
Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg
Fe’i lluniwyd cyn 1564
Ceiliog Bronfraith, gan Gruffudd Hiraethog
Y fronfraith yn fardd ac yn bregethwr mewn pulpud o wiail, yn canu i Dduw â’i big i’r awyr, mewn cywydd gan athro mawr beirdd oes y Tuduriaid.
Llun: Afon Dyfrdwy yn rhuthro heibio’r hen bont garreg yn Llangollen · Akke, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
| Bardd | Gruffudd Hiraethog, bardd ac arwyddfardd |
|---|---|
| Testun | y fronfraith |
| Bu farw | 1564, claddwyd yn Llangollen |
Ganwyd Gruffudd Hiraethog yn Llangollen, ac mae’n debyg i’w enw ddod o’i gysylltiad agos â Phlas Iolyn ger Mynydd Hiraethog. Cafodd drwydded bardd yn 1545–6 a daeth yn athro mawr beirdd oes y Tuduriaid: dysgodd Wiliam Llŷn, Wiliam Cynwal, Simwnt Fychan, Siôn Tudur a Raff ap Robert i gyd ganddo. Roedd yn arwyddfardd hefyd, ac mae ei lyfrau achau yn olrhain teuluoedd ledled Cymru.FfynonellauGruffudd Hiraethog ↗Wicipedia CymraegGruffudd Hiraethog, bardd ac arwyddfardd, a’r beirdd lawer a ddysgodd.Gruffudd Hiraethog ↗Wikipedia (Saesneg)Geni Gruffudd yn Llangollen, ei ddiarhebion a argraffwyd yn 1547 a’i gyfeillgarwch â William Salesbury.
Cyfaill y ddysg newydd
Carai Gruffudd yr iaith Gymraeg a gweithiodd yn galed i’w chadw’n gryf. Casglodd ddiarhebion Cymraeg, ac argraffodd ei gyfaill William Salesbury hwy yn 1547 fel Oll Synnwyr pen Kembero ygyd, un o’r llyfrau Cymraeg cyntaf erioed i’w argraffu. Lluniodd hefyd eiriadur Cymraeg gyda llinellau o waith y beirdd i ddangos ystyr y geiriau.FfynonellauGruffudd Hiraethog ↗Wikipedia (Saesneg)Geni Gruffudd yn Llangollen, ei ddiarhebion a argraffwyd yn 1547 a’i gyfeillgarwch â William Salesbury.Gruffudd Hiraethog ↗Wicipedia CymraegGruffudd Hiraethog, bardd ac arwyddfardd, a’r beirdd lawer a ddysgodd.
Y fronfraith yn fardd
Yn y cywydd byr hwn mae Gruffudd yn troi at aderyn. Mae’r fronfraith yn canu drwy’r dydd hir, ddydd a nos, yn groywach na’r eos, yn ei gŵn brych.FfynhonnellCeiliog Bronfraith ↗WicidestunTestun cyfan Ceiliog Bronfraith gan Gruffudd Hiraethog.
Cerddor y dydd hir
Enw o Frytaniaith
Pregethwr yn y dail
Yna daw’r fronfraith yn athro’r adar, yn ysgol gân, ac yn bregethwr ifanc o deyrnas y dail mewn pulpud o wiail, yn anfon ei gân i fyny at Dduw.FfynhonnellCeiliog Bronfraith ↗WicidestunTestun cyfan Ceiliog Bronfraith gan Gruffudd Hiraethog.
Pulpud gwiail
William Salesbury → Llangollen → I ofyn march, gan Tudur Aled → Yr hen destunau Cymraeg →
Pobl y testun
Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf
Cydnabod y lluniau ar y dudalen hon (1)
- William Salesbury ar Gofeb y Cyfieithwyr, Llanelwy — Llywelyn2000 · CC BY-SA 4.0
Gwnaed y lluniau gan y bobl a enwir, ac fe’u defnyddir dan y trwyddedau a ddangosir. Pob llun ar y wefan
