Edward Lhuyd
Naturiaethwr ac ieithydd (wedi’i gofnodi)Ceidwad Amgueddfa’r Ashmolean yn Rhydychen, a deithiodd Gymru, Cernyw, Llydaw, Iwerddon a’r Alban a dangos bod eu hieithoedd yn perthyn.
Edward Lhuyd
1714–1782
Peintiwr o Benegoes ger Machynlleth, peintiwr tirluniau mawr cyntaf Prydain ac un o sylfaenwyr yr Academi Frenhinol.
Llun: Y Bala o’r awyr, a Llyn Tegid yn ymestyn y tu ôl i’r dref · Llywelyn2000, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gelwir Richard Wilson o Benegoes yn dad tirlunio Prydain. Ef oedd yr arlunydd Prydeinig mawr cyntaf i wneud y tir ei hun yn destun iddo, un o sefydlwyr yr Academi Frenhinol, a’r cyntaf i ddangos harddwch Cymru i’r byd mewn paent. Geilw Gwyddoniadur Cymru ef yr arlunydd disgleiriaf a gynhyrchodd Cymru erioed.FfynonellauRichard Wilson (painter) ↗Wikipedia (Saesneg)Arlunydd o Gymru (1 Awst 1714 – 15 Mai 1782) a arbenigodd mewn tirluniau ac a weithiodd ym Mhrydain a’r Eidal; gyda George Lambert yn arloeswr y tirlun er ei fwyn ei hun yng nghelf Prydain; disgrifiwyd yng Ngwyddoniadur Cymru’r Academi Gymreig fel yr arlunydd disgleiriaf a gynhyrchodd Cymru erioed a’r cyntaf i werthfawrogi posibiliadau esthetig ei wlad; un o sefydlwyr yr Academi Frenhinol yn Rhagfyr 1768; ganed ym Mhenegoes, Sir Drefaldwyn, mab i glerigwr; aeth i Lundain yn 1729 a dechrau fel arlunydd portreadau dan Thomas Wright; yn yr Eidal o 1750 hyd 1757, daeth yn dirlunydd ar gyngor Francesco Zuccarelli; yr arlunydd Prydeinig mawr cyntaf i ganolbwyntio ar dirluniau, gydag arddull bersonol, ddelfrydol dan ddylanwad Claude Lorrain a’r traddodiad Iseldiraidd; enillodd ei Destruction of the Children of Niobe (tua 1759–60) glod a llawer o gomisiynau; ymhlith ei ddisgyblion roedd Thomas Jones; cydnabu Constable, John Crome a Turner ei ddylanwad; bu farw yng Ngholomendy ar 15 Mai 1782 ac fe’i claddwyd yn eglwys y Santes Fair, yr Wyddgrug.Wilson, Richard (1713 – 1782), landscape painter ↗John Edward Horatio Steegman and Iorwerth Cyfeiliog Peate, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruAelod o deulu Wilson Bwlch-y-llyn a’r Ffinnant, Trefeglwys, un o hen deuluoedd Cymreig Arwystli; ar ochr ei dad yn gefnder i Charles Pratt, Arglwydd Camden, yr Arglwydd Ganghellor; trydydd mab John Wilson, rheithor Penegoes, a’i wraig Alice, o deulu Wynne Coed-llai ger yr Wyddgrug; ganed ym Mhenegoes ger Machynlleth a threuliodd ei fachgendod yn yr Wyddgrug; anfonwyd i Lundain gyda chymorth Syr George Wynne yn 1729 a’i hyfforddi’n arlunydd portreadau; yn 1748 peintiodd y darpar Siôr III a Dug Efrog yn blant; peintiodd dirluniau hefyd, dau i Ysbyty’r Plant Amddifaid yn 1746; yn 1750 aeth i Fenis ac yn 1751 i Rufain, lle bu chwe blynedd, yn peintio yn Tivoli, ym Mryniau Alba ac ar yr arfordir ger Napoli; yn yr Eidal rhoes heibio bortreadau am dirluniau ar gyngor Vernet a Zuccarelli; yn 1757 ymsefydlodd yn Llundain ac arddangos gyda’r Society of Artists o 1760, a’i lun cyntaf ac enwocaf oedd y Niobe, a beintiwyd i Ddug Cumberland; yn 1768 roedd yn un o sefydlwyr yr Academi Frenhinol, a’i llyfrgellydd o 1776; yn 1781 ymddeolodd i Golomendy ger yr Wyddgrug, cartref ei berthynas Catherine Jones; bu farw ar 15 Mai 1782 a’i gladdu yn yr Wyddgrug; fe’i rhestrir ymhlith tirlunwyr mawr Ewrop y ddeunawfed ganrif, meistr ar arddull, olynydd Claude a Cuyp fel dehonglwr goleuni ac ysbrydolwr Constable a Turner; daeth ei ysbrydoliaeth yn gyfartal o’r Eidal ac o Gymru; mae ei bortread gan Mengs, a beintiwyd yn Rhufain, yn Amgueddfa Genedlaethol Cymru.
| Ganed | Awst 1714, rheithordy Penegoes, ger Machynlleth |
|---|---|
| Ei deulu | Wilsoniaid Trefeglwys, hen deulu o Arwystli |
| Ei hyfforddiant | Yn Llundain, o 1729 |
| Yn yr Eidal | 1750 hyd 1757 |
| Ei anrhydedd | Un o sefydlwyr yr Academi Frenhinol, 1768 |
| Bu farw | 15 Mai 1782, Colomendy, ger yr Wyddgrug |
Ganed Richard yn rheithordy Penegoes, ger Machynlleth, mab John Wilson, y rheithor, a’i wraig Alice o deulu Wynne Coed-llai ger yr Wyddgrug. Pobl ei dad oedd Wilsoniaid Bwlch-y-llyn a’r Ffinnant yn Nhrefeglwys, hen deulu Cymreig o Arwystli, a daeth ei gefnder Charles Pratt yn Arglwydd Ganghellor Lloegr. Roedd ei dad wedi bod yn Rhydychen ac mae’n debyg mai ef a’i dysgodd, a threuliodd Richard ei fachgendod yn yr Wyddgrug.FfynonellauWilson, Richard (1713 – 1782), landscape painter ↗John Edward Horatio Steegman and Iorwerth Cyfeiliog Peate, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruAelod o deulu Wilson Bwlch-y-llyn a’r Ffinnant, Trefeglwys, un o hen deuluoedd Cymreig Arwystli; ar ochr ei dad yn gefnder i Charles Pratt, Arglwydd Camden, yr Arglwydd Ganghellor; trydydd mab John Wilson, rheithor Penegoes, a’i wraig Alice, o deulu Wynne Coed-llai ger yr Wyddgrug; ganed ym Mhenegoes ger Machynlleth a threuliodd ei fachgendod yn yr Wyddgrug; anfonwyd i Lundain gyda chymorth Syr George Wynne yn 1729 a’i hyfforddi’n arlunydd portreadau; yn 1748 peintiodd y darpar Siôr III a Dug Efrog yn blant; peintiodd dirluniau hefyd, dau i Ysbyty’r Plant Amddifaid yn 1746; yn 1750 aeth i Fenis ac yn 1751 i Rufain, lle bu chwe blynedd, yn peintio yn Tivoli, ym Mryniau Alba ac ar yr arfordir ger Napoli; yn yr Eidal rhoes heibio bortreadau am dirluniau ar gyngor Vernet a Zuccarelli; yn 1757 ymsefydlodd yn Llundain ac arddangos gyda’r Society of Artists o 1760, a’i lun cyntaf ac enwocaf oedd y Niobe, a beintiwyd i Ddug Cumberland; yn 1768 roedd yn un o sefydlwyr yr Academi Frenhinol, a’i llyfrgellydd o 1776; yn 1781 ymddeolodd i Golomendy ger yr Wyddgrug, cartref ei berthynas Catherine Jones; bu farw ar 15 Mai 1782 a’i gladdu yn yr Wyddgrug; fe’i rhestrir ymhlith tirlunwyr mawr Ewrop y ddeunawfed ganrif, meistr ar arddull, olynydd Claude a Cuyp fel dehonglwr goleuni ac ysbrydolwr Constable a Turner; daeth ei ysbrydoliaeth yn gyfartal o’r Eidal ac o Gymru; mae ei bortread gan Mengs, a beintiwyd yn Rhufain, yn Amgueddfa Genedlaethol Cymru.Richard Wilson (arlunydd) ↗Wicipedia CymraegArlunydd o Gymru (1 Awst 1714 – 15 Mai 1782), a anwyd yn rheithordy Penegoes ger Machynlleth; roedd ei dad John Wilson, y rheithor yno, wedi bod ym Mhrifysgol Rhydychen ac ef oedd yn ei ddysgu mae’n debyg; roedd ei fam Alice Wynne yn perthyn i nifer o deuluoedd bonheddig Cymru; yn 16 oed aeth i Lundain at Thomas Wright i ddysgu peintio portreadau, dan nawdd Syr George Wynne, perthynas i’w fam, ac ymhen chwe blynedd roedd ganddo’i fusnes portreadau ei hun; wedi’r Eidal (1749–1756) canolbwyntiodd ar dirluniau, arloeswr a fabwysiadodd arddull rydd delynegol yn lle Clasuriaeth a pharatoi’r ffordd i Gainsborough a Constable; bu farw yng Ngholomendy; ymhlith ei brif beintiadau mae Castell Caernarfon, Castell Dolbadarn, Afon Penegoes, Pont Dolgellau, Glyn Mawddach gyda Chader Idris, Castell Cilgerran, Castell Dinas Brân a Miss Catherine Jones o Golomendy, ger yr Wyddgrug.Richard Wilson (painter) ↗Wikipedia (Saesneg)Arlunydd o Gymru (1 Awst 1714 – 15 Mai 1782) a arbenigodd mewn tirluniau ac a weithiodd ym Mhrydain a’r Eidal; gyda George Lambert yn arloeswr y tirlun er ei fwyn ei hun yng nghelf Prydain; disgrifiwyd yng Ngwyddoniadur Cymru’r Academi Gymreig fel yr arlunydd disgleiriaf a gynhyrchodd Cymru erioed a’r cyntaf i werthfawrogi posibiliadau esthetig ei wlad; un o sefydlwyr yr Academi Frenhinol yn Rhagfyr 1768; ganed ym Mhenegoes, Sir Drefaldwyn, mab i glerigwr; aeth i Lundain yn 1729 a dechrau fel arlunydd portreadau dan Thomas Wright; yn yr Eidal o 1750 hyd 1757, daeth yn dirlunydd ar gyngor Francesco Zuccarelli; yr arlunydd Prydeinig mawr cyntaf i ganolbwyntio ar dirluniau, gydag arddull bersonol, ddelfrydol dan ddylanwad Claude Lorrain a’r traddodiad Iseldiraidd; enillodd ei Destruction of the Children of Niobe (tua 1759–60) glod a llawer o gomisiynau; ymhlith ei ddisgyblion roedd Thomas Jones; cydnabu Constable, John Crome a Turner ei ddylanwad; bu farw yng Ngholomendy ar 15 Mai 1782 ac fe’i claddwyd yn eglwys y Santes Fair, yr Wyddgrug.
Yn 1729, gyda chymorth Syr George Wynne, perthynas i’w fam, aeth i Lundain i ddysgu peintio portreadau dan Thomas Wright, ac ymhen chwe blynedd roedd ganddo’i fusnes ei hun. Daeth y teulu brenhinol ymhlith ei wrthrychau: yn 1748 peintiodd y darpar Frenin Siôr III a’i frawd Dug Efrog yn fechgyn. Peintiodd dirluniau hefyd, yn eu plith ddau i Ysbyty’r Plant Amddifaid yn 1746.FfynonellauWilson, Richard (1713 – 1782), landscape painter ↗John Edward Horatio Steegman and Iorwerth Cyfeiliog Peate, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruAelod o deulu Wilson Bwlch-y-llyn a’r Ffinnant, Trefeglwys, un o hen deuluoedd Cymreig Arwystli; ar ochr ei dad yn gefnder i Charles Pratt, Arglwydd Camden, yr Arglwydd Ganghellor; trydydd mab John Wilson, rheithor Penegoes, a’i wraig Alice, o deulu Wynne Coed-llai ger yr Wyddgrug; ganed ym Mhenegoes ger Machynlleth a threuliodd ei fachgendod yn yr Wyddgrug; anfonwyd i Lundain gyda chymorth Syr George Wynne yn 1729 a’i hyfforddi’n arlunydd portreadau; yn 1748 peintiodd y darpar Siôr III a Dug Efrog yn blant; peintiodd dirluniau hefyd, dau i Ysbyty’r Plant Amddifaid yn 1746; yn 1750 aeth i Fenis ac yn 1751 i Rufain, lle bu chwe blynedd, yn peintio yn Tivoli, ym Mryniau Alba ac ar yr arfordir ger Napoli; yn yr Eidal rhoes heibio bortreadau am dirluniau ar gyngor Vernet a Zuccarelli; yn 1757 ymsefydlodd yn Llundain ac arddangos gyda’r Society of Artists o 1760, a’i lun cyntaf ac enwocaf oedd y Niobe, a beintiwyd i Ddug Cumberland; yn 1768 roedd yn un o sefydlwyr yr Academi Frenhinol, a’i llyfrgellydd o 1776; yn 1781 ymddeolodd i Golomendy ger yr Wyddgrug, cartref ei berthynas Catherine Jones; bu farw ar 15 Mai 1782 a’i gladdu yn yr Wyddgrug; fe’i rhestrir ymhlith tirlunwyr mawr Ewrop y ddeunawfed ganrif, meistr ar arddull, olynydd Claude a Cuyp fel dehonglwr goleuni ac ysbrydolwr Constable a Turner; daeth ei ysbrydoliaeth yn gyfartal o’r Eidal ac o Gymru; mae ei bortread gan Mengs, a beintiwyd yn Rhufain, yn Amgueddfa Genedlaethol Cymru.Richard Wilson (arlunydd) ↗Wicipedia CymraegArlunydd o Gymru (1 Awst 1714 – 15 Mai 1782), a anwyd yn rheithordy Penegoes ger Machynlleth; roedd ei dad John Wilson, y rheithor yno, wedi bod ym Mhrifysgol Rhydychen ac ef oedd yn ei ddysgu mae’n debyg; roedd ei fam Alice Wynne yn perthyn i nifer o deuluoedd bonheddig Cymru; yn 16 oed aeth i Lundain at Thomas Wright i ddysgu peintio portreadau, dan nawdd Syr George Wynne, perthynas i’w fam, ac ymhen chwe blynedd roedd ganddo’i fusnes portreadau ei hun; wedi’r Eidal (1749–1756) canolbwyntiodd ar dirluniau, arloeswr a fabwysiadodd arddull rydd delynegol yn lle Clasuriaeth a pharatoi’r ffordd i Gainsborough a Constable; bu farw yng Ngholomendy; ymhlith ei brif beintiadau mae Castell Caernarfon, Castell Dolbadarn, Afon Penegoes, Pont Dolgellau, Glyn Mawddach gyda Chader Idris, Castell Cilgerran, Castell Dinas Brân a Miss Catherine Jones o Golomendy, ger yr Wyddgrug.
Yn 1750 aeth i Fenis ac yn 1751 i Rufain, lle bu chwe blynedd, yn peintio yn Tivoli, ym Mryniau Alba ac ar hyd yr arfordir ger Napoli. Yno anogodd yr arlunwyr Joseph Vernet a Francesco Zuccarelli, o weld ei ddawn, iddo roi heibio bortreadau am dirluniau, a dyna a wnaeth. Peintiodd yr arlunydd Almaenig Anton Raphael Mengs ei bortread yn Rhufain; mae heddiw yn Amgueddfa Genedlaethol Cymru.FfynonellauWilson, Richard (1713 – 1782), landscape painter ↗John Edward Horatio Steegman and Iorwerth Cyfeiliog Peate, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruAelod o deulu Wilson Bwlch-y-llyn a’r Ffinnant, Trefeglwys, un o hen deuluoedd Cymreig Arwystli; ar ochr ei dad yn gefnder i Charles Pratt, Arglwydd Camden, yr Arglwydd Ganghellor; trydydd mab John Wilson, rheithor Penegoes, a’i wraig Alice, o deulu Wynne Coed-llai ger yr Wyddgrug; ganed ym Mhenegoes ger Machynlleth a threuliodd ei fachgendod yn yr Wyddgrug; anfonwyd i Lundain gyda chymorth Syr George Wynne yn 1729 a’i hyfforddi’n arlunydd portreadau; yn 1748 peintiodd y darpar Siôr III a Dug Efrog yn blant; peintiodd dirluniau hefyd, dau i Ysbyty’r Plant Amddifaid yn 1746; yn 1750 aeth i Fenis ac yn 1751 i Rufain, lle bu chwe blynedd, yn peintio yn Tivoli, ym Mryniau Alba ac ar yr arfordir ger Napoli; yn yr Eidal rhoes heibio bortreadau am dirluniau ar gyngor Vernet a Zuccarelli; yn 1757 ymsefydlodd yn Llundain ac arddangos gyda’r Society of Artists o 1760, a’i lun cyntaf ac enwocaf oedd y Niobe, a beintiwyd i Ddug Cumberland; yn 1768 roedd yn un o sefydlwyr yr Academi Frenhinol, a’i llyfrgellydd o 1776; yn 1781 ymddeolodd i Golomendy ger yr Wyddgrug, cartref ei berthynas Catherine Jones; bu farw ar 15 Mai 1782 a’i gladdu yn yr Wyddgrug; fe’i rhestrir ymhlith tirlunwyr mawr Ewrop y ddeunawfed ganrif, meistr ar arddull, olynydd Claude a Cuyp fel dehonglwr goleuni ac ysbrydolwr Constable a Turner; daeth ei ysbrydoliaeth yn gyfartal o’r Eidal ac o Gymru; mae ei bortread gan Mengs, a beintiwyd yn Rhufain, yn Amgueddfa Genedlaethol Cymru.Richard Wilson (painter) ↗Wikipedia (Saesneg)Arlunydd o Gymru (1 Awst 1714 – 15 Mai 1782) a arbenigodd mewn tirluniau ac a weithiodd ym Mhrydain a’r Eidal; gyda George Lambert yn arloeswr y tirlun er ei fwyn ei hun yng nghelf Prydain; disgrifiwyd yng Ngwyddoniadur Cymru’r Academi Gymreig fel yr arlunydd disgleiriaf a gynhyrchodd Cymru erioed a’r cyntaf i werthfawrogi posibiliadau esthetig ei wlad; un o sefydlwyr yr Academi Frenhinol yn Rhagfyr 1768; ganed ym Mhenegoes, Sir Drefaldwyn, mab i glerigwr; aeth i Lundain yn 1729 a dechrau fel arlunydd portreadau dan Thomas Wright; yn yr Eidal o 1750 hyd 1757, daeth yn dirlunydd ar gyngor Francesco Zuccarelli; yr arlunydd Prydeinig mawr cyntaf i ganolbwyntio ar dirluniau, gydag arddull bersonol, ddelfrydol dan ddylanwad Claude Lorrain a’r traddodiad Iseldiraidd; enillodd ei Destruction of the Children of Niobe (tua 1759–60) glod a llawer o gomisiynau; ymhlith ei ddisgyblion roedd Thomas Jones; cydnabu Constable, John Crome a Turner ei ddylanwad; bu farw yng Ngholomendy ar 15 Mai 1782 ac fe’i claddwyd yn eglwys y Santes Fair, yr Wyddgrug.
Yn ôl yn Llundain o 1757, daeth yn arlunydd Prydeinig mawr cyntaf i wneud tirlunio’n waith ei fywyd. Enillodd ei Destruction of the Children of Niobe, a beintiwyd i Ddug Cumberland, glod mawr a dod â chomisiynau gan dirfeddianwyr ledled y wlad. Yn Rhagfyr 1768 roedd yn un o sefydlwyr yr Academi Frenhinol, ac yn 1776 daeth yn llyfrgellydd iddi.FfynonellauRichard Wilson (painter) ↗Wikipedia (Saesneg)Arlunydd o Gymru (1 Awst 1714 – 15 Mai 1782) a arbenigodd mewn tirluniau ac a weithiodd ym Mhrydain a’r Eidal; gyda George Lambert yn arloeswr y tirlun er ei fwyn ei hun yng nghelf Prydain; disgrifiwyd yng Ngwyddoniadur Cymru’r Academi Gymreig fel yr arlunydd disgleiriaf a gynhyrchodd Cymru erioed a’r cyntaf i werthfawrogi posibiliadau esthetig ei wlad; un o sefydlwyr yr Academi Frenhinol yn Rhagfyr 1768; ganed ym Mhenegoes, Sir Drefaldwyn, mab i glerigwr; aeth i Lundain yn 1729 a dechrau fel arlunydd portreadau dan Thomas Wright; yn yr Eidal o 1750 hyd 1757, daeth yn dirlunydd ar gyngor Francesco Zuccarelli; yr arlunydd Prydeinig mawr cyntaf i ganolbwyntio ar dirluniau, gydag arddull bersonol, ddelfrydol dan ddylanwad Claude Lorrain a’r traddodiad Iseldiraidd; enillodd ei Destruction of the Children of Niobe (tua 1759–60) glod a llawer o gomisiynau; ymhlith ei ddisgyblion roedd Thomas Jones; cydnabu Constable, John Crome a Turner ei ddylanwad; bu farw yng Ngholomendy ar 15 Mai 1782 ac fe’i claddwyd yn eglwys y Santes Fair, yr Wyddgrug.Wilson, Richard (1713 – 1782), landscape painter ↗John Edward Horatio Steegman and Iorwerth Cyfeiliog Peate, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruAelod o deulu Wilson Bwlch-y-llyn a’r Ffinnant, Trefeglwys, un o hen deuluoedd Cymreig Arwystli; ar ochr ei dad yn gefnder i Charles Pratt, Arglwydd Camden, yr Arglwydd Ganghellor; trydydd mab John Wilson, rheithor Penegoes, a’i wraig Alice, o deulu Wynne Coed-llai ger yr Wyddgrug; ganed ym Mhenegoes ger Machynlleth a threuliodd ei fachgendod yn yr Wyddgrug; anfonwyd i Lundain gyda chymorth Syr George Wynne yn 1729 a’i hyfforddi’n arlunydd portreadau; yn 1748 peintiodd y darpar Siôr III a Dug Efrog yn blant; peintiodd dirluniau hefyd, dau i Ysbyty’r Plant Amddifaid yn 1746; yn 1750 aeth i Fenis ac yn 1751 i Rufain, lle bu chwe blynedd, yn peintio yn Tivoli, ym Mryniau Alba ac ar yr arfordir ger Napoli; yn yr Eidal rhoes heibio bortreadau am dirluniau ar gyngor Vernet a Zuccarelli; yn 1757 ymsefydlodd yn Llundain ac arddangos gyda’r Society of Artists o 1760, a’i lun cyntaf ac enwocaf oedd y Niobe, a beintiwyd i Ddug Cumberland; yn 1768 roedd yn un o sefydlwyr yr Academi Frenhinol, a’i llyfrgellydd o 1776; yn 1781 ymddeolodd i Golomendy ger yr Wyddgrug, cartref ei berthynas Catherine Jones; bu farw ar 15 Mai 1782 a’i gladdu yn yr Wyddgrug; fe’i rhestrir ymhlith tirlunwyr mawr Ewrop y ddeunawfed ganrif, meistr ar arddull, olynydd Claude a Cuyp fel dehonglwr goleuni ac ysbrydolwr Constable a Turner; daeth ei ysbrydoliaeth yn gyfartal o’r Eidal ac o Gymru; mae ei bortread gan Mengs, a beintiwyd yn Rhufain, yn Amgueddfa Genedlaethol Cymru.
Daeth ei ysbrydoliaeth yn gyfartal o’r Eidal ac o Gymru, ac ef oedd y cyntaf i weld harddwch ei wlad ei hun â llygad arlunydd. Ymhlith ei luniau Cymreig mawr mae Castell Caernarfon, Castell Dolbadarn, Afon Penegoes, Pont Dolgellau, Glyn Mawddach gyda Chader Idris, Castell Cilgerran a Dinas Brân.FfynonellauWilson, Richard (1713 – 1782), landscape painter ↗John Edward Horatio Steegman and Iorwerth Cyfeiliog Peate, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruAelod o deulu Wilson Bwlch-y-llyn a’r Ffinnant, Trefeglwys, un o hen deuluoedd Cymreig Arwystli; ar ochr ei dad yn gefnder i Charles Pratt, Arglwydd Camden, yr Arglwydd Ganghellor; trydydd mab John Wilson, rheithor Penegoes, a’i wraig Alice, o deulu Wynne Coed-llai ger yr Wyddgrug; ganed ym Mhenegoes ger Machynlleth a threuliodd ei fachgendod yn yr Wyddgrug; anfonwyd i Lundain gyda chymorth Syr George Wynne yn 1729 a’i hyfforddi’n arlunydd portreadau; yn 1748 peintiodd y darpar Siôr III a Dug Efrog yn blant; peintiodd dirluniau hefyd, dau i Ysbyty’r Plant Amddifaid yn 1746; yn 1750 aeth i Fenis ac yn 1751 i Rufain, lle bu chwe blynedd, yn peintio yn Tivoli, ym Mryniau Alba ac ar yr arfordir ger Napoli; yn yr Eidal rhoes heibio bortreadau am dirluniau ar gyngor Vernet a Zuccarelli; yn 1757 ymsefydlodd yn Llundain ac arddangos gyda’r Society of Artists o 1760, a’i lun cyntaf ac enwocaf oedd y Niobe, a beintiwyd i Ddug Cumberland; yn 1768 roedd yn un o sefydlwyr yr Academi Frenhinol, a’i llyfrgellydd o 1776; yn 1781 ymddeolodd i Golomendy ger yr Wyddgrug, cartref ei berthynas Catherine Jones; bu farw ar 15 Mai 1782 a’i gladdu yn yr Wyddgrug; fe’i rhestrir ymhlith tirlunwyr mawr Ewrop y ddeunawfed ganrif, meistr ar arddull, olynydd Claude a Cuyp fel dehonglwr goleuni ac ysbrydolwr Constable a Turner; daeth ei ysbrydoliaeth yn gyfartal o’r Eidal ac o Gymru; mae ei bortread gan Mengs, a beintiwyd yn Rhufain, yn Amgueddfa Genedlaethol Cymru.Richard Wilson (arlunydd) ↗Wicipedia CymraegArlunydd o Gymru (1 Awst 1714 – 15 Mai 1782), a anwyd yn rheithordy Penegoes ger Machynlleth; roedd ei dad John Wilson, y rheithor yno, wedi bod ym Mhrifysgol Rhydychen ac ef oedd yn ei ddysgu mae’n debyg; roedd ei fam Alice Wynne yn perthyn i nifer o deuluoedd bonheddig Cymru; yn 16 oed aeth i Lundain at Thomas Wright i ddysgu peintio portreadau, dan nawdd Syr George Wynne, perthynas i’w fam, ac ymhen chwe blynedd roedd ganddo’i fusnes portreadau ei hun; wedi’r Eidal (1749–1756) canolbwyntiodd ar dirluniau, arloeswr a fabwysiadodd arddull rydd delynegol yn lle Clasuriaeth a pharatoi’r ffordd i Gainsborough a Constable; bu farw yng Ngholomendy; ymhlith ei brif beintiadau mae Castell Caernarfon, Castell Dolbadarn, Afon Penegoes, Pont Dolgellau, Glyn Mawddach gyda Chader Idris, Castell Cilgerran, Castell Dinas Brân a Miss Catherine Jones o Golomendy, ger yr Wyddgrug.Richard Wilson (painter) ↗Wikipedia (Saesneg)Arlunydd o Gymru (1 Awst 1714 – 15 Mai 1782) a arbenigodd mewn tirluniau ac a weithiodd ym Mhrydain a’r Eidal; gyda George Lambert yn arloeswr y tirlun er ei fwyn ei hun yng nghelf Prydain; disgrifiwyd yng Ngwyddoniadur Cymru’r Academi Gymreig fel yr arlunydd disgleiriaf a gynhyrchodd Cymru erioed a’r cyntaf i werthfawrogi posibiliadau esthetig ei wlad; un o sefydlwyr yr Academi Frenhinol yn Rhagfyr 1768; ganed ym Mhenegoes, Sir Drefaldwyn, mab i glerigwr; aeth i Lundain yn 1729 a dechrau fel arlunydd portreadau dan Thomas Wright; yn yr Eidal o 1750 hyd 1757, daeth yn dirlunydd ar gyngor Francesco Zuccarelli; yr arlunydd Prydeinig mawr cyntaf i ganolbwyntio ar dirluniau, gydag arddull bersonol, ddelfrydol dan ddylanwad Claude Lorrain a’r traddodiad Iseldiraidd; enillodd ei Destruction of the Children of Niobe (tua 1759–60) glod a llawer o gomisiynau; ymhlith ei ddisgyblion roedd Thomas Jones; cydnabu Constable, John Crome a Turner ei ddylanwad; bu farw yng Ngholomendy ar 15 Mai 1782 ac fe’i claddwyd yn eglwys y Santes Fair, yr Wyddgrug.
Fe’i rhestrir ymhlith tirlunwyr mawr Ewrop y ddeunawfed ganrif. Fel peintiwr goleuni dilynodd Claude a Cuyp, a pharatôdd y ffordd i Gainsborough, Constable, John Crome a Turner, a ddysgodd oll ganddo. Ymhlith ei ddisgyblion ei hun roedd yr arlunydd Cymreig Thomas Jones o Bencerrig.FfynonellauWilson, Richard (1713 – 1782), landscape painter ↗John Edward Horatio Steegman and Iorwerth Cyfeiliog Peate, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruAelod o deulu Wilson Bwlch-y-llyn a’r Ffinnant, Trefeglwys, un o hen deuluoedd Cymreig Arwystli; ar ochr ei dad yn gefnder i Charles Pratt, Arglwydd Camden, yr Arglwydd Ganghellor; trydydd mab John Wilson, rheithor Penegoes, a’i wraig Alice, o deulu Wynne Coed-llai ger yr Wyddgrug; ganed ym Mhenegoes ger Machynlleth a threuliodd ei fachgendod yn yr Wyddgrug; anfonwyd i Lundain gyda chymorth Syr George Wynne yn 1729 a’i hyfforddi’n arlunydd portreadau; yn 1748 peintiodd y darpar Siôr III a Dug Efrog yn blant; peintiodd dirluniau hefyd, dau i Ysbyty’r Plant Amddifaid yn 1746; yn 1750 aeth i Fenis ac yn 1751 i Rufain, lle bu chwe blynedd, yn peintio yn Tivoli, ym Mryniau Alba ac ar yr arfordir ger Napoli; yn yr Eidal rhoes heibio bortreadau am dirluniau ar gyngor Vernet a Zuccarelli; yn 1757 ymsefydlodd yn Llundain ac arddangos gyda’r Society of Artists o 1760, a’i lun cyntaf ac enwocaf oedd y Niobe, a beintiwyd i Ddug Cumberland; yn 1768 roedd yn un o sefydlwyr yr Academi Frenhinol, a’i llyfrgellydd o 1776; yn 1781 ymddeolodd i Golomendy ger yr Wyddgrug, cartref ei berthynas Catherine Jones; bu farw ar 15 Mai 1782 a’i gladdu yn yr Wyddgrug; fe’i rhestrir ymhlith tirlunwyr mawr Ewrop y ddeunawfed ganrif, meistr ar arddull, olynydd Claude a Cuyp fel dehonglwr goleuni ac ysbrydolwr Constable a Turner; daeth ei ysbrydoliaeth yn gyfartal o’r Eidal ac o Gymru; mae ei bortread gan Mengs, a beintiwyd yn Rhufain, yn Amgueddfa Genedlaethol Cymru.Richard Wilson (painter) ↗Wikipedia (Saesneg)Arlunydd o Gymru (1 Awst 1714 – 15 Mai 1782) a arbenigodd mewn tirluniau ac a weithiodd ym Mhrydain a’r Eidal; gyda George Lambert yn arloeswr y tirlun er ei fwyn ei hun yng nghelf Prydain; disgrifiwyd yng Ngwyddoniadur Cymru’r Academi Gymreig fel yr arlunydd disgleiriaf a gynhyrchodd Cymru erioed a’r cyntaf i werthfawrogi posibiliadau esthetig ei wlad; un o sefydlwyr yr Academi Frenhinol yn Rhagfyr 1768; ganed ym Mhenegoes, Sir Drefaldwyn, mab i glerigwr; aeth i Lundain yn 1729 a dechrau fel arlunydd portreadau dan Thomas Wright; yn yr Eidal o 1750 hyd 1757, daeth yn dirlunydd ar gyngor Francesco Zuccarelli; yr arlunydd Prydeinig mawr cyntaf i ganolbwyntio ar dirluniau, gydag arddull bersonol, ddelfrydol dan ddylanwad Claude Lorrain a’r traddodiad Iseldiraidd; enillodd ei Destruction of the Children of Niobe (tua 1759–60) glod a llawer o gomisiynau; ymhlith ei ddisgyblion roedd Thomas Jones; cydnabu Constable, John Crome a Turner ei ddylanwad; bu farw yng Ngholomendy ar 15 Mai 1782 ac fe’i claddwyd yn eglwys y Santes Fair, yr Wyddgrug.Richard Wilson (arlunydd) ↗Wicipedia CymraegArlunydd o Gymru (1 Awst 1714 – 15 Mai 1782), a anwyd yn rheithordy Penegoes ger Machynlleth; roedd ei dad John Wilson, y rheithor yno, wedi bod ym Mhrifysgol Rhydychen ac ef oedd yn ei ddysgu mae’n debyg; roedd ei fam Alice Wynne yn perthyn i nifer o deuluoedd bonheddig Cymru; yn 16 oed aeth i Lundain at Thomas Wright i ddysgu peintio portreadau, dan nawdd Syr George Wynne, perthynas i’w fam, ac ymhen chwe blynedd roedd ganddo’i fusnes portreadau ei hun; wedi’r Eidal (1749–1756) canolbwyntiodd ar dirluniau, arloeswr a fabwysiadodd arddull rydd delynegol yn lle Clasuriaeth a pharatoi’r ffordd i Gainsborough a Constable; bu farw yng Ngholomendy; ymhlith ei brif beintiadau mae Castell Caernarfon, Castell Dolbadarn, Afon Penegoes, Pont Dolgellau, Glyn Mawddach gyda Chader Idris, Castell Cilgerran, Castell Dinas Brân a Miss Catherine Jones o Golomendy, ger yr Wyddgrug.
Yn 1781 daeth adref i Gymru, i Golomendy ger yr Wyddgrug, tŷ ei berthynas Catherine Jones, a beintiodd ei phortread. Bu farw yno ar 15 Mai 1782 ac mae wedi ei gladdu ym mynwent y Santes Fair, yr Wyddgrug. Mae ei luniau yn orielau pennaf Ewrop ac America.FfynonellauWilson, Richard (1713 – 1782), landscape painter ↗John Edward Horatio Steegman and Iorwerth Cyfeiliog Peate, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruAelod o deulu Wilson Bwlch-y-llyn a’r Ffinnant, Trefeglwys, un o hen deuluoedd Cymreig Arwystli; ar ochr ei dad yn gefnder i Charles Pratt, Arglwydd Camden, yr Arglwydd Ganghellor; trydydd mab John Wilson, rheithor Penegoes, a’i wraig Alice, o deulu Wynne Coed-llai ger yr Wyddgrug; ganed ym Mhenegoes ger Machynlleth a threuliodd ei fachgendod yn yr Wyddgrug; anfonwyd i Lundain gyda chymorth Syr George Wynne yn 1729 a’i hyfforddi’n arlunydd portreadau; yn 1748 peintiodd y darpar Siôr III a Dug Efrog yn blant; peintiodd dirluniau hefyd, dau i Ysbyty’r Plant Amddifaid yn 1746; yn 1750 aeth i Fenis ac yn 1751 i Rufain, lle bu chwe blynedd, yn peintio yn Tivoli, ym Mryniau Alba ac ar yr arfordir ger Napoli; yn yr Eidal rhoes heibio bortreadau am dirluniau ar gyngor Vernet a Zuccarelli; yn 1757 ymsefydlodd yn Llundain ac arddangos gyda’r Society of Artists o 1760, a’i lun cyntaf ac enwocaf oedd y Niobe, a beintiwyd i Ddug Cumberland; yn 1768 roedd yn un o sefydlwyr yr Academi Frenhinol, a’i llyfrgellydd o 1776; yn 1781 ymddeolodd i Golomendy ger yr Wyddgrug, cartref ei berthynas Catherine Jones; bu farw ar 15 Mai 1782 a’i gladdu yn yr Wyddgrug; fe’i rhestrir ymhlith tirlunwyr mawr Ewrop y ddeunawfed ganrif, meistr ar arddull, olynydd Claude a Cuyp fel dehonglwr goleuni ac ysbrydolwr Constable a Turner; daeth ei ysbrydoliaeth yn gyfartal o’r Eidal ac o Gymru; mae ei bortread gan Mengs, a beintiwyd yn Rhufain, yn Amgueddfa Genedlaethol Cymru.Richard Wilson (painter) ↗Wikipedia (Saesneg)Arlunydd o Gymru (1 Awst 1714 – 15 Mai 1782) a arbenigodd mewn tirluniau ac a weithiodd ym Mhrydain a’r Eidal; gyda George Lambert yn arloeswr y tirlun er ei fwyn ei hun yng nghelf Prydain; disgrifiwyd yng Ngwyddoniadur Cymru’r Academi Gymreig fel yr arlunydd disgleiriaf a gynhyrchodd Cymru erioed a’r cyntaf i werthfawrogi posibiliadau esthetig ei wlad; un o sefydlwyr yr Academi Frenhinol yn Rhagfyr 1768; ganed ym Mhenegoes, Sir Drefaldwyn, mab i glerigwr; aeth i Lundain yn 1729 a dechrau fel arlunydd portreadau dan Thomas Wright; yn yr Eidal o 1750 hyd 1757, daeth yn dirlunydd ar gyngor Francesco Zuccarelli; yr arlunydd Prydeinig mawr cyntaf i ganolbwyntio ar dirluniau, gydag arddull bersonol, ddelfrydol dan ddylanwad Claude Lorrain a’r traddodiad Iseldiraidd; enillodd ei Destruction of the Children of Niobe (tua 1759–60) glod a llawer o gomisiynau; ymhlith ei ddisgyblion roedd Thomas Jones; cydnabu Constable, John Crome a Turner ei ddylanwad; bu farw yng Ngholomendy ar 15 Mai 1782 ac fe’i claddwyd yn eglwys y Santes Fair, yr Wyddgrug.Richard Wilson (arlunydd) ↗Wicipedia CymraegArlunydd o Gymru (1 Awst 1714 – 15 Mai 1782), a anwyd yn rheithordy Penegoes ger Machynlleth; roedd ei dad John Wilson, y rheithor yno, wedi bod ym Mhrifysgol Rhydychen ac ef oedd yn ei ddysgu mae’n debyg; roedd ei fam Alice Wynne yn perthyn i nifer o deuluoedd bonheddig Cymru; yn 16 oed aeth i Lundain at Thomas Wright i ddysgu peintio portreadau, dan nawdd Syr George Wynne, perthynas i’w fam, ac ymhen chwe blynedd roedd ganddo’i fusnes portreadau ei hun; wedi’r Eidal (1749–1756) canolbwyntiodd ar dirluniau, arloeswr a fabwysiadodd arddull rydd delynegol yn lle Clasuriaeth a pharatoi’r ffordd i Gainsborough a Constable; bu farw yng Ngholomendy; ymhlith ei brif beintiadau mae Castell Caernarfon, Castell Dolbadarn, Afon Penegoes, Pont Dolgellau, Glyn Mawddach gyda Chader Idris, Castell Cilgerran, Castell Dinas Brân a Miss Catherine Jones o Golomendy, ger yr Wyddgrug.
Yr arlunydd disgleiriaf a gynhyrchodd Cymru erioed a’r cyntaf i werthfawrogi posibiliadau esthetig ei wlad.
Gwyddoniadur Cymru yr Academi Gymreig
Ceidwad Amgueddfa’r Ashmolean yn Rhydychen, a deithiodd Gymru, Cernyw, Llydaw, Iwerddon a’r Alban a dangos bod eu hieithoedd yn perthyn.
Edward LhuydY clerigwr o Feirionnydd y mae ei Weledigaetheu y Bardd Cwsc (1703) yn un o glasuron mawr rhyddiaith Gymraeg.
Ellis WynneMab fferm o Fôn a ddaeth yn fathemategydd blaenllaw yn Llundain ac a roddodd y symbol π i’r byd.
William JonesJohn Roberts o Gasnewydd Bach yn Sir Benfro, capten môr-ladron mwyaf llwyddiannus oes yr hwyliau, a gipiodd dros 400 o longau.
Barti DduYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf