

Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg
Fe’i lluniwyd tua 1156
Hirlas Owain
Mae Owain Cyfeiliog yn galw am lenwi’r corn yfed hir glas i bob un o’i filwyr yn ei dro, ar ôl y cyrch a ryddhaodd ei frawd o’r carchar.
Llun: Ei enw, ‘Owain Cyfeiliog’, uwchben ei gerdd yn Llawysgrif Hendregadredd · CC0 · Wikimedia Commons
| Bardd | Owain Cyfeiliog, tywysog de Powys |
|---|---|
| Hirlas | y corn hir glas, corn yfed y tywysog |
| Cyrch | i ryddhau ei frawd Meurig o garchar ym Maelor |
Roedd Owain Cyfeiliog yn nai i Fadog ap Maredudd, brenin olaf Powys gyfan, ac o 1160 ymlaen rheolai’r rhan fwyaf o dde Powys. Yn 1170 rhoddodd dir i’r Sistersiaid i sefydlu abaty Ystrad Marchell, ac yn 1195 trosglwyddodd ei diroedd i’w fab Gwenwynwyn ac aeth i fyw yno fel mynach hyd ei farw.FfynhonnellOwain Cyfeiliog ↗Wikipedia (Saesneg)Tywysog de Powys, sylfaenydd Ystrad Marchell, a’i gerdd.
Y wledd
Yn y gerdd mae gosgordd y tywysog wedi dod adref i’w lys ar ôl cyrch i ryddhau ei frawd Meurig o garchar ym Maelor. I ddathlu, mae Owain yn galw ar ei fenestr i lenwi’r Hirlas, y corn hir glas, a’i gludo i bob milwr yn ei dro, gyda geiriau o glod i bob un.FfynonellauHirlas Owain ↗Wicipedia CymraegCerdd y corn yfed, ei chyrch a’i hadleisiau o’r Gododdin.Owain Cyfeiliog ↗Wikipedia (Saesneg)Tywysog de Powys, sylfaenydd Ystrad Marchell, a’i gerdd.
Dywallt, fenestr
Hirlas, ac aur ei wisg
Y rhai a syrthiodd
Mae’r corn yn mynd i Rys, i Wgawn, i Gynfelyn, i Ruffudd draig Arwystli, i Forgan, i Fadog a Meilyr ac i Ddaniel. Yna mae Owain yn chwilio am ddau ŵr nad ydynt yno. Syrthiasant yn yr ymladd, ac mae’n galaru amdanynt. Mae’r gerdd yn gorffen â gweddi ar i bob un ohonynt gael croeso ym Mharadwys.FfynonellauHirlas Owain ↗WicidestunTestun cyfan Hirlas Owain.Owain Cyfeiliog ↗Wikipedia (Saesneg)Tywysog de Powys, sylfaenydd Ystrad Marchell, a’i gerdd.
Adlais Catraeth
Mae Hirlas Owain yn llawn adleisiau o’r Gododdin, cerdd fawr gosgordd Mynyddog a farchogodd i Gatraeth. Mae’r bardd yn gosod ei wŷr ei hun wrth eu hochr. Gan mai i ryddhau carcharor y gwnaed cyrch Owain, mae rhai ysgolheigion wedi gofyn ai i ryddhau carcharor y gwnaed y cyrch ar Gatraeth yn y Gododdin hefyd. Awgrymodd Gruffydd Aled Williams, a olygodd y gerdd, efallai mai Cynddelw Brydydd Mawr a’i lluniodd i Owain, ond mae Llyfr Coch Hergest yn enwi Owain fel y bardd.FfynhonnellHirlas Owain ↗Wicipedia CymraegCerdd y corn yfed, ei chyrch a’i hadleisiau o’r Gododdin. Yn 1822 lluniodd Felicia Hemans gerdd Saesneg ohoni, The Hirlas Horn.
Dim gwaeth na Chatraeth
Owain Cyfeiliog → Llyfr Aneirin a’r Gododdin → Marwnad Madog ap Maredudd → Yr hen destunau Cymraeg →
Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf
Cydnabod y lluniau ar y dudalen hon (3)
- Sêl Gwenwynwyn ei hun, yn ei ddangos ar gefn ceffyl — Gwenwynwyn ab Owain · PDM-owner
- Ei enw, ‘Madog ap Maredudd’, yn Llawysgrif Hendregadredd o waith Beirdd y Tywysogion — Hand α · Parth cyhoeddus
- Ei enw, ‘Cynddelw Brydydd Mawr’, uwchben ei gerddi yn Llawysgrif Hendregadredd — hand α · Parth cyhoeddus
Gwnaed y lluniau gan y bobl a enwir, ac fe’u defnyddir dan y trwyddedau a ddangosir. Pob llun ar y wefan


