Syr John Edward Lloyd
Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward Lloyd
Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
1935–2013
Gwyddonydd o Garmel ym Môn a wnaeth y prawf anadl electronig cyntaf yn 1974 ac a achubodd fywydau di-rif ar y ffyrdd.
Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Dyfeisiodd Tom Parry Jones, mab fferm o Fôn a siaradai Gymraeg yn iaith gyntaf, yr anadliedydd electronig llaw. O dŷ teras yng Nghaerdydd adeiladodd gwmni y mabwysiadwyd ei beiriannau ledled y byd, a helpodd i wneud y ffyrdd yn fwy diogel i bawb.FfynonellauJones, Thomas Parry (‘Tom’) (1935 – 2013), inventor, entrepreneur and philanthropist ↗Gruffydd Aled Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 27 Mawrth 1935, magwyd yng Ngharreglefn, Môn, yr hynaf o dri phlentyn Owen Thomas Jones, ffermwr, a Grace Parry; Ysgol Gynradd Carreglefn ac Ysgol Syr Thomas Jones, Amlwch; gweithiodd mewn ffatri ICI yn Northwich, yna Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor o 1954, gan raddio mewn Cemeg 1958; PhD mewn cemeg cromiwm ym Mhrifysgol Alberta, Canada, 1961; Uwch Gymrawd Ymchwil yng Ngholeg Milwrol Brenhinol Gwyddoniaeth, Shrivenham; yn 1963 Darlithydd Cemeg Anorganig yng Ngholeg Technoleg Uwch Cymru (UWIST wedyn), Caerdydd; daeth Deddf Diogelwch y Ffyrdd 1967 â therfyn alcohol cyfreithiol i yrwyr y DU a phrofion anadl ar ochr y ffordd; gyda’i gydweithiwr William (‘Bill’) Ducie, peiriannydd, datblygodd anadliedydd cemegol yn seiliedig ar newid lliw crisialau potasiwm deucromad; yn 1967 sefydlwyd Lion Laboratories Ltd mewn tŷ teras yn y Sblot, Caerdydd; marchnatwyd eu ‘Alcolyser’ dramor; o 1972 ymchwil a arweiniodd yn 1974 at yr ‘Alcolmeter’, anadliedydd llaw yn seiliedig ar dechnoleg cell danwydd, yr anadliedydd cyntaf â synhwyrydd electrocemegol, a roddai ddarlleniadau dibynadwy ac a dderbyniwyd yn rhyngwladol; gadawodd UWIST yn 1976 am y busnes, gan ariannu ymchwil yno a chynnig lleoedd hyfforddi i fyfyrwyr; Gwobr y Frenhines am Gyflawniad Technolegol 1980; symudodd Lion i adeilad pwrpasol yn y Barri yn 1981; yn 1983 derbyniwyd dadansoddi anadl yn dystiolaeth mewn llys a’r ‘Intoximeter 3000’ gan Lion oedd yr offeryn cyntaf a gymeradwywyd gan y Swyddfa Gartref i’r diben; OBE 1986; gwerthodd y cwmni yn 1990 a dychwelyd i Fôn; bu ei anadliedyddion yn allweddol wrth leihau’n fawr ddamweiniau yfed a gyrru ledled y byd; ‘Gwobr Flynyddol Tom Parry Jones am Arloesi’ Heddlu Gogledd Cymru; yn hoff o hedfan, sefydlodd Welsh Dragon Aviation yn 1991 i hedfan teithwyr o Fona ym Môn i Gaerdydd; yn 1993 sefydlodd PPM Ltd yng Nghaernarfon i wneud monitorau nwy gyda thechnoleg cell danwydd; aelod sefydlu cangen Rhymni o Gymdeithas y Cenhedloedd Unedig; Cadeirydd, Trysorydd a Llywydd Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru; Ymddiriedolwr Ymgyrch Rhyddid rhag Newyn y DU; yn 1992 gyda John Powell hedfanodd yn y ras awyr gyntaf o amgylch y byd i awyrennau bach, y ddraig goch ar eu hawyren, gan godi £20,000 i brosiectau ym Mali a Bangladesh; yn 1995, yn 60 oed, taith gerdded elusennol o Gaerdydd i’r Eisteddfod Genedlaethol yn Abergele; noddodd leoliadau gwaith i ddisgyblion chweched dosbarth o Amlwch; bron 20 mlynedd yn Ymddiriedolwr Cynllun Addysg Peirianneg Cymru, a gofir yn ei ‘Gwobr Myfyriwr y Flwyddyn Dr Tom Parry Jones’; Cymrawd Prifysgol Bangor 2005; gwaddolodd gronfa ym Mangor i bobl ifanc mewn gwyddoniaeth a menter, gan gynnal Gwyliau Gwyddoniaeth Bangor a darlith goffa; yn falch iawn o’i dras Gymreig, gan ddymuno datblygu economi Cymru drwy fenter ac addysg; Cadeirydd Canolfan Arloesi Busnes Eryri 1993–2000; derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 1997; priododd Jean Halliwell yn 1958, tri phlentyn, Diane, Gareth a Sara; priododd Rajkumari Williamson yn 1997; bu farw 11 Ionawr 2013 yn Llandudno; angladd yng Nghapel Mawr, Porthaethwy; gardd goffa ym mynwent Llangefni yn ei gofio fel dyfeisiwr yr anadliedydd; plac yng ngorsaf heddlu Llangefni a ddadorchuddiwyd gan ei wraig Raj ym mis Tachwedd 2013; Plac Glas yn nodi safle ei ffatri gyntaf yng Nghaerdydd.Tom Parry Jones ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Parry Jones OBE (27 Mawrth 1935 – 11 Ionawr 2013), gwyddonydd, dyfeisiwr ac entrepreneur o Gymro, a fu’n gyfrifol am ddatblygu a marchnata’r anadliedydd electronig llaw cyntaf, gan ennill Gwobr y Frenhines am Gyflawniad Technolegol yn 1980; magwyd ar Ynys Môn, yn fab i ffermwr; siaradwr Cymraeg o’r crud, a ddefnyddiai’r Gymraeg yn iaith gyntaf; Prifysgol Bangor a doethuriaeth ym Mhrifysgol Alberta; darlithydd yng Ngholeg Milwrol Brenhinol Gwyddoniaeth ac yn UWIST; sefydlwyd Lion Laboratories yng Nghaerdydd yn 1967 gyda’i gydweithiwr Bill Ducie, peiriannydd trydanol; defnyddiai’r Alcolyser yn 1969 diwbiau llawn crisialau a newidiai liw o felyn i wyrdd uwchlaw lefel benodol o alcohol; sefydlwyd Cronfa Waddol Dr Tom Parry Jones ym Mhrifysgol Bangor yn 2002; mae Ymddiriedolaeth Tom a Raj Jones yn hybu gwaith gan entrepreneuriaid ifanc.
| Ganed | 27 Mawrth 1935, Môn; magwyd yng NgharreglefnFfynhonnellJones, Thomas Parry (‘Tom’) (1935 – 2013), inventor, entrepreneur and philanthropist ↗Gruffydd Aled Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 27 Mawrth 1935, magwyd yng Ngharreglefn, Môn, yr hynaf o dri phlentyn Owen Thomas Jones, ffermwr, a Grace Parry; Ysgol Gynradd Carreglefn ac Ysgol Syr Thomas Jones, Amlwch; gweithiodd mewn ffatri ICI yn Northwich, yna Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor o 1954, gan raddio mewn Cemeg 1958; PhD mewn cemeg cromiwm ym Mhrifysgol Alberta, Canada, 1961; Uwch Gymrawd Ymchwil yng Ngholeg Milwrol Brenhinol Gwyddoniaeth, Shrivenham; yn 1963 Darlithydd Cemeg Anorganig yng Ngholeg Technoleg Uwch Cymru (UWIST wedyn), Caerdydd; daeth Deddf Diogelwch y Ffyrdd 1967 â therfyn alcohol cyfreithiol i yrwyr y DU a phrofion anadl ar ochr y ffordd; gyda’i gydweithiwr William (‘Bill’) Ducie, peiriannydd, datblygodd anadliedydd cemegol yn seiliedig ar newid lliw crisialau potasiwm deucromad; yn 1967 sefydlwyd Lion Laboratories Ltd mewn tŷ teras yn y Sblot, Caerdydd; marchnatwyd eu ‘Alcolyser’ dramor; o 1972 ymchwil a arweiniodd yn 1974 at yr ‘Alcolmeter’, anadliedydd llaw yn seiliedig ar dechnoleg cell danwydd, yr anadliedydd cyntaf â synhwyrydd electrocemegol, a roddai ddarlleniadau dibynadwy ac a dderbyniwyd yn rhyngwladol; gadawodd UWIST yn 1976 am y busnes, gan ariannu ymchwil yno a chynnig lleoedd hyfforddi i fyfyrwyr; Gwobr y Frenhines am Gyflawniad Technolegol 1980; symudodd Lion i adeilad pwrpasol yn y Barri yn 1981; yn 1983 derbyniwyd dadansoddi anadl yn dystiolaeth mewn llys a’r ‘Intoximeter 3000’ gan Lion oedd yr offeryn cyntaf a gymeradwywyd gan y Swyddfa Gartref i’r diben; OBE 1986; gwerthodd y cwmni yn 1990 a dychwelyd i Fôn; bu ei anadliedyddion yn allweddol wrth leihau’n fawr ddamweiniau yfed a gyrru ledled y byd; ‘Gwobr Flynyddol Tom Parry Jones am Arloesi’ Heddlu Gogledd Cymru; yn hoff o hedfan, sefydlodd Welsh Dragon Aviation yn 1991 i hedfan teithwyr o Fona ym Môn i Gaerdydd; yn 1993 sefydlodd PPM Ltd yng Nghaernarfon i wneud monitorau nwy gyda thechnoleg cell danwydd; aelod sefydlu cangen Rhymni o Gymdeithas y Cenhedloedd Unedig; Cadeirydd, Trysorydd a Llywydd Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru; Ymddiriedolwr Ymgyrch Rhyddid rhag Newyn y DU; yn 1992 gyda John Powell hedfanodd yn y ras awyr gyntaf o amgylch y byd i awyrennau bach, y ddraig goch ar eu hawyren, gan godi £20,000 i brosiectau ym Mali a Bangladesh; yn 1995, yn 60 oed, taith gerdded elusennol o Gaerdydd i’r Eisteddfod Genedlaethol yn Abergele; noddodd leoliadau gwaith i ddisgyblion chweched dosbarth o Amlwch; bron 20 mlynedd yn Ymddiriedolwr Cynllun Addysg Peirianneg Cymru, a gofir yn ei ‘Gwobr Myfyriwr y Flwyddyn Dr Tom Parry Jones’; Cymrawd Prifysgol Bangor 2005; gwaddolodd gronfa ym Mangor i bobl ifanc mewn gwyddoniaeth a menter, gan gynnal Gwyliau Gwyddoniaeth Bangor a darlith goffa; yn falch iawn o’i dras Gymreig, gan ddymuno datblygu economi Cymru drwy fenter ac addysg; Cadeirydd Canolfan Arloesi Busnes Eryri 1993–2000; derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 1997; priododd Jean Halliwell yn 1958, tri phlentyn, Diane, Gareth a Sara; priododd Rajkumari Williamson yn 1997; bu farw 11 Ionawr 2013 yn Llandudno; angladd yng Nghapel Mawr, Porthaethwy; gardd goffa ym mynwent Llangefni yn ei gofio fel dyfeisiwr yr anadliedydd; plac yng ngorsaf heddlu Llangefni a ddadorchuddiwyd gan ei wraig Raj ym mis Tachwedd 2013; Plac Glas yn nodi safle ei ffatri gyntaf yng Nghaerdydd. |
|---|---|
| Bu farw | 11 Ionawr 2013FfynhonnellJones, Thomas Parry (‘Tom’) (1935 – 2013), inventor, entrepreneur and philanthropist ↗Gruffydd Aled Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 27 Mawrth 1935, magwyd yng Ngharreglefn, Môn, yr hynaf o dri phlentyn Owen Thomas Jones, ffermwr, a Grace Parry; Ysgol Gynradd Carreglefn ac Ysgol Syr Thomas Jones, Amlwch; gweithiodd mewn ffatri ICI yn Northwich, yna Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor o 1954, gan raddio mewn Cemeg 1958; PhD mewn cemeg cromiwm ym Mhrifysgol Alberta, Canada, 1961; Uwch Gymrawd Ymchwil yng Ngholeg Milwrol Brenhinol Gwyddoniaeth, Shrivenham; yn 1963 Darlithydd Cemeg Anorganig yng Ngholeg Technoleg Uwch Cymru (UWIST wedyn), Caerdydd; daeth Deddf Diogelwch y Ffyrdd 1967 â therfyn alcohol cyfreithiol i yrwyr y DU a phrofion anadl ar ochr y ffordd; gyda’i gydweithiwr William (‘Bill’) Ducie, peiriannydd, datblygodd anadliedydd cemegol yn seiliedig ar newid lliw crisialau potasiwm deucromad; yn 1967 sefydlwyd Lion Laboratories Ltd mewn tŷ teras yn y Sblot, Caerdydd; marchnatwyd eu ‘Alcolyser’ dramor; o 1972 ymchwil a arweiniodd yn 1974 at yr ‘Alcolmeter’, anadliedydd llaw yn seiliedig ar dechnoleg cell danwydd, yr anadliedydd cyntaf â synhwyrydd electrocemegol, a roddai ddarlleniadau dibynadwy ac a dderbyniwyd yn rhyngwladol; gadawodd UWIST yn 1976 am y busnes, gan ariannu ymchwil yno a chynnig lleoedd hyfforddi i fyfyrwyr; Gwobr y Frenhines am Gyflawniad Technolegol 1980; symudodd Lion i adeilad pwrpasol yn y Barri yn 1981; yn 1983 derbyniwyd dadansoddi anadl yn dystiolaeth mewn llys a’r ‘Intoximeter 3000’ gan Lion oedd yr offeryn cyntaf a gymeradwywyd gan y Swyddfa Gartref i’r diben; OBE 1986; gwerthodd y cwmni yn 1990 a dychwelyd i Fôn; bu ei anadliedyddion yn allweddol wrth leihau’n fawr ddamweiniau yfed a gyrru ledled y byd; ‘Gwobr Flynyddol Tom Parry Jones am Arloesi’ Heddlu Gogledd Cymru; yn hoff o hedfan, sefydlodd Welsh Dragon Aviation yn 1991 i hedfan teithwyr o Fona ym Môn i Gaerdydd; yn 1993 sefydlodd PPM Ltd yng Nghaernarfon i wneud monitorau nwy gyda thechnoleg cell danwydd; aelod sefydlu cangen Rhymni o Gymdeithas y Cenhedloedd Unedig; Cadeirydd, Trysorydd a Llywydd Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru; Ymddiriedolwr Ymgyrch Rhyddid rhag Newyn y DU; yn 1992 gyda John Powell hedfanodd yn y ras awyr gyntaf o amgylch y byd i awyrennau bach, y ddraig goch ar eu hawyren, gan godi £20,000 i brosiectau ym Mali a Bangladesh; yn 1995, yn 60 oed, taith gerdded elusennol o Gaerdydd i’r Eisteddfod Genedlaethol yn Abergele; noddodd leoliadau gwaith i ddisgyblion chweched dosbarth o Amlwch; bron 20 mlynedd yn Ymddiriedolwr Cynllun Addysg Peirianneg Cymru, a gofir yn ei ‘Gwobr Myfyriwr y Flwyddyn Dr Tom Parry Jones’; Cymrawd Prifysgol Bangor 2005; gwaddolodd gronfa ym Mangor i bobl ifanc mewn gwyddoniaeth a menter, gan gynnal Gwyliau Gwyddoniaeth Bangor a darlith goffa; yn falch iawn o’i dras Gymreig, gan ddymuno datblygu economi Cymru drwy fenter ac addysg; Cadeirydd Canolfan Arloesi Busnes Eryri 1993–2000; derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 1997; priododd Jean Halliwell yn 1958, tri phlentyn, Diane, Gareth a Sara; priododd Rajkumari Williamson yn 1997; bu farw 11 Ionawr 2013 yn Llandudno; angladd yng Nghapel Mawr, Porthaethwy; gardd goffa ym mynwent Llangefni yn ei gofio fel dyfeisiwr yr anadliedydd; plac yng ngorsaf heddlu Llangefni a ddadorchuddiwyd gan ei wraig Raj ym mis Tachwedd 2013; Plac Glas yn nodi safle ei ffatri gyntaf yng Nghaerdydd. |
| Dyfais | Yr Alcolmeter, yr anadliedydd cyntaf â synhwyrydd electrocemegol, 1974FfynhonnellJones, Thomas Parry (‘Tom’) (1935 – 2013), inventor, entrepreneur and philanthropist ↗Gruffydd Aled Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 27 Mawrth 1935, magwyd yng Ngharreglefn, Môn, yr hynaf o dri phlentyn Owen Thomas Jones, ffermwr, a Grace Parry; Ysgol Gynradd Carreglefn ac Ysgol Syr Thomas Jones, Amlwch; gweithiodd mewn ffatri ICI yn Northwich, yna Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor o 1954, gan raddio mewn Cemeg 1958; PhD mewn cemeg cromiwm ym Mhrifysgol Alberta, Canada, 1961; Uwch Gymrawd Ymchwil yng Ngholeg Milwrol Brenhinol Gwyddoniaeth, Shrivenham; yn 1963 Darlithydd Cemeg Anorganig yng Ngholeg Technoleg Uwch Cymru (UWIST wedyn), Caerdydd; daeth Deddf Diogelwch y Ffyrdd 1967 â therfyn alcohol cyfreithiol i yrwyr y DU a phrofion anadl ar ochr y ffordd; gyda’i gydweithiwr William (‘Bill’) Ducie, peiriannydd, datblygodd anadliedydd cemegol yn seiliedig ar newid lliw crisialau potasiwm deucromad; yn 1967 sefydlwyd Lion Laboratories Ltd mewn tŷ teras yn y Sblot, Caerdydd; marchnatwyd eu ‘Alcolyser’ dramor; o 1972 ymchwil a arweiniodd yn 1974 at yr ‘Alcolmeter’, anadliedydd llaw yn seiliedig ar dechnoleg cell danwydd, yr anadliedydd cyntaf â synhwyrydd electrocemegol, a roddai ddarlleniadau dibynadwy ac a dderbyniwyd yn rhyngwladol; gadawodd UWIST yn 1976 am y busnes, gan ariannu ymchwil yno a chynnig lleoedd hyfforddi i fyfyrwyr; Gwobr y Frenhines am Gyflawniad Technolegol 1980; symudodd Lion i adeilad pwrpasol yn y Barri yn 1981; yn 1983 derbyniwyd dadansoddi anadl yn dystiolaeth mewn llys a’r ‘Intoximeter 3000’ gan Lion oedd yr offeryn cyntaf a gymeradwywyd gan y Swyddfa Gartref i’r diben; OBE 1986; gwerthodd y cwmni yn 1990 a dychwelyd i Fôn; bu ei anadliedyddion yn allweddol wrth leihau’n fawr ddamweiniau yfed a gyrru ledled y byd; ‘Gwobr Flynyddol Tom Parry Jones am Arloesi’ Heddlu Gogledd Cymru; yn hoff o hedfan, sefydlodd Welsh Dragon Aviation yn 1991 i hedfan teithwyr o Fona ym Môn i Gaerdydd; yn 1993 sefydlodd PPM Ltd yng Nghaernarfon i wneud monitorau nwy gyda thechnoleg cell danwydd; aelod sefydlu cangen Rhymni o Gymdeithas y Cenhedloedd Unedig; Cadeirydd, Trysorydd a Llywydd Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru; Ymddiriedolwr Ymgyrch Rhyddid rhag Newyn y DU; yn 1992 gyda John Powell hedfanodd yn y ras awyr gyntaf o amgylch y byd i awyrennau bach, y ddraig goch ar eu hawyren, gan godi £20,000 i brosiectau ym Mali a Bangladesh; yn 1995, yn 60 oed, taith gerdded elusennol o Gaerdydd i’r Eisteddfod Genedlaethol yn Abergele; noddodd leoliadau gwaith i ddisgyblion chweched dosbarth o Amlwch; bron 20 mlynedd yn Ymddiriedolwr Cynllun Addysg Peirianneg Cymru, a gofir yn ei ‘Gwobr Myfyriwr y Flwyddyn Dr Tom Parry Jones’; Cymrawd Prifysgol Bangor 2005; gwaddolodd gronfa ym Mangor i bobl ifanc mewn gwyddoniaeth a menter, gan gynnal Gwyliau Gwyddoniaeth Bangor a darlith goffa; yn falch iawn o’i dras Gymreig, gan ddymuno datblygu economi Cymru drwy fenter ac addysg; Cadeirydd Canolfan Arloesi Busnes Eryri 1993–2000; derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 1997; priododd Jean Halliwell yn 1958, tri phlentyn, Diane, Gareth a Sara; priododd Rajkumari Williamson yn 1997; bu farw 11 Ionawr 2013 yn Llandudno; angladd yng Nghapel Mawr, Porthaethwy; gardd goffa ym mynwent Llangefni yn ei gofio fel dyfeisiwr yr anadliedydd; plac yng ngorsaf heddlu Llangefni a ddadorchuddiwyd gan ei wraig Raj ym mis Tachwedd 2013; Plac Glas yn nodi safle ei ffatri gyntaf yng Nghaerdydd. |
| Anrhydeddau | Gwobr y Frenhines am Gyflawniad Technolegol, 1980; OBE, 1986; yr Orsedd, 1997FfynhonnellJones, Thomas Parry (‘Tom’) (1935 – 2013), inventor, entrepreneur and philanthropist ↗Gruffydd Aled Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 27 Mawrth 1935, magwyd yng Ngharreglefn, Môn, yr hynaf o dri phlentyn Owen Thomas Jones, ffermwr, a Grace Parry; Ysgol Gynradd Carreglefn ac Ysgol Syr Thomas Jones, Amlwch; gweithiodd mewn ffatri ICI yn Northwich, yna Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor o 1954, gan raddio mewn Cemeg 1958; PhD mewn cemeg cromiwm ym Mhrifysgol Alberta, Canada, 1961; Uwch Gymrawd Ymchwil yng Ngholeg Milwrol Brenhinol Gwyddoniaeth, Shrivenham; yn 1963 Darlithydd Cemeg Anorganig yng Ngholeg Technoleg Uwch Cymru (UWIST wedyn), Caerdydd; daeth Deddf Diogelwch y Ffyrdd 1967 â therfyn alcohol cyfreithiol i yrwyr y DU a phrofion anadl ar ochr y ffordd; gyda’i gydweithiwr William (‘Bill’) Ducie, peiriannydd, datblygodd anadliedydd cemegol yn seiliedig ar newid lliw crisialau potasiwm deucromad; yn 1967 sefydlwyd Lion Laboratories Ltd mewn tŷ teras yn y Sblot, Caerdydd; marchnatwyd eu ‘Alcolyser’ dramor; o 1972 ymchwil a arweiniodd yn 1974 at yr ‘Alcolmeter’, anadliedydd llaw yn seiliedig ar dechnoleg cell danwydd, yr anadliedydd cyntaf â synhwyrydd electrocemegol, a roddai ddarlleniadau dibynadwy ac a dderbyniwyd yn rhyngwladol; gadawodd UWIST yn 1976 am y busnes, gan ariannu ymchwil yno a chynnig lleoedd hyfforddi i fyfyrwyr; Gwobr y Frenhines am Gyflawniad Technolegol 1980; symudodd Lion i adeilad pwrpasol yn y Barri yn 1981; yn 1983 derbyniwyd dadansoddi anadl yn dystiolaeth mewn llys a’r ‘Intoximeter 3000’ gan Lion oedd yr offeryn cyntaf a gymeradwywyd gan y Swyddfa Gartref i’r diben; OBE 1986; gwerthodd y cwmni yn 1990 a dychwelyd i Fôn; bu ei anadliedyddion yn allweddol wrth leihau’n fawr ddamweiniau yfed a gyrru ledled y byd; ‘Gwobr Flynyddol Tom Parry Jones am Arloesi’ Heddlu Gogledd Cymru; yn hoff o hedfan, sefydlodd Welsh Dragon Aviation yn 1991 i hedfan teithwyr o Fona ym Môn i Gaerdydd; yn 1993 sefydlodd PPM Ltd yng Nghaernarfon i wneud monitorau nwy gyda thechnoleg cell danwydd; aelod sefydlu cangen Rhymni o Gymdeithas y Cenhedloedd Unedig; Cadeirydd, Trysorydd a Llywydd Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru; Ymddiriedolwr Ymgyrch Rhyddid rhag Newyn y DU; yn 1992 gyda John Powell hedfanodd yn y ras awyr gyntaf o amgylch y byd i awyrennau bach, y ddraig goch ar eu hawyren, gan godi £20,000 i brosiectau ym Mali a Bangladesh; yn 1995, yn 60 oed, taith gerdded elusennol o Gaerdydd i’r Eisteddfod Genedlaethol yn Abergele; noddodd leoliadau gwaith i ddisgyblion chweched dosbarth o Amlwch; bron 20 mlynedd yn Ymddiriedolwr Cynllun Addysg Peirianneg Cymru, a gofir yn ei ‘Gwobr Myfyriwr y Flwyddyn Dr Tom Parry Jones’; Cymrawd Prifysgol Bangor 2005; gwaddolodd gronfa ym Mangor i bobl ifanc mewn gwyddoniaeth a menter, gan gynnal Gwyliau Gwyddoniaeth Bangor a darlith goffa; yn falch iawn o’i dras Gymreig, gan ddymuno datblygu economi Cymru drwy fenter ac addysg; Cadeirydd Canolfan Arloesi Busnes Eryri 1993–2000; derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 1997; priododd Jean Halliwell yn 1958, tri phlentyn, Diane, Gareth a Sara; priododd Rajkumari Williamson yn 1997; bu farw 11 Ionawr 2013 yn Llandudno; angladd yng Nghapel Mawr, Porthaethwy; gardd goffa ym mynwent Llangefni yn ei gofio fel dyfeisiwr yr anadliedydd; plac yng ngorsaf heddlu Llangefni a ddadorchuddiwyd gan ei wraig Raj ym mis Tachwedd 2013; Plac Glas yn nodi safle ei ffatri gyntaf yng Nghaerdydd. |
Tom oedd yr hynaf o dri phlentyn Owen Thomas Jones, ffermwr, a’i wraig Grace. Fe’i magwyd yng Ngharreglefn, ger Amlwch, yn siarad Cymraeg, ac aeth i ysgol y pentref ac yna i Ysgol Syr Thomas Jones yn Amlwch.FfynonellauJones, Thomas Parry (‘Tom’) (1935 – 2013), inventor, entrepreneur and philanthropist ↗Gruffydd Aled Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 27 Mawrth 1935, magwyd yng Ngharreglefn, Môn, yr hynaf o dri phlentyn Owen Thomas Jones, ffermwr, a Grace Parry; Ysgol Gynradd Carreglefn ac Ysgol Syr Thomas Jones, Amlwch; gweithiodd mewn ffatri ICI yn Northwich, yna Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor o 1954, gan raddio mewn Cemeg 1958; PhD mewn cemeg cromiwm ym Mhrifysgol Alberta, Canada, 1961; Uwch Gymrawd Ymchwil yng Ngholeg Milwrol Brenhinol Gwyddoniaeth, Shrivenham; yn 1963 Darlithydd Cemeg Anorganig yng Ngholeg Technoleg Uwch Cymru (UWIST wedyn), Caerdydd; daeth Deddf Diogelwch y Ffyrdd 1967 â therfyn alcohol cyfreithiol i yrwyr y DU a phrofion anadl ar ochr y ffordd; gyda’i gydweithiwr William (‘Bill’) Ducie, peiriannydd, datblygodd anadliedydd cemegol yn seiliedig ar newid lliw crisialau potasiwm deucromad; yn 1967 sefydlwyd Lion Laboratories Ltd mewn tŷ teras yn y Sblot, Caerdydd; marchnatwyd eu ‘Alcolyser’ dramor; o 1972 ymchwil a arweiniodd yn 1974 at yr ‘Alcolmeter’, anadliedydd llaw yn seiliedig ar dechnoleg cell danwydd, yr anadliedydd cyntaf â synhwyrydd electrocemegol, a roddai ddarlleniadau dibynadwy ac a dderbyniwyd yn rhyngwladol; gadawodd UWIST yn 1976 am y busnes, gan ariannu ymchwil yno a chynnig lleoedd hyfforddi i fyfyrwyr; Gwobr y Frenhines am Gyflawniad Technolegol 1980; symudodd Lion i adeilad pwrpasol yn y Barri yn 1981; yn 1983 derbyniwyd dadansoddi anadl yn dystiolaeth mewn llys a’r ‘Intoximeter 3000’ gan Lion oedd yr offeryn cyntaf a gymeradwywyd gan y Swyddfa Gartref i’r diben; OBE 1986; gwerthodd y cwmni yn 1990 a dychwelyd i Fôn; bu ei anadliedyddion yn allweddol wrth leihau’n fawr ddamweiniau yfed a gyrru ledled y byd; ‘Gwobr Flynyddol Tom Parry Jones am Arloesi’ Heddlu Gogledd Cymru; yn hoff o hedfan, sefydlodd Welsh Dragon Aviation yn 1991 i hedfan teithwyr o Fona ym Môn i Gaerdydd; yn 1993 sefydlodd PPM Ltd yng Nghaernarfon i wneud monitorau nwy gyda thechnoleg cell danwydd; aelod sefydlu cangen Rhymni o Gymdeithas y Cenhedloedd Unedig; Cadeirydd, Trysorydd a Llywydd Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru; Ymddiriedolwr Ymgyrch Rhyddid rhag Newyn y DU; yn 1992 gyda John Powell hedfanodd yn y ras awyr gyntaf o amgylch y byd i awyrennau bach, y ddraig goch ar eu hawyren, gan godi £20,000 i brosiectau ym Mali a Bangladesh; yn 1995, yn 60 oed, taith gerdded elusennol o Gaerdydd i’r Eisteddfod Genedlaethol yn Abergele; noddodd leoliadau gwaith i ddisgyblion chweched dosbarth o Amlwch; bron 20 mlynedd yn Ymddiriedolwr Cynllun Addysg Peirianneg Cymru, a gofir yn ei ‘Gwobr Myfyriwr y Flwyddyn Dr Tom Parry Jones’; Cymrawd Prifysgol Bangor 2005; gwaddolodd gronfa ym Mangor i bobl ifanc mewn gwyddoniaeth a menter, gan gynnal Gwyliau Gwyddoniaeth Bangor a darlith goffa; yn falch iawn o’i dras Gymreig, gan ddymuno datblygu economi Cymru drwy fenter ac addysg; Cadeirydd Canolfan Arloesi Busnes Eryri 1993–2000; derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 1997; priododd Jean Halliwell yn 1958, tri phlentyn, Diane, Gareth a Sara; priododd Rajkumari Williamson yn 1997; bu farw 11 Ionawr 2013 yn Llandudno; angladd yng Nghapel Mawr, Porthaethwy; gardd goffa ym mynwent Llangefni yn ei gofio fel dyfeisiwr yr anadliedydd; plac yng ngorsaf heddlu Llangefni a ddadorchuddiwyd gan ei wraig Raj ym mis Tachwedd 2013; Plac Glas yn nodi safle ei ffatri gyntaf yng Nghaerdydd.Tom Parry Jones ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Parry Jones OBE (27 Mawrth 1935 – 11 Ionawr 2013), gwyddonydd, dyfeisiwr ac entrepreneur o Gymro, a fu’n gyfrifol am ddatblygu a marchnata’r anadliedydd electronig llaw cyntaf, gan ennill Gwobr y Frenhines am Gyflawniad Technolegol yn 1980; magwyd ar Ynys Môn, yn fab i ffermwr; siaradwr Cymraeg o’r crud, a ddefnyddiai’r Gymraeg yn iaith gyntaf; Prifysgol Bangor a doethuriaeth ym Mhrifysgol Alberta; darlithydd yng Ngholeg Milwrol Brenhinol Gwyddoniaeth ac yn UWIST; sefydlwyd Lion Laboratories yng Nghaerdydd yn 1967 gyda’i gydweithiwr Bill Ducie, peiriannydd trydanol; defnyddiai’r Alcolyser yn 1969 diwbiau llawn crisialau a newidiai liw o felyn i wyrdd uwchlaw lefel benodol o alcohol; sefydlwyd Cronfa Waddol Dr Tom Parry Jones ym Mhrifysgol Bangor yn 2002; mae Ymddiriedolaeth Tom a Raj Jones yn hybu gwaith gan entrepreneuriaid ifanc.
Wedi cyfnod yn gweithio mewn ffatri gemegol yn Swydd Gaer aeth i Fangor yn 1954 i astudio cemeg, gan raddio yn 1958. Yna croesodd yr Iwerydd i ennill ei ddoethuriaeth ym Mhrifysgol Alberta yng Nghanada.FfynhonnellJones, Thomas Parry (‘Tom’) (1935 – 2013), inventor, entrepreneur and philanthropist ↗Gruffydd Aled Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 27 Mawrth 1935, magwyd yng Ngharreglefn, Môn, yr hynaf o dri phlentyn Owen Thomas Jones, ffermwr, a Grace Parry; Ysgol Gynradd Carreglefn ac Ysgol Syr Thomas Jones, Amlwch; gweithiodd mewn ffatri ICI yn Northwich, yna Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor o 1954, gan raddio mewn Cemeg 1958; PhD mewn cemeg cromiwm ym Mhrifysgol Alberta, Canada, 1961; Uwch Gymrawd Ymchwil yng Ngholeg Milwrol Brenhinol Gwyddoniaeth, Shrivenham; yn 1963 Darlithydd Cemeg Anorganig yng Ngholeg Technoleg Uwch Cymru (UWIST wedyn), Caerdydd; daeth Deddf Diogelwch y Ffyrdd 1967 â therfyn alcohol cyfreithiol i yrwyr y DU a phrofion anadl ar ochr y ffordd; gyda’i gydweithiwr William (‘Bill’) Ducie, peiriannydd, datblygodd anadliedydd cemegol yn seiliedig ar newid lliw crisialau potasiwm deucromad; yn 1967 sefydlwyd Lion Laboratories Ltd mewn tŷ teras yn y Sblot, Caerdydd; marchnatwyd eu ‘Alcolyser’ dramor; o 1972 ymchwil a arweiniodd yn 1974 at yr ‘Alcolmeter’, anadliedydd llaw yn seiliedig ar dechnoleg cell danwydd, yr anadliedydd cyntaf â synhwyrydd electrocemegol, a roddai ddarlleniadau dibynadwy ac a dderbyniwyd yn rhyngwladol; gadawodd UWIST yn 1976 am y busnes, gan ariannu ymchwil yno a chynnig lleoedd hyfforddi i fyfyrwyr; Gwobr y Frenhines am Gyflawniad Technolegol 1980; symudodd Lion i adeilad pwrpasol yn y Barri yn 1981; yn 1983 derbyniwyd dadansoddi anadl yn dystiolaeth mewn llys a’r ‘Intoximeter 3000’ gan Lion oedd yr offeryn cyntaf a gymeradwywyd gan y Swyddfa Gartref i’r diben; OBE 1986; gwerthodd y cwmni yn 1990 a dychwelyd i Fôn; bu ei anadliedyddion yn allweddol wrth leihau’n fawr ddamweiniau yfed a gyrru ledled y byd; ‘Gwobr Flynyddol Tom Parry Jones am Arloesi’ Heddlu Gogledd Cymru; yn hoff o hedfan, sefydlodd Welsh Dragon Aviation yn 1991 i hedfan teithwyr o Fona ym Môn i Gaerdydd; yn 1993 sefydlodd PPM Ltd yng Nghaernarfon i wneud monitorau nwy gyda thechnoleg cell danwydd; aelod sefydlu cangen Rhymni o Gymdeithas y Cenhedloedd Unedig; Cadeirydd, Trysorydd a Llywydd Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru; Ymddiriedolwr Ymgyrch Rhyddid rhag Newyn y DU; yn 1992 gyda John Powell hedfanodd yn y ras awyr gyntaf o amgylch y byd i awyrennau bach, y ddraig goch ar eu hawyren, gan godi £20,000 i brosiectau ym Mali a Bangladesh; yn 1995, yn 60 oed, taith gerdded elusennol o Gaerdydd i’r Eisteddfod Genedlaethol yn Abergele; noddodd leoliadau gwaith i ddisgyblion chweched dosbarth o Amlwch; bron 20 mlynedd yn Ymddiriedolwr Cynllun Addysg Peirianneg Cymru, a gofir yn ei ‘Gwobr Myfyriwr y Flwyddyn Dr Tom Parry Jones’; Cymrawd Prifysgol Bangor 2005; gwaddolodd gronfa ym Mangor i bobl ifanc mewn gwyddoniaeth a menter, gan gynnal Gwyliau Gwyddoniaeth Bangor a darlith goffa; yn falch iawn o’i dras Gymreig, gan ddymuno datblygu economi Cymru drwy fenter ac addysg; Cadeirydd Canolfan Arloesi Busnes Eryri 1993–2000; derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 1997; priododd Jean Halliwell yn 1958, tri phlentyn, Diane, Gareth a Sara; priododd Rajkumari Williamson yn 1997; bu farw 11 Ionawr 2013 yn Llandudno; angladd yng Nghapel Mawr, Porthaethwy; gardd goffa ym mynwent Llangefni yn ei gofio fel dyfeisiwr yr anadliedydd; plac yng ngorsaf heddlu Llangefni a ddadorchuddiwyd gan ei wraig Raj ym mis Tachwedd 2013; Plac Glas yn nodi safle ei ffatri gyntaf yng Nghaerdydd.
Yn 1963 daeth yn ddarlithydd cemeg yn y coleg yng Nghaerdydd a ddaeth yn UWIST.FfynhonnellJones, Thomas Parry (‘Tom’) (1935 – 2013), inventor, entrepreneur and philanthropist ↗Gruffydd Aled Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 27 Mawrth 1935, magwyd yng Ngharreglefn, Môn, yr hynaf o dri phlentyn Owen Thomas Jones, ffermwr, a Grace Parry; Ysgol Gynradd Carreglefn ac Ysgol Syr Thomas Jones, Amlwch; gweithiodd mewn ffatri ICI yn Northwich, yna Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor o 1954, gan raddio mewn Cemeg 1958; PhD mewn cemeg cromiwm ym Mhrifysgol Alberta, Canada, 1961; Uwch Gymrawd Ymchwil yng Ngholeg Milwrol Brenhinol Gwyddoniaeth, Shrivenham; yn 1963 Darlithydd Cemeg Anorganig yng Ngholeg Technoleg Uwch Cymru (UWIST wedyn), Caerdydd; daeth Deddf Diogelwch y Ffyrdd 1967 â therfyn alcohol cyfreithiol i yrwyr y DU a phrofion anadl ar ochr y ffordd; gyda’i gydweithiwr William (‘Bill’) Ducie, peiriannydd, datblygodd anadliedydd cemegol yn seiliedig ar newid lliw crisialau potasiwm deucromad; yn 1967 sefydlwyd Lion Laboratories Ltd mewn tŷ teras yn y Sblot, Caerdydd; marchnatwyd eu ‘Alcolyser’ dramor; o 1972 ymchwil a arweiniodd yn 1974 at yr ‘Alcolmeter’, anadliedydd llaw yn seiliedig ar dechnoleg cell danwydd, yr anadliedydd cyntaf â synhwyrydd electrocemegol, a roddai ddarlleniadau dibynadwy ac a dderbyniwyd yn rhyngwladol; gadawodd UWIST yn 1976 am y busnes, gan ariannu ymchwil yno a chynnig lleoedd hyfforddi i fyfyrwyr; Gwobr y Frenhines am Gyflawniad Technolegol 1980; symudodd Lion i adeilad pwrpasol yn y Barri yn 1981; yn 1983 derbyniwyd dadansoddi anadl yn dystiolaeth mewn llys a’r ‘Intoximeter 3000’ gan Lion oedd yr offeryn cyntaf a gymeradwywyd gan y Swyddfa Gartref i’r diben; OBE 1986; gwerthodd y cwmni yn 1990 a dychwelyd i Fôn; bu ei anadliedyddion yn allweddol wrth leihau’n fawr ddamweiniau yfed a gyrru ledled y byd; ‘Gwobr Flynyddol Tom Parry Jones am Arloesi’ Heddlu Gogledd Cymru; yn hoff o hedfan, sefydlodd Welsh Dragon Aviation yn 1991 i hedfan teithwyr o Fona ym Môn i Gaerdydd; yn 1993 sefydlodd PPM Ltd yng Nghaernarfon i wneud monitorau nwy gyda thechnoleg cell danwydd; aelod sefydlu cangen Rhymni o Gymdeithas y Cenhedloedd Unedig; Cadeirydd, Trysorydd a Llywydd Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru; Ymddiriedolwr Ymgyrch Rhyddid rhag Newyn y DU; yn 1992 gyda John Powell hedfanodd yn y ras awyr gyntaf o amgylch y byd i awyrennau bach, y ddraig goch ar eu hawyren, gan godi £20,000 i brosiectau ym Mali a Bangladesh; yn 1995, yn 60 oed, taith gerdded elusennol o Gaerdydd i’r Eisteddfod Genedlaethol yn Abergele; noddodd leoliadau gwaith i ddisgyblion chweched dosbarth o Amlwch; bron 20 mlynedd yn Ymddiriedolwr Cynllun Addysg Peirianneg Cymru, a gofir yn ei ‘Gwobr Myfyriwr y Flwyddyn Dr Tom Parry Jones’; Cymrawd Prifysgol Bangor 2005; gwaddolodd gronfa ym Mangor i bobl ifanc mewn gwyddoniaeth a menter, gan gynnal Gwyliau Gwyddoniaeth Bangor a darlith goffa; yn falch iawn o’i dras Gymreig, gan ddymuno datblygu economi Cymru drwy fenter ac addysg; Cadeirydd Canolfan Arloesi Busnes Eryri 1993–2000; derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 1997; priododd Jean Halliwell yn 1958, tri phlentyn, Diane, Gareth a Sara; priododd Rajkumari Williamson yn 1997; bu farw 11 Ionawr 2013 yn Llandudno; angladd yng Nghapel Mawr, Porthaethwy; gardd goffa ym mynwent Llangefni yn ei gofio fel dyfeisiwr yr anadliedydd; plac yng ngorsaf heddlu Llangefni a ddadorchuddiwyd gan ei wraig Raj ym mis Tachwedd 2013; Plac Glas yn nodi safle ei ffatri gyntaf yng Nghaerdydd.
Yn 1967 gosododd deddf newydd derfyn cyfreithiol ar alcohol i yrwyr a dod â phrofion anadl ar ochr y ffordd. Gyda’i gydweithiwr Bill Ducie, peiriannydd, gwnaeth Tom brofwr anadl ei hun, lle newidiai crisialau liw o felyn i wyrdd pan fyddai gormod o alcohol yn yr anadl.FfynonellauJones, Thomas Parry (‘Tom’) (1935 – 2013), inventor, entrepreneur and philanthropist ↗Gruffydd Aled Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 27 Mawrth 1935, magwyd yng Ngharreglefn, Môn, yr hynaf o dri phlentyn Owen Thomas Jones, ffermwr, a Grace Parry; Ysgol Gynradd Carreglefn ac Ysgol Syr Thomas Jones, Amlwch; gweithiodd mewn ffatri ICI yn Northwich, yna Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor o 1954, gan raddio mewn Cemeg 1958; PhD mewn cemeg cromiwm ym Mhrifysgol Alberta, Canada, 1961; Uwch Gymrawd Ymchwil yng Ngholeg Milwrol Brenhinol Gwyddoniaeth, Shrivenham; yn 1963 Darlithydd Cemeg Anorganig yng Ngholeg Technoleg Uwch Cymru (UWIST wedyn), Caerdydd; daeth Deddf Diogelwch y Ffyrdd 1967 â therfyn alcohol cyfreithiol i yrwyr y DU a phrofion anadl ar ochr y ffordd; gyda’i gydweithiwr William (‘Bill’) Ducie, peiriannydd, datblygodd anadliedydd cemegol yn seiliedig ar newid lliw crisialau potasiwm deucromad; yn 1967 sefydlwyd Lion Laboratories Ltd mewn tŷ teras yn y Sblot, Caerdydd; marchnatwyd eu ‘Alcolyser’ dramor; o 1972 ymchwil a arweiniodd yn 1974 at yr ‘Alcolmeter’, anadliedydd llaw yn seiliedig ar dechnoleg cell danwydd, yr anadliedydd cyntaf â synhwyrydd electrocemegol, a roddai ddarlleniadau dibynadwy ac a dderbyniwyd yn rhyngwladol; gadawodd UWIST yn 1976 am y busnes, gan ariannu ymchwil yno a chynnig lleoedd hyfforddi i fyfyrwyr; Gwobr y Frenhines am Gyflawniad Technolegol 1980; symudodd Lion i adeilad pwrpasol yn y Barri yn 1981; yn 1983 derbyniwyd dadansoddi anadl yn dystiolaeth mewn llys a’r ‘Intoximeter 3000’ gan Lion oedd yr offeryn cyntaf a gymeradwywyd gan y Swyddfa Gartref i’r diben; OBE 1986; gwerthodd y cwmni yn 1990 a dychwelyd i Fôn; bu ei anadliedyddion yn allweddol wrth leihau’n fawr ddamweiniau yfed a gyrru ledled y byd; ‘Gwobr Flynyddol Tom Parry Jones am Arloesi’ Heddlu Gogledd Cymru; yn hoff o hedfan, sefydlodd Welsh Dragon Aviation yn 1991 i hedfan teithwyr o Fona ym Môn i Gaerdydd; yn 1993 sefydlodd PPM Ltd yng Nghaernarfon i wneud monitorau nwy gyda thechnoleg cell danwydd; aelod sefydlu cangen Rhymni o Gymdeithas y Cenhedloedd Unedig; Cadeirydd, Trysorydd a Llywydd Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru; Ymddiriedolwr Ymgyrch Rhyddid rhag Newyn y DU; yn 1992 gyda John Powell hedfanodd yn y ras awyr gyntaf o amgylch y byd i awyrennau bach, y ddraig goch ar eu hawyren, gan godi £20,000 i brosiectau ym Mali a Bangladesh; yn 1995, yn 60 oed, taith gerdded elusennol o Gaerdydd i’r Eisteddfod Genedlaethol yn Abergele; noddodd leoliadau gwaith i ddisgyblion chweched dosbarth o Amlwch; bron 20 mlynedd yn Ymddiriedolwr Cynllun Addysg Peirianneg Cymru, a gofir yn ei ‘Gwobr Myfyriwr y Flwyddyn Dr Tom Parry Jones’; Cymrawd Prifysgol Bangor 2005; gwaddolodd gronfa ym Mangor i bobl ifanc mewn gwyddoniaeth a menter, gan gynnal Gwyliau Gwyddoniaeth Bangor a darlith goffa; yn falch iawn o’i dras Gymreig, gan ddymuno datblygu economi Cymru drwy fenter ac addysg; Cadeirydd Canolfan Arloesi Busnes Eryri 1993–2000; derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 1997; priododd Jean Halliwell yn 1958, tri phlentyn, Diane, Gareth a Sara; priododd Rajkumari Williamson yn 1997; bu farw 11 Ionawr 2013 yn Llandudno; angladd yng Nghapel Mawr, Porthaethwy; gardd goffa ym mynwent Llangefni yn ei gofio fel dyfeisiwr yr anadliedydd; plac yng ngorsaf heddlu Llangefni a ddadorchuddiwyd gan ei wraig Raj ym mis Tachwedd 2013; Plac Glas yn nodi safle ei ffatri gyntaf yng Nghaerdydd.Tom Parry Jones ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Parry Jones OBE (27 Mawrth 1935 – 11 Ionawr 2013), gwyddonydd, dyfeisiwr ac entrepreneur o Gymro, a fu’n gyfrifol am ddatblygu a marchnata’r anadliedydd electronig llaw cyntaf, gan ennill Gwobr y Frenhines am Gyflawniad Technolegol yn 1980; magwyd ar Ynys Môn, yn fab i ffermwr; siaradwr Cymraeg o’r crud, a ddefnyddiai’r Gymraeg yn iaith gyntaf; Prifysgol Bangor a doethuriaeth ym Mhrifysgol Alberta; darlithydd yng Ngholeg Milwrol Brenhinol Gwyddoniaeth ac yn UWIST; sefydlwyd Lion Laboratories yng Nghaerdydd yn 1967 gyda’i gydweithiwr Bill Ducie, peiriannydd trydanol; defnyddiai’r Alcolyser yn 1969 diwbiau llawn crisialau a newidiai liw o felyn i wyrdd uwchlaw lefel benodol o alcohol; sefydlwyd Cronfa Waddol Dr Tom Parry Jones ym Mhrifysgol Bangor yn 2002; mae Ymddiriedolaeth Tom a Raj Jones yn hybu gwaith gan entrepreneuriaid ifanc.
Y flwyddyn honno sefydlodd y ddau Lion Laboratories mewn tŷ teras yn y Sblot, Caerdydd. Gwerthwyd eu dyfais gyntaf, yr Alcolyser, dramor.FfynhonnellJones, Thomas Parry (‘Tom’) (1935 – 2013), inventor, entrepreneur and philanthropist ↗Gruffydd Aled Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 27 Mawrth 1935, magwyd yng Ngharreglefn, Môn, yr hynaf o dri phlentyn Owen Thomas Jones, ffermwr, a Grace Parry; Ysgol Gynradd Carreglefn ac Ysgol Syr Thomas Jones, Amlwch; gweithiodd mewn ffatri ICI yn Northwich, yna Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor o 1954, gan raddio mewn Cemeg 1958; PhD mewn cemeg cromiwm ym Mhrifysgol Alberta, Canada, 1961; Uwch Gymrawd Ymchwil yng Ngholeg Milwrol Brenhinol Gwyddoniaeth, Shrivenham; yn 1963 Darlithydd Cemeg Anorganig yng Ngholeg Technoleg Uwch Cymru (UWIST wedyn), Caerdydd; daeth Deddf Diogelwch y Ffyrdd 1967 â therfyn alcohol cyfreithiol i yrwyr y DU a phrofion anadl ar ochr y ffordd; gyda’i gydweithiwr William (‘Bill’) Ducie, peiriannydd, datblygodd anadliedydd cemegol yn seiliedig ar newid lliw crisialau potasiwm deucromad; yn 1967 sefydlwyd Lion Laboratories Ltd mewn tŷ teras yn y Sblot, Caerdydd; marchnatwyd eu ‘Alcolyser’ dramor; o 1972 ymchwil a arweiniodd yn 1974 at yr ‘Alcolmeter’, anadliedydd llaw yn seiliedig ar dechnoleg cell danwydd, yr anadliedydd cyntaf â synhwyrydd electrocemegol, a roddai ddarlleniadau dibynadwy ac a dderbyniwyd yn rhyngwladol; gadawodd UWIST yn 1976 am y busnes, gan ariannu ymchwil yno a chynnig lleoedd hyfforddi i fyfyrwyr; Gwobr y Frenhines am Gyflawniad Technolegol 1980; symudodd Lion i adeilad pwrpasol yn y Barri yn 1981; yn 1983 derbyniwyd dadansoddi anadl yn dystiolaeth mewn llys a’r ‘Intoximeter 3000’ gan Lion oedd yr offeryn cyntaf a gymeradwywyd gan y Swyddfa Gartref i’r diben; OBE 1986; gwerthodd y cwmni yn 1990 a dychwelyd i Fôn; bu ei anadliedyddion yn allweddol wrth leihau’n fawr ddamweiniau yfed a gyrru ledled y byd; ‘Gwobr Flynyddol Tom Parry Jones am Arloesi’ Heddlu Gogledd Cymru; yn hoff o hedfan, sefydlodd Welsh Dragon Aviation yn 1991 i hedfan teithwyr o Fona ym Môn i Gaerdydd; yn 1993 sefydlodd PPM Ltd yng Nghaernarfon i wneud monitorau nwy gyda thechnoleg cell danwydd; aelod sefydlu cangen Rhymni o Gymdeithas y Cenhedloedd Unedig; Cadeirydd, Trysorydd a Llywydd Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru; Ymddiriedolwr Ymgyrch Rhyddid rhag Newyn y DU; yn 1992 gyda John Powell hedfanodd yn y ras awyr gyntaf o amgylch y byd i awyrennau bach, y ddraig goch ar eu hawyren, gan godi £20,000 i brosiectau ym Mali a Bangladesh; yn 1995, yn 60 oed, taith gerdded elusennol o Gaerdydd i’r Eisteddfod Genedlaethol yn Abergele; noddodd leoliadau gwaith i ddisgyblion chweched dosbarth o Amlwch; bron 20 mlynedd yn Ymddiriedolwr Cynllun Addysg Peirianneg Cymru, a gofir yn ei ‘Gwobr Myfyriwr y Flwyddyn Dr Tom Parry Jones’; Cymrawd Prifysgol Bangor 2005; gwaddolodd gronfa ym Mangor i bobl ifanc mewn gwyddoniaeth a menter, gan gynnal Gwyliau Gwyddoniaeth Bangor a darlith goffa; yn falch iawn o’i dras Gymreig, gan ddymuno datblygu economi Cymru drwy fenter ac addysg; Cadeirydd Canolfan Arloesi Busnes Eryri 1993–2000; derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 1997; priododd Jean Halliwell yn 1958, tri phlentyn, Diane, Gareth a Sara; priododd Rajkumari Williamson yn 1997; bu farw 11 Ionawr 2013 yn Llandudno; angladd yng Nghapel Mawr, Porthaethwy; gardd goffa ym mynwent Llangefni yn ei gofio fel dyfeisiwr yr anadliedydd; plac yng ngorsaf heddlu Llangefni a ddadorchuddiwyd gan ei wraig Raj ym mis Tachwedd 2013; Plac Glas yn nodi safle ei ffatri gyntaf yng Nghaerdydd.
O 1972 bu’r cwmni’n gweithio ar rywbeth newydd, ac yn 1974 cynhyrchodd yr Alcolmeter, anadliedydd digon bach i’w ddal yn y llaw. Defnyddiai gell danwydd a hwn oedd yr anadliedydd cyntaf â synhwyrydd electrocemegol. Rhoddai ddarlleniadau dibynadwy a chafodd ei fabwysiadu ar draws y byd.FfynhonnellJones, Thomas Parry (‘Tom’) (1935 – 2013), inventor, entrepreneur and philanthropist ↗Gruffydd Aled Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 27 Mawrth 1935, magwyd yng Ngharreglefn, Môn, yr hynaf o dri phlentyn Owen Thomas Jones, ffermwr, a Grace Parry; Ysgol Gynradd Carreglefn ac Ysgol Syr Thomas Jones, Amlwch; gweithiodd mewn ffatri ICI yn Northwich, yna Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor o 1954, gan raddio mewn Cemeg 1958; PhD mewn cemeg cromiwm ym Mhrifysgol Alberta, Canada, 1961; Uwch Gymrawd Ymchwil yng Ngholeg Milwrol Brenhinol Gwyddoniaeth, Shrivenham; yn 1963 Darlithydd Cemeg Anorganig yng Ngholeg Technoleg Uwch Cymru (UWIST wedyn), Caerdydd; daeth Deddf Diogelwch y Ffyrdd 1967 â therfyn alcohol cyfreithiol i yrwyr y DU a phrofion anadl ar ochr y ffordd; gyda’i gydweithiwr William (‘Bill’) Ducie, peiriannydd, datblygodd anadliedydd cemegol yn seiliedig ar newid lliw crisialau potasiwm deucromad; yn 1967 sefydlwyd Lion Laboratories Ltd mewn tŷ teras yn y Sblot, Caerdydd; marchnatwyd eu ‘Alcolyser’ dramor; o 1972 ymchwil a arweiniodd yn 1974 at yr ‘Alcolmeter’, anadliedydd llaw yn seiliedig ar dechnoleg cell danwydd, yr anadliedydd cyntaf â synhwyrydd electrocemegol, a roddai ddarlleniadau dibynadwy ac a dderbyniwyd yn rhyngwladol; gadawodd UWIST yn 1976 am y busnes, gan ariannu ymchwil yno a chynnig lleoedd hyfforddi i fyfyrwyr; Gwobr y Frenhines am Gyflawniad Technolegol 1980; symudodd Lion i adeilad pwrpasol yn y Barri yn 1981; yn 1983 derbyniwyd dadansoddi anadl yn dystiolaeth mewn llys a’r ‘Intoximeter 3000’ gan Lion oedd yr offeryn cyntaf a gymeradwywyd gan y Swyddfa Gartref i’r diben; OBE 1986; gwerthodd y cwmni yn 1990 a dychwelyd i Fôn; bu ei anadliedyddion yn allweddol wrth leihau’n fawr ddamweiniau yfed a gyrru ledled y byd; ‘Gwobr Flynyddol Tom Parry Jones am Arloesi’ Heddlu Gogledd Cymru; yn hoff o hedfan, sefydlodd Welsh Dragon Aviation yn 1991 i hedfan teithwyr o Fona ym Môn i Gaerdydd; yn 1993 sefydlodd PPM Ltd yng Nghaernarfon i wneud monitorau nwy gyda thechnoleg cell danwydd; aelod sefydlu cangen Rhymni o Gymdeithas y Cenhedloedd Unedig; Cadeirydd, Trysorydd a Llywydd Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru; Ymddiriedolwr Ymgyrch Rhyddid rhag Newyn y DU; yn 1992 gyda John Powell hedfanodd yn y ras awyr gyntaf o amgylch y byd i awyrennau bach, y ddraig goch ar eu hawyren, gan godi £20,000 i brosiectau ym Mali a Bangladesh; yn 1995, yn 60 oed, taith gerdded elusennol o Gaerdydd i’r Eisteddfod Genedlaethol yn Abergele; noddodd leoliadau gwaith i ddisgyblion chweched dosbarth o Amlwch; bron 20 mlynedd yn Ymddiriedolwr Cynllun Addysg Peirianneg Cymru, a gofir yn ei ‘Gwobr Myfyriwr y Flwyddyn Dr Tom Parry Jones’; Cymrawd Prifysgol Bangor 2005; gwaddolodd gronfa ym Mangor i bobl ifanc mewn gwyddoniaeth a menter, gan gynnal Gwyliau Gwyddoniaeth Bangor a darlith goffa; yn falch iawn o’i dras Gymreig, gan ddymuno datblygu economi Cymru drwy fenter ac addysg; Cadeirydd Canolfan Arloesi Busnes Eryri 1993–2000; derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 1997; priododd Jean Halliwell yn 1958, tri phlentyn, Diane, Gareth a Sara; priododd Rajkumari Williamson yn 1997; bu farw 11 Ionawr 2013 yn Llandudno; angladd yng Nghapel Mawr, Porthaethwy; gardd goffa ym mynwent Llangefni yn ei gofio fel dyfeisiwr yr anadliedydd; plac yng ngorsaf heddlu Llangefni a ddadorchuddiwyd gan ei wraig Raj ym mis Tachwedd 2013; Plac Glas yn nodi safle ei ffatri gyntaf yng Nghaerdydd.
Yn 1976 gadawodd Tom y brifysgol i roi ei holl amser i’r cwmni, ond cadwodd ei gysylltiadau drwy ariannu ymchwil a chynnig lleoedd hyfforddi i fyfyrwyr. Yn 1980 enillodd Lion Wobr y Frenhines am Gyflawniad Technolegol, a’r flwyddyn wedyn symudodd i ffatri newydd yn y Barri.FfynhonnellJones, Thomas Parry (‘Tom’) (1935 – 2013), inventor, entrepreneur and philanthropist ↗Gruffydd Aled Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 27 Mawrth 1935, magwyd yng Ngharreglefn, Môn, yr hynaf o dri phlentyn Owen Thomas Jones, ffermwr, a Grace Parry; Ysgol Gynradd Carreglefn ac Ysgol Syr Thomas Jones, Amlwch; gweithiodd mewn ffatri ICI yn Northwich, yna Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor o 1954, gan raddio mewn Cemeg 1958; PhD mewn cemeg cromiwm ym Mhrifysgol Alberta, Canada, 1961; Uwch Gymrawd Ymchwil yng Ngholeg Milwrol Brenhinol Gwyddoniaeth, Shrivenham; yn 1963 Darlithydd Cemeg Anorganig yng Ngholeg Technoleg Uwch Cymru (UWIST wedyn), Caerdydd; daeth Deddf Diogelwch y Ffyrdd 1967 â therfyn alcohol cyfreithiol i yrwyr y DU a phrofion anadl ar ochr y ffordd; gyda’i gydweithiwr William (‘Bill’) Ducie, peiriannydd, datblygodd anadliedydd cemegol yn seiliedig ar newid lliw crisialau potasiwm deucromad; yn 1967 sefydlwyd Lion Laboratories Ltd mewn tŷ teras yn y Sblot, Caerdydd; marchnatwyd eu ‘Alcolyser’ dramor; o 1972 ymchwil a arweiniodd yn 1974 at yr ‘Alcolmeter’, anadliedydd llaw yn seiliedig ar dechnoleg cell danwydd, yr anadliedydd cyntaf â synhwyrydd electrocemegol, a roddai ddarlleniadau dibynadwy ac a dderbyniwyd yn rhyngwladol; gadawodd UWIST yn 1976 am y busnes, gan ariannu ymchwil yno a chynnig lleoedd hyfforddi i fyfyrwyr; Gwobr y Frenhines am Gyflawniad Technolegol 1980; symudodd Lion i adeilad pwrpasol yn y Barri yn 1981; yn 1983 derbyniwyd dadansoddi anadl yn dystiolaeth mewn llys a’r ‘Intoximeter 3000’ gan Lion oedd yr offeryn cyntaf a gymeradwywyd gan y Swyddfa Gartref i’r diben; OBE 1986; gwerthodd y cwmni yn 1990 a dychwelyd i Fôn; bu ei anadliedyddion yn allweddol wrth leihau’n fawr ddamweiniau yfed a gyrru ledled y byd; ‘Gwobr Flynyddol Tom Parry Jones am Arloesi’ Heddlu Gogledd Cymru; yn hoff o hedfan, sefydlodd Welsh Dragon Aviation yn 1991 i hedfan teithwyr o Fona ym Môn i Gaerdydd; yn 1993 sefydlodd PPM Ltd yng Nghaernarfon i wneud monitorau nwy gyda thechnoleg cell danwydd; aelod sefydlu cangen Rhymni o Gymdeithas y Cenhedloedd Unedig; Cadeirydd, Trysorydd a Llywydd Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru; Ymddiriedolwr Ymgyrch Rhyddid rhag Newyn y DU; yn 1992 gyda John Powell hedfanodd yn y ras awyr gyntaf o amgylch y byd i awyrennau bach, y ddraig goch ar eu hawyren, gan godi £20,000 i brosiectau ym Mali a Bangladesh; yn 1995, yn 60 oed, taith gerdded elusennol o Gaerdydd i’r Eisteddfod Genedlaethol yn Abergele; noddodd leoliadau gwaith i ddisgyblion chweched dosbarth o Amlwch; bron 20 mlynedd yn Ymddiriedolwr Cynllun Addysg Peirianneg Cymru, a gofir yn ei ‘Gwobr Myfyriwr y Flwyddyn Dr Tom Parry Jones’; Cymrawd Prifysgol Bangor 2005; gwaddolodd gronfa ym Mangor i bobl ifanc mewn gwyddoniaeth a menter, gan gynnal Gwyliau Gwyddoniaeth Bangor a darlith goffa; yn falch iawn o’i dras Gymreig, gan ddymuno datblygu economi Cymru drwy fenter ac addysg; Cadeirydd Canolfan Arloesi Busnes Eryri 1993–2000; derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 1997; priododd Jean Halliwell yn 1958, tri phlentyn, Diane, Gareth a Sara; priododd Rajkumari Williamson yn 1997; bu farw 11 Ionawr 2013 yn Llandudno; angladd yng Nghapel Mawr, Porthaethwy; gardd goffa ym mynwent Llangefni yn ei gofio fel dyfeisiwr yr anadliedydd; plac yng ngorsaf heddlu Llangefni a ddadorchuddiwyd gan ei wraig Raj ym mis Tachwedd 2013; Plac Glas yn nodi safle ei ffatri gyntaf yng Nghaerdydd.
Yn 1983, pan dderbyniwyd profion anadl yn dystiolaeth mewn llys am y tro cyntaf, Intoximeter 3000 Lion oedd y peiriant cyntaf a gymeradwywyd gan y Swyddfa Gartref i’r diben. Gwnaed Tom yn OBE yn 1986. Mae ei gofiannydd yn ysgrifennu i’w anadliedyddion fod yn allweddol wrth leihau’n fawr ddamweiniau yfed a gyrru ledled y byd.FfynhonnellJones, Thomas Parry (‘Tom’) (1935 – 2013), inventor, entrepreneur and philanthropist ↗Gruffydd Aled Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 27 Mawrth 1935, magwyd yng Ngharreglefn, Môn, yr hynaf o dri phlentyn Owen Thomas Jones, ffermwr, a Grace Parry; Ysgol Gynradd Carreglefn ac Ysgol Syr Thomas Jones, Amlwch; gweithiodd mewn ffatri ICI yn Northwich, yna Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor o 1954, gan raddio mewn Cemeg 1958; PhD mewn cemeg cromiwm ym Mhrifysgol Alberta, Canada, 1961; Uwch Gymrawd Ymchwil yng Ngholeg Milwrol Brenhinol Gwyddoniaeth, Shrivenham; yn 1963 Darlithydd Cemeg Anorganig yng Ngholeg Technoleg Uwch Cymru (UWIST wedyn), Caerdydd; daeth Deddf Diogelwch y Ffyrdd 1967 â therfyn alcohol cyfreithiol i yrwyr y DU a phrofion anadl ar ochr y ffordd; gyda’i gydweithiwr William (‘Bill’) Ducie, peiriannydd, datblygodd anadliedydd cemegol yn seiliedig ar newid lliw crisialau potasiwm deucromad; yn 1967 sefydlwyd Lion Laboratories Ltd mewn tŷ teras yn y Sblot, Caerdydd; marchnatwyd eu ‘Alcolyser’ dramor; o 1972 ymchwil a arweiniodd yn 1974 at yr ‘Alcolmeter’, anadliedydd llaw yn seiliedig ar dechnoleg cell danwydd, yr anadliedydd cyntaf â synhwyrydd electrocemegol, a roddai ddarlleniadau dibynadwy ac a dderbyniwyd yn rhyngwladol; gadawodd UWIST yn 1976 am y busnes, gan ariannu ymchwil yno a chynnig lleoedd hyfforddi i fyfyrwyr; Gwobr y Frenhines am Gyflawniad Technolegol 1980; symudodd Lion i adeilad pwrpasol yn y Barri yn 1981; yn 1983 derbyniwyd dadansoddi anadl yn dystiolaeth mewn llys a’r ‘Intoximeter 3000’ gan Lion oedd yr offeryn cyntaf a gymeradwywyd gan y Swyddfa Gartref i’r diben; OBE 1986; gwerthodd y cwmni yn 1990 a dychwelyd i Fôn; bu ei anadliedyddion yn allweddol wrth leihau’n fawr ddamweiniau yfed a gyrru ledled y byd; ‘Gwobr Flynyddol Tom Parry Jones am Arloesi’ Heddlu Gogledd Cymru; yn hoff o hedfan, sefydlodd Welsh Dragon Aviation yn 1991 i hedfan teithwyr o Fona ym Môn i Gaerdydd; yn 1993 sefydlodd PPM Ltd yng Nghaernarfon i wneud monitorau nwy gyda thechnoleg cell danwydd; aelod sefydlu cangen Rhymni o Gymdeithas y Cenhedloedd Unedig; Cadeirydd, Trysorydd a Llywydd Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru; Ymddiriedolwr Ymgyrch Rhyddid rhag Newyn y DU; yn 1992 gyda John Powell hedfanodd yn y ras awyr gyntaf o amgylch y byd i awyrennau bach, y ddraig goch ar eu hawyren, gan godi £20,000 i brosiectau ym Mali a Bangladesh; yn 1995, yn 60 oed, taith gerdded elusennol o Gaerdydd i’r Eisteddfod Genedlaethol yn Abergele; noddodd leoliadau gwaith i ddisgyblion chweched dosbarth o Amlwch; bron 20 mlynedd yn Ymddiriedolwr Cynllun Addysg Peirianneg Cymru, a gofir yn ei ‘Gwobr Myfyriwr y Flwyddyn Dr Tom Parry Jones’; Cymrawd Prifysgol Bangor 2005; gwaddolodd gronfa ym Mangor i bobl ifanc mewn gwyddoniaeth a menter, gan gynnal Gwyliau Gwyddoniaeth Bangor a darlith goffa; yn falch iawn o’i dras Gymreig, gan ddymuno datblygu economi Cymru drwy fenter ac addysg; Cadeirydd Canolfan Arloesi Busnes Eryri 1993–2000; derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 1997; priododd Jean Halliwell yn 1958, tri phlentyn, Diane, Gareth a Sara; priododd Rajkumari Williamson yn 1997; bu farw 11 Ionawr 2013 yn Llandudno; angladd yng Nghapel Mawr, Porthaethwy; gardd goffa ym mynwent Llangefni yn ei gofio fel dyfeisiwr yr anadliedydd; plac yng ngorsaf heddlu Llangefni a ddadorchuddiwyd gan ei wraig Raj ym mis Tachwedd 2013; Plac Glas yn nodi safle ei ffatri gyntaf yng Nghaerdydd.
Yn 1990 gwerthodd y cwmni a mynd adref i Fôn. Yn beilot brwd, dechreuodd Welsh Dragon Aviation yn 1991 i hedfan teithwyr rhwng Môn a Chaerdydd, ac yn 1993 sefydlodd gwmni yng Nghaernarfon yn gwneud monitorau nwy.FfynhonnellJones, Thomas Parry (‘Tom’) (1935 – 2013), inventor, entrepreneur and philanthropist ↗Gruffydd Aled Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 27 Mawrth 1935, magwyd yng Ngharreglefn, Môn, yr hynaf o dri phlentyn Owen Thomas Jones, ffermwr, a Grace Parry; Ysgol Gynradd Carreglefn ac Ysgol Syr Thomas Jones, Amlwch; gweithiodd mewn ffatri ICI yn Northwich, yna Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor o 1954, gan raddio mewn Cemeg 1958; PhD mewn cemeg cromiwm ym Mhrifysgol Alberta, Canada, 1961; Uwch Gymrawd Ymchwil yng Ngholeg Milwrol Brenhinol Gwyddoniaeth, Shrivenham; yn 1963 Darlithydd Cemeg Anorganig yng Ngholeg Technoleg Uwch Cymru (UWIST wedyn), Caerdydd; daeth Deddf Diogelwch y Ffyrdd 1967 â therfyn alcohol cyfreithiol i yrwyr y DU a phrofion anadl ar ochr y ffordd; gyda’i gydweithiwr William (‘Bill’) Ducie, peiriannydd, datblygodd anadliedydd cemegol yn seiliedig ar newid lliw crisialau potasiwm deucromad; yn 1967 sefydlwyd Lion Laboratories Ltd mewn tŷ teras yn y Sblot, Caerdydd; marchnatwyd eu ‘Alcolyser’ dramor; o 1972 ymchwil a arweiniodd yn 1974 at yr ‘Alcolmeter’, anadliedydd llaw yn seiliedig ar dechnoleg cell danwydd, yr anadliedydd cyntaf â synhwyrydd electrocemegol, a roddai ddarlleniadau dibynadwy ac a dderbyniwyd yn rhyngwladol; gadawodd UWIST yn 1976 am y busnes, gan ariannu ymchwil yno a chynnig lleoedd hyfforddi i fyfyrwyr; Gwobr y Frenhines am Gyflawniad Technolegol 1980; symudodd Lion i adeilad pwrpasol yn y Barri yn 1981; yn 1983 derbyniwyd dadansoddi anadl yn dystiolaeth mewn llys a’r ‘Intoximeter 3000’ gan Lion oedd yr offeryn cyntaf a gymeradwywyd gan y Swyddfa Gartref i’r diben; OBE 1986; gwerthodd y cwmni yn 1990 a dychwelyd i Fôn; bu ei anadliedyddion yn allweddol wrth leihau’n fawr ddamweiniau yfed a gyrru ledled y byd; ‘Gwobr Flynyddol Tom Parry Jones am Arloesi’ Heddlu Gogledd Cymru; yn hoff o hedfan, sefydlodd Welsh Dragon Aviation yn 1991 i hedfan teithwyr o Fona ym Môn i Gaerdydd; yn 1993 sefydlodd PPM Ltd yng Nghaernarfon i wneud monitorau nwy gyda thechnoleg cell danwydd; aelod sefydlu cangen Rhymni o Gymdeithas y Cenhedloedd Unedig; Cadeirydd, Trysorydd a Llywydd Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru; Ymddiriedolwr Ymgyrch Rhyddid rhag Newyn y DU; yn 1992 gyda John Powell hedfanodd yn y ras awyr gyntaf o amgylch y byd i awyrennau bach, y ddraig goch ar eu hawyren, gan godi £20,000 i brosiectau ym Mali a Bangladesh; yn 1995, yn 60 oed, taith gerdded elusennol o Gaerdydd i’r Eisteddfod Genedlaethol yn Abergele; noddodd leoliadau gwaith i ddisgyblion chweched dosbarth o Amlwch; bron 20 mlynedd yn Ymddiriedolwr Cynllun Addysg Peirianneg Cymru, a gofir yn ei ‘Gwobr Myfyriwr y Flwyddyn Dr Tom Parry Jones’; Cymrawd Prifysgol Bangor 2005; gwaddolodd gronfa ym Mangor i bobl ifanc mewn gwyddoniaeth a menter, gan gynnal Gwyliau Gwyddoniaeth Bangor a darlith goffa; yn falch iawn o’i dras Gymreig, gan ddymuno datblygu economi Cymru drwy fenter ac addysg; Cadeirydd Canolfan Arloesi Busnes Eryri 1993–2000; derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 1997; priododd Jean Halliwell yn 1958, tri phlentyn, Diane, Gareth a Sara; priododd Rajkumari Williamson yn 1997; bu farw 11 Ionawr 2013 yn Llandudno; angladd yng Nghapel Mawr, Porthaethwy; gardd goffa ym mynwent Llangefni yn ei gofio fel dyfeisiwr yr anadliedydd; plac yng ngorsaf heddlu Llangefni a ddadorchuddiwyd gan ei wraig Raj ym mis Tachwedd 2013; Plac Glas yn nodi safle ei ffatri gyntaf yng Nghaerdydd.
Yn 1992 hedfanodd ef a ffrind, John Powell, yn y ras awyr gyntaf o amgylch y byd i awyrennau bach, gyda’r ddraig goch ar eu hawyren, a chodi £20,000 i brosiectau ym Mali a Bangladesh. Yn drigain oed cerddodd o Gaerdydd i’r Eisteddfod Genedlaethol yn Abergele er budd elusen.FfynhonnellJones, Thomas Parry (‘Tom’) (1935 – 2013), inventor, entrepreneur and philanthropist ↗Gruffydd Aled Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 27 Mawrth 1935, magwyd yng Ngharreglefn, Môn, yr hynaf o dri phlentyn Owen Thomas Jones, ffermwr, a Grace Parry; Ysgol Gynradd Carreglefn ac Ysgol Syr Thomas Jones, Amlwch; gweithiodd mewn ffatri ICI yn Northwich, yna Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor o 1954, gan raddio mewn Cemeg 1958; PhD mewn cemeg cromiwm ym Mhrifysgol Alberta, Canada, 1961; Uwch Gymrawd Ymchwil yng Ngholeg Milwrol Brenhinol Gwyddoniaeth, Shrivenham; yn 1963 Darlithydd Cemeg Anorganig yng Ngholeg Technoleg Uwch Cymru (UWIST wedyn), Caerdydd; daeth Deddf Diogelwch y Ffyrdd 1967 â therfyn alcohol cyfreithiol i yrwyr y DU a phrofion anadl ar ochr y ffordd; gyda’i gydweithiwr William (‘Bill’) Ducie, peiriannydd, datblygodd anadliedydd cemegol yn seiliedig ar newid lliw crisialau potasiwm deucromad; yn 1967 sefydlwyd Lion Laboratories Ltd mewn tŷ teras yn y Sblot, Caerdydd; marchnatwyd eu ‘Alcolyser’ dramor; o 1972 ymchwil a arweiniodd yn 1974 at yr ‘Alcolmeter’, anadliedydd llaw yn seiliedig ar dechnoleg cell danwydd, yr anadliedydd cyntaf â synhwyrydd electrocemegol, a roddai ddarlleniadau dibynadwy ac a dderbyniwyd yn rhyngwladol; gadawodd UWIST yn 1976 am y busnes, gan ariannu ymchwil yno a chynnig lleoedd hyfforddi i fyfyrwyr; Gwobr y Frenhines am Gyflawniad Technolegol 1980; symudodd Lion i adeilad pwrpasol yn y Barri yn 1981; yn 1983 derbyniwyd dadansoddi anadl yn dystiolaeth mewn llys a’r ‘Intoximeter 3000’ gan Lion oedd yr offeryn cyntaf a gymeradwywyd gan y Swyddfa Gartref i’r diben; OBE 1986; gwerthodd y cwmni yn 1990 a dychwelyd i Fôn; bu ei anadliedyddion yn allweddol wrth leihau’n fawr ddamweiniau yfed a gyrru ledled y byd; ‘Gwobr Flynyddol Tom Parry Jones am Arloesi’ Heddlu Gogledd Cymru; yn hoff o hedfan, sefydlodd Welsh Dragon Aviation yn 1991 i hedfan teithwyr o Fona ym Môn i Gaerdydd; yn 1993 sefydlodd PPM Ltd yng Nghaernarfon i wneud monitorau nwy gyda thechnoleg cell danwydd; aelod sefydlu cangen Rhymni o Gymdeithas y Cenhedloedd Unedig; Cadeirydd, Trysorydd a Llywydd Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru; Ymddiriedolwr Ymgyrch Rhyddid rhag Newyn y DU; yn 1992 gyda John Powell hedfanodd yn y ras awyr gyntaf o amgylch y byd i awyrennau bach, y ddraig goch ar eu hawyren, gan godi £20,000 i brosiectau ym Mali a Bangladesh; yn 1995, yn 60 oed, taith gerdded elusennol o Gaerdydd i’r Eisteddfod Genedlaethol yn Abergele; noddodd leoliadau gwaith i ddisgyblion chweched dosbarth o Amlwch; bron 20 mlynedd yn Ymddiriedolwr Cynllun Addysg Peirianneg Cymru, a gofir yn ei ‘Gwobr Myfyriwr y Flwyddyn Dr Tom Parry Jones’; Cymrawd Prifysgol Bangor 2005; gwaddolodd gronfa ym Mangor i bobl ifanc mewn gwyddoniaeth a menter, gan gynnal Gwyliau Gwyddoniaeth Bangor a darlith goffa; yn falch iawn o’i dras Gymreig, gan ddymuno datblygu economi Cymru drwy fenter ac addysg; Cadeirydd Canolfan Arloesi Busnes Eryri 1993–2000; derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 1997; priododd Jean Halliwell yn 1958, tri phlentyn, Diane, Gareth a Sara; priododd Rajkumari Williamson yn 1997; bu farw 11 Ionawr 2013 yn Llandudno; angladd yng Nghapel Mawr, Porthaethwy; gardd goffa ym mynwent Llangefni yn ei gofio fel dyfeisiwr yr anadliedydd; plac yng ngorsaf heddlu Llangefni a ddadorchuddiwyd gan ei wraig Raj ym mis Tachwedd 2013; Plac Glas yn nodi safle ei ffatri gyntaf yng Nghaerdydd.
Roedd yn falch iawn o fod yn Gymro a dymunai adeiladu Cymru drwy fenter ac addysg. Helpodd bobl ifanc i mewn i wyddoniaeth a pheirianneg, rhoddodd gronfa i Brifysgol Bangor i wyddonwyr a dyfeiswyr ifanc, a bu’n gadeirydd Canolfan Arloesi Busnes Eryri. Yn 1997 fe’i derbyniwyd i’r Orsedd.FfynonellauJones, Thomas Parry (‘Tom’) (1935 – 2013), inventor, entrepreneur and philanthropist ↗Gruffydd Aled Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 27 Mawrth 1935, magwyd yng Ngharreglefn, Môn, yr hynaf o dri phlentyn Owen Thomas Jones, ffermwr, a Grace Parry; Ysgol Gynradd Carreglefn ac Ysgol Syr Thomas Jones, Amlwch; gweithiodd mewn ffatri ICI yn Northwich, yna Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor o 1954, gan raddio mewn Cemeg 1958; PhD mewn cemeg cromiwm ym Mhrifysgol Alberta, Canada, 1961; Uwch Gymrawd Ymchwil yng Ngholeg Milwrol Brenhinol Gwyddoniaeth, Shrivenham; yn 1963 Darlithydd Cemeg Anorganig yng Ngholeg Technoleg Uwch Cymru (UWIST wedyn), Caerdydd; daeth Deddf Diogelwch y Ffyrdd 1967 â therfyn alcohol cyfreithiol i yrwyr y DU a phrofion anadl ar ochr y ffordd; gyda’i gydweithiwr William (‘Bill’) Ducie, peiriannydd, datblygodd anadliedydd cemegol yn seiliedig ar newid lliw crisialau potasiwm deucromad; yn 1967 sefydlwyd Lion Laboratories Ltd mewn tŷ teras yn y Sblot, Caerdydd; marchnatwyd eu ‘Alcolyser’ dramor; o 1972 ymchwil a arweiniodd yn 1974 at yr ‘Alcolmeter’, anadliedydd llaw yn seiliedig ar dechnoleg cell danwydd, yr anadliedydd cyntaf â synhwyrydd electrocemegol, a roddai ddarlleniadau dibynadwy ac a dderbyniwyd yn rhyngwladol; gadawodd UWIST yn 1976 am y busnes, gan ariannu ymchwil yno a chynnig lleoedd hyfforddi i fyfyrwyr; Gwobr y Frenhines am Gyflawniad Technolegol 1980; symudodd Lion i adeilad pwrpasol yn y Barri yn 1981; yn 1983 derbyniwyd dadansoddi anadl yn dystiolaeth mewn llys a’r ‘Intoximeter 3000’ gan Lion oedd yr offeryn cyntaf a gymeradwywyd gan y Swyddfa Gartref i’r diben; OBE 1986; gwerthodd y cwmni yn 1990 a dychwelyd i Fôn; bu ei anadliedyddion yn allweddol wrth leihau’n fawr ddamweiniau yfed a gyrru ledled y byd; ‘Gwobr Flynyddol Tom Parry Jones am Arloesi’ Heddlu Gogledd Cymru; yn hoff o hedfan, sefydlodd Welsh Dragon Aviation yn 1991 i hedfan teithwyr o Fona ym Môn i Gaerdydd; yn 1993 sefydlodd PPM Ltd yng Nghaernarfon i wneud monitorau nwy gyda thechnoleg cell danwydd; aelod sefydlu cangen Rhymni o Gymdeithas y Cenhedloedd Unedig; Cadeirydd, Trysorydd a Llywydd Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru; Ymddiriedolwr Ymgyrch Rhyddid rhag Newyn y DU; yn 1992 gyda John Powell hedfanodd yn y ras awyr gyntaf o amgylch y byd i awyrennau bach, y ddraig goch ar eu hawyren, gan godi £20,000 i brosiectau ym Mali a Bangladesh; yn 1995, yn 60 oed, taith gerdded elusennol o Gaerdydd i’r Eisteddfod Genedlaethol yn Abergele; noddodd leoliadau gwaith i ddisgyblion chweched dosbarth o Amlwch; bron 20 mlynedd yn Ymddiriedolwr Cynllun Addysg Peirianneg Cymru, a gofir yn ei ‘Gwobr Myfyriwr y Flwyddyn Dr Tom Parry Jones’; Cymrawd Prifysgol Bangor 2005; gwaddolodd gronfa ym Mangor i bobl ifanc mewn gwyddoniaeth a menter, gan gynnal Gwyliau Gwyddoniaeth Bangor a darlith goffa; yn falch iawn o’i dras Gymreig, gan ddymuno datblygu economi Cymru drwy fenter ac addysg; Cadeirydd Canolfan Arloesi Busnes Eryri 1993–2000; derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 1997; priododd Jean Halliwell yn 1958, tri phlentyn, Diane, Gareth a Sara; priododd Rajkumari Williamson yn 1997; bu farw 11 Ionawr 2013 yn Llandudno; angladd yng Nghapel Mawr, Porthaethwy; gardd goffa ym mynwent Llangefni yn ei gofio fel dyfeisiwr yr anadliedydd; plac yng ngorsaf heddlu Llangefni a ddadorchuddiwyd gan ei wraig Raj ym mis Tachwedd 2013; Plac Glas yn nodi safle ei ffatri gyntaf yng Nghaerdydd.Tom Parry Jones ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Parry Jones OBE (27 Mawrth 1935 – 11 Ionawr 2013), gwyddonydd, dyfeisiwr ac entrepreneur o Gymro, a fu’n gyfrifol am ddatblygu a marchnata’r anadliedydd electronig llaw cyntaf, gan ennill Gwobr y Frenhines am Gyflawniad Technolegol yn 1980; magwyd ar Ynys Môn, yn fab i ffermwr; siaradwr Cymraeg o’r crud, a ddefnyddiai’r Gymraeg yn iaith gyntaf; Prifysgol Bangor a doethuriaeth ym Mhrifysgol Alberta; darlithydd yng Ngholeg Milwrol Brenhinol Gwyddoniaeth ac yn UWIST; sefydlwyd Lion Laboratories yng Nghaerdydd yn 1967 gyda’i gydweithiwr Bill Ducie, peiriannydd trydanol; defnyddiai’r Alcolyser yn 1969 diwbiau llawn crisialau a newidiai liw o felyn i wyrdd uwchlaw lefel benodol o alcohol; sefydlwyd Cronfa Waddol Dr Tom Parry Jones ym Mhrifysgol Bangor yn 2002; mae Ymddiriedolaeth Tom a Raj Jones yn hybu gwaith gan entrepreneuriaid ifanc.
Bu farw yn 2013. Mae gardd goffa yn Llangefni yn ei gofio fel dyfeisiwr yr anadliedydd, dadorchuddiwyd plac yng ngorsaf heddlu Llangefni, ac mae Plac Glas yn nodi ei ffatri gyntaf yng Nghaerdydd.FfynhonnellJones, Thomas Parry (‘Tom’) (1935 – 2013), inventor, entrepreneur and philanthropist ↗Gruffydd Aled Williams, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 27 Mawrth 1935, magwyd yng Ngharreglefn, Môn, yr hynaf o dri phlentyn Owen Thomas Jones, ffermwr, a Grace Parry; Ysgol Gynradd Carreglefn ac Ysgol Syr Thomas Jones, Amlwch; gweithiodd mewn ffatri ICI yn Northwich, yna Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor o 1954, gan raddio mewn Cemeg 1958; PhD mewn cemeg cromiwm ym Mhrifysgol Alberta, Canada, 1961; Uwch Gymrawd Ymchwil yng Ngholeg Milwrol Brenhinol Gwyddoniaeth, Shrivenham; yn 1963 Darlithydd Cemeg Anorganig yng Ngholeg Technoleg Uwch Cymru (UWIST wedyn), Caerdydd; daeth Deddf Diogelwch y Ffyrdd 1967 â therfyn alcohol cyfreithiol i yrwyr y DU a phrofion anadl ar ochr y ffordd; gyda’i gydweithiwr William (‘Bill’) Ducie, peiriannydd, datblygodd anadliedydd cemegol yn seiliedig ar newid lliw crisialau potasiwm deucromad; yn 1967 sefydlwyd Lion Laboratories Ltd mewn tŷ teras yn y Sblot, Caerdydd; marchnatwyd eu ‘Alcolyser’ dramor; o 1972 ymchwil a arweiniodd yn 1974 at yr ‘Alcolmeter’, anadliedydd llaw yn seiliedig ar dechnoleg cell danwydd, yr anadliedydd cyntaf â synhwyrydd electrocemegol, a roddai ddarlleniadau dibynadwy ac a dderbyniwyd yn rhyngwladol; gadawodd UWIST yn 1976 am y busnes, gan ariannu ymchwil yno a chynnig lleoedd hyfforddi i fyfyrwyr; Gwobr y Frenhines am Gyflawniad Technolegol 1980; symudodd Lion i adeilad pwrpasol yn y Barri yn 1981; yn 1983 derbyniwyd dadansoddi anadl yn dystiolaeth mewn llys a’r ‘Intoximeter 3000’ gan Lion oedd yr offeryn cyntaf a gymeradwywyd gan y Swyddfa Gartref i’r diben; OBE 1986; gwerthodd y cwmni yn 1990 a dychwelyd i Fôn; bu ei anadliedyddion yn allweddol wrth leihau’n fawr ddamweiniau yfed a gyrru ledled y byd; ‘Gwobr Flynyddol Tom Parry Jones am Arloesi’ Heddlu Gogledd Cymru; yn hoff o hedfan, sefydlodd Welsh Dragon Aviation yn 1991 i hedfan teithwyr o Fona ym Môn i Gaerdydd; yn 1993 sefydlodd PPM Ltd yng Nghaernarfon i wneud monitorau nwy gyda thechnoleg cell danwydd; aelod sefydlu cangen Rhymni o Gymdeithas y Cenhedloedd Unedig; Cadeirydd, Trysorydd a Llywydd Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru; Ymddiriedolwr Ymgyrch Rhyddid rhag Newyn y DU; yn 1992 gyda John Powell hedfanodd yn y ras awyr gyntaf o amgylch y byd i awyrennau bach, y ddraig goch ar eu hawyren, gan godi £20,000 i brosiectau ym Mali a Bangladesh; yn 1995, yn 60 oed, taith gerdded elusennol o Gaerdydd i’r Eisteddfod Genedlaethol yn Abergele; noddodd leoliadau gwaith i ddisgyblion chweched dosbarth o Amlwch; bron 20 mlynedd yn Ymddiriedolwr Cynllun Addysg Peirianneg Cymru, a gofir yn ei ‘Gwobr Myfyriwr y Flwyddyn Dr Tom Parry Jones’; Cymrawd Prifysgol Bangor 2005; gwaddolodd gronfa ym Mangor i bobl ifanc mewn gwyddoniaeth a menter, gan gynnal Gwyliau Gwyddoniaeth Bangor a darlith goffa; yn falch iawn o’i dras Gymreig, gan ddymuno datblygu economi Cymru drwy fenter ac addysg; Cadeirydd Canolfan Arloesi Busnes Eryri 1993–2000; derbyniwyd i’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol 1997; priododd Jean Halliwell yn 1958, tri phlentyn, Diane, Gareth a Sara; priododd Rajkumari Williamson yn 1997; bu farw 11 Ionawr 2013 yn Llandudno; angladd yng Nghapel Mawr, Porthaethwy; gardd goffa ym mynwent Llangefni yn ei gofio fel dyfeisiwr yr anadliedydd; plac yng ngorsaf heddlu Llangefni a ddadorchuddiwyd gan ei wraig Raj ym mis Tachwedd 2013; Plac Glas yn nodi safle ei ffatri gyntaf yng Nghaerdydd.
Ffynonellau a darllen pellach
Mae darllen y dudalen hon yn casglu ei cherdyn. Casglwch bob cerdyn yn y set. Eich holl gardiau →
Yr hafalnod, y gell danwydd, y meicroffon a’r rhyngrwyd.
1/10Robert Recorde c. 1512–1558SG
2/10Syr William Grove 1811–1896AW
3/10Alfred Russel Wallace 1823–1913DH
4/10David Edward Hughes 1831–1900SP
5/10Syr William Preece 1834–1913DD
6/10Donald Davies 1924–2000BJ
7/10Brian Josephson born 1940SG
8/10Syr Clive Granger 1934–2009SE
9/10Syr Martin Evans b. 1941TJ
10/10Tom Parry Jones 1935–2013Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward LloydFe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy HughesPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeAthro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.
Syr John Morris-JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf