William Salesbury ar Gofeb y Cyfieithwyr, Llanelwy · Llun: Wikimedia Commons · Llywelyn2000, CC BY-SA 4.0
3 munud o ddarllen
William Salesbury o Lansannan a Llanrwst oedd Cymro mwyaf dysgedig ei ddydd a phrif gyfieithydd y Testament Newydd Cymraeg cyntaf, a gyhoeddwyd yn 1567. Galwodd ar ei bobl i fynnu’r ysgrythurau yn eu hiaith eu hunain, a gosododd ei waith sylfeini rhyddiaith Gymraeg fodern.FfynonellauSalesbury, William (1520? – 1584?), scholar and chief translator of the first Welsh New Testament ↗William Alun Mathias, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruBonheddwr o’i enedigaeth, ail fab Ffwg ap Robert ap Thomas Salbri Hen ac Annes, merch Wiliam ap Gruffydd ap Robin o Gochwillan; ganed yn Llansannan, a threuliodd y rhan fwyaf o’i oes ym Mhlas Isa, Llanrwst; addysgwyd yn Rhydychen, lle daeth yn Brotestant mae’n debyg; priododd Catrin Llwyd, chwaer Dr Elis Prys o Blas Iolyn; bu farw tua 1584 neu ychydig cyn hynny; dau gymhelliad a’i gyrrai, rhoi’r Ysgrythur Lân i’r Cymry a rhoi gwybodaeth a dysg iddynt yn eu hiaith eu hunain; ei ysgrythur Gymraeg gyntaf oedd Kynniver llith a ban (1551), llithoedd gwasanaeth y Cymun; wedi deddf 1563 fe’i gwahoddwyd i gynorthwyo Richard Davies, esgob Tyddewi, a chyhoeddwyd y Llyfr Gweddi a’r Testament Newydd yn 1567; Salesbury a wnaeth y rhan fwyaf, gan gyfieithu’r Llyfr Gweddi a’r Testament Newydd cyfan ond Datguddiad (Thomas Huet) ac 1 Timotheus, Hebreaid, Iago ac 1 a 2 Pedr (Richard Davies); roedd ei gyfieithiadau’n llawn Lladinaethau ac yn anodd i lawer, ond roeddent yn gyfieithiadau gwych, a mawr yw dyled Morgan iddynt; ei eiriadur yn 1547 o bosibl oedd y llyfr cyntaf a argraffwyd yn Gymraeg; dair blynedd wedyn cyhoeddodd lyfr i helpu’r Saeson i ddysgu Cymraeg; casglai Oll Synnwyr pen Kembero ygyd, tua 1547, ddiarhebion Cymraeg; lluniodd hefyd lysieulyfr, a gyhoeddwyd yn 1916; ‘y Cymro mwyaf dysgedig yn ei ddydd’, yn hyddysg mewn Hebraeg, Groeg, Lladin ac ieithoedd modern; ‘Anodd fyddai cael neb a wnaeth fwy o wasanaeth i genedl y Cymry na William Salesbury’; gosododd ei gyfieithiad sylfeini rhyddiaith Gymraeg fodern.William Salesbury ↗Wicipedia CymraegUn o ysgolheigion mwyaf Cymru yng nghyfnod y Dadeni Dysg (tua 1520 – tua 1584), a fu’n gyfrifol, gyda’r Esgob Richard Davies a Thomas Huet, am y cyfieithiad cyflawn cyntaf o’r Testament Newydd i’r Gymraeg, a gyhoeddwyd yn 1567; ganed yn Llansannan yn yr hen Sir Ddinbych; erbyn 1540 roedd wedi symud i Blas Isa ar gyrion Llanrwst; yn Rhydychen astudiodd Hebraeg, Groeg a Lladin, a daeth i wybod am lyfrau gwaharddedig Luther a Tyndale ac am argraffu; fel Erasmus a Luther credai’n gryf mewn rhoi’r Beibl i bawb yn eu mamiaith; yn Brotestant i’r carn, bu’n cuddio drwy deyrnasiad Mari I; yn 1563 pwysodd am i’r Senedd basio’r ddeddf a wnâi gyfieithu’r Beibl yn flaenoriaeth i esgobion Cymru a Henffordd; mae ei A briefe and a playne introduction (1550, ailargraffwyd 1567) yn un o’r disgrifiadau cynharaf o seiniau’r Gymraeg; yn arloeswr cynnar ym myd botaneg, ysgrifennodd lysieulyfr ar rinweddau meddyginiaethol planhigion, a gyhoeddwyd yn 1916.William Salesbury’s New Testament ↗Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Saesneg)Gorchmynnodd deddf 1563 i esgobion esgobaethau Cymru ac esgob Henffordd drefnu cyfieithu’r Beibl a’r Llyfr Gweddi Gyffredin i’r Gymraeg erbyn 1 Mawrth 1567; daeth y Llyfr Gweddi allan ar 6 Mai 1567 a’r Testament Newydd ar 7 Hydref 1567, wedi’u cyhoeddi gan Humphrey Toy a’u hargraffu yn Llundain gan Henry Denham; cyfieithodd Salesbury y Llyfr Gweddi cyfan a’r rhan fwyaf o’r Testament Newydd, gyda rhannau gan Richard Davies a Thomas Huet; sillafodd lawer o eiriau i edrych fel eu gwreiddiau Lladin.
Ganed William tua 1520 ym mhlwyf Llansannan, ail fab Ffwg Salesbury ac Annes, merch Wiliam ap Gruffydd ap Robin o Gochwillan. Erbyn 1540 roedd yn byw ym Mhlas Isa, ar gyrion Llanrwst, ei gartref am y rhan fwyaf o’i oes. Priododd Catrin Llwyd, chwaer Dr Elis Prys o Blas Iolyn.FfynonellauSalesbury, William (1520? – 1584?), scholar and chief translator of the first Welsh New Testament ↗William Alun Mathias, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruBonheddwr o’i enedigaeth, ail fab Ffwg ap Robert ap Thomas Salbri Hen ac Annes, merch Wiliam ap Gruffydd ap Robin o Gochwillan; ganed yn Llansannan, a threuliodd y rhan fwyaf o’i oes ym Mhlas Isa, Llanrwst; addysgwyd yn Rhydychen, lle daeth yn Brotestant mae’n debyg; priododd Catrin Llwyd, chwaer Dr Elis Prys o Blas Iolyn; bu farw tua 1584 neu ychydig cyn hynny; dau gymhelliad a’i gyrrai, rhoi’r Ysgrythur Lân i’r Cymry a rhoi gwybodaeth a dysg iddynt yn eu hiaith eu hunain; ei ysgrythur Gymraeg gyntaf oedd Kynniver llith a ban (1551), llithoedd gwasanaeth y Cymun; wedi deddf 1563 fe’i gwahoddwyd i gynorthwyo Richard Davies, esgob Tyddewi, a chyhoeddwyd y Llyfr Gweddi a’r Testament Newydd yn 1567; Salesbury a wnaeth y rhan fwyaf, gan gyfieithu’r Llyfr Gweddi a’r Testament Newydd cyfan ond Datguddiad (Thomas Huet) ac 1 Timotheus, Hebreaid, Iago ac 1 a 2 Pedr (Richard Davies); roedd ei gyfieithiadau’n llawn Lladinaethau ac yn anodd i lawer, ond roeddent yn gyfieithiadau gwych, a mawr yw dyled Morgan iddynt; ei eiriadur yn 1547 o bosibl oedd y llyfr cyntaf a argraffwyd yn Gymraeg; dair blynedd wedyn cyhoeddodd lyfr i helpu’r Saeson i ddysgu Cymraeg; casglai Oll Synnwyr pen Kembero ygyd, tua 1547, ddiarhebion Cymraeg; lluniodd hefyd lysieulyfr, a gyhoeddwyd yn 1916; ‘y Cymro mwyaf dysgedig yn ei ddydd’, yn hyddysg mewn Hebraeg, Groeg, Lladin ac ieithoedd modern; ‘Anodd fyddai cael neb a wnaeth fwy o wasanaeth i genedl y Cymry na William Salesbury’; gosododd ei gyfieithiad sylfeini rhyddiaith Gymraeg fodern.William Salesbury ↗Wicipedia CymraegUn o ysgolheigion mwyaf Cymru yng nghyfnod y Dadeni Dysg (tua 1520 – tua 1584), a fu’n gyfrifol, gyda’r Esgob Richard Davies a Thomas Huet, am y cyfieithiad cyflawn cyntaf o’r Testament Newydd i’r Gymraeg, a gyhoeddwyd yn 1567; ganed yn Llansannan yn yr hen Sir Ddinbych; erbyn 1540 roedd wedi symud i Blas Isa ar gyrion Llanrwst; yn Rhydychen astudiodd Hebraeg, Groeg a Lladin, a daeth i wybod am lyfrau gwaharddedig Luther a Tyndale ac am argraffu; fel Erasmus a Luther credai’n gryf mewn rhoi’r Beibl i bawb yn eu mamiaith; yn Brotestant i’r carn, bu’n cuddio drwy deyrnasiad Mari I; yn 1563 pwysodd am i’r Senedd basio’r ddeddf a wnâi gyfieithu’r Beibl yn flaenoriaeth i esgobion Cymru a Henffordd; mae ei A briefe and a playne introduction (1550, ailargraffwyd 1567) yn un o’r disgrifiadau cynharaf o seiniau’r Gymraeg; yn arloeswr cynnar ym myd botaneg, ysgrifennodd lysieulyfr ar rinweddau meddyginiaethol planhigion, a gyhoeddwyd yn 1916.William Salesbury ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed cyn 1520 ym mhlwyf Llansannan, dysgodd Hebraeg, Groeg a Lladin yn Rhydychen, ac erbyn 1540 roedd yn byw ym Mhlas Isa, Llanrwst; argraffwyd ei A dictionary in Englyshe and Welshe yn 1547 gan John Waley yn Foster Lane, Llundain; yr un flwyddyn argraffodd Oll synnwyr pen Kembero ygyd, 930 o ddiarhebion Cymraeg a gasglwyd gan Ruffudd Hiraethog, ac anogodd y Cymry: “mynwch yr yscrythur lan yn ych iaith”; daeth ei Destament Newydd allan ar 7 Hydref 1567, gyda rhannau gan Richard Davies a Thomas Huet, a chyfieithodd y Llyfr Gweddi Gyffredin; teimlai beirniaid fod ei sillafu’n llawn Lladinaethau; bu farw tua 1580.
Yn Rhydychen dysgodd Hebraeg, Groeg a Lladin, darllenodd lyfrau newydd Luther a Tyndale, a daeth i adnabod crefft argraffu. Fel Erasmus a Luther credai y dylai pawb gael y Beibl yn eu mamiaith. Roedd ganddo ddau nod mawr drwy’i oes: rhoi’r ysgrythurau i’r Cymry, a rhoi iddynt wybodaeth a dysg yn eu hiaith eu hunain.FfynonellauWilliam Salesbury ↗Wicipedia CymraegUn o ysgolheigion mwyaf Cymru yng nghyfnod y Dadeni Dysg (tua 1520 – tua 1584), a fu’n gyfrifol, gyda’r Esgob Richard Davies a Thomas Huet, am y cyfieithiad cyflawn cyntaf o’r Testament Newydd i’r Gymraeg, a gyhoeddwyd yn 1567; ganed yn Llansannan yn yr hen Sir Ddinbych; erbyn 1540 roedd wedi symud i Blas Isa ar gyrion Llanrwst; yn Rhydychen astudiodd Hebraeg, Groeg a Lladin, a daeth i wybod am lyfrau gwaharddedig Luther a Tyndale ac am argraffu; fel Erasmus a Luther credai’n gryf mewn rhoi’r Beibl i bawb yn eu mamiaith; yn Brotestant i’r carn, bu’n cuddio drwy deyrnasiad Mari I; yn 1563 pwysodd am i’r Senedd basio’r ddeddf a wnâi gyfieithu’r Beibl yn flaenoriaeth i esgobion Cymru a Henffordd; mae ei A briefe and a playne introduction (1550, ailargraffwyd 1567) yn un o’r disgrifiadau cynharaf o seiniau’r Gymraeg; yn arloeswr cynnar ym myd botaneg, ysgrifennodd lysieulyfr ar rinweddau meddyginiaethol planhigion, a gyhoeddwyd yn 1916.Salesbury, William (1520? – 1584?), scholar and chief translator of the first Welsh New Testament ↗William Alun Mathias, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruBonheddwr o’i enedigaeth, ail fab Ffwg ap Robert ap Thomas Salbri Hen ac Annes, merch Wiliam ap Gruffydd ap Robin o Gochwillan; ganed yn Llansannan, a threuliodd y rhan fwyaf o’i oes ym Mhlas Isa, Llanrwst; addysgwyd yn Rhydychen, lle daeth yn Brotestant mae’n debyg; priododd Catrin Llwyd, chwaer Dr Elis Prys o Blas Iolyn; bu farw tua 1584 neu ychydig cyn hynny; dau gymhelliad a’i gyrrai, rhoi’r Ysgrythur Lân i’r Cymry a rhoi gwybodaeth a dysg iddynt yn eu hiaith eu hunain; ei ysgrythur Gymraeg gyntaf oedd Kynniver llith a ban (1551), llithoedd gwasanaeth y Cymun; wedi deddf 1563 fe’i gwahoddwyd i gynorthwyo Richard Davies, esgob Tyddewi, a chyhoeddwyd y Llyfr Gweddi a’r Testament Newydd yn 1567; Salesbury a wnaeth y rhan fwyaf, gan gyfieithu’r Llyfr Gweddi a’r Testament Newydd cyfan ond Datguddiad (Thomas Huet) ac 1 Timotheus, Hebreaid, Iago ac 1 a 2 Pedr (Richard Davies); roedd ei gyfieithiadau’n llawn Lladinaethau ac yn anodd i lawer, ond roeddent yn gyfieithiadau gwych, a mawr yw dyled Morgan iddynt; ei eiriadur yn 1547 o bosibl oedd y llyfr cyntaf a argraffwyd yn Gymraeg; dair blynedd wedyn cyhoeddodd lyfr i helpu’r Saeson i ddysgu Cymraeg; casglai Oll Synnwyr pen Kembero ygyd, tua 1547, ddiarhebion Cymraeg; lluniodd hefyd lysieulyfr, a gyhoeddwyd yn 1916; ‘y Cymro mwyaf dysgedig yn ei ddydd’, yn hyddysg mewn Hebraeg, Groeg, Lladin ac ieithoedd modern; ‘Anodd fyddai cael neb a wnaeth fwy o wasanaeth i genedl y Cymry na William Salesbury’; gosododd ei gyfieithiad sylfeini rhyddiaith Gymraeg fodern.
Yn 1547 cyhoeddodd A Dictionary in Englyshe and Welshe, efallai’r llyfr cyntaf erioed a argraffwyd yn Gymraeg, a’r un flwyddyn Oll Synnwyr pen Kembero ygyd, y 930 o ddiarhebion Cymraeg a gasglwyd gan y bardd Gruffudd Hiraethog. Yn 1550 cyhoeddodd lyfr i helpu’r Saeson i ynganu’r Gymraeg, a darn o hen gyfraith Hywel Dda. Galwyd ei Descripcion of the Sphere yn 1550 yn llyfr gwyddoniaeth cyntaf y Saesneg.FfynonellauSalesbury, William (1520? – 1584?), scholar and chief translator of the first Welsh New Testament ↗William Alun Mathias, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruBonheddwr o’i enedigaeth, ail fab Ffwg ap Robert ap Thomas Salbri Hen ac Annes, merch Wiliam ap Gruffydd ap Robin o Gochwillan; ganed yn Llansannan, a threuliodd y rhan fwyaf o’i oes ym Mhlas Isa, Llanrwst; addysgwyd yn Rhydychen, lle daeth yn Brotestant mae’n debyg; priododd Catrin Llwyd, chwaer Dr Elis Prys o Blas Iolyn; bu farw tua 1584 neu ychydig cyn hynny; dau gymhelliad a’i gyrrai, rhoi’r Ysgrythur Lân i’r Cymry a rhoi gwybodaeth a dysg iddynt yn eu hiaith eu hunain; ei ysgrythur Gymraeg gyntaf oedd Kynniver llith a ban (1551), llithoedd gwasanaeth y Cymun; wedi deddf 1563 fe’i gwahoddwyd i gynorthwyo Richard Davies, esgob Tyddewi, a chyhoeddwyd y Llyfr Gweddi a’r Testament Newydd yn 1567; Salesbury a wnaeth y rhan fwyaf, gan gyfieithu’r Llyfr Gweddi a’r Testament Newydd cyfan ond Datguddiad (Thomas Huet) ac 1 Timotheus, Hebreaid, Iago ac 1 a 2 Pedr (Richard Davies); roedd ei gyfieithiadau’n llawn Lladinaethau ac yn anodd i lawer, ond roeddent yn gyfieithiadau gwych, a mawr yw dyled Morgan iddynt; ei eiriadur yn 1547 o bosibl oedd y llyfr cyntaf a argraffwyd yn Gymraeg; dair blynedd wedyn cyhoeddodd lyfr i helpu’r Saeson i ddysgu Cymraeg; casglai Oll Synnwyr pen Kembero ygyd, tua 1547, ddiarhebion Cymraeg; lluniodd hefyd lysieulyfr, a gyhoeddwyd yn 1916; ‘y Cymro mwyaf dysgedig yn ei ddydd’, yn hyddysg mewn Hebraeg, Groeg, Lladin ac ieithoedd modern; ‘Anodd fyddai cael neb a wnaeth fwy o wasanaeth i genedl y Cymry na William Salesbury’; gosododd ei gyfieithiad sylfeini rhyddiaith Gymraeg fodern.William Salesbury ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed cyn 1520 ym mhlwyf Llansannan, dysgodd Hebraeg, Groeg a Lladin yn Rhydychen, ac erbyn 1540 roedd yn byw ym Mhlas Isa, Llanrwst; argraffwyd ei A dictionary in Englyshe and Welshe yn 1547 gan John Waley yn Foster Lane, Llundain; yr un flwyddyn argraffodd Oll synnwyr pen Kembero ygyd, 930 o ddiarhebion Cymraeg a gasglwyd gan Ruffudd Hiraethog, ac anogodd y Cymry: “mynwch yr yscrythur lan yn ych iaith”; daeth ei Destament Newydd allan ar 7 Hydref 1567, gyda rhannau gan Richard Davies a Thomas Huet, a chyfieithodd y Llyfr Gweddi Gyffredin; teimlai beirniaid fod ei sillafu’n llawn Lladinaethau; bu farw tua 1580.William Salesbury ↗Wikipedia (Saesneg)Prif ysgolhaig Cymreig y Dadeni (c. 1520 – c. 1584) a phrif gyfieithydd Testament Newydd Cymraeg 1567; yn 1550 cyhoeddodd, yn Gymraeg a Saesneg, ddarn o hen gyfraith Hywel Dda; disgrifiwyd ei The Descripcion of the Sphere or Frame of the Worlde (1550) fel y llyfr gwyddoniaeth cyntaf yn yr iaith Saesneg; mae ei lyfrau ar ynganu’r Gymraeg yn ffynonellau pwysig i Saesneg llafar yr unfed ganrif ar bymtheg; byddai’r Esgob William Morgan bron â mabwysiadu Testament Newydd Salesbury yn ei Feibl yn 1588; gosododd ei gyfieithiad o’r ysgrythurau sylfeini rhyddiaith Gymraeg fodern.
Yn 1551 trodd i’r Gymraeg y llithoedd a ddarllenid yn y Cymun drwy’r flwyddyn, Kynniver llith a ban, ei gam mawr cyntaf tuag at y Beibl Cymraeg. Dan y Frenhines Mari bu’n rhaid iddo gadw o’r golwg, ond pan ddaeth Elisabeth i’r orsedd ailgydiodd yn y gwaith.FfynonellauSalesbury, William (1520? – 1584?), scholar and chief translator of the first Welsh New Testament ↗William Alun Mathias, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruBonheddwr o’i enedigaeth, ail fab Ffwg ap Robert ap Thomas Salbri Hen ac Annes, merch Wiliam ap Gruffydd ap Robin o Gochwillan; ganed yn Llansannan, a threuliodd y rhan fwyaf o’i oes ym Mhlas Isa, Llanrwst; addysgwyd yn Rhydychen, lle daeth yn Brotestant mae’n debyg; priododd Catrin Llwyd, chwaer Dr Elis Prys o Blas Iolyn; bu farw tua 1584 neu ychydig cyn hynny; dau gymhelliad a’i gyrrai, rhoi’r Ysgrythur Lân i’r Cymry a rhoi gwybodaeth a dysg iddynt yn eu hiaith eu hunain; ei ysgrythur Gymraeg gyntaf oedd Kynniver llith a ban (1551), llithoedd gwasanaeth y Cymun; wedi deddf 1563 fe’i gwahoddwyd i gynorthwyo Richard Davies, esgob Tyddewi, a chyhoeddwyd y Llyfr Gweddi a’r Testament Newydd yn 1567; Salesbury a wnaeth y rhan fwyaf, gan gyfieithu’r Llyfr Gweddi a’r Testament Newydd cyfan ond Datguddiad (Thomas Huet) ac 1 Timotheus, Hebreaid, Iago ac 1 a 2 Pedr (Richard Davies); roedd ei gyfieithiadau’n llawn Lladinaethau ac yn anodd i lawer, ond roeddent yn gyfieithiadau gwych, a mawr yw dyled Morgan iddynt; ei eiriadur yn 1547 o bosibl oedd y llyfr cyntaf a argraffwyd yn Gymraeg; dair blynedd wedyn cyhoeddodd lyfr i helpu’r Saeson i ddysgu Cymraeg; casglai Oll Synnwyr pen Kembero ygyd, tua 1547, ddiarhebion Cymraeg; lluniodd hefyd lysieulyfr, a gyhoeddwyd yn 1916; ‘y Cymro mwyaf dysgedig yn ei ddydd’, yn hyddysg mewn Hebraeg, Groeg, Lladin ac ieithoedd modern; ‘Anodd fyddai cael neb a wnaeth fwy o wasanaeth i genedl y Cymry na William Salesbury’; gosododd ei gyfieithiad sylfeini rhyddiaith Gymraeg fodern.William Salesbury ↗Wicipedia CymraegUn o ysgolheigion mwyaf Cymru yng nghyfnod y Dadeni Dysg (tua 1520 – tua 1584), a fu’n gyfrifol, gyda’r Esgob Richard Davies a Thomas Huet, am y cyfieithiad cyflawn cyntaf o’r Testament Newydd i’r Gymraeg, a gyhoeddwyd yn 1567; ganed yn Llansannan yn yr hen Sir Ddinbych; erbyn 1540 roedd wedi symud i Blas Isa ar gyrion Llanrwst; yn Rhydychen astudiodd Hebraeg, Groeg a Lladin, a daeth i wybod am lyfrau gwaharddedig Luther a Tyndale ac am argraffu; fel Erasmus a Luther credai’n gryf mewn rhoi’r Beibl i bawb yn eu mamiaith; yn Brotestant i’r carn, bu’n cuddio drwy deyrnasiad Mari I; yn 1563 pwysodd am i’r Senedd basio’r ddeddf a wnâi gyfieithu’r Beibl yn flaenoriaeth i esgobion Cymru a Henffordd; mae ei A briefe and a playne introduction (1550, ailargraffwyd 1567) yn un o’r disgrifiadau cynharaf o seiniau’r Gymraeg; yn arloeswr cynnar ym myd botaneg, ysgrifennodd lysieulyfr ar rinweddau meddyginiaethol planhigion, a gyhoeddwyd yn 1916.
Pwysodd Salesbury am ddeddf 1563 a orchmynnodd i esgobion Cymru a Henffordd drefnu troi’r Beibl a’r Llyfr Gweddi i’r Gymraeg. Gwahoddodd yr Esgob Richard Davies ef i’w blas yn Abergwili, ac yno y gwnaeth Salesbury y rhan fwyaf o’r gwaith. Cyfieithodd y Llyfr Gweddi cyfan a’r Testament Newydd i gyd ond Datguddiad a phum llythyr, gan weithio o’r Groeg. Daeth y Llyfr Gweddi allan ar 6 Mai 1567 a’r Testament Newydd ar 7 Hydref 1567.FfynonellauWilliam Salesbury ↗Wicipedia CymraegUn o ysgolheigion mwyaf Cymru yng nghyfnod y Dadeni Dysg (tua 1520 – tua 1584), a fu’n gyfrifol, gyda’r Esgob Richard Davies a Thomas Huet, am y cyfieithiad cyflawn cyntaf o’r Testament Newydd i’r Gymraeg, a gyhoeddwyd yn 1567; ganed yn Llansannan yn yr hen Sir Ddinbych; erbyn 1540 roedd wedi symud i Blas Isa ar gyrion Llanrwst; yn Rhydychen astudiodd Hebraeg, Groeg a Lladin, a daeth i wybod am lyfrau gwaharddedig Luther a Tyndale ac am argraffu; fel Erasmus a Luther credai’n gryf mewn rhoi’r Beibl i bawb yn eu mamiaith; yn Brotestant i’r carn, bu’n cuddio drwy deyrnasiad Mari I; yn 1563 pwysodd am i’r Senedd basio’r ddeddf a wnâi gyfieithu’r Beibl yn flaenoriaeth i esgobion Cymru a Henffordd; mae ei A briefe and a playne introduction (1550, ailargraffwyd 1567) yn un o’r disgrifiadau cynharaf o seiniau’r Gymraeg; yn arloeswr cynnar ym myd botaneg, ysgrifennodd lysieulyfr ar rinweddau meddyginiaethol planhigion, a gyhoeddwyd yn 1916.Salesbury, William (1520? – 1584?), scholar and chief translator of the first Welsh New Testament ↗William Alun Mathias, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruBonheddwr o’i enedigaeth, ail fab Ffwg ap Robert ap Thomas Salbri Hen ac Annes, merch Wiliam ap Gruffydd ap Robin o Gochwillan; ganed yn Llansannan, a threuliodd y rhan fwyaf o’i oes ym Mhlas Isa, Llanrwst; addysgwyd yn Rhydychen, lle daeth yn Brotestant mae’n debyg; priododd Catrin Llwyd, chwaer Dr Elis Prys o Blas Iolyn; bu farw tua 1584 neu ychydig cyn hynny; dau gymhelliad a’i gyrrai, rhoi’r Ysgrythur Lân i’r Cymry a rhoi gwybodaeth a dysg iddynt yn eu hiaith eu hunain; ei ysgrythur Gymraeg gyntaf oedd Kynniver llith a ban (1551), llithoedd gwasanaeth y Cymun; wedi deddf 1563 fe’i gwahoddwyd i gynorthwyo Richard Davies, esgob Tyddewi, a chyhoeddwyd y Llyfr Gweddi a’r Testament Newydd yn 1567; Salesbury a wnaeth y rhan fwyaf, gan gyfieithu’r Llyfr Gweddi a’r Testament Newydd cyfan ond Datguddiad (Thomas Huet) ac 1 Timotheus, Hebreaid, Iago ac 1 a 2 Pedr (Richard Davies); roedd ei gyfieithiadau’n llawn Lladinaethau ac yn anodd i lawer, ond roeddent yn gyfieithiadau gwych, a mawr yw dyled Morgan iddynt; ei eiriadur yn 1547 o bosibl oedd y llyfr cyntaf a argraffwyd yn Gymraeg; dair blynedd wedyn cyhoeddodd lyfr i helpu’r Saeson i ddysgu Cymraeg; casglai Oll Synnwyr pen Kembero ygyd, tua 1547, ddiarhebion Cymraeg; lluniodd hefyd lysieulyfr, a gyhoeddwyd yn 1916; ‘y Cymro mwyaf dysgedig yn ei ddydd’, yn hyddysg mewn Hebraeg, Groeg, Lladin ac ieithoedd modern; ‘Anodd fyddai cael neb a wnaeth fwy o wasanaeth i genedl y Cymry na William Salesbury’; gosododd ei gyfieithiad sylfeini rhyddiaith Gymraeg fodern.William Salesbury’s New Testament ↗Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Saesneg)Gorchmynnodd deddf 1563 i esgobion esgobaethau Cymru ac esgob Henffordd drefnu cyfieithu’r Beibl a’r Llyfr Gweddi Gyffredin i’r Gymraeg erbyn 1 Mawrth 1567; daeth y Llyfr Gweddi allan ar 6 Mai 1567 a’r Testament Newydd ar 7 Hydref 1567, wedi’u cyhoeddi gan Humphrey Toy a’u hargraffu yn Llundain gan Henry Denham; cyfieithodd Salesbury y Llyfr Gweddi cyfan a’r rhan fwyaf o’r Testament Newydd, gyda rhannau gan Richard Davies a Thomas Huet; sillafodd lawer o eiriau i edrych fel eu gwreiddiau Lladin.
Sillafai Salesbury lawer gair i ddangos ei wreiddiau yn y Lladin, ac roedd hynny’n gwneud ei dudalennau’n anodd i lawer o ddarllenwyr. Eto roeddent yn gyfieithiadau gwych o ran iaith ac arddull, a phan luniodd William Morgan y Beibl Cymraeg cyfan yn 1588 cymerodd Destament Newydd Salesbury bron yn gyfan.FfynonellauSalesbury, William (1520? – 1584?), scholar and chief translator of the first Welsh New Testament ↗William Alun Mathias, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruBonheddwr o’i enedigaeth, ail fab Ffwg ap Robert ap Thomas Salbri Hen ac Annes, merch Wiliam ap Gruffydd ap Robin o Gochwillan; ganed yn Llansannan, a threuliodd y rhan fwyaf o’i oes ym Mhlas Isa, Llanrwst; addysgwyd yn Rhydychen, lle daeth yn Brotestant mae’n debyg; priododd Catrin Llwyd, chwaer Dr Elis Prys o Blas Iolyn; bu farw tua 1584 neu ychydig cyn hynny; dau gymhelliad a’i gyrrai, rhoi’r Ysgrythur Lân i’r Cymry a rhoi gwybodaeth a dysg iddynt yn eu hiaith eu hunain; ei ysgrythur Gymraeg gyntaf oedd Kynniver llith a ban (1551), llithoedd gwasanaeth y Cymun; wedi deddf 1563 fe’i gwahoddwyd i gynorthwyo Richard Davies, esgob Tyddewi, a chyhoeddwyd y Llyfr Gweddi a’r Testament Newydd yn 1567; Salesbury a wnaeth y rhan fwyaf, gan gyfieithu’r Llyfr Gweddi a’r Testament Newydd cyfan ond Datguddiad (Thomas Huet) ac 1 Timotheus, Hebreaid, Iago ac 1 a 2 Pedr (Richard Davies); roedd ei gyfieithiadau’n llawn Lladinaethau ac yn anodd i lawer, ond roeddent yn gyfieithiadau gwych, a mawr yw dyled Morgan iddynt; ei eiriadur yn 1547 o bosibl oedd y llyfr cyntaf a argraffwyd yn Gymraeg; dair blynedd wedyn cyhoeddodd lyfr i helpu’r Saeson i ddysgu Cymraeg; casglai Oll Synnwyr pen Kembero ygyd, tua 1547, ddiarhebion Cymraeg; lluniodd hefyd lysieulyfr, a gyhoeddwyd yn 1916; ‘y Cymro mwyaf dysgedig yn ei ddydd’, yn hyddysg mewn Hebraeg, Groeg, Lladin ac ieithoedd modern; ‘Anodd fyddai cael neb a wnaeth fwy o wasanaeth i genedl y Cymry na William Salesbury’; gosododd ei gyfieithiad sylfeini rhyddiaith Gymraeg fodern.William Salesbury ↗Wikipedia (Saesneg)Prif ysgolhaig Cymreig y Dadeni (c. 1520 – c. 1584) a phrif gyfieithydd Testament Newydd Cymraeg 1567; yn 1550 cyhoeddodd, yn Gymraeg a Saesneg, ddarn o hen gyfraith Hywel Dda; disgrifiwyd ei The Descripcion of the Sphere or Frame of the Worlde (1550) fel y llyfr gwyddoniaeth cyntaf yn yr iaith Saesneg; mae ei lyfrau ar ynganu’r Gymraeg yn ffynonellau pwysig i Saesneg llafar yr unfed ganrif ar bymtheg; byddai’r Esgob William Morgan bron â mabwysiadu Testament Newydd Salesbury yn ei Feibl yn 1588; gosododd ei gyfieithiad o’r ysgrythurau sylfeini rhyddiaith Gymraeg fodern.William Salesbury’s New Testament ↗Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Saesneg)Gorchmynnodd deddf 1563 i esgobion esgobaethau Cymru ac esgob Henffordd drefnu cyfieithu’r Beibl a’r Llyfr Gweddi Gyffredin i’r Gymraeg erbyn 1 Mawrth 1567; daeth y Llyfr Gweddi allan ar 6 Mai 1567 a’r Testament Newydd ar 7 Hydref 1567, wedi’u cyhoeddi gan Humphrey Toy a’u hargraffu yn Llundain gan Henry Denham; cyfieithodd Salesbury y Llyfr Gweddi cyfan a’r rhan fwyaf o’r Testament Newydd, gyda rhannau gan Richard Davies a Thomas Huet; sillafodd lawer o eiriau i edrych fel eu gwreiddiau Lladin.
Yn ei flynyddoedd olaf lluniodd lysieulyfr Cymraeg ar rinweddau meddyginiaethol planhigion, wedi’i dynnu o lysieulyfrau gorau ei ddydd; fe’i hargraffwyd o’r diwedd yn 1916. Bu farw tua 1584. Yng ngeiriau ei gofiannydd, anodd fyddai cael neb a wnaeth fwy o wasanaeth i genedl y Cymry.FfynonellauWilliam Salesbury ↗Wicipedia CymraegUn o ysgolheigion mwyaf Cymru yng nghyfnod y Dadeni Dysg (tua 1520 – tua 1584), a fu’n gyfrifol, gyda’r Esgob Richard Davies a Thomas Huet, am y cyfieithiad cyflawn cyntaf o’r Testament Newydd i’r Gymraeg, a gyhoeddwyd yn 1567; ganed yn Llansannan yn yr hen Sir Ddinbych; erbyn 1540 roedd wedi symud i Blas Isa ar gyrion Llanrwst; yn Rhydychen astudiodd Hebraeg, Groeg a Lladin, a daeth i wybod am lyfrau gwaharddedig Luther a Tyndale ac am argraffu; fel Erasmus a Luther credai’n gryf mewn rhoi’r Beibl i bawb yn eu mamiaith; yn Brotestant i’r carn, bu’n cuddio drwy deyrnasiad Mari I; yn 1563 pwysodd am i’r Senedd basio’r ddeddf a wnâi gyfieithu’r Beibl yn flaenoriaeth i esgobion Cymru a Henffordd; mae ei A briefe and a playne introduction (1550, ailargraffwyd 1567) yn un o’r disgrifiadau cynharaf o seiniau’r Gymraeg; yn arloeswr cynnar ym myd botaneg, ysgrifennodd lysieulyfr ar rinweddau meddyginiaethol planhigion, a gyhoeddwyd yn 1916.Salesbury, William (1520? – 1584?), scholar and chief translator of the first Welsh New Testament ↗William Alun Mathias, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruBonheddwr o’i enedigaeth, ail fab Ffwg ap Robert ap Thomas Salbri Hen ac Annes, merch Wiliam ap Gruffydd ap Robin o Gochwillan; ganed yn Llansannan, a threuliodd y rhan fwyaf o’i oes ym Mhlas Isa, Llanrwst; addysgwyd yn Rhydychen, lle daeth yn Brotestant mae’n debyg; priododd Catrin Llwyd, chwaer Dr Elis Prys o Blas Iolyn; bu farw tua 1584 neu ychydig cyn hynny; dau gymhelliad a’i gyrrai, rhoi’r Ysgrythur Lân i’r Cymry a rhoi gwybodaeth a dysg iddynt yn eu hiaith eu hunain; ei ysgrythur Gymraeg gyntaf oedd Kynniver llith a ban (1551), llithoedd gwasanaeth y Cymun; wedi deddf 1563 fe’i gwahoddwyd i gynorthwyo Richard Davies, esgob Tyddewi, a chyhoeddwyd y Llyfr Gweddi a’r Testament Newydd yn 1567; Salesbury a wnaeth y rhan fwyaf, gan gyfieithu’r Llyfr Gweddi a’r Testament Newydd cyfan ond Datguddiad (Thomas Huet) ac 1 Timotheus, Hebreaid, Iago ac 1 a 2 Pedr (Richard Davies); roedd ei gyfieithiadau’n llawn Lladinaethau ac yn anodd i lawer, ond roeddent yn gyfieithiadau gwych, a mawr yw dyled Morgan iddynt; ei eiriadur yn 1547 o bosibl oedd y llyfr cyntaf a argraffwyd yn Gymraeg; dair blynedd wedyn cyhoeddodd lyfr i helpu’r Saeson i ddysgu Cymraeg; casglai Oll Synnwyr pen Kembero ygyd, tua 1547, ddiarhebion Cymraeg; lluniodd hefyd lysieulyfr, a gyhoeddwyd yn 1916; ‘y Cymro mwyaf dysgedig yn ei ddydd’, yn hyddysg mewn Hebraeg, Groeg, Lladin ac ieithoedd modern; ‘Anodd fyddai cael neb a wnaeth fwy o wasanaeth i genedl y Cymry na William Salesbury’; gosododd ei gyfieithiad sylfeini rhyddiaith Gymraeg fodern.
Anodd fyddai cael neb a wnaeth fwy o wasanaeth i genedl y Cymry na William Salesbury.
Swyddog tollau ym Mryste o dras Gymreig a helpodd i dalu am fordaith John Cabot i Ogledd America yn 1497. Mae damcaniaeth a gynigiwyd gyntaf yn 1908 yn dal mai ar ei ôl ef yr enwyd America.