Robert Owen
Y Drenewydd (wedi’i gofnodi)Arloeswr cydweithredu ac amodau gwell mewn ffatrïoedd, a adeiladodd gymuned ddelfrydol yn New Lanark.
Robert Owen
Hanes Cymru / Y Gymru Ddiwydiannol
1841–1903
Bachgen o Ferthyr a weithiodd yn y gwaith haearn yn ddeg oed ac a ddaeth yn gyfansoddwr Cymreig enwocaf ei oes.
Llun: Cwch camlas yn croesi Traphont Ddŵr Pontcysyllte Telford, ymhell uwchben dyffryn Dyfrdwy · Adrian Pingstone, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Aeth Joseph Parry i lawr y pwll ym Merthyr yn naw oed a gweithiodd yn y gwaith haearn yn ddeuddeg, ond daeth yn brif ffigur bywyd cerddorol Cymru yn ei ddydd. Ysgrifennodd Myfanwy, un o’r caneuon Cymraeg mwyaf annwyl oll, yr emyn-dôn fawr Aberystwyth, a Blodwen, yr opera gyntaf yn yr iaith Gymraeg. Dywedwyd na chafodd yr un cerddor o Gymro erioed yn ei fywyd gymaint o ganmoliaeth ag a gafodd Joseph Parry.FfynonellauJoseph Parry ↗Wikipedia (Saesneg)Joseph Parry (21 Mai 1841 – 17 Chwefror 1903), cyfansoddwr o Gymro, sy’n fwyaf adnabyddus am ‘Myfanwy’ a’r emyn-dôn ‘Aberystwyth’; y Cymro cyntaf i gyfansoddi opera, a Blodwen yr opera gyntaf yn Gymraeg; y seithfed o wyth o blant teulu cerddorol a ganai i gyd yng nghôr y capel; yn y pwll yn naw oed gweithiai wythnos 56 awr; yn Danville bu’n organydd Eglwys Bresbyteraidd Mahoning ac ymunodd ym mywyd y capel Cymraeg; pan gaeodd gwaith haearn y Rough and Ready am gyfnod, dysgodd cydweithwyr iddo ddarllen cerddoriaeth ac yna harmoni, gan ddysgu iddo ddarllen ac ysgrifennu hefyd; enillodd y wobr gyntaf yn Utica yn 1861; yn 1864 enillodd ei anthem y wobr gyntaf yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Llandudno, a’r beirniaid yn tybio mai cerddor proffesiynol ydoedd; yn Aberystwyth yn 1865 cafodd sedd yn yr Orsedd fel ‘Pencerdd America’; galluogodd cronfa o’r ddwy wlad ef i astudio yn yr Academi Gerdd Frenhinol dan William Sterndale Bennett a Manuel Garcia o 1868; yn ei flwyddyn olaf yno ymddangosodd gerbron y Frenhines Victoria dair gwaith ar ei chais, gan chwarae ei weithiau ei hun yn unig; ef oedd y Cymro cyntaf i gymryd MusB a MusD yng Nghaergrawnt; ar gyfer ei ddoethuriaeth yn 1878 aeth cant o gantorion Cymreig i Gaergrawnt i berfformio’i oratorio; yng Nghaerdydd fe’i hadwaenid fel ‘Y Doctor Mawr’; priododd Jane Thomas yn Danville yn 1861.Parry, Joseph (1841 – 1903), musician ↗Gwilym Prichard Ambrose, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Merthyr Tudful ar 21 Mai 1841; bachgen yn y pwll yn naw oed a gweithiwr haearn yn ddeuddeg; magwyd ef ymhlith cerddoriaeth a chanodd alto yng nghôr Rosser Beynon yn yr oratorios; yn 1854 symudodd ei deulu i Danville, Pennsylvania, lle gweithiodd yn y melinau rholio hyd 1865 ac astudio harmoni yn ei oriau hamdden; cododd ei lwyddiannau cyfansoddi yn yr Eisteddfod Genedlaethol (1863–64) frwdfrydedd mawr, a chasglwyd cronfa fel y gallai astudio yn yr Academi Gerdd Frenhinol (1868–71); sefydlodd athrofa gerdd yn Danville; bu’n athro a phennaeth adran gerdd newydd Coleg y Brifysgol, Aberystwyth, o 1874 hyd 1880, ac enillodd radd Mus.Doc. Caergrawnt yn 1878; roedd galw mawr arno fel beirniad, a rhoddai gyngherddau o’i weithiau ei hun; o 1881 hyd 1888 bu’n organydd Ebenezer, Abertawe, ac yn bennaeth coleg cerdd a sefydlodd; o 1888 hyd ei farw ym Mhenarth ar 17 Chwefror 1903 bu’n ddarlithydd cerdd yng Ngholeg y Brifysgol, Caerdydd; cyfansoddwr toreithiog caneuon, corawdau, anthemau ac emynau; o’i operâu cafodd Blodwen tua 500 o berfformiadau erbyn 1896; ymhlith ei weithiau eraill mae’r oratorios Emmanuel (1880) a Saul (1892) a’r gantata Nebuchadnezzar (1884); gwnaeth ei yrfa, ei ddiwydrwydd, ei ddawn a’i hyfforddiant ef yn brif ffigur bywyd cerddorol Cymru yn ei ddydd; mae ei emyn-dôn Aberystwyth wedi dod yn glasur.Joseph Parry ↗Wicipedia CymraegCyfansoddwr a cherddor Cymreig oedd Joseph Parry (21 Mai 1841 – 17 Chwefror 1903); ei enw yng Ngorsedd y Beirdd oedd Pencerdd America, a’i derbyn i’r Orsedd yn Eisteddfod Aberystwyth yn 1865; yn 1970 ysgrifennodd Owain T. Williams, ‘Ni chafodd yr un cerddor o Gymro erioed yn ei fywyd gymaint o ganmoliaeth ag a gafodd Joseff Parry’; un o Sir Benfro oedd ei dad a weithiai yn y ffowndri, a’i fam o’r Graig, Cydweli, a ganai benillion â llais da ac a godai ganu yn y capel; yn naw oed aeth i’r pwll glo am hanner coron yr wythnos, a thair blynedd wedyn i waith haearn Cyfarthfa; hwyliodd ei deulu i America ar y Jane Anderson yn 1854; yn y felin ymunodd â dosbarth theori cerddoriaeth dan John Abel Jones o Ferthyr, ac yna dysgodd gyfansoddi gan John M. Price o Gwm Rhymni; ysgrifennodd lawer o ganeuon enwog, yn eu plith Myfanwy a Hywel a Blodwen, a’r emyn-dôn Aberystwyth, a berfformiwyd gyntaf yn Stryd Portland, Aberystwyth; cyfansoddodd yr opera gyntaf yn Gymraeg, Blodwen, a chwech o operâu i gyd; bu farw ym Mhenarth yn 1903 a’i gladdu yn Eglwys Sant Awstin, Penarth; seiliodd Jack Jones ei lyfr Off to Philadelphia in the Morning ar ei hanes.
