

Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Blaenau Gwent
Blaenau Gwent
Six Bells
Ar 28 Mehefin 1960 lladdwyd pedwar deg pump o ddynion gan ffrwydrad yng nglofa Arael Griffin. Ers 2010 mae’r Gwarcheidwad, ffigur ugain metr o löwr, wedi sefyll uwchben y cwm er cof amdanynt.
Llun: Six Bells yng nghwm Ebwy Fach · Phil White, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
Tyfodd Six Bells ym mhlwyf Llanhiledd yng nghanol yr 1800au, wrth i’r diwydiant glo dyfu.FfynhonnellSix Bells ↗Wikipedia (Saesneg)Pentref a dyfodd mewn rhan o blwyf Llanhiledd yng nghanol y 19g wrth i’r diwydiant glo dyfu; Hafod Fan oedd y pwll cyntaf, a daeth glofa fwy Arael Griffin yn ei le, a agorwyd yn 1898 ac a elwid wedyn yn Lofa Six Bells; codwyd Alexandra Road a Richmond Road ar ddechrau’r 20g i gysylltu Six Bells ag Abertyleri, a daeth y pentref yn rhan o Ddosbarth Trefol Abertyleri; lladdodd ffrwydrad ar 28 Mehefin 1960 45 o ddynion; caeodd y lofa yn 1988; dadorchuddiwyd y Gwarcheidwad, cofeb 20 metr o uchder, ar yr hanner canmlwyddiant gan Rowan Williams, Archesgob Caergaint, a’i alw’n ateb Cymru i Angel y Gogledd; 2,396 o bobl yn 2011, a 198 ohonynt yn gallu siarad, darllen neu ysgrifennu Cymraeg.
| Agor glofa Arael Griffin | 1898FfynhonnellSix Bells ↗Wikipedia (Saesneg)Pentref a dyfodd mewn rhan o blwyf Llanhiledd yng nghanol y 19g wrth i’r diwydiant glo dyfu; Hafod Fan oedd y pwll cyntaf, a daeth glofa fwy Arael Griffin yn ei le, a agorwyd yn 1898 ac a elwid wedyn yn Lofa Six Bells; codwyd Alexandra Road a Richmond Road ar ddechrau’r 20g i gysylltu Six Bells ag Abertyleri, a daeth y pentref yn rhan o Ddosbarth Trefol Abertyleri; lladdodd ffrwydrad ar 28 Mehefin 1960 45 o ddynion; caeodd y lofa yn 1988; dadorchuddiwyd y Gwarcheidwad, cofeb 20 metr o uchder, ar yr hanner canmlwyddiant gan Rowan Williams, Archesgob Caergaint, a’i alw’n ateb Cymru i Angel y Gogledd; 2,396 o bobl yn 2011, a 198 ohonynt yn gallu siarad, darllen neu ysgrifennu Cymraeg. |
|---|---|
| Cau’r lofa | 1988FfynhonnellSix Bells ↗Wikipedia (Saesneg)Pentref a dyfodd mewn rhan o blwyf Llanhiledd yng nghanol y 19g wrth i’r diwydiant glo dyfu; Hafod Fan oedd y pwll cyntaf, a daeth glofa fwy Arael Griffin yn ei le, a agorwyd yn 1898 ac a elwid wedyn yn Lofa Six Bells; codwyd Alexandra Road a Richmond Road ar ddechrau’r 20g i gysylltu Six Bells ag Abertyleri, a daeth y pentref yn rhan o Ddosbarth Trefol Abertyleri; lladdodd ffrwydrad ar 28 Mehefin 1960 45 o ddynion; caeodd y lofa yn 1988; dadorchuddiwyd y Gwarcheidwad, cofeb 20 metr o uchder, ar yr hanner canmlwyddiant gan Rowan Williams, Archesgob Caergaint, a’i alw’n ateb Cymru i Angel y Gogledd; 2,396 o bobl yn 2011, a 198 ohonynt yn gallu siarad, darllen neu ysgrifennu Cymraeg. |
| Y Gwarcheidwad | 20 metr o uchderFfynhonnellSix Bells ↗Wikipedia (Saesneg)Pentref a dyfodd mewn rhan o blwyf Llanhiledd yng nghanol y 19g wrth i’r diwydiant glo dyfu; Hafod Fan oedd y pwll cyntaf, a daeth glofa fwy Arael Griffin yn ei le, a agorwyd yn 1898 ac a elwid wedyn yn Lofa Six Bells; codwyd Alexandra Road a Richmond Road ar ddechrau’r 20g i gysylltu Six Bells ag Abertyleri, a daeth y pentref yn rhan o Ddosbarth Trefol Abertyleri; lladdodd ffrwydrad ar 28 Mehefin 1960 45 o ddynion; caeodd y lofa yn 1988; dadorchuddiwyd y Gwarcheidwad, cofeb 20 metr o uchder, ar yr hanner canmlwyddiant gan Rowan Williams, Archesgob Caergaint, a’i alw’n ateb Cymru i Angel y Gogledd; 2,396 o bobl yn 2011, a 198 ohonynt yn gallu siarad, darllen neu ysgrifennu Cymraeg. |
Hafod Fan
Hafod Fan oedd y pwll cyntaf, a daeth glofa fwy Arael Griffin yn ei le, a agorwyd yn 1898 ac a elwid wedyn yn Lofa Six Bells.FfynhonnellSix Bells ↗Wikipedia (Saesneg)Pentref a dyfodd mewn rhan o blwyf Llanhiledd yng nghanol y 19g wrth i’r diwydiant glo dyfu; Hafod Fan oedd y pwll cyntaf, a daeth glofa fwy Arael Griffin yn ei le, a agorwyd yn 1898 ac a elwid wedyn yn Lofa Six Bells; codwyd Alexandra Road a Richmond Road ar ddechrau’r 20g i gysylltu Six Bells ag Abertyleri, a daeth y pentref yn rhan o Ddosbarth Trefol Abertyleri; lladdodd ffrwydrad ar 28 Mehefin 1960 45 o ddynion; caeodd y lofa yn 1988; dadorchuddiwyd y Gwarcheidwad, cofeb 20 metr o uchder, ar yr hanner canmlwyddiant gan Rowan Williams, Archesgob Caergaint, a’i alw’n ateb Cymru i Angel y Gogledd; 2,396 o bobl yn 2011, a 198 ohonynt yn gallu siarad, darllen neu ysgrifennu Cymraeg.
Y Gwarcheidwad
Ar hanner canmlwyddiant ffrwydrad 28 Mehefin 1960, pan gollwyd 45 o ddynion, dadorchuddiodd Rowan Williams, Archesgob Caergaint, y Gwarcheidwad, ffigur o löwr 20 metr o uchder, a alwyd yn ateb Cymru i Angel y Gogledd.FfynhonnellSix Bells ↗Wikipedia (Saesneg)Pentref a dyfodd mewn rhan o blwyf Llanhiledd yng nghanol y 19g wrth i’r diwydiant glo dyfu; Hafod Fan oedd y pwll cyntaf, a daeth glofa fwy Arael Griffin yn ei le, a agorwyd yn 1898 ac a elwid wedyn yn Lofa Six Bells; codwyd Alexandra Road a Richmond Road ar ddechrau’r 20g i gysylltu Six Bells ag Abertyleri, a daeth y pentref yn rhan o Ddosbarth Trefol Abertyleri; lladdodd ffrwydrad ar 28 Mehefin 1960 45 o ddynion; caeodd y lofa yn 1988; dadorchuddiwyd y Gwarcheidwad, cofeb 20 metr o uchder, ar yr hanner canmlwyddiant gan Rowan Williams, Archesgob Caergaint, a’i alw’n ateb Cymru i Angel y Gogledd; 2,396 o bobl yn 2011, a 198 ohonynt yn gallu siarad, darllen neu ysgrifennu Cymraeg.
Y ffordd i Abertyleri
Codwyd Alexandra Road a Richmond Road ar ddechrau’r 1900au i gysylltu Six Bells ag Abertyleri, a daeth y pentref yn rhan o Ddosbarth Trefol Abertyleri.FfynhonnellSix Bells ↗Wikipedia (Saesneg)Pentref a dyfodd mewn rhan o blwyf Llanhiledd yng nghanol y 19g wrth i’r diwydiant glo dyfu; Hafod Fan oedd y pwll cyntaf, a daeth glofa fwy Arael Griffin yn ei le, a agorwyd yn 1898 ac a elwid wedyn yn Lofa Six Bells; codwyd Alexandra Road a Richmond Road ar ddechrau’r 20g i gysylltu Six Bells ag Abertyleri, a daeth y pentref yn rhan o Ddosbarth Trefol Abertyleri; lladdodd ffrwydrad ar 28 Mehefin 1960 45 o ddynion; caeodd y lofa yn 1988; dadorchuddiwyd y Gwarcheidwad, cofeb 20 metr o uchder, ar yr hanner canmlwyddiant gan Rowan Williams, Archesgob Caergaint, a’i alw’n ateb Cymru i Angel y Gogledd; 2,396 o bobl yn 2011, a 198 ohonynt yn gallu siarad, darllen neu ysgrifennu Cymraeg.
Cymraeg yn Six Bells
Yn 2011 roedd 2,396 o bobl yn byw yn Six Bells, ac roedd 198 ohonynt yn gallu siarad, darllen neu ysgrifennu Cymraeg.FfynhonnellSix Bells ↗Wikipedia (Saesneg)Pentref a dyfodd mewn rhan o blwyf Llanhiledd yng nghanol y 19g wrth i’r diwydiant glo dyfu; Hafod Fan oedd y pwll cyntaf, a daeth glofa fwy Arael Griffin yn ei le, a agorwyd yn 1898 ac a elwid wedyn yn Lofa Six Bells; codwyd Alexandra Road a Richmond Road ar ddechrau’r 20g i gysylltu Six Bells ag Abertyleri, a daeth y pentref yn rhan o Ddosbarth Trefol Abertyleri; lladdodd ffrwydrad ar 28 Mehefin 1960 45 o ddynion; caeodd y lofa yn 1988; dadorchuddiwyd y Gwarcheidwad, cofeb 20 metr o uchder, ar yr hanner canmlwyddiant gan Rowan Williams, Archesgob Caergaint, a’i alw’n ateb Cymru i Angel y Gogledd; 2,396 o bobl yn 2011, a 198 ohonynt yn gallu siarad, darllen neu ysgrifennu Cymraeg.
Lleoedd hanesyddol gerllaw
Ffynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf


