Luke Evans
Actor a chanwr (wedi’i gofnodi)Actor a chanwr o Bont-y-pŵl a aeth o sioeau cerdd y West End i Hollywood, fel Gaston yn Beauty and the Beast a Bard y Bwasaethwr yn The Hobbit.
Luke Evans

Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Torfaen
Torfaen
Yn enwog am ei llestri tun lacr yn y 1700au ac am ei blaenwyr rheng flaen byth ers hynny.
Llun: Stryd Crane, Pont-y-pŵl · Kev Griffin, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
Ystyr yr enw
Pont-y-pŵl: y bont wrth y pwll
Pont-y-pŵl
Pontypool
Gwnaed Pont-y-pŵl yn dref gan siarter marchnad yn 1690. Gweithiwyd haearn yma o’r 1500au, a chododd teulu Hanbury, a wnaeth eu cartref yma tua 1694, ffortiwn y dref ar haearn a thunplat.FfynhonnellPontypool ↗Wikipedia (Saesneg)Datblygodd Richard Hanbury efeiliau a ffwrneisiau o gwmpas Pont-y-pŵl yn yr 1570au, a gwnaeth y teulu eu cartref yma tua 1694; dechreuodd gwaith yr Uwchgapten John Hanbury rolio llenni haearn yn 1697, a gwnaed tunplat o tua 1706; datblygodd Thomas Allgood, rheolwr y gwaith haearn, y grefft o japanio, ac roedd ei feibion yn gwneud nwyddau japan Pont-y-pŵl yn helaeth erbyn 1732; gwnaeth siarter marchnad 1690 Bont-y-pŵl yn dref; symudodd Coleg y Bedyddwyr Cymraeg yma yn 1836; daeth Parc Pont-y-pŵl i ddwylo’r cyhoedd yn 1920 a chynhaliwyd yr Eisteddfod Genedlaethol yno yn 1924; gorffennwyd ei groto cregyn yn yr 1830au; canodd Max Boyce am reng flaen Bobby Windsor, Charlie Faulkner a Graham Price; 29,062 o bobl yn 2021.
| Siarter marchnad | 1690FfynhonnellPontypool ↗Wikipedia (Saesneg)Datblygodd Richard Hanbury efeiliau a ffwrneisiau o gwmpas Pont-y-pŵl yn yr 1570au, a gwnaeth y teulu eu cartref yma tua 1694; dechreuodd gwaith yr Uwchgapten John Hanbury rolio llenni haearn yn 1697, a gwnaed tunplat o tua 1706; datblygodd Thomas Allgood, rheolwr y gwaith haearn, y grefft o japanio, ac roedd ei feibion yn gwneud nwyddau japan Pont-y-pŵl yn helaeth erbyn 1732; gwnaeth siarter marchnad 1690 Bont-y-pŵl yn dref; symudodd Coleg y Bedyddwyr Cymraeg yma yn 1836; daeth Parc Pont-y-pŵl i ddwylo’r cyhoedd yn 1920 a chynhaliwyd yr Eisteddfod Genedlaethol yno yn 1924; gorffennwyd ei groto cregyn yn yr 1830au; canodd Max Boyce am reng flaen Bobby Windsor, Charlie Faulkner a Graham Price; 29,062 o bobl yn 2021. |
|---|---|
| Rholio haearn llen | 1697FfynhonnellPontypool ↗Wikipedia (Saesneg)Datblygodd Richard Hanbury efeiliau a ffwrneisiau o gwmpas Pont-y-pŵl yn yr 1570au, a gwnaeth y teulu eu cartref yma tua 1694; dechreuodd gwaith yr Uwchgapten John Hanbury rolio llenni haearn yn 1697, a gwnaed tunplat o tua 1706; datblygodd Thomas Allgood, rheolwr y gwaith haearn, y grefft o japanio, ac roedd ei feibion yn gwneud nwyddau japan Pont-y-pŵl yn helaeth erbyn 1732; gwnaeth siarter marchnad 1690 Bont-y-pŵl yn dref; symudodd Coleg y Bedyddwyr Cymraeg yma yn 1836; daeth Parc Pont-y-pŵl i ddwylo’r cyhoedd yn 1920 a chynhaliwyd yr Eisteddfod Genedlaethol yno yn 1924; gorffennwyd ei groto cregyn yn yr 1830au; canodd Max Boyce am reng flaen Bobby Windsor, Charlie Faulkner a Graham Price; 29,062 o bobl yn 2021. |
| Eisteddfod Genedlaethol | 1924FfynhonnellPontypool ↗Wikipedia (Saesneg)Datblygodd Richard Hanbury efeiliau a ffwrneisiau o gwmpas Pont-y-pŵl yn yr 1570au, a gwnaeth y teulu eu cartref yma tua 1694; dechreuodd gwaith yr Uwchgapten John Hanbury rolio llenni haearn yn 1697, a gwnaed tunplat o tua 1706; datblygodd Thomas Allgood, rheolwr y gwaith haearn, y grefft o japanio, ac roedd ei feibion yn gwneud nwyddau japan Pont-y-pŵl yn helaeth erbyn 1732; gwnaeth siarter marchnad 1690 Bont-y-pŵl yn dref; symudodd Coleg y Bedyddwyr Cymraeg yma yn 1836; daeth Parc Pont-y-pŵl i ddwylo’r cyhoedd yn 1920 a chynhaliwyd yr Eisteddfod Genedlaethol yno yn 1924; gorffennwyd ei groto cregyn yn yr 1830au; canodd Max Boyce am reng flaen Bobby Windsor, Charlie Faulkner a Graham Price; 29,062 o bobl yn 2021. |
Cododd Richard Hanbury efeiliau a ffwrneisiau yma yn yr 1570au. Dechreuodd gwaith yr Uwchgapten John Hanbury rolio llenni haearn yn 1697, a gwnaed tunplat ym Mhont-y-pŵl o tua 1706.FfynhonnellPontypool ↗Wikipedia (Saesneg)Datblygodd Richard Hanbury efeiliau a ffwrneisiau o gwmpas Pont-y-pŵl yn yr 1570au, a gwnaeth y teulu eu cartref yma tua 1694; dechreuodd gwaith yr Uwchgapten John Hanbury rolio llenni haearn yn 1697, a gwnaed tunplat o tua 1706; datblygodd Thomas Allgood, rheolwr y gwaith haearn, y grefft o japanio, ac roedd ei feibion yn gwneud nwyddau japan Pont-y-pŵl yn helaeth erbyn 1732; gwnaeth siarter marchnad 1690 Bont-y-pŵl yn dref; symudodd Coleg y Bedyddwyr Cymraeg yma yn 1836; daeth Parc Pont-y-pŵl i ddwylo’r cyhoedd yn 1920 a chynhaliwyd yr Eisteddfod Genedlaethol yno yn 1924; gorffennwyd ei groto cregyn yn yr 1830au; canodd Max Boyce am reng flaen Bobby Windsor, Charlie Faulkner a Graham Price; 29,062 o bobl yn 2021.
Cafodd Thomas Allgood, rheolwr y gwaith haearn, y ffordd o japanio, lacr caled sgleiniog ar haearn, ac erbyn 1732 roedd ei feibion yn gwneud nwyddau japan Pont-y-pŵl yn helaeth.FfynhonnellPontypool ↗Wikipedia (Saesneg)Datblygodd Richard Hanbury efeiliau a ffwrneisiau o gwmpas Pont-y-pŵl yn yr 1570au, a gwnaeth y teulu eu cartref yma tua 1694; dechreuodd gwaith yr Uwchgapten John Hanbury rolio llenni haearn yn 1697, a gwnaed tunplat o tua 1706; datblygodd Thomas Allgood, rheolwr y gwaith haearn, y grefft o japanio, ac roedd ei feibion yn gwneud nwyddau japan Pont-y-pŵl yn helaeth erbyn 1732; gwnaeth siarter marchnad 1690 Bont-y-pŵl yn dref; symudodd Coleg y Bedyddwyr Cymraeg yma yn 1836; daeth Parc Pont-y-pŵl i ddwylo’r cyhoedd yn 1920 a chynhaliwyd yr Eisteddfod Genedlaethol yno yn 1924; gorffennwyd ei groto cregyn yn yr 1830au; canodd Max Boyce am reng flaen Bobby Windsor, Charlie Faulkner a Graham Price; 29,062 o bobl yn 2021.
Daeth parc ceirw’r Hanburys i ddwylo’r bobl yn 1920, a chynhaliwyd yr Eisteddfod Genedlaethol yno yn 1924. Gorffennwyd ac addurnwyd ei groto cregyn yn yr 1830au.FfynhonnellPontypool ↗Wikipedia (Saesneg)Datblygodd Richard Hanbury efeiliau a ffwrneisiau o gwmpas Pont-y-pŵl yn yr 1570au, a gwnaeth y teulu eu cartref yma tua 1694; dechreuodd gwaith yr Uwchgapten John Hanbury rolio llenni haearn yn 1697, a gwnaed tunplat o tua 1706; datblygodd Thomas Allgood, rheolwr y gwaith haearn, y grefft o japanio, ac roedd ei feibion yn gwneud nwyddau japan Pont-y-pŵl yn helaeth erbyn 1732; gwnaeth siarter marchnad 1690 Bont-y-pŵl yn dref; symudodd Coleg y Bedyddwyr Cymraeg yma yn 1836; daeth Parc Pont-y-pŵl i ddwylo’r cyhoedd yn 1920 a chynhaliwyd yr Eisteddfod Genedlaethol yno yn 1924; gorffennwyd ei groto cregyn yn yr 1830au; canodd Max Boyce am reng flaen Bobby Windsor, Charlie Faulkner a Graham Price; 29,062 o bobl yn 2021.
Mae rheng flaen enwog Pont-y-pŵl yn yr 1970au, Bobby Windsor, Charlie Faulkner a Graham Price, yn byw yn y gân a wnaeth Max Boyce amdanynt.FfynhonnellPontypool ↗Wikipedia (Saesneg)Datblygodd Richard Hanbury efeiliau a ffwrneisiau o gwmpas Pont-y-pŵl yn yr 1570au, a gwnaeth y teulu eu cartref yma tua 1694; dechreuodd gwaith yr Uwchgapten John Hanbury rolio llenni haearn yn 1697, a gwnaed tunplat o tua 1706; datblygodd Thomas Allgood, rheolwr y gwaith haearn, y grefft o japanio, ac roedd ei feibion yn gwneud nwyddau japan Pont-y-pŵl yn helaeth erbyn 1732; gwnaeth siarter marchnad 1690 Bont-y-pŵl yn dref; symudodd Coleg y Bedyddwyr Cymraeg yma yn 1836; daeth Parc Pont-y-pŵl i ddwylo’r cyhoedd yn 1920 a chynhaliwyd yr Eisteddfod Genedlaethol yno yn 1924; gorffennwyd ei groto cregyn yn yr 1830au; canodd Max Boyce am reng flaen Bobby Windsor, Charlie Faulkner a Graham Price; 29,062 o bobl yn 2021.
Actor a chanwr o Bont-y-pŵl a aeth o sioeau cerdd y West End i Hollywood, fel Gaston yn Beauty and the Beast a Bard y Bwasaethwr yn The Hobbit.
Luke EvansFfynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf