Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Caerffili

Caerffili

Bargod · Bargoed

Tref lo yng Nghwm Rhymni.

Llun: Cerflun yr angel, Bargod · Will Mannay, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
CaerffiliYn Gymraeg: Bargod51.683° N, 3.233° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Bargod: y bargod, y ffin

Bargod

  • Bargod afon Bargod

Bargoed

  • Bargoed afon Bargodffurf ar Bargod

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Mae Bargod yn cymryd ei enw o afon Bargod, o’r gair bargod, ffin. Agorodd glofa yma yn 1903, a thyfodd y dref farchnad mewn ychydig flynyddoedd yn dref fawr, a’i therasau’n dringo’r bryn uwchben afon Rhymni.

Agor y lofa1903
Pobl yn 192117,901
Neuadd y dref1911

Glo

Y lofa a wnaeth y dref, a’i pheintio a wnaeth L. S. Lowry. Mae’r safle bellach yn barc gwledig.

Gwaith i’r glowyr

Yn 1949 agorodd cwmni Austin ffatri yma i roi gwaith i lowyr yr oedd llwch y glo wedi niweidio’u hysgyfaint, ac erbyn 1965 gweithiai dros 500 o ddynion yno.

Capel a neuadd

Codwyd neuadd y dref yn llys yn 1911. Capel y Bedyddwyr Hanbury Road, adeilad rhestredig Gradd II*, yw llyfrgell y dref bellach, a’i organ bib yno o hyd.

Pobl Bargod

Mae’r cyfansoddwr Alun Hoddinott, Morgan Phillips, Ysgrifennydd Cyffredinol y Blaid Lafur o 1944 hyd 1961, a’r bencampwraig focsio Olympaidd Lauren Price ymhlith pobl y dref.

Ar fap y trefi →

Pobl Bargod

1929–2008

Alun Hoddinott

Cyfansoddwr a sylfaenydd Gŵyl Caerdydd (wedi’i gofnodi)

Y cyfansoddwr o Fargoed a roddodd i Gymru, gyda William Mathias, gerddoriaeth gerddorfaol ei hun, ac y mae ei enw ar Neuadd Hoddinott y BBC ym Mae Caerdydd.

Alun Hoddinott

Brwydrau gerllaw

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf