gyfaill Robin Ddu o Fôn roedd yn copïo gwaith Dafydd ap Gwilym o lawysgrifau’r Morrisiaid yn 1768; is-ysgrifennydd y Cymmrodorion yn 1778; sefydlodd ef a Robin Ddu Gymdeithas y Gwyneddigion, a’i chyfarfod cyntaf yn Rhagfyr 1770, ac Owain Myfyr oedd ei llywydd yn 1771 a llawer gwaith wedyn, ac yn ysgrifennydd a thrysorydd hefyd; wedi 1787 daeth y Gwyneddigion yn brif noddwr dysg Gymraeg, ac Owain Myfyr oedd ei grym arweiniol am dros ugain mlynedd; cyfarfyddent yn nhafarn y Bull’s Head, y ‘Crindy’; yn 1789 dechreuodd y Gymdeithas gynnig gwobrau am awdlau, dechrau’r eisteddfod fel yr adwaenwn hi; yn 1789 cyhoeddwyd gwaith Dafydd ap Gwilym ac Owain Myfyr yn un o’r golygyddion; yn 1801 daeth dwy gyfrol fawr The Myvyrian Archaiology of Wales, gyda gwaith y Cynfeirdd, y Gogynfeirdd a’r Brutiau, a thrydedd yn 1807; talodd gopïwyr i gopïo gwaith y cywyddwyr a chynllunio argraffiadau o glasuron yr unfed a’r ail ganrif ar bymtheg; ni fyddai gwaith 1789–1807 wedi bod yn bosibl heb ei haelioni; gwariodd filoedd o bunnau a rhoi cymorth ariannol i bob math o fudiadau ac i feirdd a llenorion Cymru; rhaid ei restru ymhlith prif gymwynaswyr ysgolheictod Cymraeg; mae ei lawysgrifau yn yr Amgueddfa Brydeinig; priododd wedi troi trigain a bu iddo chwech o blant; bu farw ar 26 Medi 1814 a’i gladdu ym mynwent Allhallows; ei fab oedd Owen Jones (1809–74).Owen Jones (Owain Myfyr) ↗Wicipedia CymraegHynafiaethydd o Gymru (3 Medi 1741 – 26 Medi 1814), enw barddol Owain ap Huw ac yn ddiweddarach Owain Myfyr; er nad yn llenor ei hun, roedd yn un o ffigyrau amlycaf bywyd llenyddol Cymru ddiwedd y ddeunawfed ganrif, a threuliodd ran helaeth o’i oes yn noddi llenyddiaeth Gymraeg; ganed yn Llanfihangel Glyn Myfyr, Sir Ddinbych, ac aeth i Lundain yn ifanc yn brentis crwynwr, roedd yn berchen y busnes erbyn deugain a daeth yn gyfoethog; drwy Richard Morris a Chymry eraill yn Llundain daeth i ymddiddori yn llenyddiaeth Gymraeg; ymunodd â’r Cymmrodorion a bu ganddo ran amlwg yn sefydlu Cymdeithas y Gwyneddigion yn 1770, a bu’n llywydd arni sawl gwaith; yn 1789 roedd yn un o olygyddion cyfrol o waith Dafydd ap Gwilym; yn 1801 cyhoeddwyd The Myvyrian Archaiology of Wales mewn dwy gyfrol a olygwyd gan Owen Jones gyda chymorth a chyfraniadau gan Iolo Morganwg a William Owen Pughe; enwyd y llyfr ar ôl Owain Myfyr yn erbyn ei ewyllys, gan mai ef a dalodd lawer o’r gost, rai miloedd o bunnau; mae’r cyfrolau hyn yn gerrig milltir pwysig yn hanes llenyddiaeth Gymraeg, y gyntaf â detholiad o’r Cynfeirdd a’r Gogynfeirdd, yr ail â rhyddiaith Cymraeg Canol yn cynnwys y Trioedd, Bucheddau’r Saint a’r brutiau; ymddangosodd trydedd gyfrol yn 1807; bwriedid y chwedlau a’r rhamantau yn bedwaredd gyfrol; daeth ei fab Owen Jones yn amlwg fel pensaer ac awdur.Owain Myfyr ↗Wikipedia (Saesneg)Owen Jones (1741–1814), Owain Myfyr, oedd prif sylfaenydd Cymdeithas y Gwyneddigion yn Llundain yn 1770 i hybu astudiaethau a llenyddiaeth Gymraeg; gydag Iolo Morganwg a William Owen Pughe cyhoeddodd y Myvyrian Archaiology (1801–1807), cerddi a rhyddiaith o’r chweched hyd y bedwaredd ganrif ar ddeg, ar gost iddo ef ei hun o dros £1,000.
| Ganed | 3 Medi 1741, Llanfihangel Glyn Myfyr, Sir Ddinbych |
|---|---|
| Ei grefft | Crwynwr, Upper Thames Street, Llundain |
| Sefydlodd | Cymdeithas y Gwyneddigion, 1770 |
| Ei waith mawr | The Myvyrian Archaiology of Wales, 1801–1807 |
| Hefyd | Cerddi Dafydd ap Gwilym, 1789; Y Greal, 1805 |
| Bu farw | 26 Medi 1814, Llundain |
Ganed Owen ar 3 Medi 1741 yn Llanfihangel Glyn Myfyr yn Sir Ddinbych, a chymerodd ei enw barddol o’i gwm genedigol. Yn ddyn ifanc aeth i Lundain yn brentis i grwynwr yn Ducksfoot Lane; erbyn tua deugain oed ef oedd biau’r busnes, ac o 1782 masnachai o 148 Upper Thames Street. Daeth yn ŵr cyfoethog, oherwydd er cymaint a roddai i ddysg Gymraeg, nid esgeulusodd ei fasnach.FfynonellauJones, Owen (Owain Myfyr; 1741 – 1814), a skinner in London and one of the most prominent figures in the literary life of Wales ↗Griffith John Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 3 Medi 1741 yn Llanfihangel Glyn Myfyr, Sir Ddinbych; yn ddyn ifanc aeth i Lundain yn brentis i grwynwr, gan weithio i Kidney a Nutt yn Ducksfoot Lane, a thua deugain oed cymerodd y busnes drosodd; o tua 1782 ei gyfeiriad oedd 148 Upper Thames Street; daeth yn gyfoethog, heb esgeuluso’i fusnes er cymaint o amser a roddai i fywyd llenyddol Cymru; yn Llundain daeth i gysylltiad â Richard Morris a Chymry eraill, a ddeffrôdd ei ddiddordeb yn llenyddiaeth Cymru; ar y dechrau galwai ei hun yn Owain ap Huw; gyda’i gyfaill Robin Ddu o Fôn roedd yn copïo gwaith Dafydd ap Gwilym o lawysgrifau’r Morrisiaid yn 1768; is-ysgrifennydd y Cymmrodorion yn 1778; sefydlodd ef a Robin Ddu Gymdeithas y Gwyneddigion, a’i chyfarfod cyntaf yn Rhagfyr 1770, ac Owain Myfyr oedd ei llywydd yn 1771 a llawer gwaith wedyn, ac yn ysgrifennydd a thrysorydd hefyd; wedi 1787 daeth y Gwyneddigion yn brif noddwr dysg Gymraeg, ac Owain Myfyr oedd ei grym arweiniol am dros ugain mlynedd; cyfarfyddent yn nhafarn y Bull’s Head, y ‘Crindy’; yn 1789 dechreuodd y Gymdeithas gynnig gwobrau am awdlau, dechrau’r eisteddfod fel yr adwaenwn hi; yn 1789 cyhoeddwyd gwaith Dafydd ap Gwilym ac Owain Myfyr yn un o’r golygyddion; yn 1801 daeth dwy gyfrol fawr The Myvyrian Archaiology of Wales, gyda gwaith y Cynfeirdd, y Gogynfeirdd a’r Brutiau, a thrydedd yn 1807; talodd gopïwyr i gopïo gwaith y cywyddwyr a chynllunio argraffiadau o glasuron yr unfed a’r ail ganrif ar bymtheg; ni fyddai gwaith 1789–1807 wedi bod yn bosibl heb ei haelioni; gwariodd filoedd o bunnau a rhoi cymorth ariannol i bob math o fudiadau ac i feirdd a llenorion Cymru; rhaid ei restru ymhlith prif gymwynaswyr ysgolheictod Cymraeg; mae ei lawysgrifau yn yr Amgueddfa Brydeinig; priododd wedi troi trigain a bu iddo chwech o blant; bu farw ar 26 Medi 1814 a’i gladdu ym mynwent Allhallows; ei fab oedd Owen Jones (1809–74).Owen Jones (Owain Myfyr) ↗Wicipedia CymraegHynafiaethydd o Gymru (3 Medi 1741 – 26 Medi 1814), enw barddol Owain ap Huw ac yn ddiweddarach Owain Myfyr; er nad yn llenor ei hun, roedd yn un o ffigyrau amlycaf bywyd llenyddol Cymru ddiwedd y ddeunawfed ganrif, a threuliodd ran helaeth o’i oes yn noddi llenyddiaeth Gymraeg; ganed yn Llanfihangel Glyn Myfyr, Sir Ddinbych, ac aeth i Lundain yn ifanc yn brentis crwynwr, roedd yn berchen y busnes erbyn deugain a daeth yn gyfoethog; drwy Richard Morris a Chymry eraill yn Llundain daeth i ymddiddori yn llenyddiaeth Gymraeg; ymunodd â’r Cymmrodorion a bu ganddo ran amlwg yn sefydlu Cymdeithas y Gwyneddigion yn 1770, a bu’n llywydd arni sawl gwaith; yn 1789 roedd yn un o olygyddion cyfrol o waith Dafydd ap Gwilym; yn 1801 cyhoeddwyd The Myvyrian Archaiology of Wales mewn dwy gyfrol a olygwyd gan Owen Jones gyda chymorth a chyfraniadau gan Iolo Morganwg a William Owen Pughe; enwyd y llyfr ar ôl Owain Myfyr yn erbyn ei ewyllys, gan mai ef a dalodd lawer o’r gost, rai miloedd o bunnau; mae’r cyfrolau hyn yn gerrig milltir pwysig yn hanes llenyddiaeth Gymraeg, y gyntaf â detholiad o’r Cynfeirdd a’r Gogynfeirdd, yr ail â rhyddiaith Cymraeg Canol yn cynnwys y Trioedd, Bucheddau’r Saint a’r brutiau; ymddangosodd trydedd gyfrol yn 1807; bwriedid y chwedlau a’r rhamantau yn bedwaredd gyfrol; daeth ei fab Owen Jones yn amlwg fel pensaer ac awdur.Owen Jones (antiquary) ↗Wikipedia (Saesneg)Owen Jones (3 Medi 1741 – 26 Medi 1814), enw barddol Owain Myfyr, hynafiaethydd o Gymro; ganed yn Llanfihangel Glyn Myfyr; yn y 1760au symudodd i Lundain i weithio i gwmni crwynwyr, a chymerodd eu busnes drosodd yn ddiweddarach; o’i fachgendod bu’n astudio llenyddiaeth Gymraeg, a rhoddodd amser ac arian i’w chasglu; gydag Iolo Morganwg a William Owen Pughe cyhoeddodd, ar gost o fwy na £1,000, y Myvyrian Archaiology of Wales (1801–1807); mae ei lawysgrifau yn y Llyfrgell Brydeinig, ac mae’r deunydd na ddefnyddiwyd yn y Myvyrian yn gant o gyfrolau, gydag 16,000 o dudalennau o farddoniaeth a 15,300 o dudalennau o ryddiaith; ef oedd prif sylfaenydd Cymdeithas y Gwyneddigion yn 1770; yn 1805 dechreuodd gylchgrawn, y Greal; cyhoeddwyd argraffiad o gerddi Dafydd ap Gwilym ar ei gost; bu farw yn 1814 yn ei fusnes yn Upper Thames Street a’i gladdu yn All Hallows the Less; pan fomiwyd y fynwent yn yr Ail Ryfel Byd aed â’i garreg fedd yn y diwedd i Lanfihangel Glyn Myfyr; daeth ei fab Owen Jones (1809–74) yn bensaer a chynllunydd adnabyddus.
Yn Llundain daeth i adnabod Richard Morris o Fôn a chylch Cymreig y ddinas, a deffroesant ynddo gariad oes at lenyddiaeth Cymru. Erbyn 1768 roedd ef a’i gyfaill Robin Ddu o Fôn yn copïo cerddi Dafydd ap Gwilym o lawysgrifau’r Morrisiaid, ac erbyn 1778 roedd yn is-ysgrifennydd y Cymmrodorion.FfynonellauJones, Owen (Owain Myfyr; 1741 – 1814), a skinner in London and one of the most prominent figures in the literary life of Wales ↗Griffith John Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 3 Medi 1741 yn Llanfihangel Glyn Myfyr, Sir Ddinbych; yn ddyn ifanc aeth i Lundain yn brentis i grwynwr, gan weithio i Kidney a Nutt yn Ducksfoot Lane, a thua deugain oed cymerodd y busnes drosodd; o tua 1782 ei gyfeiriad oedd 148 Upper Thames Street; daeth yn gyfoethog, heb esgeuluso’i fusnes er cymaint o amser a roddai i fywyd llenyddol Cymru; yn Llundain daeth i gysylltiad â Richard Morris a Chymry eraill, a ddeffrôdd ei ddiddordeb yn llenyddiaeth Cymru; ar y dechrau galwai ei hun yn Owain ap Huw; gyda’i gyfaill Robin Ddu o Fôn roedd yn copïo gwaith Dafydd ap Gwilym o lawysgrifau’r Morrisiaid yn 1768; is-ysgrifennydd y Cymmrodorion yn 1778; sefydlodd ef a Robin Ddu Gymdeithas y Gwyneddigion, a’i chyfarfod cyntaf yn Rhagfyr 1770, ac Owain Myfyr oedd ei llywydd yn 1771 a llawer gwaith wedyn, ac yn ysgrifennydd a thrysorydd hefyd; wedi 1787 daeth y Gwyneddigion yn brif noddwr dysg Gymraeg, ac Owain Myfyr oedd ei grym arweiniol am dros ugain mlynedd; cyfarfyddent yn nhafarn y Bull’s Head, y ‘Crindy’; yn 1789 dechreuodd y Gymdeithas gynnig gwobrau am awdlau, dechrau’r eisteddfod fel yr adwaenwn hi; yn 1789 cyhoeddwyd gwaith Dafydd ap Gwilym ac Owain Myfyr yn un o’r golygyddion; yn 1801 daeth dwy gyfrol fawr The Myvyrian Archaiology of Wales, gyda gwaith y Cynfeirdd, y Gogynfeirdd a’r Brutiau, a thrydedd yn 1807; talodd gopïwyr i gopïo gwaith y cywyddwyr a chynllunio argraffiadau o glasuron yr unfed a’r ail ganrif ar bymtheg; ni fyddai gwaith 1789–1807 wedi bod yn bosibl heb ei haelioni; gwariodd filoedd o bunnau a rhoi cymorth ariannol i bob math o fudiadau ac i feirdd a llenorion Cymru; rhaid ei restru ymhlith prif gymwynaswyr ysgolheictod Cymraeg; mae ei lawysgrifau yn yr Amgueddfa Brydeinig; priododd wedi troi trigain a bu iddo chwech o blant; bu farw ar 26 Medi 1814 a’i gladdu ym mynwent Allhallows; ei fab oedd Owen Jones (1809–74).Owen Jones (Owain Myfyr) ↗Wicipedia CymraegHynafiaethydd o Gymru (3 Medi 1741 – 26 Medi 1814), enw barddol Owain ap Huw ac yn ddiweddarach Owain Myfyr; er nad yn llenor ei hun, roedd yn un o ffigyrau amlycaf bywyd llenyddol Cymru ddiwedd y ddeunawfed ganrif, a threuliodd ran helaeth o’i oes yn noddi llenyddiaeth Gymraeg; ganed yn Llanfihangel Glyn Myfyr, Sir Ddinbych, ac aeth i Lundain yn ifanc yn brentis crwynwr, roedd yn berchen y busnes erbyn deugain a daeth yn gyfoethog; drwy Richard Morris a Chymry eraill yn Llundain daeth i ymddiddori yn llenyddiaeth Gymraeg; ymunodd â’r Cymmrodorion a bu ganddo ran amlwg yn sefydlu Cymdeithas y Gwyneddigion yn 1770, a bu’n llywydd arni sawl gwaith; yn 1789 roedd yn un o olygyddion cyfrol o waith Dafydd ap Gwilym; yn 1801 cyhoeddwyd The Myvyrian Archaiology of Wales mewn dwy gyfrol a olygwyd gan Owen Jones gyda chymorth a chyfraniadau gan Iolo Morganwg a William Owen Pughe; enwyd y llyfr ar ôl Owain Myfyr yn erbyn ei ewyllys, gan mai ef a dalodd lawer o’r gost, rai miloedd o bunnau; mae’r cyfrolau hyn yn gerrig milltir pwysig yn hanes llenyddiaeth Gymraeg, y gyntaf â detholiad o’r Cynfeirdd a’r Gogynfeirdd, yr ail â rhyddiaith Cymraeg Canol yn cynnwys y Trioedd, Bucheddau’r Saint a’r brutiau; ymddangosodd trydedd gyfrol yn 1807; bwriedid y chwedlau a’r rhamantau yn bedwaredd gyfrol; daeth ei fab Owen Jones yn amlwg fel pensaer ac awdur.
Gyda Robin Ddu sefydlodd Gymdeithas y Gwyneddigion, a gyfarfu gyntaf yn Rhagfyr 1770, a bu’n llywydd arni yn 1771 a llawer gwaith wedyn. Cyfarfyddai’r aelodau yn nhafarn y Bull’s Head, a alwent y Crindy, ac am dros ugain mlynedd Owain Myfyr oedd grym arweiniol dysg Gymraeg yn Llundain. Roedd Iolo Morganwg, William Owen Pughe, Jac Glan-y-gors a Thwm o’r Nant oll o’r cylch.FfynonellauJones, Owen (Owain Myfyr; 1741 – 1814), a skinner in London and one of the most prominent figures in the literary life of Wales ↗Griffith John Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 3 Medi 1741 yn Llanfihangel Glyn Myfyr, Sir Ddinbych; yn ddyn ifanc aeth i Lundain yn brentis i grwynwr, gan weithio i Kidney a Nutt yn Ducksfoot Lane, a thua deugain oed cymerodd y busnes drosodd; o tua 1782 ei gyfeiriad oedd 148 Upper Thames Street; daeth yn gyfoethog, heb esgeuluso’i fusnes er cymaint o amser a roddai i fywyd llenyddol Cymru; yn Llundain daeth i gysylltiad â Richard Morris a Chymry eraill, a ddeffrôdd ei ddiddordeb yn llenyddiaeth Cymru; ar y dechrau galwai ei hun yn Owain ap Huw; gyda’i gyfaill Robin Ddu o Fôn roedd yn copïo gwaith Dafydd ap Gwilym o lawysgrifau’r Morrisiaid yn 1768; is-ysgrifennydd y Cymmrodorion yn 1778; sefydlodd ef a Robin Ddu Gymdeithas y Gwyneddigion, a’i chyfarfod cyntaf yn Rhagfyr 1770, ac Owain Myfyr oedd ei llywydd yn 1771 a llawer gwaith wedyn, ac yn ysgrifennydd a thrysorydd hefyd; wedi 1787 daeth y Gwyneddigion yn brif noddwr dysg Gymraeg, ac Owain Myfyr oedd ei grym arweiniol am dros ugain mlynedd; cyfarfyddent yn nhafarn y Bull’s Head, y ‘Crindy’; yn 1789 dechreuodd y Gymdeithas gynnig gwobrau am awdlau, dechrau’r eisteddfod fel yr adwaenwn hi; yn 1789 cyhoeddwyd gwaith Dafydd ap Gwilym ac Owain Myfyr yn un o’r golygyddion; yn 1801 daeth dwy gyfrol fawr The Myvyrian Archaiology of Wales, gyda gwaith y Cynfeirdd, y Gogynfeirdd a’r Brutiau, a thrydedd yn 1807; talodd gopïwyr i gopïo gwaith y cywyddwyr a chynllunio argraffiadau o glasuron yr unfed a’r ail ganrif ar bymtheg; ni fyddai gwaith 1789–1807 wedi bod yn bosibl heb ei haelioni; gwariodd filoedd o bunnau a rhoi cymorth ariannol i bob math o fudiadau ac i feirdd a llenorion Cymru; rhaid ei restru ymhlith prif gymwynaswyr ysgolheictod Cymraeg; mae ei lawysgrifau yn yr Amgueddfa Brydeinig; priododd wedi troi trigain a bu iddo chwech o blant; bu farw ar 26 Medi 1814 a’i gladdu ym mynwent Allhallows; ei fab oedd Owen Jones (1809–74).Gwyneddigion Society ↗Wikipedia (Saesneg)Sefydlwyd yn Llundain yn 1770 a’i dirwyn i ben yn 1843; Owain Myfyr oedd ei llywydd cyntaf, ac roedd Iolo Morganwg, William Owen Pughe, Jac Glan-y-gors a Twm o’r Nant ymhlith ei haelodau cynnar; hyrwyddodd eisteddfodau yng Nghymru o 1789, rhagflaenwyr yr Eisteddfod Genedlaethol.
Yn 1789 dechreuodd y Gwyneddigion gynnig gwobrau am awdlau yng nghynulliadau beirdd y gogledd, ac o’r dechrau hwnnw y tyfodd yr eisteddfod fel yr adwaenwn hi, ac ymhen amser yr Eisteddfod Genedlaethol.FfynonellauJones, Owen (Owain Myfyr; 1741 – 1814), a skinner in London and one of the most prominent figures in the literary life of Wales ↗Griffith John Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 3 Medi 1741 yn Llanfihangel Glyn Myfyr, Sir Ddinbych; yn ddyn ifanc aeth i Lundain yn brentis i grwynwr, gan weithio i Kidney a Nutt yn Ducksfoot Lane, a thua deugain oed cymerodd y busnes drosodd; o tua 1782 ei gyfeiriad oedd 148 Upper Thames Street; daeth yn gyfoethog, heb esgeuluso’i fusnes er cymaint o amser a roddai i fywyd llenyddol Cymru; yn Llundain daeth i gysylltiad â Richard Morris a Chymry eraill, a ddeffrôdd ei ddiddordeb yn llenyddiaeth Cymru; ar y dechrau galwai ei hun yn Owain ap Huw; gyda’i gyfaill Robin Ddu o Fôn roedd yn copïo gwaith Dafydd ap Gwilym o lawysgrifau’r Morrisiaid yn 1768; is-ysgrifennydd y Cymmrodorion yn 1778; sefydlodd ef a Robin Ddu Gymdeithas y Gwyneddigion, a’i chyfarfod cyntaf yn Rhagfyr 1770, ac Owain Myfyr oedd ei llywydd yn 1771 a llawer gwaith wedyn, ac yn ysgrifennydd a thrysorydd hefyd; wedi 1787 daeth y Gwyneddigion yn brif noddwr dysg Gymraeg, ac Owain Myfyr oedd ei grym arweiniol am dros ugain mlynedd; cyfarfyddent yn nhafarn y Bull’s Head, y ‘Crindy’; yn 1789 dechreuodd y Gymdeithas gynnig gwobrau am awdlau, dechrau’r eisteddfod fel yr adwaenwn hi; yn 1789 cyhoeddwyd gwaith Dafydd ap Gwilym ac Owain Myfyr yn un o’r golygyddion; yn 1801 daeth dwy gyfrol fawr The Myvyrian Archaiology of Wales, gyda gwaith y Cynfeirdd, y Gogynfeirdd a’r Brutiau, a thrydedd yn 1807; talodd gopïwyr i gopïo gwaith y cywyddwyr a chynllunio argraffiadau o glasuron yr unfed a’r ail ganrif ar bymtheg; ni fyddai gwaith 1789–1807 wedi bod yn bosibl heb ei haelioni; gwariodd filoedd o bunnau a rhoi cymorth ariannol i bob math o fudiadau ac i feirdd a llenorion Cymru; rhaid ei restru ymhlith prif gymwynaswyr ysgolheictod Cymraeg; mae ei lawysgrifau yn yr Amgueddfa Brydeinig; priododd wedi troi trigain a bu iddo chwech o blant; bu farw ar 26 Medi 1814 a’i gladdu ym mynwent Allhallows; ei fab oedd Owen Jones (1809–74).Gwyneddigion Society ↗Wikipedia (Saesneg)Sefydlwyd yn Llundain yn 1770 a’i dirwyn i ben yn 1843; Owain Myfyr oedd ei llywydd cyntaf, ac roedd Iolo Morganwg, William Owen Pughe, Jac Glan-y-gors a Twm o’r Nant ymhlith ei haelodau cynnar; hyrwyddodd eisteddfodau yng Nghymru o 1789, rhagflaenwyr yr Eisteddfod Genedlaethol.
Yr un flwyddyn dechreuodd breuddwyd ysgolheigion Cymraeg y ganrif gyfan ddod yn wir, wrth i’r hen lawysgrifau ddechrau cyrraedd y wasg. Yn 1789 cyhoeddwyd cerddi Dafydd ap Gwilym ar gost Owain Myfyr, ac Owain Myfyr ei hun yn un o’r golygyddion.FfynonellauJones, Owen (Owain Myfyr; 1741 – 1814), a skinner in London and one of the most prominent figures in the literary life of Wales ↗Griffith John Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 3 Medi 1741 yn Llanfihangel Glyn Myfyr, Sir Ddinbych; yn ddyn ifanc aeth i Lundain yn brentis i grwynwr, gan weithio i Kidney a Nutt yn Ducksfoot Lane, a thua deugain oed cymerodd y busnes drosodd; o tua 1782 ei gyfeiriad oedd 148 Upper Thames Street; daeth yn gyfoethog, heb esgeuluso’i fusnes er cymaint o amser a roddai i fywyd llenyddol Cymru; yn Llundain daeth i gysylltiad â Richard Morris a Chymry eraill, a ddeffrôdd ei ddiddordeb yn llenyddiaeth Cymru; ar y dechrau galwai ei hun yn Owain ap Huw; gyda’i gyfaill Robin Ddu o Fôn roedd yn copïo gwaith Dafydd ap Gwilym o lawysgrifau’r Morrisiaid yn 1768; is-ysgrifennydd y Cymmrodorion yn 1778; sefydlodd ef a Robin Ddu Gymdeithas y Gwyneddigion, a’i chyfarfod cyntaf yn Rhagfyr 1770, ac Owain Myfyr oedd ei llywydd yn 1771 a llawer gwaith wedyn, ac yn ysgrifennydd a thrysorydd hefyd; wedi 1787 daeth y Gwyneddigion yn brif noddwr dysg Gymraeg, ac Owain Myfyr oedd ei grym arweiniol am dros ugain mlynedd; cyfarfyddent yn nhafarn y Bull’s Head, y ‘Crindy’; yn 1789 dechreuodd y Gymdeithas gynnig gwobrau am awdlau, dechrau’r eisteddfod fel yr adwaenwn hi; yn 1789 cyhoeddwyd gwaith Dafydd ap Gwilym ac Owain Myfyr yn un o’r golygyddion; yn 1801 daeth dwy gyfrol fawr The Myvyrian Archaiology of Wales, gyda gwaith y Cynfeirdd, y Gogynfeirdd a’r Brutiau, a thrydedd yn 1807; talodd gopïwyr i gopïo gwaith y cywyddwyr a chynllunio argraffiadau o glasuron yr unfed a’r ail ganrif ar bymtheg; ni fyddai gwaith 1789–1807 wedi bod yn bosibl heb ei haelioni; gwariodd filoedd o bunnau a rhoi cymorth ariannol i bob math o fudiadau ac i feirdd a llenorion Cymru; rhaid ei restru ymhlith prif gymwynaswyr ysgolheictod Cymraeg; mae ei lawysgrifau yn yr Amgueddfa Brydeinig; priododd wedi troi trigain a bu iddo chwech o blant; bu farw ar 26 Medi 1814 a’i gladdu ym mynwent Allhallows; ei fab oedd Owen Jones (1809–74).Owen Jones (antiquary) ↗Wikipedia (Saesneg)Owen Jones (3 Medi 1741 – 26 Medi 1814), enw barddol Owain Myfyr, hynafiaethydd o Gymro; ganed yn Llanfihangel Glyn Myfyr; yn y 1760au symudodd i Lundain i weithio i gwmni crwynwyr, a chymerodd eu busnes drosodd yn ddiweddarach; o’i fachgendod bu’n astudio llenyddiaeth Gymraeg, a rhoddodd amser ac arian i’w chasglu; gydag Iolo Morganwg a William Owen Pughe cyhoeddodd, ar gost o fwy na £1,000, y Myvyrian Archaiology of Wales (1801–1807); mae ei lawysgrifau yn y Llyfrgell Brydeinig, ac mae’r deunydd na ddefnyddiwyd yn y Myvyrian yn gant o gyfrolau, gydag 16,000 o dudalennau o farddoniaeth a 15,300 o dudalennau o ryddiaith; ef oedd prif sylfaenydd Cymdeithas y Gwyneddigion yn 1770; yn 1805 dechreuodd gylchgrawn, y Greal; cyhoeddwyd argraffiad o gerddi Dafydd ap Gwilym ar ei gost; bu farw yn 1814 yn ei fusnes yn Upper Thames Street a’i gladdu yn All Hallows the Less; pan fomiwyd y fynwent yn yr Ail Ryfel Byd aed â’i garreg fedd yn y diwedd i Lanfihangel Glyn Myfyr; daeth ei fab Owen Jones (1809–74) yn bensaer a chynllunydd adnabyddus.
Yna daeth y cynllun mawr. Yn 1801 ymddangosodd dwy gyfrol fawr The Myvyrian Archaiology of Wales, wedi eu golygu gydag Iolo Morganwg a William Owen Pughe: yn y gyntaf barddoniaeth y Cynfeirdd a beirdd y tywysogion, yn yr ail ryddiaith Cymru’r Oesoedd Canol, y Trioedd, Bucheddau’r Saint a’r Brutiau; dilynodd trydedd yn 1807. Enwyd y llyfr ar ei ôl yn erbyn ei ewyllys, gan mai ef a dalodd amdano, miloedd o bunnau i gyd.FfynonellauOwen Jones (Owain Myfyr) ↗Wicipedia CymraegHynafiaethydd o Gymru (3 Medi 1741 – 26 Medi 1814), enw barddol Owain ap Huw ac yn ddiweddarach Owain Myfyr; er nad yn llenor ei hun, roedd yn un o ffigyrau amlycaf bywyd llenyddol Cymru ddiwedd y ddeunawfed ganrif, a threuliodd ran helaeth o’i oes yn noddi llenyddiaeth Gymraeg; ganed yn Llanfihangel Glyn Myfyr, Sir Ddinbych, ac aeth i Lundain yn ifanc yn brentis crwynwr, roedd yn berchen y busnes erbyn deugain a daeth yn gyfoethog; drwy Richard Morris a Chymry eraill yn Llundain daeth i ymddiddori yn llenyddiaeth Gymraeg; ymunodd â’r Cymmrodorion a bu ganddo ran amlwg yn sefydlu Cymdeithas y Gwyneddigion yn 1770, a bu’n llywydd arni sawl gwaith; yn 1789 roedd yn un o olygyddion cyfrol o waith Dafydd ap Gwilym; yn 1801 cyhoeddwyd The Myvyrian Archaiology of Wales mewn dwy gyfrol a olygwyd gan Owen Jones gyda chymorth a chyfraniadau gan Iolo Morganwg a William Owen Pughe; enwyd y llyfr ar ôl Owain Myfyr yn erbyn ei ewyllys, gan mai ef a dalodd lawer o’r gost, rai miloedd o bunnau; mae’r cyfrolau hyn yn gerrig milltir pwysig yn hanes llenyddiaeth Gymraeg, y gyntaf â detholiad o’r Cynfeirdd a’r Gogynfeirdd, yr ail â rhyddiaith Cymraeg Canol yn cynnwys y Trioedd, Bucheddau’r Saint a’r brutiau; ymddangosodd trydedd gyfrol yn 1807; bwriedid y chwedlau a’r rhamantau yn bedwaredd gyfrol; daeth ei fab Owen Jones yn amlwg fel pensaer ac awdur.Jones, Owen (Owain Myfyr; 1741 – 1814), a skinner in London and one of the most prominent figures in the literary life of Wales ↗Griffith John Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 3 Medi 1741 yn Llanfihangel Glyn Myfyr, Sir Ddinbych; yn ddyn ifanc aeth i Lundain yn brentis i grwynwr, gan weithio i Kidney a Nutt yn Ducksfoot Lane, a thua deugain oed cymerodd y busnes drosodd; o tua 1782 ei gyfeiriad oedd 148 Upper Thames Street; daeth yn gyfoethog, heb esgeuluso’i fusnes er cymaint o amser a roddai i fywyd llenyddol Cymru; yn Llundain daeth i gysylltiad â Richard Morris a Chymry eraill, a ddeffrôdd ei ddiddordeb yn llenyddiaeth Cymru; ar y dechrau galwai ei hun yn Owain ap Huw; gyda’i gyfaill Robin Ddu o Fôn roedd yn copïo gwaith Dafydd ap Gwilym o lawysgrifau’r Morrisiaid yn 1768; is-ysgrifennydd y Cymmrodorion yn 1778; sefydlodd ef a Robin Ddu Gymdeithas y Gwyneddigion, a’i chyfarfod cyntaf yn Rhagfyr 1770, ac Owain Myfyr oedd ei llywydd yn 1771 a llawer gwaith wedyn, ac yn ysgrifennydd a thrysorydd hefyd; wedi 1787 daeth y Gwyneddigion yn brif noddwr dysg Gymraeg, ac Owain Myfyr oedd ei grym arweiniol am dros ugain mlynedd; cyfarfyddent yn nhafarn y Bull’s Head, y ‘Crindy’; yn 1789 dechreuodd y Gymdeithas gynnig gwobrau am awdlau, dechrau’r eisteddfod fel yr adwaenwn hi; yn 1789 cyhoeddwyd gwaith Dafydd ap Gwilym ac Owain Myfyr yn un o’r golygyddion; yn 1801 daeth dwy gyfrol fawr The Myvyrian Archaiology of Wales, gyda gwaith y Cynfeirdd, y Gogynfeirdd a’r Brutiau, a thrydedd yn 1807; talodd gopïwyr i gopïo gwaith y cywyddwyr a chynllunio argraffiadau o glasuron yr unfed a’r ail ganrif ar bymtheg; ni fyddai gwaith 1789–1807 wedi bod yn bosibl heb ei haelioni; gwariodd filoedd o bunnau a rhoi cymorth ariannol i bob math o fudiadau ac i feirdd a llenorion Cymru; rhaid ei restru ymhlith prif gymwynaswyr ysgolheictod Cymraeg; mae ei lawysgrifau yn yr Amgueddfa Brydeinig; priododd wedi troi trigain a bu iddo chwech o blant; bu farw ar 26 Medi 1814 a’i gladdu ym mynwent Allhallows; ei fab oedd Owen Jones (1809–74).Owain Myfyr ↗Wikipedia (Saesneg)Owen Jones (1741–1814), Owain Myfyr, oedd prif sylfaenydd Cymdeithas y Gwyneddigion yn Llundain yn 1770 i hybu astudiaethau a llenyddiaeth Gymraeg; gydag Iolo Morganwg a William Owen Pughe cyhoeddodd y Myvyrian Archaiology (1801–1807), cerddi a rhyddiaith o’r chweched hyd y bedwaredd ganrif ar ddeg, ar gost iddo ef ei hun o dros £1,000.
Talodd gopïwyr i gopïo gwaith y cywyddwyr, cynlluniodd argraffiadau newydd o glasuron Cymraeg, dechreuodd y cylchgrawn Y Greal yn 1805, a rhoddodd arian i bob math o achosion Cymreig ac i feirdd a llenorion Cymru. Mae ei gasgliad ei hun o lawysgrifau, cant o gyfrolau gyda thros 30,000 o dudalennau o farddoniaeth a rhyddiaith, heddiw yn y Llyfrgell Brydeinig.FfynonellauJones, Owen (Owain Myfyr; 1741 – 1814), a skinner in London and one of the most prominent figures in the literary life of Wales ↗Griffith John Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 3 Medi 1741 yn Llanfihangel Glyn Myfyr, Sir Ddinbych; yn ddyn ifanc aeth i Lundain yn brentis i grwynwr, gan weithio i Kidney a Nutt yn Ducksfoot Lane, a thua deugain oed cymerodd y busnes drosodd; o tua 1782 ei gyfeiriad oedd 148 Upper Thames Street; daeth yn gyfoethog, heb esgeuluso’i fusnes er cymaint o amser a roddai i fywyd llenyddol Cymru; yn Llundain daeth i gysylltiad â Richard Morris a Chymry eraill, a ddeffrôdd ei ddiddordeb yn llenyddiaeth Cymru; ar y dechrau galwai ei hun yn Owain ap Huw; gyda’i gyfaill Robin Ddu o Fôn roedd yn copïo gwaith Dafydd ap Gwilym o lawysgrifau’r Morrisiaid yn 1768; is-ysgrifennydd y Cymmrodorion yn 1778; sefydlodd ef a Robin Ddu Gymdeithas y Gwyneddigion, a’i chyfarfod cyntaf yn Rhagfyr 1770, ac Owain Myfyr oedd ei llywydd yn 1771 a llawer gwaith wedyn, ac yn ysgrifennydd a thrysorydd hefyd; wedi 1787 daeth y Gwyneddigion yn brif noddwr dysg Gymraeg, ac Owain Myfyr oedd ei grym arweiniol am dros ugain mlynedd; cyfarfyddent yn nhafarn y Bull’s Head, y ‘Crindy’; yn 1789 dechreuodd y Gymdeithas gynnig gwobrau am awdlau, dechrau’r eisteddfod fel yr adwaenwn hi; yn 1789 cyhoeddwyd gwaith Dafydd ap Gwilym ac Owain Myfyr yn un o’r golygyddion; yn 1801 daeth dwy gyfrol fawr The Myvyrian Archaiology of Wales, gyda gwaith y Cynfeirdd, y Gogynfeirdd a’r Brutiau, a thrydedd yn 1807; talodd gopïwyr i gopïo gwaith y cywyddwyr a chynllunio argraffiadau o glasuron yr unfed a’r ail ganrif ar bymtheg; ni fyddai gwaith 1789–1807 wedi bod yn bosibl heb ei haelioni; gwariodd filoedd o bunnau a rhoi cymorth ariannol i bob math o fudiadau ac i feirdd a llenorion Cymru; rhaid ei restru ymhlith prif gymwynaswyr ysgolheictod Cymraeg; mae ei lawysgrifau yn yr Amgueddfa Brydeinig; priododd wedi troi trigain a bu iddo chwech o blant; bu farw ar 26 Medi 1814 a’i gladdu ym mynwent Allhallows; ei fab oedd Owen Jones (1809–74).Owen Jones (antiquary) ↗Wikipedia (Saesneg)Owen Jones (3 Medi 1741 – 26 Medi 1814), enw barddol Owain Myfyr, hynafiaethydd o Gymro; ganed yn Llanfihangel Glyn Myfyr; yn y 1760au symudodd i Lundain i weithio i gwmni crwynwyr, a chymerodd eu busnes drosodd yn ddiweddarach; o’i fachgendod bu’n astudio llenyddiaeth Gymraeg, a rhoddodd amser ac arian i’w chasglu; gydag Iolo Morganwg a William Owen Pughe cyhoeddodd, ar gost o fwy na £1,000, y Myvyrian Archaiology of Wales (1801–1807); mae ei lawysgrifau yn y Llyfrgell Brydeinig, ac mae’r deunydd na ddefnyddiwyd yn y Myvyrian yn gant o gyfrolau, gydag 16,000 o dudalennau o farddoniaeth a 15,300 o dudalennau o ryddiaith; ef oedd prif sylfaenydd Cymdeithas y Gwyneddigion yn 1770; yn 1805 dechreuodd gylchgrawn, y Greal; cyhoeddwyd argraffiad o gerddi Dafydd ap Gwilym ar ei gost; bu farw yn 1814 yn ei fusnes yn Upper Thames Street a’i gladdu yn All Hallows the Less; pan fomiwyd y fynwent yn yr Ail Ryfel Byd aed â’i garreg fedd yn y diwedd i Lanfihangel Glyn Myfyr; daeth ei fab Owen Jones (1809–74) yn bensaer a chynllunydd adnabyddus.
Yn hwyr yn ei oes priododd a chael teulu ifanc; daeth ei fab Owen Jones yn bensaer a chynllunydd enwog. Bu farw Owain Myfyr yn ei fusnes yn Upper Thames Street ar 26 Medi 1814 a’i gladdu yn All Hallows the Less. Pan fomiwyd y fynwent honno yn yr Ail Ryfel Byd, daethpwyd â’i garreg fedd adref i Lanfihangel Glyn Myfyr.FfynonellauOwen Jones (antiquary) ↗Wikipedia (Saesneg)Owen Jones (3 Medi 1741 – 26 Medi 1814), enw barddol Owain Myfyr, hynafiaethydd o Gymro; ganed yn Llanfihangel Glyn Myfyr; yn y 1760au symudodd i Lundain i weithio i gwmni crwynwyr, a chymerodd eu busnes drosodd yn ddiweddarach; o’i fachgendod bu’n astudio llenyddiaeth Gymraeg, a rhoddodd amser ac arian i’w chasglu; gydag Iolo Morganwg a William Owen Pughe cyhoeddodd, ar gost o fwy na £1,000, y Myvyrian Archaiology of Wales (1801–1807); mae ei lawysgrifau yn y Llyfrgell Brydeinig, ac mae’r deunydd na ddefnyddiwyd yn y Myvyrian yn gant o gyfrolau, gydag 16,000 o dudalennau o farddoniaeth a 15,300 o dudalennau o ryddiaith; ef oedd prif sylfaenydd Cymdeithas y Gwyneddigion yn 1770; yn 1805 dechreuodd gylchgrawn, y Greal; cyhoeddwyd argraffiad o gerddi Dafydd ap Gwilym ar ei gost; bu farw yn 1814 yn ei fusnes yn Upper Thames Street a’i gladdu yn All Hallows the Less; pan fomiwyd y fynwent yn yr Ail Ryfel Byd aed â’i garreg fedd yn y diwedd i Lanfihangel Glyn Myfyr; daeth ei fab Owen Jones (1809–74) yn bensaer a chynllunydd adnabyddus.Jones, Owen (Owain Myfyr; 1741 – 1814), a skinner in London and one of the most prominent figures in the literary life of Wales ↗Griffith John Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 3 Medi 1741 yn Llanfihangel Glyn Myfyr, Sir Ddinbych; yn ddyn ifanc aeth i Lundain yn brentis i grwynwr, gan weithio i Kidney a Nutt yn Ducksfoot Lane, a thua deugain oed cymerodd y busnes drosodd; o tua 1782 ei gyfeiriad oedd 148 Upper Thames Street; daeth yn gyfoethog, heb esgeuluso’i fusnes er cymaint o amser a roddai i fywyd llenyddol Cymru; yn Llundain daeth i gysylltiad â Richard Morris a Chymry eraill, a ddeffrôdd ei ddiddordeb yn llenyddiaeth Cymru; ar y dechrau galwai ei hun yn Owain ap Huw; gyda’i gyfaill Robin Ddu o Fôn roedd yn copïo gwaith Dafydd ap Gwilym o lawysgrifau’r Morrisiaid yn 1768; is-ysgrifennydd y Cymmrodorion yn 1778; sefydlodd ef a Robin Ddu Gymdeithas y Gwyneddigion, a’i chyfarfod cyntaf yn Rhagfyr 1770, ac Owain Myfyr oedd ei llywydd yn 1771 a llawer gwaith wedyn, ac yn ysgrifennydd a thrysorydd hefyd; wedi 1787 daeth y Gwyneddigion yn brif noddwr dysg Gymraeg, ac Owain Myfyr oedd ei grym arweiniol am dros ugain mlynedd; cyfarfyddent yn nhafarn y Bull’s Head, y ‘Crindy’; yn 1789 dechreuodd y Gymdeithas gynnig gwobrau am awdlau, dechrau’r eisteddfod fel yr adwaenwn hi; yn 1789 cyhoeddwyd gwaith Dafydd ap Gwilym ac Owain Myfyr yn un o’r golygyddion; yn 1801 daeth dwy gyfrol fawr The Myvyrian Archaiology of Wales, gyda gwaith y Cynfeirdd, y Gogynfeirdd a’r Brutiau, a thrydedd yn 1807; talodd gopïwyr i gopïo gwaith y cywyddwyr a chynllunio argraffiadau o glasuron yr unfed a’r ail ganrif ar bymtheg; ni fyddai gwaith 1789–1807 wedi bod yn bosibl heb ei haelioni; gwariodd filoedd o bunnau a rhoi cymorth ariannol i bob math o fudiadau ac i feirdd a llenorion Cymru; rhaid ei restru ymhlith prif gymwynaswyr ysgolheictod Cymraeg; mae ei lawysgrifau yn yr Amgueddfa Brydeinig; priododd wedi troi trigain a bu iddo chwech o blant; bu farw ar 26 Medi 1814 a’i gladdu ym mynwent Allhallows; ei fab oedd Owen Jones (1809–74).Owen Jones (Owain Myfyr) ↗Wicipedia CymraegHynafiaethydd o Gymru (3 Medi 1741 – 26 Medi 1814), enw barddol Owain ap Huw ac yn ddiweddarach Owain Myfyr; er nad yn llenor ei hun, roedd yn un o ffigyrau amlycaf bywyd llenyddol Cymru ddiwedd y ddeunawfed ganrif, a threuliodd ran helaeth o’i oes yn noddi llenyddiaeth Gymraeg; ganed yn Llanfihangel Glyn Myfyr, Sir Ddinbych, ac aeth i Lundain yn ifanc yn brentis crwynwr, roedd yn berchen y busnes erbyn deugain a daeth yn gyfoethog; drwy Richard Morris a Chymry eraill yn Llundain daeth i ymddiddori yn llenyddiaeth Gymraeg; ymunodd â’r Cymmrodorion a bu ganddo ran amlwg yn sefydlu Cymdeithas y Gwyneddigion yn 1770, a bu’n llywydd arni sawl gwaith; yn 1789 roedd yn un o olygyddion cyfrol o waith Dafydd ap Gwilym; yn 1801 cyhoeddwyd The Myvyrian Archaiology of Wales mewn dwy gyfrol a olygwyd gan Owen Jones gyda chymorth a chyfraniadau gan Iolo Morganwg a William Owen Pughe; enwyd y llyfr ar ôl Owain Myfyr yn erbyn ei ewyllys, gan mai ef a dalodd lawer o’r gost, rai miloedd o bunnau; mae’r cyfrolau hyn yn gerrig milltir pwysig yn hanes llenyddiaeth Gymraeg, y gyntaf â detholiad o’r Cynfeirdd a’r Gogynfeirdd, yr ail â rhyddiaith Cymraeg Canol yn cynnwys y Trioedd, Bucheddau’r Saint a’r brutiau; ymddangosodd trydedd gyfrol yn 1807; bwriedid y chwedlau a’r rhamantau yn bedwaredd gyfrol; daeth ei fab Owen Jones yn amlwg fel pensaer ac awdur.
Dylem gofio bob amser na fyddai gwaith y cyfnod hwn wedi bod yn bosibl heb ei haelioni … Rhaid ei restru ymhlith prif gymwynaswyr ysgolheictod Cymraeg.
Griffith John Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig
Ffynonellau a darllen pellach
Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Oxford Dictionary of National Biography (Saesneg) ↗Wicipedia ↗
Ceidwad Amgueddfa’r Ashmolean yn Rhydychen, a deithiodd Gymru, Cernyw, Llydaw, Iwerddon a’r Alban a dangos bod eu hieithoedd yn perthyn.
Edward LhuydY clerigwr o Feirionnydd y mae ei Weledigaetheu y Bardd Cwsc (1703) yn un o glasuron mawr rhyddiaith Gymraeg.
Ellis WynneMab fferm o Fôn a ddaeth yn fathemategydd blaenllaw yn Llundain ac a roddodd y symbol π i’r byd.
William JonesJohn Roberts o Gasnewydd Bach yn Sir Benfro, capten môr-ladron mwyaf llwyddiannus oes yr hwyliau, a gipiodd dros 400 o longau.
Barti DduYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf