Edward Lhuyd
Naturiaethwr ac ieithydd (wedi’i gofnodi)Ceidwad Amgueddfa’r Ashmolean yn Rhydychen, a deithiodd Gymru, Cernyw, Llydaw, Iwerddon a’r Alban a dangos bod eu hieithoedd yn perthyn.
Edward Lhuyd
1726–1798
Naturiaethwr o Downing yn Sir y Fflint yr agorodd ei Deithiau yng Nghymru fynyddoedd a hanes y wlad i’r byd.
Llun: Y Bala o’r awyr, a Llyn Tegid yn ymestyn y tu ôl i’r dref · Llywelyn2000, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Roedd Thomas Pennant o Downing yn un o naturiaethwyr mawr Ewrop ac yn deithiwr a agorodd Gymru i’r byd. Disgrifiodd ei British Zoology greaduriaid yr ynys, pleidiwyd ef gan Linnaeus ei hun, ac mae ei Tours in Wales, a farchogodd gyda’r ysgolhaig Cymraeg John Lloyd a’r arlunydd Cymreig Moses Griffith, yn un o drysorau hanes Cymru o hyd.FfynonellauThomas Pennant ↗Wikipedia (Saesneg)Naturiaethwr, teithiwr, awdur a hynafiaethydd o Gymro (1726 – 16 Rhagfyr 1798), a anwyd ac a fu fyw ar hyd ei oes yn Neuadd Downing, ger Chwitffordd, Sir y Fflint; ysgrifennodd lyfrau clodwiw yn cynnwys British Zoology, History of Quadrupeds, Arctic Zoology ac Indian Zoology, a gohebai â llawer o wyddonwyr ei ddydd; dylanwadodd ei lyfrau ar ysgrifeniadau Samuel Johnson; mae llawer o’r gweithiau a gasglodd heddiw yn y Llyfrgell Genedlaethol; aeth ei lyfrau taith, gyda phlatiau wedi’u peintio a’u hysgythru, â darllenwyr i fannau nas adwaenid gan y cyhoedd ym Mhrydain, gan ddisgrifio’r ffordd, y golygfeydd, arferion y bobl a’r bywyd gwyllt; teithiai ar gefn ceffyl gyda’i was Moses Griffith, a fraslunio’r hyn a welent a’u troi’n ddarluniau; gŵr hynaws â chylch mawr o gyfeillion, yn brysur gyda’i ddiddordebau yn ei chwedegau; ganed yn yr ‘ystafell felen’ yn Downing; addysgwyd yn Ysgol Ramadeg Wrecsam, Fulham, a Cholegau’r Frenhines ac Oriel, Rhydychen; yn ddeuddeg oed taniwyd ei angerdd at hanes natur gan Ornithology Francis Willughby; gwnaeth un o’i bapurau gymaint o argraff ar Linnaeus nes iddo yn 1757 gynnig Pennant i Gymdeithas Wyddorau Frenhinol Sweden, a gohebent am oes; British Zoology (1766–67), gyda 132 o blatiau lliw, oedd y gwaith cyntaf o’i fath i Brydain; pan wnâi elw rhoddai ef i elusen, ac aeth y £100 am argraffiad octavo i Ysgol Elusennol y Cymry; cyfieithwyd ef i Ladin ac Almaeneg; roedd ei sylwadau mor gywir nes i wyddonwyr modern eu defnyddio mewn astudiaeth ecolegol; Cymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol yn 1767; dengys ei bortread gan Thomas Gainsborough ef fel gŵr bonheddig o’r wlad; darluniodd Moses Griffith o Fryncroes yn Llŷn y rhan fwyaf o’i lyfrau.Thomas Pennant (awdur) ↗Wicipedia CymraegAwdur, naturiaethwr a hynafiaethydd o Sir y Fflint (14 Mehefin 1726 – 16 Rhagfyr 1798), sy’n adnabyddus yng Nghymru yn bennaf am ei lyfr gwerthfawr ar hanes a hynafiaethau Cymru, Tours in Wales, a gyhoeddwyd mewn tair cyfrol rhwng 1778 a 1781; ganed yn Downing, plwyf Chwitffordd, ger Treffynnon, mab David Pennant ac Arabella Mytton; bu stad Bychton gan y Penantiaid ers canrifoedd; teithiodd yn eang ar gyfer ei ymchwil naturiaethol a hynafiaethol: i Iwerddon yn 1754, y Cyfandir yn 1765, yr Alban yn 1769, gan farchogaeth yr holl ffordd o Gaer ar gyfer A Tour in Scotland, ac Ynys Manaw yn 1778; gwnaeth ei daith fawr yng Nghymru yn 1773 a 1776; roedd yr arlunydd Moses Griffith yn was iddo a gwnaeth y lluniau yn ei lyfrau; daeth llawer o ddeunydd The Natural History and Antiquities of Selborne gan Gilbert White hefyd oddi wrth Pennant.Pennant, Thomas (1726 – 1798), naturalist, antiquary, traveller ↗Ellis Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 14 Mehefin 1726 yn Sir y Fflint, mab David Pennant ac Arabella Mytton; daeth Downing i’w dad yn 1724; y Pennant cyntaf yn Downing oedd John Pennant, a briododd yr aeres yn 1626; hen gartref y Penantiaid oedd Bychton ym mhlwyf Chwitffordd; cafodd flas ar hanes natur gyntaf yn ddeuddeg oed, pan roddodd ei berthynas John Salusbury o Fachygraig lyfr Francis Willughby ar adar iddo; addysgwyd mewn ysgol yn Wrecsam, yn Llundain ac yng Ngholeg y Frenhines, Rhydychen; yn 1746 neu 1747 ymwelodd â Dr William Borlase yng Nghernyw, a roddodd iddo hoffter mawr o ddaeareg; teithiodd yn Iwerddon, Ynys Manaw, y Cyfandir, yr Alban, Ynysoedd Heledd a rhannau o Loegr a Chymru; mae ei hanesion am ei deithiau yn yr Alban, i Lundain ac yn arbennig yng ngogledd Cymru ymhlith ei weithiau gorau; daeth cyfrol gyntaf ei Tours in Wales allan yn 1778 a’r ail yn 1781 (y rhan gyntaf dan y teitl A Journey to Snowdon); ymddangosodd British Zoology rhwng 1761 a 1777, ac ysgrifennodd hefyd ar sŵoleg India a’r Arctig; ei fenter fwyaf oedd Outlines of the Globe mewn dwy gyfrol ar hugain o lawysgrif, sydd heddiw yn yr Amgueddfa Forwrol Genedlaethol, Greenwich; cwblhaodd The History of the Parishes of Whiteford and Holywell (1796); yr anrhydedd a werthfawrogai fwyaf oedd ei ethol yn 1757 i Gymdeithas Frenhinol Uppsala; F.S.A. 1754; anrhydeddau o Norwy, Sweden ac America; F.R.S. 1767; LL.D. Rhydychen 1771; rhyddid Caeredin; gohebai â Linnaeus, Buffon, Pallas, Gronovius a Gilbert White; ymhlith y Cymry roedd yn ddyledus i Forrisiaid Môn, i Hugh Davies awdur Welsh Botanology, i John Lloyd, rheithor Caerwys, a aeth gydag ef ar ei holl deithiau yng Nghymru, ac i Moses Griffith o Fryncroes, ei was ffyddlon a’r arlunydd hunanddysgedig; priododd yn gyntaf Elizabeth Falconer ac yna Ann, merch Syr Thomas Mostyn; bu farw ar 16 Rhagfyr 1798, yn 72 oed, a’i gladdu ger yr allor yn eglwys Chwitffordd, lle mae cofeb iddo gan Westmacott.
| Ganed | 14 Mehefin 1726, Downing, Chwitffordd, Sir y Fflint |
|---|---|
| Ei deulu | Penantiaid Bychton a Downing |
| Ei lyfrau mawr | British Zoology; Tours in Wales, 1778–1781 |
| Anrhydeddau | Cymdeithas Frenhinol Uppsala, 1757; F.R.S., 1767; LL.D. Rhydychen, 1771 |
| Ei gymdeithion | John Lloyd, Caerwys; Moses Griffith, Bryncroes |
| Bu farw | 16 Rhagfyr 1798, Downing |
Ganed Thomas ar 14 Mehefin 1726 yn yr “ystafell felen” yn Downing, ym mhlwyf Chwitffordd ger Treffynnon, mab David Pennant ac Arabella Mytton. Roedd y Penantiaid yn hen deulu bonheddig Cymreig a fu’n berchen Bychton yn yr un plwyf ers canrifoedd, a daethai Downing i’w dad yn 1724. Bu fyw yn Downing ar hyd ei oes.FfynonellauPennant, Thomas (1726 – 1798), naturalist, antiquary, traveller ↗Ellis Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 14 Mehefin 1726 yn Sir y Fflint, mab David Pennant ac Arabella Mytton; daeth Downing i’w dad yn 1724; y Pennant cyntaf yn Downing oedd John Pennant, a briododd yr aeres yn 1626; hen gartref y Penantiaid oedd Bychton ym mhlwyf Chwitffordd; cafodd flas ar hanes natur gyntaf yn ddeuddeg oed, pan roddodd ei berthynas John Salusbury o Fachygraig lyfr Francis Willughby ar adar iddo; addysgwyd mewn ysgol yn Wrecsam, yn Llundain ac yng Ngholeg y Frenhines, Rhydychen; yn 1746 neu 1747 ymwelodd â Dr William Borlase yng Nghernyw, a roddodd iddo hoffter mawr o ddaeareg; teithiodd yn Iwerddon, Ynys Manaw, y Cyfandir, yr Alban, Ynysoedd Heledd a rhannau o Loegr a Chymru; mae ei hanesion am ei deithiau yn yr Alban, i Lundain ac yn arbennig yng ngogledd Cymru ymhlith ei weithiau gorau; daeth cyfrol gyntaf ei Tours in Wales allan yn 1778 a’r ail yn 1781 (y rhan gyntaf dan y teitl A Journey to Snowdon); ymddangosodd British Zoology rhwng 1761 a 1777, ac ysgrifennodd hefyd ar sŵoleg India a’r Arctig; ei fenter fwyaf oedd Outlines of the Globe mewn dwy gyfrol ar hugain o lawysgrif, sydd heddiw yn yr Amgueddfa Forwrol Genedlaethol, Greenwich; cwblhaodd The History of the Parishes of Whiteford and Holywell (1796); yr anrhydedd a werthfawrogai fwyaf oedd ei ethol yn 1757 i Gymdeithas Frenhinol Uppsala; F.S.A. 1754; anrhydeddau o Norwy, Sweden ac America; F.R.S. 1767; LL.D. Rhydychen 1771; rhyddid Caeredin; gohebai â Linnaeus, Buffon, Pallas, Gronovius a Gilbert White; ymhlith y Cymry roedd yn ddyledus i Forrisiaid Môn, i Hugh Davies awdur Welsh Botanology, i John Lloyd, rheithor Caerwys, a aeth gydag ef ar ei holl deithiau yng Nghymru, ac i Moses Griffith o Fryncroes, ei was ffyddlon a’r arlunydd hunanddysgedig; priododd yn gyntaf Elizabeth Falconer ac yna Ann, merch Syr Thomas Mostyn; bu farw ar 16 Rhagfyr 1798, yn 72 oed, a’i gladdu ger yr allor yn eglwys Chwitffordd, lle mae cofeb iddo gan Westmacott.Thomas Pennant ↗Wikipedia (Saesneg)Naturiaethwr, teithiwr, awdur a hynafiaethydd o Gymro (1726 – 16 Rhagfyr 1798), a anwyd ac a fu fyw ar hyd ei oes yn Neuadd Downing, ger Chwitffordd, Sir y Fflint; ysgrifennodd lyfrau clodwiw yn cynnwys British Zoology, History of Quadrupeds, Arctic Zoology ac Indian Zoology, a gohebai â llawer o wyddonwyr ei ddydd; dylanwadodd ei lyfrau ar ysgrifeniadau Samuel Johnson; mae llawer o’r gweithiau a gasglodd heddiw yn y Llyfrgell Genedlaethol; aeth ei lyfrau taith, gyda phlatiau wedi’u peintio a’u hysgythru, â darllenwyr i fannau nas adwaenid gan y cyhoedd ym Mhrydain, gan ddisgrifio’r ffordd, y golygfeydd, arferion y bobl a’r bywyd gwyllt; teithiai ar gefn ceffyl gyda’i was Moses Griffith, a fraslunio’r hyn a welent a’u troi’n ddarluniau; gŵr hynaws â chylch mawr o gyfeillion, yn brysur gyda’i ddiddordebau yn ei chwedegau; ganed yn yr ‘ystafell felen’ yn Downing; addysgwyd yn Ysgol Ramadeg Wrecsam, Fulham, a Cholegau’r Frenhines ac Oriel, Rhydychen; yn ddeuddeg oed taniwyd ei angerdd at hanes natur gan Ornithology Francis Willughby; gwnaeth un o’i bapurau gymaint o argraff ar Linnaeus nes iddo yn 1757 gynnig Pennant i Gymdeithas Wyddorau Frenhinol Sweden, a gohebent am oes; British Zoology (1766–67), gyda 132 o blatiau lliw, oedd y gwaith cyntaf o’i fath i Brydain; pan wnâi elw rhoddai ef i elusen, ac aeth y £100 am argraffiad octavo i Ysgol Elusennol y Cymry; cyfieithwyd ef i Ladin ac Almaeneg; roedd ei sylwadau mor gywir nes i wyddonwyr modern eu defnyddio mewn astudiaeth ecolegol; Cymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol yn 1767; dengys ei bortread gan Thomas Gainsborough ef fel gŵr bonheddig o’r wlad; darluniodd Moses Griffith o Fryncroes yn Llŷn y rhan fwyaf o’i lyfrau.Thomas Pennant (awdur) ↗Wicipedia CymraegAwdur, naturiaethwr a hynafiaethydd o Sir y Fflint (14 Mehefin 1726 – 16 Rhagfyr 1798), sy’n adnabyddus yng Nghymru yn bennaf am ei lyfr gwerthfawr ar hanes a hynafiaethau Cymru, Tours in Wales, a gyhoeddwyd mewn tair cyfrol rhwng 1778 a 1781; ganed yn Downing, plwyf Chwitffordd, ger Treffynnon, mab David Pennant ac Arabella Mytton; bu stad Bychton gan y Penantiaid ers canrifoedd; teithiodd yn eang ar gyfer ei ymchwil naturiaethol a hynafiaethol: i Iwerddon yn 1754, y Cyfandir yn 1765, yr Alban yn 1769, gan farchogaeth yr holl ffordd o Gaer ar gyfer A Tour in Scotland, ac Ynys Manaw yn 1778; gwnaeth ei daith fawr yng Nghymru yn 1773 a 1776; roedd yr arlunydd Moses Griffith yn was iddo a gwnaeth y lluniau yn ei lyfrau; daeth llawer o ddeunydd The Natural History and Antiquities of Selborne gan Gilbert White hefyd oddi wrth Pennant.
Yn ddeuddeg oed rhoddodd ei berthynas John Salusbury o Fachygraig lyfr adar Francis Willughby iddo, a thaniodd hwnnw angerdd oes at fyd natur. Aeth i’r ysgol yn Wrecsam ac yn Fulham ac yna i Golegau’r Frenhines ac Oriel, Rhydychen. Ar ymweliad â Chernyw yn 1746 neu 1747 rhoddodd y naturiaethwr William Borlase iddo gariad at greigiau a ffosilau, ac ymddangosodd ei bapurau cyntaf, ar ddaeargryn yn Downing ac ar gwrel ffosil, yng nghylchgrawn y Gymdeithas Frenhinol.FfynonellauPennant, Thomas (1726 – 1798), naturalist, antiquary, traveller ↗Ellis Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 14 Mehefin 1726 yn Sir y Fflint, mab David Pennant ac Arabella Mytton; daeth Downing i’w dad yn 1724; y Pennant cyntaf yn Downing oedd John Pennant, a briododd yr aeres yn 1626; hen gartref y Penantiaid oedd Bychton ym mhlwyf Chwitffordd; cafodd flas ar hanes natur gyntaf yn ddeuddeg oed, pan roddodd ei berthynas John Salusbury o Fachygraig lyfr Francis Willughby ar adar iddo; addysgwyd mewn ysgol yn Wrecsam, yn Llundain ac yng Ngholeg y Frenhines, Rhydychen; yn 1746 neu 1747 ymwelodd â Dr William Borlase yng Nghernyw, a roddodd iddo hoffter mawr o ddaeareg; teithiodd yn Iwerddon, Ynys Manaw, y Cyfandir, yr Alban, Ynysoedd Heledd a rhannau o Loegr a Chymru; mae ei hanesion am ei deithiau yn yr Alban, i Lundain ac yn arbennig yng ngogledd Cymru ymhlith ei weithiau gorau; daeth cyfrol gyntaf ei Tours in Wales allan yn 1778 a’r ail yn 1781 (y rhan gyntaf dan y teitl A Journey to Snowdon); ymddangosodd British Zoology rhwng 1761 a 1777, ac ysgrifennodd hefyd ar sŵoleg India a’r Arctig; ei fenter fwyaf oedd Outlines of the Globe mewn dwy gyfrol ar hugain o lawysgrif, sydd heddiw yn yr Amgueddfa Forwrol Genedlaethol, Greenwich; cwblhaodd The History of the Parishes of Whiteford and Holywell (1796); yr anrhydedd a werthfawrogai fwyaf oedd ei ethol yn 1757 i Gymdeithas Frenhinol Uppsala; F.S.A. 1754; anrhydeddau o Norwy, Sweden ac America; F.R.S. 1767; LL.D. Rhydychen 1771; rhyddid Caeredin; gohebai â Linnaeus, Buffon, Pallas, Gronovius a Gilbert White; ymhlith y Cymry roedd yn ddyledus i Forrisiaid Môn, i Hugh Davies awdur Welsh Botanology, i John Lloyd, rheithor Caerwys, a aeth gydag ef ar ei holl deithiau yng Nghymru, ac i Moses Griffith o Fryncroes, ei was ffyddlon a’r arlunydd hunanddysgedig; priododd yn gyntaf Elizabeth Falconer ac yna Ann, merch Syr Thomas Mostyn; bu farw ar 16 Rhagfyr 1798, yn 72 oed, a’i gladdu ger yr allor yn eglwys Chwitffordd, lle mae cofeb iddo gan Westmacott.Thomas Pennant ↗Wikipedia (Saesneg)Naturiaethwr, teithiwr, awdur a hynafiaethydd o Gymro (1726 – 16 Rhagfyr 1798), a anwyd ac a fu fyw ar hyd ei oes yn Neuadd Downing, ger Chwitffordd, Sir y Fflint; ysgrifennodd lyfrau clodwiw yn cynnwys British Zoology, History of Quadrupeds, Arctic Zoology ac Indian Zoology, a gohebai â llawer o wyddonwyr ei ddydd; dylanwadodd ei lyfrau ar ysgrifeniadau Samuel Johnson; mae llawer o’r gweithiau a gasglodd heddiw yn y Llyfrgell Genedlaethol; aeth ei lyfrau taith, gyda phlatiau wedi’u peintio a’u hysgythru, â darllenwyr i fannau nas adwaenid gan y cyhoedd ym Mhrydain, gan ddisgrifio’r ffordd, y golygfeydd, arferion y bobl a’r bywyd gwyllt; teithiai ar gefn ceffyl gyda’i was Moses Griffith, a fraslunio’r hyn a welent a’u troi’n ddarluniau; gŵr hynaws â chylch mawr o gyfeillion, yn brysur gyda’i ddiddordebau yn ei chwedegau; ganed yn yr ‘ystafell felen’ yn Downing; addysgwyd yn Ysgol Ramadeg Wrecsam, Fulham, a Cholegau’r Frenhines ac Oriel, Rhydychen; yn ddeuddeg oed taniwyd ei angerdd at hanes natur gan Ornithology Francis Willughby; gwnaeth un o’i bapurau gymaint o argraff ar Linnaeus nes iddo yn 1757 gynnig Pennant i Gymdeithas Wyddorau Frenhinol Sweden, a gohebent am oes; British Zoology (1766–67), gyda 132 o blatiau lliw, oedd y gwaith cyntaf o’i fath i Brydain; pan wnâi elw rhoddai ef i elusen, ac aeth y £100 am argraffiad octavo i Ysgol Elusennol y Cymry; cyfieithwyd ef i Ladin ac Almaeneg; roedd ei sylwadau mor gywir nes i wyddonwyr modern eu defnyddio mewn astudiaeth ecolegol; Cymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol yn 1767; dengys ei bortread gan Thomas Gainsborough ef fel gŵr bonheddig o’r wlad; darluniodd Moses Griffith o Fryncroes yn Llŷn y rhan fwyaf o’i lyfrau.
Gwnaeth un o’r papurau hynny gymaint o argraff ar y naturiaethwr mawr o Sweden Carl Linnaeus nes iddo yn 1757 gynnig Pennant i Gymdeithas Frenhinol Uppsala, yr anrhydedd a werthfawrogai Pennant uwchlaw pob un; ysgrifennodd y ddau at ei gilydd weddill eu hoes. Gohebai hefyd â Buffon, Pallas a Gilbert White, a thyfodd llawer o lyfr enwog White, Natural History of Selborne, o lythyrau at Pennant.FfynonellauThomas Pennant ↗Wikipedia (Saesneg)Naturiaethwr, teithiwr, awdur a hynafiaethydd o Gymro (1726 – 16 Rhagfyr 1798), a anwyd ac a fu fyw ar hyd ei oes yn Neuadd Downing, ger Chwitffordd, Sir y Fflint; ysgrifennodd lyfrau clodwiw yn cynnwys British Zoology, History of Quadrupeds, Arctic Zoology ac Indian Zoology, a gohebai â llawer o wyddonwyr ei ddydd; dylanwadodd ei lyfrau ar ysgrifeniadau Samuel Johnson; mae llawer o’r gweithiau a gasglodd heddiw yn y Llyfrgell Genedlaethol; aeth ei lyfrau taith, gyda phlatiau wedi’u peintio a’u hysgythru, â darllenwyr i fannau nas adwaenid gan y cyhoedd ym Mhrydain, gan ddisgrifio’r ffordd, y golygfeydd, arferion y bobl a’r bywyd gwyllt; teithiai ar gefn ceffyl gyda’i was Moses Griffith, a fraslunio’r hyn a welent a’u troi’n ddarluniau; gŵr hynaws â chylch mawr o gyfeillion, yn brysur gyda’i ddiddordebau yn ei chwedegau; ganed yn yr ‘ystafell felen’ yn Downing; addysgwyd yn Ysgol Ramadeg Wrecsam, Fulham, a Cholegau’r Frenhines ac Oriel, Rhydychen; yn ddeuddeg oed taniwyd ei angerdd at hanes natur gan Ornithology Francis Willughby; gwnaeth un o’i bapurau gymaint o argraff ar Linnaeus nes iddo yn 1757 gynnig Pennant i Gymdeithas Wyddorau Frenhinol Sweden, a gohebent am oes; British Zoology (1766–67), gyda 132 o blatiau lliw, oedd y gwaith cyntaf o’i fath i Brydain; pan wnâi elw rhoddai ef i elusen, ac aeth y £100 am argraffiad octavo i Ysgol Elusennol y Cymry; cyfieithwyd ef i Ladin ac Almaeneg; roedd ei sylwadau mor gywir nes i wyddonwyr modern eu defnyddio mewn astudiaeth ecolegol; Cymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol yn 1767; dengys ei bortread gan Thomas Gainsborough ef fel gŵr bonheddig o’r wlad; darluniodd Moses Griffith o Fryncroes yn Llŷn y rhan fwyaf o’i lyfrau.Pennant, Thomas (1726 – 1798), naturalist, antiquary, traveller ↗Ellis Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 14 Mehefin 1726 yn Sir y Fflint, mab David Pennant ac Arabella Mytton; daeth Downing i’w dad yn 1724; y Pennant cyntaf yn Downing oedd John Pennant, a briododd yr aeres yn 1626; hen gartref y Penantiaid oedd Bychton ym mhlwyf Chwitffordd; cafodd flas ar hanes natur gyntaf yn ddeuddeg oed, pan roddodd ei berthynas John Salusbury o Fachygraig lyfr Francis Willughby ar adar iddo; addysgwyd mewn ysgol yn Wrecsam, yn Llundain ac yng Ngholeg y Frenhines, Rhydychen; yn 1746 neu 1747 ymwelodd â Dr William Borlase yng Nghernyw, a roddodd iddo hoffter mawr o ddaeareg; teithiodd yn Iwerddon, Ynys Manaw, y Cyfandir, yr Alban, Ynysoedd Heledd a rhannau o Loegr a Chymru; mae ei hanesion am ei deithiau yn yr Alban, i Lundain ac yn arbennig yng ngogledd Cymru ymhlith ei weithiau gorau; daeth cyfrol gyntaf ei Tours in Wales allan yn 1778 a’r ail yn 1781 (y rhan gyntaf dan y teitl A Journey to Snowdon); ymddangosodd British Zoology rhwng 1761 a 1777, ac ysgrifennodd hefyd ar sŵoleg India a’r Arctig; ei fenter fwyaf oedd Outlines of the Globe mewn dwy gyfrol ar hugain o lawysgrif, sydd heddiw yn yr Amgueddfa Forwrol Genedlaethol, Greenwich; cwblhaodd The History of the Parishes of Whiteford and Holywell (1796); yr anrhydedd a werthfawrogai fwyaf oedd ei ethol yn 1757 i Gymdeithas Frenhinol Uppsala; F.S.A. 1754; anrhydeddau o Norwy, Sweden ac America; F.R.S. 1767; LL.D. Rhydychen 1771; rhyddid Caeredin; gohebai â Linnaeus, Buffon, Pallas, Gronovius a Gilbert White; ymhlith y Cymry roedd yn ddyledus i Forrisiaid Môn, i Hugh Davies awdur Welsh Botanology, i John Lloyd, rheithor Caerwys, a aeth gydag ef ar ei holl deithiau yng Nghymru, ac i Moses Griffith o Fryncroes, ei was ffyddlon a’r arlunydd hunanddysgedig; priododd yn gyntaf Elizabeth Falconer ac yna Ann, merch Syr Thomas Mostyn; bu farw ar 16 Rhagfyr 1798, yn 72 oed, a’i gladdu ger yr allor yn eglwys Chwitffordd, lle mae cofeb iddo gan Westmacott.Thomas Pennant (awdur) ↗Wicipedia CymraegAwdur, naturiaethwr a hynafiaethydd o Sir y Fflint (14 Mehefin 1726 – 16 Rhagfyr 1798), sy’n adnabyddus yng Nghymru yn bennaf am ei lyfr gwerthfawr ar hanes a hynafiaethau Cymru, Tours in Wales, a gyhoeddwyd mewn tair cyfrol rhwng 1778 a 1781; ganed yn Downing, plwyf Chwitffordd, ger Treffynnon, mab David Pennant ac Arabella Mytton; bu stad Bychton gan y Penantiaid ers canrifoedd; teithiodd yn eang ar gyfer ei ymchwil naturiaethol a hynafiaethol: i Iwerddon yn 1754, y Cyfandir yn 1765, yr Alban yn 1769, gan farchogaeth yr holl ffordd o Gaer ar gyfer A Tour in Scotland, ac Ynys Manaw yn 1778; gwnaeth ei daith fawr yng Nghymru yn 1773 a 1776; roedd yr arlunydd Moses Griffith yn was iddo a gwnaeth y lluniau yn ei lyfrau; daeth llawer o ddeunydd The Natural History and Antiquities of Selborne gan Gilbert White hefyd oddi wrth Pennant.
O weld bod gan wledydd eraill lyfrau yn disgrifio’u hanifeiliaid, aeth Pennant ati i wneud yr un peth i Brydain. Ymddangosodd ei British Zoology, gyda 132 o blatiau lliw, yn 1766 a 1767 a’i chyfieithu i Ladin ac Almaeneg. Pan wnâi elw rhoddai ef i elusen: aeth y £100 a dalwyd am argraffiad rhatach i Ysgol Elusennol y Cymry yn Llundain. Roedd ei sylwadau mor fanwl gywir nes bod gwyddonwyr yn eu defnyddio heddiw. Gwnaed ef yn Gymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol yn 1767 ac yn Ddoethur yn y Gyfraith gan Rydychen yn 1771.FfynonellauThomas Pennant ↗Wikipedia (Saesneg)Naturiaethwr, teithiwr, awdur a hynafiaethydd o Gymro (1726 – 16 Rhagfyr 1798), a anwyd ac a fu fyw ar hyd ei oes yn Neuadd Downing, ger Chwitffordd, Sir y Fflint; ysgrifennodd lyfrau clodwiw yn cynnwys British Zoology, History of Quadrupeds, Arctic Zoology ac Indian Zoology, a gohebai â llawer o wyddonwyr ei ddydd; dylanwadodd ei lyfrau ar ysgrifeniadau Samuel Johnson; mae llawer o’r gweithiau a gasglodd heddiw yn y Llyfrgell Genedlaethol; aeth ei lyfrau taith, gyda phlatiau wedi’u peintio a’u hysgythru, â darllenwyr i fannau nas adwaenid gan y cyhoedd ym Mhrydain, gan ddisgrifio’r ffordd, y golygfeydd, arferion y bobl a’r bywyd gwyllt; teithiai ar gefn ceffyl gyda’i was Moses Griffith, a fraslunio’r hyn a welent a’u troi’n ddarluniau; gŵr hynaws â chylch mawr o gyfeillion, yn brysur gyda’i ddiddordebau yn ei chwedegau; ganed yn yr ‘ystafell felen’ yn Downing; addysgwyd yn Ysgol Ramadeg Wrecsam, Fulham, a Cholegau’r Frenhines ac Oriel, Rhydychen; yn ddeuddeg oed taniwyd ei angerdd at hanes natur gan Ornithology Francis Willughby; gwnaeth un o’i bapurau gymaint o argraff ar Linnaeus nes iddo yn 1757 gynnig Pennant i Gymdeithas Wyddorau Frenhinol Sweden, a gohebent am oes; British Zoology (1766–67), gyda 132 o blatiau lliw, oedd y gwaith cyntaf o’i fath i Brydain; pan wnâi elw rhoddai ef i elusen, ac aeth y £100 am argraffiad octavo i Ysgol Elusennol y Cymry; cyfieithwyd ef i Ladin ac Almaeneg; roedd ei sylwadau mor gywir nes i wyddonwyr modern eu defnyddio mewn astudiaeth ecolegol; Cymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol yn 1767; dengys ei bortread gan Thomas Gainsborough ef fel gŵr bonheddig o’r wlad; darluniodd Moses Griffith o Fryncroes yn Llŷn y rhan fwyaf o’i lyfrau.Pennant, Thomas (1726 – 1798), naturalist, antiquary, traveller ↗Ellis Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 14 Mehefin 1726 yn Sir y Fflint, mab David Pennant ac Arabella Mytton; daeth Downing i’w dad yn 1724; y Pennant cyntaf yn Downing oedd John Pennant, a briododd yr aeres yn 1626; hen gartref y Penantiaid oedd Bychton ym mhlwyf Chwitffordd; cafodd flas ar hanes natur gyntaf yn ddeuddeg oed, pan roddodd ei berthynas John Salusbury o Fachygraig lyfr Francis Willughby ar adar iddo; addysgwyd mewn ysgol yn Wrecsam, yn Llundain ac yng Ngholeg y Frenhines, Rhydychen; yn 1746 neu 1747 ymwelodd â Dr William Borlase yng Nghernyw, a roddodd iddo hoffter mawr o ddaeareg; teithiodd yn Iwerddon, Ynys Manaw, y Cyfandir, yr Alban, Ynysoedd Heledd a rhannau o Loegr a Chymru; mae ei hanesion am ei deithiau yn yr Alban, i Lundain ac yn arbennig yng ngogledd Cymru ymhlith ei weithiau gorau; daeth cyfrol gyntaf ei Tours in Wales allan yn 1778 a’r ail yn 1781 (y rhan gyntaf dan y teitl A Journey to Snowdon); ymddangosodd British Zoology rhwng 1761 a 1777, ac ysgrifennodd hefyd ar sŵoleg India a’r Arctig; ei fenter fwyaf oedd Outlines of the Globe mewn dwy gyfrol ar hugain o lawysgrif, sydd heddiw yn yr Amgueddfa Forwrol Genedlaethol, Greenwich; cwblhaodd The History of the Parishes of Whiteford and Holywell (1796); yr anrhydedd a werthfawrogai fwyaf oedd ei ethol yn 1757 i Gymdeithas Frenhinol Uppsala; F.S.A. 1754; anrhydeddau o Norwy, Sweden ac America; F.R.S. 1767; LL.D. Rhydychen 1771; rhyddid Caeredin; gohebai â Linnaeus, Buffon, Pallas, Gronovius a Gilbert White; ymhlith y Cymry roedd yn ddyledus i Forrisiaid Môn, i Hugh Davies awdur Welsh Botanology, i John Lloyd, rheithor Caerwys, a aeth gydag ef ar ei holl deithiau yng Nghymru, ac i Moses Griffith o Fryncroes, ei was ffyddlon a’r arlunydd hunanddysgedig; priododd yn gyntaf Elizabeth Falconer ac yna Ann, merch Syr Thomas Mostyn; bu farw ar 16 Rhagfyr 1798, yn 72 oed, a’i gladdu ger yr allor yn eglwys Chwitffordd, lle mae cofeb iddo gan Westmacott.
Marchogodd Pennant drwy Iwerddon, y Cyfandir, yr Alban, Ynysoedd Heledd ac Ynys Manaw, gan gychwyn bob tro o ddrws ei gartref yn Downing ac ysgrifennu am y ffyrdd, y golygfeydd, arferion y bobl a’r bywyd gwyllt. Rhoes yr Alban ryddid Caeredin iddo, ac arweiniodd ei lyfrau ddarllenwyr i fannau na chlywsent amdanynt erioed.FfynonellauThomas Pennant ↗Wikipedia (Saesneg)Naturiaethwr, teithiwr, awdur a hynafiaethydd o Gymro (1726 – 16 Rhagfyr 1798), a anwyd ac a fu fyw ar hyd ei oes yn Neuadd Downing, ger Chwitffordd, Sir y Fflint; ysgrifennodd lyfrau clodwiw yn cynnwys British Zoology, History of Quadrupeds, Arctic Zoology ac Indian Zoology, a gohebai â llawer o wyddonwyr ei ddydd; dylanwadodd ei lyfrau ar ysgrifeniadau Samuel Johnson; mae llawer o’r gweithiau a gasglodd heddiw yn y Llyfrgell Genedlaethol; aeth ei lyfrau taith, gyda phlatiau wedi’u peintio a’u hysgythru, â darllenwyr i fannau nas adwaenid gan y cyhoedd ym Mhrydain, gan ddisgrifio’r ffordd, y golygfeydd, arferion y bobl a’r bywyd gwyllt; teithiai ar gefn ceffyl gyda’i was Moses Griffith, a fraslunio’r hyn a welent a’u troi’n ddarluniau; gŵr hynaws â chylch mawr o gyfeillion, yn brysur gyda’i ddiddordebau yn ei chwedegau; ganed yn yr ‘ystafell felen’ yn Downing; addysgwyd yn Ysgol Ramadeg Wrecsam, Fulham, a Cholegau’r Frenhines ac Oriel, Rhydychen; yn ddeuddeg oed taniwyd ei angerdd at hanes natur gan Ornithology Francis Willughby; gwnaeth un o’i bapurau gymaint o argraff ar Linnaeus nes iddo yn 1757 gynnig Pennant i Gymdeithas Wyddorau Frenhinol Sweden, a gohebent am oes; British Zoology (1766–67), gyda 132 o blatiau lliw, oedd y gwaith cyntaf o’i fath i Brydain; pan wnâi elw rhoddai ef i elusen, ac aeth y £100 am argraffiad octavo i Ysgol Elusennol y Cymry; cyfieithwyd ef i Ladin ac Almaeneg; roedd ei sylwadau mor gywir nes i wyddonwyr modern eu defnyddio mewn astudiaeth ecolegol; Cymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol yn 1767; dengys ei bortread gan Thomas Gainsborough ef fel gŵr bonheddig o’r wlad; darluniodd Moses Griffith o Fryncroes yn Llŷn y rhan fwyaf o’i lyfrau.Thomas Pennant (awdur) ↗Wicipedia CymraegAwdur, naturiaethwr a hynafiaethydd o Sir y Fflint (14 Mehefin 1726 – 16 Rhagfyr 1798), sy’n adnabyddus yng Nghymru yn bennaf am ei lyfr gwerthfawr ar hanes a hynafiaethau Cymru, Tours in Wales, a gyhoeddwyd mewn tair cyfrol rhwng 1778 a 1781; ganed yn Downing, plwyf Chwitffordd, ger Treffynnon, mab David Pennant ac Arabella Mytton; bu stad Bychton gan y Penantiaid ers canrifoedd; teithiodd yn eang ar gyfer ei ymchwil naturiaethol a hynafiaethol: i Iwerddon yn 1754, y Cyfandir yn 1765, yr Alban yn 1769, gan farchogaeth yr holl ffordd o Gaer ar gyfer A Tour in Scotland, ac Ynys Manaw yn 1778; gwnaeth ei daith fawr yng Nghymru yn 1773 a 1776; roedd yr arlunydd Moses Griffith yn was iddo a gwnaeth y lluniau yn ei lyfrau; daeth llawer o ddeunydd The Natural History and Antiquities of Selborne gan Gilbert White hefyd oddi wrth Pennant.Pennant, Thomas (1726 – 1798), naturalist, antiquary, traveller ↗Ellis Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 14 Mehefin 1726 yn Sir y Fflint, mab David Pennant ac Arabella Mytton; daeth Downing i’w dad yn 1724; y Pennant cyntaf yn Downing oedd John Pennant, a briododd yr aeres yn 1626; hen gartref y Penantiaid oedd Bychton ym mhlwyf Chwitffordd; cafodd flas ar hanes natur gyntaf yn ddeuddeg oed, pan roddodd ei berthynas John Salusbury o Fachygraig lyfr Francis Willughby ar adar iddo; addysgwyd mewn ysgol yn Wrecsam, yn Llundain ac yng Ngholeg y Frenhines, Rhydychen; yn 1746 neu 1747 ymwelodd â Dr William Borlase yng Nghernyw, a roddodd iddo hoffter mawr o ddaeareg; teithiodd yn Iwerddon, Ynys Manaw, y Cyfandir, yr Alban, Ynysoedd Heledd a rhannau o Loegr a Chymru; mae ei hanesion am ei deithiau yn yr Alban, i Lundain ac yn arbennig yng ngogledd Cymru ymhlith ei weithiau gorau; daeth cyfrol gyntaf ei Tours in Wales allan yn 1778 a’r ail yn 1781 (y rhan gyntaf dan y teitl A Journey to Snowdon); ymddangosodd British Zoology rhwng 1761 a 1777, ac ysgrifennodd hefyd ar sŵoleg India a’r Arctig; ei fenter fwyaf oedd Outlines of the Globe mewn dwy gyfrol ar hugain o lawysgrif, sydd heddiw yn yr Amgueddfa Forwrol Genedlaethol, Greenwich; cwblhaodd The History of the Parishes of Whiteford and Holywell (1796); yr anrhydedd a werthfawrogai fwyaf oedd ei ethol yn 1757 i Gymdeithas Frenhinol Uppsala; F.S.A. 1754; anrhydeddau o Norwy, Sweden ac America; F.R.S. 1767; LL.D. Rhydychen 1771; rhyddid Caeredin; gohebai â Linnaeus, Buffon, Pallas, Gronovius a Gilbert White; ymhlith y Cymry roedd yn ddyledus i Forrisiaid Môn, i Hugh Davies awdur Welsh Botanology, i John Lloyd, rheithor Caerwys, a aeth gydag ef ar ei holl deithiau yng Nghymru, ac i Moses Griffith o Fryncroes, ei was ffyddlon a’r arlunydd hunanddysgedig; priododd yn gyntaf Elizabeth Falconer ac yna Ann, merch Syr Thomas Mostyn; bu farw ar 16 Rhagfyr 1798, yn 72 oed, a’i gladdu ger yr allor yn eglwys Chwitffordd, lle mae cofeb iddo gan Westmacott.
Daeth ei rodd fwyaf i’w wlad ei hun o’i deithiau mawr drwy Gymru yn 1773 a 1776. Cyhoeddwyd Tours in Wales o 1778 hyd 1781, a’r ail ran fel A Journey to Snowdon, yn llawn cestyll, eglwysi, hen deuluoedd, arferion a mynyddoedd, a hanesion pobl fel Marged uch Ifan, Brenhines y Llynnoedd. Gydag ef marchogai John Lloyd, rheithor Caerwys, a chydnabu Pennant yn llawen ei ddyled iddo.FfynonellauThomas Pennant (awdur) ↗Wicipedia CymraegAwdur, naturiaethwr a hynafiaethydd o Sir y Fflint (14 Mehefin 1726 – 16 Rhagfyr 1798), sy’n adnabyddus yng Nghymru yn bennaf am ei lyfr gwerthfawr ar hanes a hynafiaethau Cymru, Tours in Wales, a gyhoeddwyd mewn tair cyfrol rhwng 1778 a 1781; ganed yn Downing, plwyf Chwitffordd, ger Treffynnon, mab David Pennant ac Arabella Mytton; bu stad Bychton gan y Penantiaid ers canrifoedd; teithiodd yn eang ar gyfer ei ymchwil naturiaethol a hynafiaethol: i Iwerddon yn 1754, y Cyfandir yn 1765, yr Alban yn 1769, gan farchogaeth yr holl ffordd o Gaer ar gyfer A Tour in Scotland, ac Ynys Manaw yn 1778; gwnaeth ei daith fawr yng Nghymru yn 1773 a 1776; roedd yr arlunydd Moses Griffith yn was iddo a gwnaeth y lluniau yn ei lyfrau; daeth llawer o ddeunydd The Natural History and Antiquities of Selborne gan Gilbert White hefyd oddi wrth Pennant.Pennant, Thomas (1726 – 1798), naturalist, antiquary, traveller ↗Ellis Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 14 Mehefin 1726 yn Sir y Fflint, mab David Pennant ac Arabella Mytton; daeth Downing i’w dad yn 1724; y Pennant cyntaf yn Downing oedd John Pennant, a briododd yr aeres yn 1626; hen gartref y Penantiaid oedd Bychton ym mhlwyf Chwitffordd; cafodd flas ar hanes natur gyntaf yn ddeuddeg oed, pan roddodd ei berthynas John Salusbury o Fachygraig lyfr Francis Willughby ar adar iddo; addysgwyd mewn ysgol yn Wrecsam, yn Llundain ac yng Ngholeg y Frenhines, Rhydychen; yn 1746 neu 1747 ymwelodd â Dr William Borlase yng Nghernyw, a roddodd iddo hoffter mawr o ddaeareg; teithiodd yn Iwerddon, Ynys Manaw, y Cyfandir, yr Alban, Ynysoedd Heledd a rhannau o Loegr a Chymru; mae ei hanesion am ei deithiau yn yr Alban, i Lundain ac yn arbennig yng ngogledd Cymru ymhlith ei weithiau gorau; daeth cyfrol gyntaf ei Tours in Wales allan yn 1778 a’r ail yn 1781 (y rhan gyntaf dan y teitl A Journey to Snowdon); ymddangosodd British Zoology rhwng 1761 a 1777, ac ysgrifennodd hefyd ar sŵoleg India a’r Arctig; ei fenter fwyaf oedd Outlines of the Globe mewn dwy gyfrol ar hugain o lawysgrif, sydd heddiw yn yr Amgueddfa Forwrol Genedlaethol, Greenwich; cwblhaodd The History of the Parishes of Whiteford and Holywell (1796); yr anrhydedd a werthfawrogai fwyaf oedd ei ethol yn 1757 i Gymdeithas Frenhinol Uppsala; F.S.A. 1754; anrhydeddau o Norwy, Sweden ac America; F.R.S. 1767; LL.D. Rhydychen 1771; rhyddid Caeredin; gohebai â Linnaeus, Buffon, Pallas, Gronovius a Gilbert White; ymhlith y Cymry roedd yn ddyledus i Forrisiaid Môn, i Hugh Davies awdur Welsh Botanology, i John Lloyd, rheithor Caerwys, a aeth gydag ef ar ei holl deithiau yng Nghymru, ac i Moses Griffith o Fryncroes, ei was ffyddlon a’r arlunydd hunanddysgedig; priododd yn gyntaf Elizabeth Falconer ac yna Ann, merch Syr Thomas Mostyn; bu farw ar 16 Rhagfyr 1798, yn 72 oed, a’i gladdu ger yr allor yn eglwys Chwitffordd, lle mae cofeb iddo gan Westmacott.Marged vch Ifan (Margaret Evans; 1696 – 1801?) ↗Robert Thomas Jenkins, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruClywir amdani gyntaf yn Nyffryn Nantlle, Sir Gaernarfon, yn cadw tafarn Telyrniau, Gelli, yn nyddiau mawr gwaith copr Drws-y-coed yng nghanol y 1700au; gallai wneud ffidil a thelyn a chanu’r naill neu’r llall tra dawnsiai ei chwsmeriaid; wedyn symudodd i Benllyn ym mhen isaf Llyn Padarn (Llanberis), lle cludai’r mwyn copr o droed yr Wyddfa; ymwelodd Thomas Pennant â’i thŷ yn 1786 ond nid oedd gartref; dywed Pennant, Tours in Wales, iddi gadw dwsin o gŵn hela neu ragor a dal mwy o lwynogod mewn blwyddyn nag a ddaliai’r helfeydd mewn deng mlynedd; gwyddai hen alawon a’u canu ar y ffidil; roedd yn saer da a adeiladai ei chychod ei hun, yn of a bedolai ei cheffylau ei hun, ac yn grydd; yn saith deg oed gallai daflu unrhyw ymgodymwr; mae’r hanesion yn amrywio am ei marwolaeth ond yn cytuno mai 1696 oedd blwyddyn ei geni.
I’w fedr mawr yn iaith a hynafiaethau ein gwlad yr wyf finnau’n ddyledus iawn.
Thomas Pennant, am John Lloyd, Caerwys
Teithiai ei was ffyddlon Moses Griffith, arlunydd hunanddysgedig o Fryncroes yn Llŷn, gydag ef bron i bobman, gan fraslunio wrth fynd a throi’r brasluniau’n ddarluniau yn llyfrau Pennant. Cafodd Pennant hefyd gymorth Morrisiaid Môn a’r botanegydd Hugh Davies.FfynonellauPennant, Thomas (1726 – 1798), naturalist, antiquary, traveller ↗Ellis Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 14 Mehefin 1726 yn Sir y Fflint, mab David Pennant ac Arabella Mytton; daeth Downing i’w dad yn 1724; y Pennant cyntaf yn Downing oedd John Pennant, a briododd yr aeres yn 1626; hen gartref y Penantiaid oedd Bychton ym mhlwyf Chwitffordd; cafodd flas ar hanes natur gyntaf yn ddeuddeg oed, pan roddodd ei berthynas John Salusbury o Fachygraig lyfr Francis Willughby ar adar iddo; addysgwyd mewn ysgol yn Wrecsam, yn Llundain ac yng Ngholeg y Frenhines, Rhydychen; yn 1746 neu 1747 ymwelodd â Dr William Borlase yng Nghernyw, a roddodd iddo hoffter mawr o ddaeareg; teithiodd yn Iwerddon, Ynys Manaw, y Cyfandir, yr Alban, Ynysoedd Heledd a rhannau o Loegr a Chymru; mae ei hanesion am ei deithiau yn yr Alban, i Lundain ac yn arbennig yng ngogledd Cymru ymhlith ei weithiau gorau; daeth cyfrol gyntaf ei Tours in Wales allan yn 1778 a’r ail yn 1781 (y rhan gyntaf dan y teitl A Journey to Snowdon); ymddangosodd British Zoology rhwng 1761 a 1777, ac ysgrifennodd hefyd ar sŵoleg India a’r Arctig; ei fenter fwyaf oedd Outlines of the Globe mewn dwy gyfrol ar hugain o lawysgrif, sydd heddiw yn yr Amgueddfa Forwrol Genedlaethol, Greenwich; cwblhaodd The History of the Parishes of Whiteford and Holywell (1796); yr anrhydedd a werthfawrogai fwyaf oedd ei ethol yn 1757 i Gymdeithas Frenhinol Uppsala; F.S.A. 1754; anrhydeddau o Norwy, Sweden ac America; F.R.S. 1767; LL.D. Rhydychen 1771; rhyddid Caeredin; gohebai â Linnaeus, Buffon, Pallas, Gronovius a Gilbert White; ymhlith y Cymry roedd yn ddyledus i Forrisiaid Môn, i Hugh Davies awdur Welsh Botanology, i John Lloyd, rheithor Caerwys, a aeth gydag ef ar ei holl deithiau yng Nghymru, ac i Moses Griffith o Fryncroes, ei was ffyddlon a’r arlunydd hunanddysgedig; priododd yn gyntaf Elizabeth Falconer ac yna Ann, merch Syr Thomas Mostyn; bu farw ar 16 Rhagfyr 1798, yn 72 oed, a’i gladdu ger yr allor yn eglwys Chwitffordd, lle mae cofeb iddo gan Westmacott.Thomas Pennant ↗Wikipedia (Saesneg)Naturiaethwr, teithiwr, awdur a hynafiaethydd o Gymro (1726 – 16 Rhagfyr 1798), a anwyd ac a fu fyw ar hyd ei oes yn Neuadd Downing, ger Chwitffordd, Sir y Fflint; ysgrifennodd lyfrau clodwiw yn cynnwys British Zoology, History of Quadrupeds, Arctic Zoology ac Indian Zoology, a gohebai â llawer o wyddonwyr ei ddydd; dylanwadodd ei lyfrau ar ysgrifeniadau Samuel Johnson; mae llawer o’r gweithiau a gasglodd heddiw yn y Llyfrgell Genedlaethol; aeth ei lyfrau taith, gyda phlatiau wedi’u peintio a’u hysgythru, â darllenwyr i fannau nas adwaenid gan y cyhoedd ym Mhrydain, gan ddisgrifio’r ffordd, y golygfeydd, arferion y bobl a’r bywyd gwyllt; teithiai ar gefn ceffyl gyda’i was Moses Griffith, a fraslunio’r hyn a welent a’u troi’n ddarluniau; gŵr hynaws â chylch mawr o gyfeillion, yn brysur gyda’i ddiddordebau yn ei chwedegau; ganed yn yr ‘ystafell felen’ yn Downing; addysgwyd yn Ysgol Ramadeg Wrecsam, Fulham, a Cholegau’r Frenhines ac Oriel, Rhydychen; yn ddeuddeg oed taniwyd ei angerdd at hanes natur gan Ornithology Francis Willughby; gwnaeth un o’i bapurau gymaint o argraff ar Linnaeus nes iddo yn 1757 gynnig Pennant i Gymdeithas Wyddorau Frenhinol Sweden, a gohebent am oes; British Zoology (1766–67), gyda 132 o blatiau lliw, oedd y gwaith cyntaf o’i fath i Brydain; pan wnâi elw rhoddai ef i elusen, ac aeth y £100 am argraffiad octavo i Ysgol Elusennol y Cymry; cyfieithwyd ef i Ladin ac Almaeneg; roedd ei sylwadau mor gywir nes i wyddonwyr modern eu defnyddio mewn astudiaeth ecolegol; Cymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol yn 1767; dengys ei bortread gan Thomas Gainsborough ef fel gŵr bonheddig o’r wlad; darluniodd Moses Griffith o Fryncroes yn Llŷn y rhan fwyaf o’i lyfrau.
Yn ei flynyddoedd olaf ysgrifennodd hanes ei blwyfi ei hun, Chwitffordd a Threffynnon (1796), a gweithio ar ei Outlines of the Globe enfawr mewn dwy gyfrol ar hugain. Bu farw yn Downing ar 16 Rhagfyr 1798, yn ddeuddeg a thrigain oed, a’i gladdu ger allor eglwys Chwitffordd, lle mae cofeb gan Westmacott yn ei gofio. Mae llawer o’r lluniau a’r papurau a gasglodd, Casgliad Pennant, heddiw yn y Llyfrgell Genedlaethol.FfynonellauPennant, Thomas (1726 – 1798), naturalist, antiquary, traveller ↗Ellis Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 14 Mehefin 1726 yn Sir y Fflint, mab David Pennant ac Arabella Mytton; daeth Downing i’w dad yn 1724; y Pennant cyntaf yn Downing oedd John Pennant, a briododd yr aeres yn 1626; hen gartref y Penantiaid oedd Bychton ym mhlwyf Chwitffordd; cafodd flas ar hanes natur gyntaf yn ddeuddeg oed, pan roddodd ei berthynas John Salusbury o Fachygraig lyfr Francis Willughby ar adar iddo; addysgwyd mewn ysgol yn Wrecsam, yn Llundain ac yng Ngholeg y Frenhines, Rhydychen; yn 1746 neu 1747 ymwelodd â Dr William Borlase yng Nghernyw, a roddodd iddo hoffter mawr o ddaeareg; teithiodd yn Iwerddon, Ynys Manaw, y Cyfandir, yr Alban, Ynysoedd Heledd a rhannau o Loegr a Chymru; mae ei hanesion am ei deithiau yn yr Alban, i Lundain ac yn arbennig yng ngogledd Cymru ymhlith ei weithiau gorau; daeth cyfrol gyntaf ei Tours in Wales allan yn 1778 a’r ail yn 1781 (y rhan gyntaf dan y teitl A Journey to Snowdon); ymddangosodd British Zoology rhwng 1761 a 1777, ac ysgrifennodd hefyd ar sŵoleg India a’r Arctig; ei fenter fwyaf oedd Outlines of the Globe mewn dwy gyfrol ar hugain o lawysgrif, sydd heddiw yn yr Amgueddfa Forwrol Genedlaethol, Greenwich; cwblhaodd The History of the Parishes of Whiteford and Holywell (1796); yr anrhydedd a werthfawrogai fwyaf oedd ei ethol yn 1757 i Gymdeithas Frenhinol Uppsala; F.S.A. 1754; anrhydeddau o Norwy, Sweden ac America; F.R.S. 1767; LL.D. Rhydychen 1771; rhyddid Caeredin; gohebai â Linnaeus, Buffon, Pallas, Gronovius a Gilbert White; ymhlith y Cymry roedd yn ddyledus i Forrisiaid Môn, i Hugh Davies awdur Welsh Botanology, i John Lloyd, rheithor Caerwys, a aeth gydag ef ar ei holl deithiau yng Nghymru, ac i Moses Griffith o Fryncroes, ei was ffyddlon a’r arlunydd hunanddysgedig; priododd yn gyntaf Elizabeth Falconer ac yna Ann, merch Syr Thomas Mostyn; bu farw ar 16 Rhagfyr 1798, yn 72 oed, a’i gladdu ger yr allor yn eglwys Chwitffordd, lle mae cofeb iddo gan Westmacott.Thomas Pennant ↗Wikipedia (Saesneg)Naturiaethwr, teithiwr, awdur a hynafiaethydd o Gymro (1726 – 16 Rhagfyr 1798), a anwyd ac a fu fyw ar hyd ei oes yn Neuadd Downing, ger Chwitffordd, Sir y Fflint; ysgrifennodd lyfrau clodwiw yn cynnwys British Zoology, History of Quadrupeds, Arctic Zoology ac Indian Zoology, a gohebai â llawer o wyddonwyr ei ddydd; dylanwadodd ei lyfrau ar ysgrifeniadau Samuel Johnson; mae llawer o’r gweithiau a gasglodd heddiw yn y Llyfrgell Genedlaethol; aeth ei lyfrau taith, gyda phlatiau wedi’u peintio a’u hysgythru, â darllenwyr i fannau nas adwaenid gan y cyhoedd ym Mhrydain, gan ddisgrifio’r ffordd, y golygfeydd, arferion y bobl a’r bywyd gwyllt; teithiai ar gefn ceffyl gyda’i was Moses Griffith, a fraslunio’r hyn a welent a’u troi’n ddarluniau; gŵr hynaws â chylch mawr o gyfeillion, yn brysur gyda’i ddiddordebau yn ei chwedegau; ganed yn yr ‘ystafell felen’ yn Downing; addysgwyd yn Ysgol Ramadeg Wrecsam, Fulham, a Cholegau’r Frenhines ac Oriel, Rhydychen; yn ddeuddeg oed taniwyd ei angerdd at hanes natur gan Ornithology Francis Willughby; gwnaeth un o’i bapurau gymaint o argraff ar Linnaeus nes iddo yn 1757 gynnig Pennant i Gymdeithas Wyddorau Frenhinol Sweden, a gohebent am oes; British Zoology (1766–67), gyda 132 o blatiau lliw, oedd y gwaith cyntaf o’i fath i Brydain; pan wnâi elw rhoddai ef i elusen, ac aeth y £100 am argraffiad octavo i Ysgol Elusennol y Cymry; cyfieithwyd ef i Ladin ac Almaeneg; roedd ei sylwadau mor gywir nes i wyddonwyr modern eu defnyddio mewn astudiaeth ecolegol; Cymrawd o’r Gymdeithas Frenhinol yn 1767; dengys ei bortread gan Thomas Gainsborough ef fel gŵr bonheddig o’r wlad; darluniodd Moses Griffith o Fryncroes yn Llŷn y rhan fwyaf o’i lyfrau.
Ceidwad Amgueddfa’r Ashmolean yn Rhydychen, a deithiodd Gymru, Cernyw, Llydaw, Iwerddon a’r Alban a dangos bod eu hieithoedd yn perthyn.
Edward LhuydY clerigwr o Feirionnydd y mae ei Weledigaetheu y Bardd Cwsc (1703) yn un o glasuron mawr rhyddiaith Gymraeg.
Ellis WynneMab fferm o Fôn a ddaeth yn fathemategydd blaenllaw yn Llundain ac a roddodd y symbol π i’r byd.
William JonesJohn Roberts o Gasnewydd Bach yn Sir Benfro, capten môr-ladron mwyaf llwyddiannus oes yr hwyliau, a gipiodd dros 400 o longau.
Barti DduYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf