Sieffre o Fynwy
Hanesydd brenhinoedd Prydain (wedi’i gofnodi)Gŵr o Went y cariodd ei Hanes Brenhinoedd Prydain Arthur, Myrddin a’r Brenin Llŷr i bob llys yn Ewrop.
Sieffre o Fynwy

Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Tywysogion
c. 1136
Mae Sieffre o Fynwy, gŵr o Went, yn ysgrifennu hanes y Brythoniaid o Frutus o Gaerdroea hyd Gadwaladr. Wedi’i droi i’r Gymraeg fel Brut y Brenhinedd, daw’n hoff lyfr hanes Cymru’r Oesoedd Canol.
Llun: Gwrtheyrn a’r dreigiau coch a gwyn, o gopi o Hanes Sieffre o’r bymthegfed ganrif. · Master of Edward IV, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons
Tua 1136 ysgrifennodd Sieffre o Fynwy, clerigwr o Gymru, hanes brenhinoedd y Brythoniaid yn Lladin. Daeth yn un o lyfrau mwyaf poblogaidd yr Oesoedd Canol.FfynhonnellHistoria Regum Britanniae ↗Wikipedia (Saesneg)Ysgrifennwyd tua 1136 gan y clerigwr Cymreig Sieffre o Fynwy a’i gyflwyno i Robert, iarll Caerloyw, a Waleran o Meulan; dywedodd Sieffre iddo droi i’r Lladin hen lyfr yn iaith y Brythoniaid a gafodd gan Walter, archddiacon Rhydychen; mae’n rhedeg o Brutus drwy frenhinoedd y Brythoniaid, gyda Llŷr, Myrddin ac Arthur, hyd Gadwaladr; mae 215 o lawysgrifau canoloesol ar glawr; erbyn diwedd y drydedd ganrif ar ddeg fe’i troswyd i sawl fersiwn Cymraeg, Brut y Brenhinedd; rhoddodd Wace a Layamon ef ar gân.
| Pryd | Tua 1136 |
|---|---|
| Pwy | Sieffre o Fynwy |
| Copïau | Mae 215 o lawysgrifau canoloesol ar glawr |
Dywedodd Sieffre iddo droi i’r Lladin hen lyfr yn iaith y Brythoniaid, a gafodd gan Walter, archddiacon Rhydychen.FfynhonnellHistoria Regum Britanniae ↗Wikipedia (Saesneg)Ysgrifennwyd tua 1136 gan y clerigwr Cymreig Sieffre o Fynwy a’i gyflwyno i Robert, iarll Caerloyw, a Waleran o Meulan; dywedodd Sieffre iddo droi i’r Lladin hen lyfr yn iaith y Brythoniaid a gafodd gan Walter, archddiacon Rhydychen; mae’n rhedeg o Brutus drwy frenhinoedd y Brythoniaid, gyda Llŷr, Myrddin ac Arthur, hyd Gadwaladr; mae 215 o lawysgrifau canoloesol ar glawr; erbyn diwedd y drydedd ganrif ar ddeg fe’i troswyd i sawl fersiwn Cymraeg, Brut y Brenhinedd; rhoddodd Wace a Layamon ef ar gân.
Rhed y stori o Brutus, a roes ei enw i Brydain, drwy frenhinoedd y Brythoniaid, Llŷr, Myrddin ac Arthur, hyd Gadwaladr, yr olaf ohonynt. Hanes Llŷr yw’r fersiwn hynaf o King Lear.FfynhonnellHistoria Regum Britanniae ↗Wikipedia (Saesneg)Ysgrifennwyd tua 1136 gan y clerigwr Cymreig Sieffre o Fynwy a’i gyflwyno i Robert, iarll Caerloyw, a Waleran o Meulan; dywedodd Sieffre iddo droi i’r Lladin hen lyfr yn iaith y Brythoniaid a gafodd gan Walter, archddiacon Rhydychen; mae’n rhedeg o Brutus drwy frenhinoedd y Brythoniaid, gyda Llŷr, Myrddin ac Arthur, hyd Gadwaladr; mae 215 o lawysgrifau canoloesol ar glawr; erbyn diwedd y drydedd ganrif ar ddeg fe’i troswyd i sawl fersiwn Cymraeg, Brut y Brenhinedd; rhoddodd Wace a Layamon ef ar gân.
Erbyn diwedd y drydedd ganrif ar ddeg roedd wedi’i droi i’r Gymraeg sawl gwaith, fel Brut y Brenhinedd, a daeth yn llyfr hanes Cymru.FfynhonnellHistoria Regum Britanniae ↗Wikipedia (Saesneg)Ysgrifennwyd tua 1136 gan y clerigwr Cymreig Sieffre o Fynwy a’i gyflwyno i Robert, iarll Caerloyw, a Waleran o Meulan; dywedodd Sieffre iddo droi i’r Lladin hen lyfr yn iaith y Brythoniaid a gafodd gan Walter, archddiacon Rhydychen; mae’n rhedeg o Brutus drwy frenhinoedd y Brythoniaid, gyda Llŷr, Myrddin ac Arthur, hyd Gadwaladr; mae 215 o lawysgrifau canoloesol ar glawr; erbyn diwedd y drydedd ganrif ar ddeg fe’i troswyd i sawl fersiwn Cymraeg, Brut y Brenhinedd; rhoddodd Wace a Layamon ef ar gân.

Ffynonellau a darllen pellach
Gŵr o Went y cariodd ei Hanes Brenhinoedd Prydain Arthur, Myrddin a’r Brenin Llŷr i bob llys yn Ewrop.
Sieffre o FynwyLladdwyd y Dywysoges Gwenllian wrth ymladd y Normaniaid ger Cydweli. Fisoedd yn ddiweddarach mae’r Cymry’n eu trechu yng Nghrug Mawr.
Gwenllian a’r Gwrthryfel MawrMae Owain Gwynedd a’i frawd Cadwaladr yn chwalu byddin Normanaidd yng Nghrug Mawr ger Aberteifi. Mae’r Normaniaid sy’n ffoi yn torri’r bont dros afon Teifi.
Buddugoliaeth Crug MawrMae Gruffudd ap Cynan yn marw a’i fab Owain yn dod yn frenin. Mewn 33 mlynedd mae’n gwneud Gwynedd yn brif rym Cymru.
Owain GwyneddMae Rhys ap Gruffudd, mab Gwenllian, yn dod yn rheolwr Deheubarth, ac yntau’n dal yn ei ugeiniau cynnar.
Yr Arglwydd RhysYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf