

Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg
Fe’i lluniwyd cyn 1170
Gorhoffedd Hywel ab Owain Gwynedd
Mae’r tywysog a oedd hefyd yn fardd yn canu ei gariad at Wynedd: ei morfa a’i mynyddoedd, ei gwylanod gwynion, ei milwyr a’i gwragedd hardd.
Llun: Cofeb Hywel ab Owain Gwynedd, tywysog a bardd, ym Mhentraeth · Rhion, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
| Bardd | Hywel ab Owain Gwynedd, tywysog a bardd |
|---|---|
| Bu farw | ym Mhentraeth ym Môn, yn 1170 |
| Cerddi | wyth, yn Llawysgrif Hendregadredd a’r Llyfr Coch |
Roedd Hywel yn fab i Owain Gwynedd a Gwyddeles o’r enw Ffynod. Roedd yn rhyfelwr a gipiodd Geredigion i’w dad ac a losgodd gastell Aberystwyth, a phan fu farw Owain yn 1170 daeth Hywel yn frenin Gwynedd. O fewn misoedd cododd ei hanner-brodyr yn ei erbyn, ac fe’i lladdwyd mewn brwydr ym Mhentraeth ym Môn.FfynonellauHywel ab Owain Gwynedd ↗Wicipedia CymraegY bardd-dywysog, ei fywyd, ei farw ym Mhentraeth a’i wyth cerdd.Hywel ab Owain Gwynedd ↗Wikipedia (Saesneg)Rhyfeloedd Hywel, ei deyrnasiad byr a’i gerddi.
Tywysog a ganai drosto’i hun
Roedd Hywel hefyd yn fardd gwych, ac mae wyth o’i gerddi wedi goroesi. Gan nad oedd yn fardd llys yn canu i arglwydd, roedd yn rhydd i ganu am beth bynnag a fynnai, mewn llais personol. Fe’i cofir fel bardd serch a natur, a’i gerddi serch yw’r hynaf yn Gymraeg.FfynonellauHywel ab Owain Gwynedd ↗Wicipedia CymraegY bardd-dywysog, ei fywyd, ei farw ym Mhentraeth a’i wyth cerdd.Hywel ab Owain Gwynedd ↗Wikipedia (Saesneg)Rhyfeloedd Hywel, ei deyrnasiad byr a’i gerddi.
Ton wen dros fedd
Caraf Wynedd
Emyn i Wynedd yw ei orhoffedd. Mae llinell ar ôl llinell yn dechrau â ‘Caraf’: ei phobl a’i chartrefi lu, ei morfa a’i mynyddoedd, ei chaer ger y coed a’i thiroedd teg, ei dolydd a’i dyffrynnoedd, ei gwylanod gwynion a’i gwragedd hardd, ei milwyr a’i meirch hywedd.FfynhonnellGorhoffedd (Hywel ab Owain Gwynedd) ↗WicidestunTestun Cymraeg Canol cyfan gorhoffedd Hywel.
Caraf forfa Meirionnydd
O Faelienydd i Reged
Wyth cariad
Yna mae’r gerdd yn troi’n chwarae. Mae Hywel yn enwi’r merched a garodd, Gwenllïan, Gweirful, Gwladus, Lleucu, Nest, Generys, Hunydd a Hawis, ac mae’n eu cyfrif, un, dwy, tair a hyd at wyth. Daw ei gerddi serch ddau gan mlynedd cyn Dafydd ap Gwilym, ac efallai eu bod yn dangos dylanwad trwbadwriaid Ffrainc.FfynonellauGorhoffedd (Hywel ab Owain Gwynedd) ↗WicidestunTestun Cymraeg Canol cyfan gorhoffedd Hywel.Hywel ab Owain Gwynedd ↗Wicipedia CymraegY bardd-dywysog, ei fywyd, ei farw ym Mhentraeth a’i wyth cerdd.
Hywel ab Owain Gwynedd → Gorhoffedd Gwalchmai → Hirlas Owain → Yr hen destunau Cymraeg →
Pobl y testun
Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf
Cydnabod y lluniau ar y dudalen hon (2)
- Darlun arlunydd o Owain Gwynedd (1909), yn y Llyfrgell Genedlaethol — Hugh Williams · Parth cyhoeddus
- Cerflun marmor Dafydd ap Gwilym yn Neuadd Farmor Neuadd y Ddinas, Caerdydd — Seth Whales · Parth cyhoeddus
Gwnaed y lluniau gan y bobl a enwir, ac fe’u defnyddir dan y trwyddedau a ddangosir. Pob llun ar y wefan