| Ganed | 21 Mai 1841, 4 Chapel Row, Merthyr Tudful |
|---|---|
| Enw barddol | Pencerdd America |
| Astudio | Yr Academi Gerdd Frenhinol; MusB a MusD, Caergrawnt |
| Gweithiau enwog | Myfanwy (1875); Blodwen (1878); yr emyn-dôn Aberystwyth (1879) |
| Swyddi | Athro cerdd cyntaf Aberystwyth, 1874; darlithydd yng Nghaerdydd o 1888 |
| Bu farw | 17 Chwefror 1903, Penarth |
Ganed Joseph Parry ar 21 Mai 1841 yn Chapel Row, Merthyr Tudful, y seithfed o wyth o blant. Gweithiai ei dad, gŵr o Sir Benfro, yn y ffowndri, ac roedd gan ei fam, o Gydweli, lais da a chodai’r canu yn y capel. Canai’r teulu cyfan yng nghôr y capel, a chanai Joseff ifanc alto yng nghôr Rosser Beynon yn yr oratorios mawr.FfynonellauJoseph Parry ↗Wikipedia (Saesneg)Joseph Parry (21 Mai 1841 – 17 Chwefror 1903), cyfansoddwr o Gymro, sy’n fwyaf adnabyddus am ‘Myfanwy’ a’r emyn-dôn ‘Aberystwyth’; y Cymro cyntaf i gyfansoddi opera, a Blodwen yr opera gyntaf yn Gymraeg; y seithfed o wyth o blant teulu cerddorol a ganai i gyd yng nghôr y capel; yn y pwll yn naw oed gweithiai wythnos 56 awr; yn Danville bu’n organydd Eglwys Bresbyteraidd Mahoning ac ymunodd ym mywyd y capel Cymraeg; pan gaeodd gwaith haearn y Rough and Ready am gyfnod, dysgodd cydweithwyr iddo ddarllen cerddoriaeth ac yna harmoni, gan ddysgu iddo ddarllen ac ysgrifennu hefyd; enillodd y wobr gyntaf yn Utica yn 1861; yn 1864 enillodd ei anthem y wobr gyntaf yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Llandudno, a’r beirniaid yn tybio mai cerddor proffesiynol ydoedd; yn Aberystwyth yn 1865 cafodd sedd yn yr Orsedd fel ‘Pencerdd America’; galluogodd cronfa o’r ddwy wlad ef i astudio yn yr Academi Gerdd Frenhinol dan William Sterndale Bennett a Manuel Garcia o 1868; yn ei flwyddyn olaf yno ymddangosodd gerbron y Frenhines Victoria dair gwaith ar ei chais, gan chwarae ei weithiau ei hun yn unig; ef oedd y Cymro cyntaf i gymryd MusB a MusD yng Nghaergrawnt; ar gyfer ei ddoethuriaeth yn 1878 aeth cant o gantorion Cymreig i Gaergrawnt i berfformio’i oratorio; yng Nghaerdydd fe’i hadwaenid fel ‘Y Doctor Mawr’; priododd Jane Thomas yn Danville yn 1861.Joseph Parry ↗Wicipedia CymraegCyfansoddwr a cherddor Cymreig oedd Joseph Parry (21 Mai 1841 – 17 Chwefror 1903); ei enw yng Ngorsedd y Beirdd oedd Pencerdd America, a’i derbyn i’r Orsedd yn Eisteddfod Aberystwyth yn 1865; yn 1970 ysgrifennodd Owain T. Williams, ‘Ni chafodd yr un cerddor o Gymro erioed yn ei fywyd gymaint o ganmoliaeth ag a gafodd Joseff Parry’; un o Sir Benfro oedd ei dad a weithiai yn y ffowndri, a’i fam o’r Graig, Cydweli, a ganai benillion â llais da ac a godai ganu yn y capel; yn naw oed aeth i’r pwll glo am hanner coron yr wythnos, a thair blynedd wedyn i waith haearn Cyfarthfa; hwyliodd ei deulu i America ar y Jane Anderson yn 1854; yn y felin ymunodd â dosbarth theori cerddoriaeth dan John Abel Jones o Ferthyr, ac yna dysgodd gyfansoddi gan John M. Price o Gwm Rhymni; ysgrifennodd lawer o ganeuon enwog, yn eu plith Myfanwy a Hywel a Blodwen, a’r emyn-dôn Aberystwyth, a berfformiwyd gyntaf yn Stryd Portland, Aberystwyth; cyfansoddodd yr opera gyntaf yn Gymraeg, Blodwen, a chwech o operâu i gyd; bu farw ym Mhenarth yn 1903 a’i gladdu yn Eglwys Sant Awstin, Penarth; seiliodd Jack Jones ei lyfr Off to Philadelphia in the Morning ar ei hanes.Parry, Joseph (1841 – 1903), musician ↗Gwilym Prichard Ambrose, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Merthyr Tudful ar 21 Mai 1841; bachgen yn y pwll yn naw oed a gweithiwr haearn yn ddeuddeg; magwyd ef ymhlith cerddoriaeth a chanodd alto yng nghôr Rosser Beynon yn yr oratorios; yn 1854 symudodd ei deulu i Danville, Pennsylvania, lle gweithiodd yn y melinau rholio hyd 1865 ac astudio harmoni yn ei oriau hamdden; cododd ei lwyddiannau cyfansoddi yn yr Eisteddfod Genedlaethol (1863–64) frwdfrydedd mawr, a chasglwyd cronfa fel y gallai astudio yn yr Academi Gerdd Frenhinol (1868–71); sefydlodd athrofa gerdd yn Danville; bu’n athro a phennaeth adran gerdd newydd Coleg y Brifysgol, Aberystwyth, o 1874 hyd 1880, ac enillodd radd Mus.Doc. Caergrawnt yn 1878; roedd galw mawr arno fel beirniad, a rhoddai gyngherddau o’i weithiau ei hun; o 1881 hyd 1888 bu’n organydd Ebenezer, Abertawe, ac yn bennaeth coleg cerdd a sefydlodd; o 1888 hyd ei farw ym Mhenarth ar 17 Chwefror 1903 bu’n ddarlithydd cerdd yng Ngholeg y Brifysgol, Caerdydd; cyfansoddwr toreithiog caneuon, corawdau, anthemau ac emynau; o’i operâu cafodd Blodwen tua 500 o berfformiadau erbyn 1896; ymhlith ei weithiau eraill mae’r oratorios Emmanuel (1880) a Saul (1892) a’r gantata Nebuchadnezzar (1884); gwnaeth ei yrfa, ei ddiwydrwydd, ei ddawn a’i hyfforddiant ef yn brif ffigur bywyd cerddorol Cymru yn ei ddydd; mae ei emyn-dôn Aberystwyth wedi dod yn glasur.Joseph Parry ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 21 Mai 1841 yn 4 Chapel Row, Merthyr Tudful; gadawodd yr ysgol yn naw oed am y pyllau, ac erbyn deuddeg gweithiai wrth ffwrneisi pwdlo Cyfarthfa; aeth ei deulu i Danville, Pennsylvania, yn 1853–54; astudiodd yn yr Academi Gerdd Frenhinol o 1868 ac yng Nghaergrawnt o 1871, y Cymro cyntaf i gael graddau baglor a doethur mewn cerddoriaeth gan y Brifysgol; yn 1874 daeth yn athro cerdd cyntaf Aberystwyth; cyhoeddwyd Myfanwy, ar eiriau Richard Davies, Mynyddog, yn 1875 a’i chanu gyntaf yn Aberystwyth ar 28 Mai 1875 gyda Parry’n arwain; daeth ei emyn-dôn Aberystwyth allan yn 1879; Blodwen, a berfformiwyd gyntaf yn Aberystwyth ar 21 Mai 1878, oedd yr opera gyntaf yn Gymraeg; bu farw ym Mhenarth ar 17 Chwefror 1903, ac mae ei fan geni yn Chapel Row yn amgueddfa.
Yn naw oed gadawodd yr ysgol i weithio yn y pwll glo am hanner coron yr wythnos, ac yn ddeuddeg roedd yn gweithio wrth ffwrneisi pwdlo gwaith haearn Cyfarthfa.FfynonellauJoseph Parry ↗Wicipedia CymraegCyfansoddwr a cherddor Cymreig oedd Joseph Parry (21 Mai 1841 – 17 Chwefror 1903); ei enw yng Ngorsedd y Beirdd oedd Pencerdd America, a’i derbyn i’r Orsedd yn Eisteddfod Aberystwyth yn 1865; yn 1970 ysgrifennodd Owain T. Williams, ‘Ni chafodd yr un cerddor o Gymro erioed yn ei fywyd gymaint o ganmoliaeth ag a gafodd Joseff Parry’; un o Sir Benfro oedd ei dad a weithiai yn y ffowndri, a’i fam o’r Graig, Cydweli, a ganai benillion â llais da ac a godai ganu yn y capel; yn naw oed aeth i’r pwll glo am hanner coron yr wythnos, a thair blynedd wedyn i waith haearn Cyfarthfa; hwyliodd ei deulu i America ar y Jane Anderson yn 1854; yn y felin ymunodd â dosbarth theori cerddoriaeth dan John Abel Jones o Ferthyr, ac yna dysgodd gyfansoddi gan John M. Price o Gwm Rhymni; ysgrifennodd lawer o ganeuon enwog, yn eu plith Myfanwy a Hywel a Blodwen, a’r emyn-dôn Aberystwyth, a berfformiwyd gyntaf yn Stryd Portland, Aberystwyth; cyfansoddodd yr opera gyntaf yn Gymraeg, Blodwen, a chwech o operâu i gyd; bu farw ym Mhenarth yn 1903 a’i gladdu yn Eglwys Sant Awstin, Penarth; seiliodd Jack Jones ei lyfr Off to Philadelphia in the Morning ar ei hanes.Parry, Joseph (1841 – 1903), musician ↗Gwilym Prichard Ambrose, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Merthyr Tudful ar 21 Mai 1841; bachgen yn y pwll yn naw oed a gweithiwr haearn yn ddeuddeg; magwyd ef ymhlith cerddoriaeth a chanodd alto yng nghôr Rosser Beynon yn yr oratorios; yn 1854 symudodd ei deulu i Danville, Pennsylvania, lle gweithiodd yn y melinau rholio hyd 1865 ac astudio harmoni yn ei oriau hamdden; cododd ei lwyddiannau cyfansoddi yn yr Eisteddfod Genedlaethol (1863–64) frwdfrydedd mawr, a chasglwyd cronfa fel y gallai astudio yn yr Academi Gerdd Frenhinol (1868–71); sefydlodd athrofa gerdd yn Danville; bu’n athro a phennaeth adran gerdd newydd Coleg y Brifysgol, Aberystwyth, o 1874 hyd 1880, ac enillodd radd Mus.Doc. Caergrawnt yn 1878; roedd galw mawr arno fel beirniad, a rhoddai gyngherddau o’i weithiau ei hun; o 1881 hyd 1888 bu’n organydd Ebenezer, Abertawe, ac yn bennaeth coleg cerdd a sefydlodd; o 1888 hyd ei farw ym Mhenarth ar 17 Chwefror 1903 bu’n ddarlithydd cerdd yng Ngholeg y Brifysgol, Caerdydd; cyfansoddwr toreithiog caneuon, corawdau, anthemau ac emynau; o’i operâu cafodd Blodwen tua 500 o berfformiadau erbyn 1896; ymhlith ei weithiau eraill mae’r oratorios Emmanuel (1880) a Saul (1892) a’r gantata Nebuchadnezzar (1884); gwnaeth ei yrfa, ei ddiwydrwydd, ei ddawn a’i hyfforddiant ef yn brif ffigur bywyd cerddorol Cymru yn ei ddydd; mae ei emyn-dôn Aberystwyth wedi dod yn glasur.Joseph Parry ↗Wikipedia (Saesneg)Joseph Parry (21 Mai 1841 – 17 Chwefror 1903), cyfansoddwr o Gymro, sy’n fwyaf adnabyddus am ‘Myfanwy’ a’r emyn-dôn ‘Aberystwyth’; y Cymro cyntaf i gyfansoddi opera, a Blodwen yr opera gyntaf yn Gymraeg; y seithfed o wyth o blant teulu cerddorol a ganai i gyd yng nghôr y capel; yn y pwll yn naw oed gweithiai wythnos 56 awr; yn Danville bu’n organydd Eglwys Bresbyteraidd Mahoning ac ymunodd ym mywyd y capel Cymraeg; pan gaeodd gwaith haearn y Rough and Ready am gyfnod, dysgodd cydweithwyr iddo ddarllen cerddoriaeth ac yna harmoni, gan ddysgu iddo ddarllen ac ysgrifennu hefyd; enillodd y wobr gyntaf yn Utica yn 1861; yn 1864 enillodd ei anthem y wobr gyntaf yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Llandudno, a’r beirniaid yn tybio mai cerddor proffesiynol ydoedd; yn Aberystwyth yn 1865 cafodd sedd yn yr Orsedd fel ‘Pencerdd America’; galluogodd cronfa o’r ddwy wlad ef i astudio yn yr Academi Gerdd Frenhinol dan William Sterndale Bennett a Manuel Garcia o 1868; yn ei flwyddyn olaf yno ymddangosodd gerbron y Frenhines Victoria dair gwaith ar ei chais, gan chwarae ei weithiau ei hun yn unig; ef oedd y Cymro cyntaf i gymryd MusB a MusD yng Nghaergrawnt; ar gyfer ei ddoethuriaeth yn 1878 aeth cant o gantorion Cymreig i Gaergrawnt i berfformio’i oratorio; yng Nghaerdydd fe’i hadwaenid fel ‘Y Doctor Mawr’; priododd Jane Thomas yn Danville yn 1861.
Yn 1854 hwyliodd y teulu i America ar y Jane Anderson ac ymsefydlu yn Danville, Pennsylvania, lle’r oedd llawer o Gymry’n byw. Gweithiodd Joseff yn y melinau rholio yno hyd 1865, a chanai’r organ mewn eglwys yn Danville.FfynonellauJoseph Parry ↗Wicipedia CymraegCyfansoddwr a cherddor Cymreig oedd Joseph Parry (21 Mai 1841 – 17 Chwefror 1903); ei enw yng Ngorsedd y Beirdd oedd Pencerdd America, a’i derbyn i’r Orsedd yn Eisteddfod Aberystwyth yn 1865; yn 1970 ysgrifennodd Owain T. Williams, ‘Ni chafodd yr un cerddor o Gymro erioed yn ei fywyd gymaint o ganmoliaeth ag a gafodd Joseff Parry’; un o Sir Benfro oedd ei dad a weithiai yn y ffowndri, a’i fam o’r Graig, Cydweli, a ganai benillion â llais da ac a godai ganu yn y capel; yn naw oed aeth i’r pwll glo am hanner coron yr wythnos, a thair blynedd wedyn i waith haearn Cyfarthfa; hwyliodd ei deulu i America ar y Jane Anderson yn 1854; yn y felin ymunodd â dosbarth theori cerddoriaeth dan John Abel Jones o Ferthyr, ac yna dysgodd gyfansoddi gan John M. Price o Gwm Rhymni; ysgrifennodd lawer o ganeuon enwog, yn eu plith Myfanwy a Hywel a Blodwen, a’r emyn-dôn Aberystwyth, a berfformiwyd gyntaf yn Stryd Portland, Aberystwyth; cyfansoddodd yr opera gyntaf yn Gymraeg, Blodwen, a chwech o operâu i gyd; bu farw ym Mhenarth yn 1903 a’i gladdu yn Eglwys Sant Awstin, Penarth; seiliodd Jack Jones ei lyfr Off to Philadelphia in the Morning ar ei hanes.Parry, Joseph (1841 – 1903), musician ↗Gwilym Prichard Ambrose, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Merthyr Tudful ar 21 Mai 1841; bachgen yn y pwll yn naw oed a gweithiwr haearn yn ddeuddeg; magwyd ef ymhlith cerddoriaeth a chanodd alto yng nghôr Rosser Beynon yn yr oratorios; yn 1854 symudodd ei deulu i Danville, Pennsylvania, lle gweithiodd yn y melinau rholio hyd 1865 ac astudio harmoni yn ei oriau hamdden; cododd ei lwyddiannau cyfansoddi yn yr Eisteddfod Genedlaethol (1863–64) frwdfrydedd mawr, a chasglwyd cronfa fel y gallai astudio yn yr Academi Gerdd Frenhinol (1868–71); sefydlodd athrofa gerdd yn Danville; bu’n athro a phennaeth adran gerdd newydd Coleg y Brifysgol, Aberystwyth, o 1874 hyd 1880, ac enillodd radd Mus.Doc. Caergrawnt yn 1878; roedd galw mawr arno fel beirniad, a rhoddai gyngherddau o’i weithiau ei hun; o 1881 hyd 1888 bu’n organydd Ebenezer, Abertawe, ac yn bennaeth coleg cerdd a sefydlodd; o 1888 hyd ei farw ym Mhenarth ar 17 Chwefror 1903 bu’n ddarlithydd cerdd yng Ngholeg y Brifysgol, Caerdydd; cyfansoddwr toreithiog caneuon, corawdau, anthemau ac emynau; o’i operâu cafodd Blodwen tua 500 o berfformiadau erbyn 1896; ymhlith ei weithiau eraill mae’r oratorios Emmanuel (1880) a Saul (1892) a’r gantata Nebuchadnezzar (1884); gwnaeth ei yrfa, ei ddiwydrwydd, ei ddawn a’i hyfforddiant ef yn brif ffigur bywyd cerddorol Cymru yn ei ddydd; mae ei emyn-dôn Aberystwyth wedi dod yn glasur.Joseph Parry ↗Wikipedia (Saesneg)Joseph Parry (21 Mai 1841 – 17 Chwefror 1903), cyfansoddwr o Gymro, sy’n fwyaf adnabyddus am ‘Myfanwy’ a’r emyn-dôn ‘Aberystwyth’; y Cymro cyntaf i gyfansoddi opera, a Blodwen yr opera gyntaf yn Gymraeg; y seithfed o wyth o blant teulu cerddorol a ganai i gyd yng nghôr y capel; yn y pwll yn naw oed gweithiai wythnos 56 awr; yn Danville bu’n organydd Eglwys Bresbyteraidd Mahoning ac ymunodd ym mywyd y capel Cymraeg; pan gaeodd gwaith haearn y Rough and Ready am gyfnod, dysgodd cydweithwyr iddo ddarllen cerddoriaeth ac yna harmoni, gan ddysgu iddo ddarllen ac ysgrifennu hefyd; enillodd y wobr gyntaf yn Utica yn 1861; yn 1864 enillodd ei anthem y wobr gyntaf yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Llandudno, a’r beirniaid yn tybio mai cerddor proffesiynol ydoedd; yn Aberystwyth yn 1865 cafodd sedd yn yr Orsedd fel ‘Pencerdd America’; galluogodd cronfa o’r ddwy wlad ef i astudio yn yr Academi Gerdd Frenhinol dan William Sterndale Bennett a Manuel Garcia o 1868; yn ei flwyddyn olaf yno ymddangosodd gerbron y Frenhines Victoria dair gwaith ar ei chais, gan chwarae ei weithiau ei hun yn unig; ef oedd y Cymro cyntaf i gymryd MusB a MusD yng Nghaergrawnt; ar gyfer ei ddoethuriaeth yn 1878 aeth cant o gantorion Cymreig i Gaergrawnt i berfformio’i oratorio; yng Nghaerdydd fe’i hadwaenid fel ‘Y Doctor Mawr’; priododd Jane Thomas yn Danville yn 1861.
Pan gaeodd y gwaith haearn am gyfnod, cymerodd cydweithwyr a oedd yn gerddorion ef dan eu hadain. Dysgodd un iddo ddarllen cerddoriaeth, a dysgodd un arall, John M. Price o Gwm Rhymni, harmoni a chyfansoddi iddo, gan ddysgu iddo ddarllen ac ysgrifennu ar yr un pryd. Dysgai’r disgybl mor gyflym fel mai prin y gallai ei athro gadw i fyny.FfynonellauJoseph Parry ↗Wikipedia (Saesneg)Joseph Parry (21 Mai 1841 – 17 Chwefror 1903), cyfansoddwr o Gymro, sy’n fwyaf adnabyddus am ‘Myfanwy’ a’r emyn-dôn ‘Aberystwyth’; y Cymro cyntaf i gyfansoddi opera, a Blodwen yr opera gyntaf yn Gymraeg; y seithfed o wyth o blant teulu cerddorol a ganai i gyd yng nghôr y capel; yn y pwll yn naw oed gweithiai wythnos 56 awr; yn Danville bu’n organydd Eglwys Bresbyteraidd Mahoning ac ymunodd ym mywyd y capel Cymraeg; pan gaeodd gwaith haearn y Rough and Ready am gyfnod, dysgodd cydweithwyr iddo ddarllen cerddoriaeth ac yna harmoni, gan ddysgu iddo ddarllen ac ysgrifennu hefyd; enillodd y wobr gyntaf yn Utica yn 1861; yn 1864 enillodd ei anthem y wobr gyntaf yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Llandudno, a’r beirniaid yn tybio mai cerddor proffesiynol ydoedd; yn Aberystwyth yn 1865 cafodd sedd yn yr Orsedd fel ‘Pencerdd America’; galluogodd cronfa o’r ddwy wlad ef i astudio yn yr Academi Gerdd Frenhinol dan William Sterndale Bennett a Manuel Garcia o 1868; yn ei flwyddyn olaf yno ymddangosodd gerbron y Frenhines Victoria dair gwaith ar ei chais, gan chwarae ei weithiau ei hun yn unig; ef oedd y Cymro cyntaf i gymryd MusB a MusD yng Nghaergrawnt; ar gyfer ei ddoethuriaeth yn 1878 aeth cant o gantorion Cymreig i Gaergrawnt i berfformio’i oratorio; yng Nghaerdydd fe’i hadwaenid fel ‘Y Doctor Mawr’; priododd Jane Thomas yn Danville yn 1861.Joseph Parry ↗Wicipedia CymraegCyfansoddwr a cherddor Cymreig oedd Joseph Parry (21 Mai 1841 – 17 Chwefror 1903); ei enw yng Ngorsedd y Beirdd oedd Pencerdd America, a’i derbyn i’r Orsedd yn Eisteddfod Aberystwyth yn 1865; yn 1970 ysgrifennodd Owain T. Williams, ‘Ni chafodd yr un cerddor o Gymro erioed yn ei fywyd gymaint o ganmoliaeth ag a gafodd Joseff Parry’; un o Sir Benfro oedd ei dad a weithiai yn y ffowndri, a’i fam o’r Graig, Cydweli, a ganai benillion â llais da ac a godai ganu yn y capel; yn naw oed aeth i’r pwll glo am hanner coron yr wythnos, a thair blynedd wedyn i waith haearn Cyfarthfa; hwyliodd ei deulu i America ar y Jane Anderson yn 1854; yn y felin ymunodd â dosbarth theori cerddoriaeth dan John Abel Jones o Ferthyr, ac yna dysgodd gyfansoddi gan John M. Price o Gwm Rhymni; ysgrifennodd lawer o ganeuon enwog, yn eu plith Myfanwy a Hywel a Blodwen, a’r emyn-dôn Aberystwyth, a berfformiwyd gyntaf yn Stryd Portland, Aberystwyth; cyfansoddodd yr opera gyntaf yn Gymraeg, Blodwen, a chwech o operâu i gyd; bu farw ym Mhenarth yn 1903 a’i gladdu yn Eglwys Sant Awstin, Penarth; seiliodd Jack Jones ei lyfr Off to Philadelphia in the Morning ar ei hanes.
Yn 1864 anfonodd anthem i’r Eisteddfod Genedlaethol yn Llandudno, ac enillodd y wobr gyntaf, a’r beirniaid yn tybio mai cerddor proffesiynol ydoedd. Y flwyddyn wedyn daeth i’r Eisteddfod yn Aberystwyth, lle cafodd sedd yn yr Orsedd gyda’r enw Pencerdd America.FfynonellauJoseph Parry ↗Wikipedia (Saesneg)Joseph Parry (21 Mai 1841 – 17 Chwefror 1903), cyfansoddwr o Gymro, sy’n fwyaf adnabyddus am ‘Myfanwy’ a’r emyn-dôn ‘Aberystwyth’; y Cymro cyntaf i gyfansoddi opera, a Blodwen yr opera gyntaf yn Gymraeg; y seithfed o wyth o blant teulu cerddorol a ganai i gyd yng nghôr y capel; yn y pwll yn naw oed gweithiai wythnos 56 awr; yn Danville bu’n organydd Eglwys Bresbyteraidd Mahoning ac ymunodd ym mywyd y capel Cymraeg; pan gaeodd gwaith haearn y Rough and Ready am gyfnod, dysgodd cydweithwyr iddo ddarllen cerddoriaeth ac yna harmoni, gan ddysgu iddo ddarllen ac ysgrifennu hefyd; enillodd y wobr gyntaf yn Utica yn 1861; yn 1864 enillodd ei anthem y wobr gyntaf yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Llandudno, a’r beirniaid yn tybio mai cerddor proffesiynol ydoedd; yn Aberystwyth yn 1865 cafodd sedd yn yr Orsedd fel ‘Pencerdd America’; galluogodd cronfa o’r ddwy wlad ef i astudio yn yr Academi Gerdd Frenhinol dan William Sterndale Bennett a Manuel Garcia o 1868; yn ei flwyddyn olaf yno ymddangosodd gerbron y Frenhines Victoria dair gwaith ar ei chais, gan chwarae ei weithiau ei hun yn unig; ef oedd y Cymro cyntaf i gymryd MusB a MusD yng Nghaergrawnt; ar gyfer ei ddoethuriaeth yn 1878 aeth cant o gantorion Cymreig i Gaergrawnt i berfformio’i oratorio; yng Nghaerdydd fe’i hadwaenid fel ‘Y Doctor Mawr’; priododd Jane Thomas yn Danville yn 1861.Joseph Parry ↗Wicipedia CymraegCyfansoddwr a cherddor Cymreig oedd Joseph Parry (21 Mai 1841 – 17 Chwefror 1903); ei enw yng Ngorsedd y Beirdd oedd Pencerdd America, a’i derbyn i’r Orsedd yn Eisteddfod Aberystwyth yn 1865; yn 1970 ysgrifennodd Owain T. Williams, ‘Ni chafodd yr un cerddor o Gymro erioed yn ei fywyd gymaint o ganmoliaeth ag a gafodd Joseff Parry’; un o Sir Benfro oedd ei dad a weithiai yn y ffowndri, a’i fam o’r Graig, Cydweli, a ganai benillion â llais da ac a godai ganu yn y capel; yn naw oed aeth i’r pwll glo am hanner coron yr wythnos, a thair blynedd wedyn i waith haearn Cyfarthfa; hwyliodd ei deulu i America ar y Jane Anderson yn 1854; yn y felin ymunodd â dosbarth theori cerddoriaeth dan John Abel Jones o Ferthyr, ac yna dysgodd gyfansoddi gan John M. Price o Gwm Rhymni; ysgrifennodd lawer o ganeuon enwog, yn eu plith Myfanwy a Hywel a Blodwen, a’r emyn-dôn Aberystwyth, a berfformiwyd gyntaf yn Stryd Portland, Aberystwyth; cyfansoddodd yr opera gyntaf yn Gymraeg, Blodwen, a chwech o operâu i gyd; bu farw ym Mhenarth yn 1903 a’i gladdu yn Eglwys Sant Awstin, Penarth; seiliodd Jack Jones ei lyfr Off to Philadelphia in the Morning ar ei hanes.Parry, Joseph (1841 – 1903), musician ↗Gwilym Prichard Ambrose, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Merthyr Tudful ar 21 Mai 1841; bachgen yn y pwll yn naw oed a gweithiwr haearn yn ddeuddeg; magwyd ef ymhlith cerddoriaeth a chanodd alto yng nghôr Rosser Beynon yn yr oratorios; yn 1854 symudodd ei deulu i Danville, Pennsylvania, lle gweithiodd yn y melinau rholio hyd 1865 ac astudio harmoni yn ei oriau hamdden; cododd ei lwyddiannau cyfansoddi yn yr Eisteddfod Genedlaethol (1863–64) frwdfrydedd mawr, a chasglwyd cronfa fel y gallai astudio yn yr Academi Gerdd Frenhinol (1868–71); sefydlodd athrofa gerdd yn Danville; bu’n athro a phennaeth adran gerdd newydd Coleg y Brifysgol, Aberystwyth, o 1874 hyd 1880, ac enillodd radd Mus.Doc. Caergrawnt yn 1878; roedd galw mawr arno fel beirniad, a rhoddai gyngherddau o’i weithiau ei hun; o 1881 hyd 1888 bu’n organydd Ebenezer, Abertawe, ac yn bennaeth coleg cerdd a sefydlodd; o 1888 hyd ei farw ym Mhenarth ar 17 Chwefror 1903 bu’n ddarlithydd cerdd yng Ngholeg y Brifysgol, Caerdydd; cyfansoddwr toreithiog caneuon, corawdau, anthemau ac emynau; o’i operâu cafodd Blodwen tua 500 o berfformiadau erbyn 1896; ymhlith ei weithiau eraill mae’r oratorios Emmanuel (1880) a Saul (1892) a’r gantata Nebuchadnezzar (1884); gwnaeth ei yrfa, ei ddiwydrwydd, ei ddawn a’i hyfforddiant ef yn brif ffigur bywyd cerddorol Cymru yn ei ddydd; mae ei emyn-dôn Aberystwyth wedi dod yn glasur.
Cododd ei lwyddiant y fath frwdfrydedd fel y casglwyd cronfa yng Nghymru ac America i’w alluogi i astudio. O 1868 astudiodd yn yr Academi Gerdd Frenhinol yn Llundain, a thair gwaith gofynnodd y Frenhines Victoria iddo chwarae o’i blaen, bob tro ei weithiau ei hun yn unig. Aeth ymlaen i Gaergrawnt, lle daeth y Cymro cyntaf i gymryd gradd baglor a gradd doethur mewn cerddoriaeth. Ar gyfer ei ddoethuriaeth yn 1878 teithiodd cant o gantorion Cymreig i Gaergrawnt i berfformio’i oratorio.FfynonellauParry, Joseph (1841 – 1903), musician ↗Gwilym Prichard Ambrose, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Merthyr Tudful ar 21 Mai 1841; bachgen yn y pwll yn naw oed a gweithiwr haearn yn ddeuddeg; magwyd ef ymhlith cerddoriaeth a chanodd alto yng nghôr Rosser Beynon yn yr oratorios; yn 1854 symudodd ei deulu i Danville, Pennsylvania, lle gweithiodd yn y melinau rholio hyd 1865 ac astudio harmoni yn ei oriau hamdden; cododd ei lwyddiannau cyfansoddi yn yr Eisteddfod Genedlaethol (1863–64) frwdfrydedd mawr, a chasglwyd cronfa fel y gallai astudio yn yr Academi Gerdd Frenhinol (1868–71); sefydlodd athrofa gerdd yn Danville; bu’n athro a phennaeth adran gerdd newydd Coleg y Brifysgol, Aberystwyth, o 1874 hyd 1880, ac enillodd radd Mus.Doc. Caergrawnt yn 1878; roedd galw mawr arno fel beirniad, a rhoddai gyngherddau o’i weithiau ei hun; o 1881 hyd 1888 bu’n organydd Ebenezer, Abertawe, ac yn bennaeth coleg cerdd a sefydlodd; o 1888 hyd ei farw ym Mhenarth ar 17 Chwefror 1903 bu’n ddarlithydd cerdd yng Ngholeg y Brifysgol, Caerdydd; cyfansoddwr toreithiog caneuon, corawdau, anthemau ac emynau; o’i operâu cafodd Blodwen tua 500 o berfformiadau erbyn 1896; ymhlith ei weithiau eraill mae’r oratorios Emmanuel (1880) a Saul (1892) a’r gantata Nebuchadnezzar (1884); gwnaeth ei yrfa, ei ddiwydrwydd, ei ddawn a’i hyfforddiant ef yn brif ffigur bywyd cerddorol Cymru yn ei ddydd; mae ei emyn-dôn Aberystwyth wedi dod yn glasur.Joseph Parry ↗Wikipedia (Saesneg)Joseph Parry (21 Mai 1841 – 17 Chwefror 1903), cyfansoddwr o Gymro, sy’n fwyaf adnabyddus am ‘Myfanwy’ a’r emyn-dôn ‘Aberystwyth’; y Cymro cyntaf i gyfansoddi opera, a Blodwen yr opera gyntaf yn Gymraeg; y seithfed o wyth o blant teulu cerddorol a ganai i gyd yng nghôr y capel; yn y pwll yn naw oed gweithiai wythnos 56 awr; yn Danville bu’n organydd Eglwys Bresbyteraidd Mahoning ac ymunodd ym mywyd y capel Cymraeg; pan gaeodd gwaith haearn y Rough and Ready am gyfnod, dysgodd cydweithwyr iddo ddarllen cerddoriaeth ac yna harmoni, gan ddysgu iddo ddarllen ac ysgrifennu hefyd; enillodd y wobr gyntaf yn Utica yn 1861; yn 1864 enillodd ei anthem y wobr gyntaf yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Llandudno, a’r beirniaid yn tybio mai cerddor proffesiynol ydoedd; yn Aberystwyth yn 1865 cafodd sedd yn yr Orsedd fel ‘Pencerdd America’; galluogodd cronfa o’r ddwy wlad ef i astudio yn yr Academi Gerdd Frenhinol dan William Sterndale Bennett a Manuel Garcia o 1868; yn ei flwyddyn olaf yno ymddangosodd gerbron y Frenhines Victoria dair gwaith ar ei chais, gan chwarae ei weithiau ei hun yn unig; ef oedd y Cymro cyntaf i gymryd MusB a MusD yng Nghaergrawnt; ar gyfer ei ddoethuriaeth yn 1878 aeth cant o gantorion Cymreig i Gaergrawnt i berfformio’i oratorio; yng Nghaerdydd fe’i hadwaenid fel ‘Y Doctor Mawr’; priododd Jane Thomas yn Danville yn 1861.Joseph Parry ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 21 Mai 1841 yn 4 Chapel Row, Merthyr Tudful; gadawodd yr ysgol yn naw oed am y pyllau, ac erbyn deuddeg gweithiai wrth ffwrneisi pwdlo Cyfarthfa; aeth ei deulu i Danville, Pennsylvania, yn 1853–54; astudiodd yn yr Academi Gerdd Frenhinol o 1868 ac yng Nghaergrawnt o 1871, y Cymro cyntaf i gael graddau baglor a doethur mewn cerddoriaeth gan y Brifysgol; yn 1874 daeth yn athro cerdd cyntaf Aberystwyth; cyhoeddwyd Myfanwy, ar eiriau Richard Davies, Mynyddog, yn 1875 a’i chanu gyntaf yn Aberystwyth ar 28 Mai 1875 gyda Parry’n arwain; daeth ei emyn-dôn Aberystwyth allan yn 1879; Blodwen, a berfformiwyd gyntaf yn Aberystwyth ar 21 Mai 1878, oedd yr opera gyntaf yn Gymraeg; bu farw ym Mhenarth ar 17 Chwefror 1903, ac mae ei fan geni yn Chapel Row yn amgueddfa.
Yn 1874 daeth adref i fod yn athro cerdd cyntaf Coleg y Brifysgol newydd yn Aberystwyth. Yno, ar 28 Mai 1875, canwyd ei gân Myfanwy, ar eiriau Mynyddog, am y tro cyntaf, gyda Parry yn arwain. Ar 21 Mai 1878 perfformiwyd ei opera Blodwen am y tro cyntaf yn Aberystwyth, yr opera gyntaf yn Gymraeg, ac erbyn 1896 roedd wedi’i llwyfannu tua 500 o weithiau. Yn 1879 daeth yr emyn-dôn Aberystwyth, sydd wedi dod yn glasur a genir drwy’r byd.FfynonellauJoseph Parry ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 21 Mai 1841 yn 4 Chapel Row, Merthyr Tudful; gadawodd yr ysgol yn naw oed am y pyllau, ac erbyn deuddeg gweithiai wrth ffwrneisi pwdlo Cyfarthfa; aeth ei deulu i Danville, Pennsylvania, yn 1853–54; astudiodd yn yr Academi Gerdd Frenhinol o 1868 ac yng Nghaergrawnt o 1871, y Cymro cyntaf i gael graddau baglor a doethur mewn cerddoriaeth gan y Brifysgol; yn 1874 daeth yn athro cerdd cyntaf Aberystwyth; cyhoeddwyd Myfanwy, ar eiriau Richard Davies, Mynyddog, yn 1875 a’i chanu gyntaf yn Aberystwyth ar 28 Mai 1875 gyda Parry’n arwain; daeth ei emyn-dôn Aberystwyth allan yn 1879; Blodwen, a berfformiwyd gyntaf yn Aberystwyth ar 21 Mai 1878, oedd yr opera gyntaf yn Gymraeg; bu farw ym Mhenarth ar 17 Chwefror 1903, ac mae ei fan geni yn Chapel Row yn amgueddfa.Parry, Joseph (1841 – 1903), musician ↗Gwilym Prichard Ambrose, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Merthyr Tudful ar 21 Mai 1841; bachgen yn y pwll yn naw oed a gweithiwr haearn yn ddeuddeg; magwyd ef ymhlith cerddoriaeth a chanodd alto yng nghôr Rosser Beynon yn yr oratorios; yn 1854 symudodd ei deulu i Danville, Pennsylvania, lle gweithiodd yn y melinau rholio hyd 1865 ac astudio harmoni yn ei oriau hamdden; cododd ei lwyddiannau cyfansoddi yn yr Eisteddfod Genedlaethol (1863–64) frwdfrydedd mawr, a chasglwyd cronfa fel y gallai astudio yn yr Academi Gerdd Frenhinol (1868–71); sefydlodd athrofa gerdd yn Danville; bu’n athro a phennaeth adran gerdd newydd Coleg y Brifysgol, Aberystwyth, o 1874 hyd 1880, ac enillodd radd Mus.Doc. Caergrawnt yn 1878; roedd galw mawr arno fel beirniad, a rhoddai gyngherddau o’i weithiau ei hun; o 1881 hyd 1888 bu’n organydd Ebenezer, Abertawe, ac yn bennaeth coleg cerdd a sefydlodd; o 1888 hyd ei farw ym Mhenarth ar 17 Chwefror 1903 bu’n ddarlithydd cerdd yng Ngholeg y Brifysgol, Caerdydd; cyfansoddwr toreithiog caneuon, corawdau, anthemau ac emynau; o’i operâu cafodd Blodwen tua 500 o berfformiadau erbyn 1896; ymhlith ei weithiau eraill mae’r oratorios Emmanuel (1880) a Saul (1892) a’r gantata Nebuchadnezzar (1884); gwnaeth ei yrfa, ei ddiwydrwydd, ei ddawn a’i hyfforddiant ef yn brif ffigur bywyd cerddorol Cymru yn ei ddydd; mae ei emyn-dôn Aberystwyth wedi dod yn glasur.Joseph Parry ↗Wikipedia (Saesneg)Joseph Parry (21 Mai 1841 – 17 Chwefror 1903), cyfansoddwr o Gymro, sy’n fwyaf adnabyddus am ‘Myfanwy’ a’r emyn-dôn ‘Aberystwyth’; y Cymro cyntaf i gyfansoddi opera, a Blodwen yr opera gyntaf yn Gymraeg; y seithfed o wyth o blant teulu cerddorol a ganai i gyd yng nghôr y capel; yn y pwll yn naw oed gweithiai wythnos 56 awr; yn Danville bu’n organydd Eglwys Bresbyteraidd Mahoning ac ymunodd ym mywyd y capel Cymraeg; pan gaeodd gwaith haearn y Rough and Ready am gyfnod, dysgodd cydweithwyr iddo ddarllen cerddoriaeth ac yna harmoni, gan ddysgu iddo ddarllen ac ysgrifennu hefyd; enillodd y wobr gyntaf yn Utica yn 1861; yn 1864 enillodd ei anthem y wobr gyntaf yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Llandudno, a’r beirniaid yn tybio mai cerddor proffesiynol ydoedd; yn Aberystwyth yn 1865 cafodd sedd yn yr Orsedd fel ‘Pencerdd America’; galluogodd cronfa o’r ddwy wlad ef i astudio yn yr Academi Gerdd Frenhinol dan William Sterndale Bennett a Manuel Garcia o 1868; yn ei flwyddyn olaf yno ymddangosodd gerbron y Frenhines Victoria dair gwaith ar ei chais, gan chwarae ei weithiau ei hun yn unig; ef oedd y Cymro cyntaf i gymryd MusB a MusD yng Nghaergrawnt; ar gyfer ei ddoethuriaeth yn 1878 aeth cant o gantorion Cymreig i Gaergrawnt i berfformio’i oratorio; yng Nghaerdydd fe’i hadwaenid fel ‘Y Doctor Mawr’; priododd Jane Thomas yn Danville yn 1861.
O 1881 bu’n byw yn Abertawe, yn organydd capel Ebenezer ac yn bennaeth coleg cerdd a sefydlodd. Yn 1888 daeth yn ddarlithydd cerdd yng Ngholeg y Brifysgol yng Nghaerdydd, lle’i hadwaenid fel Y Doctor Mawr. Roedd galw cyson arno fel beirniad ac arweinydd mewn eisteddfodau a chymanfaoedd yng Nghymru ac America, ac ysgrifennodd oratorios, cantatâu, chwech o operâu a channoedd o ganeuon ac emynau.FfynonellauParry, Joseph (1841 – 1903), musician ↗Gwilym Prichard Ambrose, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Merthyr Tudful ar 21 Mai 1841; bachgen yn y pwll yn naw oed a gweithiwr haearn yn ddeuddeg; magwyd ef ymhlith cerddoriaeth a chanodd alto yng nghôr Rosser Beynon yn yr oratorios; yn 1854 symudodd ei deulu i Danville, Pennsylvania, lle gweithiodd yn y melinau rholio hyd 1865 ac astudio harmoni yn ei oriau hamdden; cododd ei lwyddiannau cyfansoddi yn yr Eisteddfod Genedlaethol (1863–64) frwdfrydedd mawr, a chasglwyd cronfa fel y gallai astudio yn yr Academi Gerdd Frenhinol (1868–71); sefydlodd athrofa gerdd yn Danville; bu’n athro a phennaeth adran gerdd newydd Coleg y Brifysgol, Aberystwyth, o 1874 hyd 1880, ac enillodd radd Mus.Doc. Caergrawnt yn 1878; roedd galw mawr arno fel beirniad, a rhoddai gyngherddau o’i weithiau ei hun; o 1881 hyd 1888 bu’n organydd Ebenezer, Abertawe, ac yn bennaeth coleg cerdd a sefydlodd; o 1888 hyd ei farw ym Mhenarth ar 17 Chwefror 1903 bu’n ddarlithydd cerdd yng Ngholeg y Brifysgol, Caerdydd; cyfansoddwr toreithiog caneuon, corawdau, anthemau ac emynau; o’i operâu cafodd Blodwen tua 500 o berfformiadau erbyn 1896; ymhlith ei weithiau eraill mae’r oratorios Emmanuel (1880) a Saul (1892) a’r gantata Nebuchadnezzar (1884); gwnaeth ei yrfa, ei ddiwydrwydd, ei ddawn a’i hyfforddiant ef yn brif ffigur bywyd cerddorol Cymru yn ei ddydd; mae ei emyn-dôn Aberystwyth wedi dod yn glasur.Joseph Parry ↗Wikipedia (Saesneg)Joseph Parry (21 Mai 1841 – 17 Chwefror 1903), cyfansoddwr o Gymro, sy’n fwyaf adnabyddus am ‘Myfanwy’ a’r emyn-dôn ‘Aberystwyth’; y Cymro cyntaf i gyfansoddi opera, a Blodwen yr opera gyntaf yn Gymraeg; y seithfed o wyth o blant teulu cerddorol a ganai i gyd yng nghôr y capel; yn y pwll yn naw oed gweithiai wythnos 56 awr; yn Danville bu’n organydd Eglwys Bresbyteraidd Mahoning ac ymunodd ym mywyd y capel Cymraeg; pan gaeodd gwaith haearn y Rough and Ready am gyfnod, dysgodd cydweithwyr iddo ddarllen cerddoriaeth ac yna harmoni, gan ddysgu iddo ddarllen ac ysgrifennu hefyd; enillodd y wobr gyntaf yn Utica yn 1861; yn 1864 enillodd ei anthem y wobr gyntaf yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Llandudno, a’r beirniaid yn tybio mai cerddor proffesiynol ydoedd; yn Aberystwyth yn 1865 cafodd sedd yn yr Orsedd fel ‘Pencerdd America’; galluogodd cronfa o’r ddwy wlad ef i astudio yn yr Academi Gerdd Frenhinol dan William Sterndale Bennett a Manuel Garcia o 1868; yn ei flwyddyn olaf yno ymddangosodd gerbron y Frenhines Victoria dair gwaith ar ei chais, gan chwarae ei weithiau ei hun yn unig; ef oedd y Cymro cyntaf i gymryd MusB a MusD yng Nghaergrawnt; ar gyfer ei ddoethuriaeth yn 1878 aeth cant o gantorion Cymreig i Gaergrawnt i berfformio’i oratorio; yng Nghaerdydd fe’i hadwaenid fel ‘Y Doctor Mawr’; priododd Jane Thomas yn Danville yn 1861.Joseph Parry ↗Wicipedia CymraegCyfansoddwr a cherddor Cymreig oedd Joseph Parry (21 Mai 1841 – 17 Chwefror 1903); ei enw yng Ngorsedd y Beirdd oedd Pencerdd America, a’i derbyn i’r Orsedd yn Eisteddfod Aberystwyth yn 1865; yn 1970 ysgrifennodd Owain T. Williams, ‘Ni chafodd yr un cerddor o Gymro erioed yn ei fywyd gymaint o ganmoliaeth ag a gafodd Joseff Parry’; un o Sir Benfro oedd ei dad a weithiai yn y ffowndri, a’i fam o’r Graig, Cydweli, a ganai benillion â llais da ac a godai ganu yn y capel; yn naw oed aeth i’r pwll glo am hanner coron yr wythnos, a thair blynedd wedyn i waith haearn Cyfarthfa; hwyliodd ei deulu i America ar y Jane Anderson yn 1854; yn y felin ymunodd â dosbarth theori cerddoriaeth dan John Abel Jones o Ferthyr, ac yna dysgodd gyfansoddi gan John M. Price o Gwm Rhymni; ysgrifennodd lawer o ganeuon enwog, yn eu plith Myfanwy a Hywel a Blodwen, a’r emyn-dôn Aberystwyth, a berfformiwyd gyntaf yn Stryd Portland, Aberystwyth; cyfansoddodd yr opera gyntaf yn Gymraeg, Blodwen, a chwech o operâu i gyd; bu farw ym Mhenarth yn 1903 a’i gladdu yn Eglwys Sant Awstin, Penarth; seiliodd Jack Jones ei lyfr Off to Philadelphia in the Morning ar ei hanes.
Bu farw Joseph Parry ym Mhenarth ar 17 Chwefror 1903 a’i gladdu yn Eglwys Sant Awstin yno. Mae ei fan geni yn Chapel Row, Merthyr, yn amgueddfa heddiw, ac ysbrydolodd ei fywyd nofel Jack Jones, Off to Philadelphia in the Morning.FfynonellauJoseph Parry ↗Wicipedia CymraegCyfansoddwr a cherddor Cymreig oedd Joseph Parry (21 Mai 1841 – 17 Chwefror 1903); ei enw yng Ngorsedd y Beirdd oedd Pencerdd America, a’i derbyn i’r Orsedd yn Eisteddfod Aberystwyth yn 1865; yn 1970 ysgrifennodd Owain T. Williams, ‘Ni chafodd yr un cerddor o Gymro erioed yn ei fywyd gymaint o ganmoliaeth ag a gafodd Joseff Parry’; un o Sir Benfro oedd ei dad a weithiai yn y ffowndri, a’i fam o’r Graig, Cydweli, a ganai benillion â llais da ac a godai ganu yn y capel; yn naw oed aeth i’r pwll glo am hanner coron yr wythnos, a thair blynedd wedyn i waith haearn Cyfarthfa; hwyliodd ei deulu i America ar y Jane Anderson yn 1854; yn y felin ymunodd â dosbarth theori cerddoriaeth dan John Abel Jones o Ferthyr, ac yna dysgodd gyfansoddi gan John M. Price o Gwm Rhymni; ysgrifennodd lawer o ganeuon enwog, yn eu plith Myfanwy a Hywel a Blodwen, a’r emyn-dôn Aberystwyth, a berfformiwyd gyntaf yn Stryd Portland, Aberystwyth; cyfansoddodd yr opera gyntaf yn Gymraeg, Blodwen, a chwech o operâu i gyd; bu farw ym Mhenarth yn 1903 a’i gladdu yn Eglwys Sant Awstin, Penarth; seiliodd Jack Jones ei lyfr Off to Philadelphia in the Morning ar ei hanes.Joseph Parry ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 21 Mai 1841 yn 4 Chapel Row, Merthyr Tudful; gadawodd yr ysgol yn naw oed am y pyllau, ac erbyn deuddeg gweithiai wrth ffwrneisi pwdlo Cyfarthfa; aeth ei deulu i Danville, Pennsylvania, yn 1853–54; astudiodd yn yr Academi Gerdd Frenhinol o 1868 ac yng Nghaergrawnt o 1871, y Cymro cyntaf i gael graddau baglor a doethur mewn cerddoriaeth gan y Brifysgol; yn 1874 daeth yn athro cerdd cyntaf Aberystwyth; cyhoeddwyd Myfanwy, ar eiriau Richard Davies, Mynyddog, yn 1875 a’i chanu gyntaf yn Aberystwyth ar 28 Mai 1875 gyda Parry’n arwain; daeth ei emyn-dôn Aberystwyth allan yn 1879; Blodwen, a berfformiwyd gyntaf yn Aberystwyth ar 21 Mai 1878, oedd yr opera gyntaf yn Gymraeg; bu farw ym Mhenarth ar 17 Chwefror 1903, ac mae ei fan geni yn Chapel Row yn amgueddfa.Parry, Joseph (1841 – 1903), musician ↗Gwilym Prichard Ambrose, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned ym Merthyr Tudful ar 21 Mai 1841; bachgen yn y pwll yn naw oed a gweithiwr haearn yn ddeuddeg; magwyd ef ymhlith cerddoriaeth a chanodd alto yng nghôr Rosser Beynon yn yr oratorios; yn 1854 symudodd ei deulu i Danville, Pennsylvania, lle gweithiodd yn y melinau rholio hyd 1865 ac astudio harmoni yn ei oriau hamdden; cododd ei lwyddiannau cyfansoddi yn yr Eisteddfod Genedlaethol (1863–64) frwdfrydedd mawr, a chasglwyd cronfa fel y gallai astudio yn yr Academi Gerdd Frenhinol (1868–71); sefydlodd athrofa gerdd yn Danville; bu’n athro a phennaeth adran gerdd newydd Coleg y Brifysgol, Aberystwyth, o 1874 hyd 1880, ac enillodd radd Mus.Doc. Caergrawnt yn 1878; roedd galw mawr arno fel beirniad, a rhoddai gyngherddau o’i weithiau ei hun; o 1881 hyd 1888 bu’n organydd Ebenezer, Abertawe, ac yn bennaeth coleg cerdd a sefydlodd; o 1888 hyd ei farw ym Mhenarth ar 17 Chwefror 1903 bu’n ddarlithydd cerdd yng Ngholeg y Brifysgol, Caerdydd; cyfansoddwr toreithiog caneuon, corawdau, anthemau ac emynau; o’i operâu cafodd Blodwen tua 500 o berfformiadau erbyn 1896; ymhlith ei weithiau eraill mae’r oratorios Emmanuel (1880) a Saul (1892) a’r gantata Nebuchadnezzar (1884); gwnaeth ei yrfa, ei ddiwydrwydd, ei ddawn a’i hyfforddiant ef yn brif ffigur bywyd cerddorol Cymru yn ei ddydd; mae ei emyn-dôn Aberystwyth wedi dod yn glasur.
Ffynonellau a darllen pellach
Y Bywgraffiadur Cymreig ↗Oxford Dictionary of National Biography (Saesneg) ↗Wicipedia ↗
Mae Joseph Parry o Ferthyr, a fu’n fachgen yn y ffwrneisi pwdlo, yn cyfansoddi Myfanwy, ymhlith y caneuon Cymraeg mwyaf poblogaidd.
MyfanwyArloeswr cydweithredu ac amodau gwell mewn ffatrïoedd, a adeiladodd gymuned ddelfrydol yn New Lanark.
Robert OwenRichard Robert Jones o Aberdaron, a ddysgodd ei hun dros ddwsin o ieithoedd ac a grwydrodd Gymru gyda’i lyfrau a’i gath.
Dic AberdaronGweddw o Ferthyr a redodd lofa Waun Wyllt yn Abercanaid ac a agorodd farchnad Llundain i lo ager Cymru.
Lucy ThomasMerch gwehydd o Lanfihangel-y-Pennant a gynilodd am chwe blynedd i brynu ei Beibl Cymraeg ei hun.
Mary JonesYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf