
Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Caerffili
Caerffili
Crymlyn · Crumlin
Cariodd Traphont Crymlyn, 200 troedfedd o uchder, y rheilffordd ar draws cwm Ebwy o 1857 i 1964, ac am gyfnod hi oedd y draphont reilffordd uchaf ym Mhrydain.
Llun: Crymlyn yn yr hen ddyddiau · Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons
Ystyr yr enw
Crymlyn: y glyn neu’r llyn crwm
Crymlyn
- Crym crwm
- lyn glyn neu llyn
Yng Nghrymlyn, yng nghwm Ebwy, roedd Traphont Crymlyn, y draphont reilffordd dalaf ym Mhrydain drwy gydol ei hoes waith.FfynhonnellCrumlin Viaduct ↗Wikipedia (Saesneg)Traphont reilffordd dros gwm Ebwy yng Nghrymlyn, a gynlluniwyd gan Thomas W. Kennard; 200 troedfedd o uchder a 1,650 troedfedd o hyd, gyda saith rhychwant dros Ebwy a thri dros y Kendon; dechreuwyd ym mis Hydref 1853, codwyd y trawst cyntaf ar 3 Rhagfyr 1854, gorffennwyd erbyn diwedd Mai 1857 am £62,000; profwyd â chwe injan o 370 tunnell, gan blygu llai na modfedd a hanner; agorwyd ar Ddydd Llun y Sulgwyn, 1 Mehefin 1857, gan y Fonesig Isabella Fitzmaurice; y draphont reilffordd dalaf yn y Deyrnas Unedig drwy gydol ei hoes waith a’r drydedd dalaf yn y byd, ar ôl Spoleto a Portage, Efrog Newydd; disgrifiwyd fel y bont rataf erioed am ei maint ac un o’r enghreifftiau mwyaf arwyddocaol o gamp dechnolegol y Chwyldro Diwydiannol; caewyd yn 1964.
| Agor y draphont | 1 Mehefin 1857FfynhonnellCrumlin Viaduct ↗Wikipedia (Saesneg)Traphont reilffordd dros gwm Ebwy yng Nghrymlyn, a gynlluniwyd gan Thomas W. Kennard; 200 troedfedd o uchder a 1,650 troedfedd o hyd, gyda saith rhychwant dros Ebwy a thri dros y Kendon; dechreuwyd ym mis Hydref 1853, codwyd y trawst cyntaf ar 3 Rhagfyr 1854, gorffennwyd erbyn diwedd Mai 1857 am £62,000; profwyd â chwe injan o 370 tunnell, gan blygu llai na modfedd a hanner; agorwyd ar Ddydd Llun y Sulgwyn, 1 Mehefin 1857, gan y Fonesig Isabella Fitzmaurice; y draphont reilffordd dalaf yn y Deyrnas Unedig drwy gydol ei hoes waith a’r drydedd dalaf yn y byd, ar ôl Spoleto a Portage, Efrog Newydd; disgrifiwyd fel y bont rataf erioed am ei maint ac un o’r enghreifftiau mwyaf arwyddocaol o gamp dechnolegol y Chwyldro Diwydiannol; caewyd yn 1964. |
|---|---|
| Uchder | 200 troedfeddFfynhonnellCrumlin Viaduct ↗Wikipedia (Saesneg)Traphont reilffordd dros gwm Ebwy yng Nghrymlyn, a gynlluniwyd gan Thomas W. Kennard; 200 troedfedd o uchder a 1,650 troedfedd o hyd, gyda saith rhychwant dros Ebwy a thri dros y Kendon; dechreuwyd ym mis Hydref 1853, codwyd y trawst cyntaf ar 3 Rhagfyr 1854, gorffennwyd erbyn diwedd Mai 1857 am £62,000; profwyd â chwe injan o 370 tunnell, gan blygu llai na modfedd a hanner; agorwyd ar Ddydd Llun y Sulgwyn, 1 Mehefin 1857, gan y Fonesig Isabella Fitzmaurice; y draphont reilffordd dalaf yn y Deyrnas Unedig drwy gydol ei hoes waith a’r drydedd dalaf yn y byd, ar ôl Spoleto a Portage, Efrog Newydd; disgrifiwyd fel y bont rataf erioed am ei maint ac un o’r enghreifftiau mwyaf arwyddocaol o gamp dechnolegol y Chwyldro Diwydiannol; caewyd yn 1964. |
| Hyd | 1,650 troedfeddFfynhonnellCrumlin Viaduct ↗Wikipedia (Saesneg)Traphont reilffordd dros gwm Ebwy yng Nghrymlyn, a gynlluniwyd gan Thomas W. Kennard; 200 troedfedd o uchder a 1,650 troedfedd o hyd, gyda saith rhychwant dros Ebwy a thri dros y Kendon; dechreuwyd ym mis Hydref 1853, codwyd y trawst cyntaf ar 3 Rhagfyr 1854, gorffennwyd erbyn diwedd Mai 1857 am £62,000; profwyd â chwe injan o 370 tunnell, gan blygu llai na modfedd a hanner; agorwyd ar Ddydd Llun y Sulgwyn, 1 Mehefin 1857, gan y Fonesig Isabella Fitzmaurice; y draphont reilffordd dalaf yn y Deyrnas Unedig drwy gydol ei hoes waith a’r drydedd dalaf yn y byd, ar ôl Spoleto a Portage, Efrog Newydd; disgrifiwyd fel y bont rataf erioed am ei maint ac un o’r enghreifftiau mwyaf arwyddocaol o gamp dechnolegol y Chwyldro Diwydiannol; caewyd yn 1964. |
Codi’r draphont
Dechreuodd y gwaith ym mis Hydref 1853 i gynllun Thomas W. Kennard, codwyd y trawst cyntaf ar 3 Rhagfyr 1854, a gorffennwyd y draphont erbyn diwedd Mai 1857 am £62,000.FfynhonnellCrumlin Viaduct ↗Wikipedia (Saesneg)Traphont reilffordd dros gwm Ebwy yng Nghrymlyn, a gynlluniwyd gan Thomas W. Kennard; 200 troedfedd o uchder a 1,650 troedfedd o hyd, gyda saith rhychwant dros Ebwy a thri dros y Kendon; dechreuwyd ym mis Hydref 1853, codwyd y trawst cyntaf ar 3 Rhagfyr 1854, gorffennwyd erbyn diwedd Mai 1857 am £62,000; profwyd â chwe injan o 370 tunnell, gan blygu llai na modfedd a hanner; agorwyd ar Ddydd Llun y Sulgwyn, 1 Mehefin 1857, gan y Fonesig Isabella Fitzmaurice; y draphont reilffordd dalaf yn y Deyrnas Unedig drwy gydol ei hoes waith a’r drydedd dalaf yn y byd, ar ôl Spoleto a Portage, Efrog Newydd; disgrifiwyd fel y bont rataf erioed am ei maint ac un o’r enghreifftiau mwyaf arwyddocaol o gamp dechnolegol y Chwyldro Diwydiannol; caewyd yn 1964.
Y drydedd yn y byd
Hi oedd y draphont drydedd dalaf yn y byd, ar ôl y ddyfrbont yn Spoleto yn yr Eidal a’r draphont bren yn Portage yn Efrog Newydd, a dywedid mai hi oedd y bont rataf erioed am ei maint.FfynhonnellCrumlin Viaduct ↗Wikipedia (Saesneg)Traphont reilffordd dros gwm Ebwy yng Nghrymlyn, a gynlluniwyd gan Thomas W. Kennard; 200 troedfedd o uchder a 1,650 troedfedd o hyd, gyda saith rhychwant dros Ebwy a thri dros y Kendon; dechreuwyd ym mis Hydref 1853, codwyd y trawst cyntaf ar 3 Rhagfyr 1854, gorffennwyd erbyn diwedd Mai 1857 am £62,000; profwyd â chwe injan o 370 tunnell, gan blygu llai na modfedd a hanner; agorwyd ar Ddydd Llun y Sulgwyn, 1 Mehefin 1857, gan y Fonesig Isabella Fitzmaurice; y draphont reilffordd dalaf yn y Deyrnas Unedig drwy gydol ei hoes waith a’r drydedd dalaf yn y byd, ar ôl Spoleto a Portage, Efrog Newydd; disgrifiwyd fel y bont rataf erioed am ei maint ac un o’r enghreifftiau mwyaf arwyddocaol o gamp dechnolegol y Chwyldro Diwydiannol; caewyd yn 1964.
Y prawf
Cyn ei hagor safodd chwe injan yn pwyso 370 tunnell arni gyda’i gilydd, a phlygodd lai na modfedd a hanner. Agorwyd hi gan y Fonesig Isabella Fitzmaurice ar Ddydd Llun y Sulgwyn, 1 Mehefin 1857.FfynhonnellCrumlin Viaduct ↗Wikipedia (Saesneg)Traphont reilffordd dros gwm Ebwy yng Nghrymlyn, a gynlluniwyd gan Thomas W. Kennard; 200 troedfedd o uchder a 1,650 troedfedd o hyd, gyda saith rhychwant dros Ebwy a thri dros y Kendon; dechreuwyd ym mis Hydref 1853, codwyd y trawst cyntaf ar 3 Rhagfyr 1854, gorffennwyd erbyn diwedd Mai 1857 am £62,000; profwyd â chwe injan o 370 tunnell, gan blygu llai na modfedd a hanner; agorwyd ar Ddydd Llun y Sulgwyn, 1 Mehefin 1857, gan y Fonesig Isabella Fitzmaurice; y draphont reilffordd dalaf yn y Deyrnas Unedig drwy gydol ei hoes waith a’r drydedd dalaf yn y byd, ar ôl Spoleto a Portage, Efrog Newydd; disgrifiwyd fel y bont rataf erioed am ei maint ac un o’r enghreifftiau mwyaf arwyddocaol o gamp dechnolegol y Chwyldro Diwydiannol; caewyd yn 1964.
Saith rhychwant a thri
Roedd ganddi saith rhychwant dros Ebwy a thri dros y Kendon, ac fe’i galwyd yn un o’r enghreifftiau mwyaf arwyddocaol o gamp dechnolegol y Chwyldro Diwydiannol. Croesodd y trenau olaf yn 1964.FfynhonnellCrumlin Viaduct ↗Wikipedia (Saesneg)Traphont reilffordd dros gwm Ebwy yng Nghrymlyn, a gynlluniwyd gan Thomas W. Kennard; 200 troedfedd o uchder a 1,650 troedfedd o hyd, gyda saith rhychwant dros Ebwy a thri dros y Kendon; dechreuwyd ym mis Hydref 1853, codwyd y trawst cyntaf ar 3 Rhagfyr 1854, gorffennwyd erbyn diwedd Mai 1857 am £62,000; profwyd â chwe injan o 370 tunnell, gan blygu llai na modfedd a hanner; agorwyd ar Ddydd Llun y Sulgwyn, 1 Mehefin 1857, gan y Fonesig Isabella Fitzmaurice; y draphont reilffordd dalaf yn y Deyrnas Unedig drwy gydol ei hoes waith a’r drydedd dalaf yn y byd, ar ôl Spoleto a Portage, Efrog Newydd; disgrifiwyd fel y bont rataf erioed am ei maint ac un o’r enghreifftiau mwyaf arwyddocaol o gamp dechnolegol y Chwyldro Diwydiannol; caewyd yn 1964.
Ffynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf






