Meilyr Brydydd
Cyntaf Beirdd y Tywysogion (wedi’i gofnodi)Pencerdd Gruffudd ap Cynan a’r cyntaf o Feirdd y Tywysogion, y mae eu barddoniaeth fawr yn ymestyn am ddau gan mlynedd hyd gwymp Llywelyn.
Meilyr Brydydd
Hanes Cymru / Oes y Tywysogion
fl. 1155–1195
Y mwyaf o Feirdd y Tywysogion, a ganodd i reolwyr Powys, Gwynedd a Deheubarth. Mae mwy o’i farddoniaeth ef wedi goroesi nag o waith unrhyw fardd arall yr oes.
Llun: Tŵr crwn Castell Dolbadarn dan fynyddoedd Bwlch Llanberis · Tilman2007, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Llenyddiaeth Gymraeg: Beirdd y Tywysogion →

Ystyr yr enw
Cynddelw Brydydd Mawr: Cynddelw ‘Brydydd Mawr’
Cynddelw Brydydd Mawr
Cynddelw Brydydd Mawr oedd bardd mwyaf Cymru’r ddeuddegfed ganrif. Canodd i dywysogion y tair talaith, Powys, Gwynedd a Deheubarth, ac ef oedd y bardd cyntaf y gwyddys iddo gymryd Cymru gyfan yn faes iddo. Mae mwy o’i farddoniaeth wedi goroesi nag eiddo unrhyw fardd arall o’r cyfnod, 3,852 llinell, mwy na dwywaith cymaint ag unrhyw un arall.FfynonellauCynddelw Brydydd Mawr ↗Wicipedia CymraegCynddelw Brydydd Mawr (fl. tua 1155–1195), bardd mwyaf y 12g yng Nghymru a’r mwyaf cynhyrchiol o ddigon o Feirdd y Tywysogion; canai i dywysogion Tair Talaith Cymru, Powys, Gwynedd a’r Deheubarth, a gellir ei ystyried yn bencerdd Cymru gyfan; dywedir mai uchelwr o’r enw Trahaearn oedd ei dad; dywed Wiliam Llŷn ei fod yn frodor o Fechain ym Mhowys, ac yn ei Farwysgafn mae’n gofyn cael ei gladdu ym mhlwyf Mihangel, Llanfihangel-yng-Ngwynfa yn fwyaf tebygol; daw i’r amlwg gyntaf yn llys Madog ap Maredudd ym Mathrafal; wedi marw Madog symudodd i Wynedd, lle’r oedd Owain Gwynedd yn brif noddwr iddo a rhoddodd dir iddo ym Maenan yn Rhos; mae’n debyg iddo orffen ei ddyddiau yn Abaty Ystrad Marchell, a sefydlwyd gan ei noddwr Owain Cyfeiliog, neu yn Llanfihangel-yng-Ngwynfa; cedwir ei waith yn Llyfr Du Caerfyrddin, Peniarth 3, Llawysgrif Hendregadredd a Llyfr Coch Hergest; mae 3,852 llinell o’i waith ar glawr, mwy na dwywaith cymaint ag unrhyw fardd arall o’r cyfnod.Cynddelw Brydydd Mawr (fl. 1155–1200), the leading 12th century Welsh court poet ↗David Myrddin Lloyd, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruCynddelw Brydydd Mawr, a gydnabuwyd gan feirdd y ddwy ganrif nesaf yn feistr blaenaf ar foli tywysogion; canai ar fesurau’r awdl a’r englyn, mae’r gramadegwyr yn galw mesur y clogyrnach yn ‘ddull Cynddelw’, ac ef oedd y cyntaf y gwyddys amdano i ddefnyddio’r englyn unodl union yn helaeth; yn ei waith mae dau draddodiad yn cwrdd, yr awdl foliant dan ddylanwad barddoniaeth Aneirin a Thaliesin ac englynion Powys; mewn ymryson barddol yn gynnar yn ei yrfa atgoffodd Seisyll Bryffwrch ef nad o deulu o feirdd y daeth, ond galwodd ef yn ‘Cynddelw mawr, cawr cynulliadau’, felly mae’n debyg mai am ei faint y galwyd ef yn Fawr; lladdwyd ei fab Dygynnelw mewn brwydr; bu’n bencerdd i Fadog ap Maredudd o Bowys (bu farw 1160), a’i gerddi gorau o’r llys hwnnw yw ‘Moliant Efa’, merch y tywysog, a deunaw englyn yn galaru am Fadog a’i fab Llywelyn, y claddwyd undod Powys gyda hwy; trodd wedyn at Owain Gwynedd, ac mae ei ddawn ar ei huchaf yn y farwnad i Owain, 1170; hyd ddiwedd y ganrif canodd i brif dywysogion Gwynedd, Powys a Deheubarth, y bardd cynharaf y gwyddys iddo gymryd Cymru gyfan yn faes iddo; canodd awdlau i Dduw, mae ei Ganu i Dysilio yn bennaf yn moli Meifod, a chanodd Farwysgafn; soniodd W. J. Gruffydd am ei ‘noethni cyntefig’; ei gerdd olaf y gellir ei dyddio yw cyfres o englynion i Lywelyn ap Iorwerth yn adrodd ei dwf hyd gipio’r Wyddgrug ym mis Ionawr 1199; mae ei waith yn Llyfr Du Caerfyrddin, Peniarth 3, Llawysgrif Hendregadredd a Llyfr Coch Hergest.
| Pryd | Yn ei flodau tua 1155 i 1200 |
|---|---|
| Cartref | Mechain, Powys |
| Noddwyr | Madog ap Maredudd, Owain Gwynedd, yr Arglwydd Rhys, Owain Cyfeiliog, Llywelyn ap Iorwerth |
| Ei fab | Dygynnelw |
| Llinellau sydd wedi goroesi | 3,852 |
Ganwyd Cynddelw ym Mechain ym Mhowys, a dywedir mai uchelwr o’r enw Trahaearn oedd ei dad. Nid o deulu o feirdd y daeth, ac yn gynnar yn ei yrfa, mewn ymryson, atgoffodd ei wrthwynebydd Seisyll Bryffwrch ef o hynny. Eto galwodd hyd yn oed Seisyll ef yn ‘Cynddelw mawr, cawr cynulliadau’, ac mae’n ymddangos mai am ei fod yn ŵr mawr y galwyd ef yn Fawr gyntaf. Cyn hir daeth yr enw i olygu ei farddoniaeth.FfynonellauCynddelw Brydydd Mawr (fl. 1155–1200), the leading 12th century Welsh court poet ↗David Myrddin Lloyd, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruCynddelw Brydydd Mawr, a gydnabuwyd gan feirdd y ddwy ganrif nesaf yn feistr blaenaf ar foli tywysogion; canai ar fesurau’r awdl a’r englyn, mae’r gramadegwyr yn galw mesur y clogyrnach yn ‘ddull Cynddelw’, ac ef oedd y cyntaf y gwyddys amdano i ddefnyddio’r englyn unodl union yn helaeth; yn ei waith mae dau draddodiad yn cwrdd, yr awdl foliant dan ddylanwad barddoniaeth Aneirin a Thaliesin ac englynion Powys; mewn ymryson barddol yn gynnar yn ei yrfa atgoffodd Seisyll Bryffwrch ef nad o deulu o feirdd y daeth, ond galwodd ef yn ‘Cynddelw mawr, cawr cynulliadau’, felly mae’n debyg mai am ei faint y galwyd ef yn Fawr; lladdwyd ei fab Dygynnelw mewn brwydr; bu’n bencerdd i Fadog ap Maredudd o Bowys (bu farw 1160), a’i gerddi gorau o’r llys hwnnw yw ‘Moliant Efa’, merch y tywysog, a deunaw englyn yn galaru am Fadog a’i fab Llywelyn, y claddwyd undod Powys gyda hwy; trodd wedyn at Owain Gwynedd, ac mae ei ddawn ar ei huchaf yn y farwnad i Owain, 1170; hyd ddiwedd y ganrif canodd i brif dywysogion Gwynedd, Powys a Deheubarth, y bardd cynharaf y gwyddys iddo gymryd Cymru gyfan yn faes iddo; canodd awdlau i Dduw, mae ei Ganu i Dysilio yn bennaf yn moli Meifod, a chanodd Farwysgafn; soniodd W. J. Gruffydd am ei ‘noethni cyntefig’; ei gerdd olaf y gellir ei dyddio yw cyfres o englynion i Lywelyn ap Iorwerth yn adrodd ei dwf hyd gipio’r Wyddgrug ym mis Ionawr 1199; mae ei waith yn Llyfr Du Caerfyrddin, Peniarth 3, Llawysgrif Hendregadredd a Llyfr Coch Hergest.Cynddelw Brydydd Mawr ↗Wicipedia CymraegCynddelw Brydydd Mawr (fl. tua 1155–1195), bardd mwyaf y 12g yng Nghymru a’r mwyaf cynhyrchiol o ddigon o Feirdd y Tywysogion; canai i dywysogion Tair Talaith Cymru, Powys, Gwynedd a’r Deheubarth, a gellir ei ystyried yn bencerdd Cymru gyfan; dywedir mai uchelwr o’r enw Trahaearn oedd ei dad; dywed Wiliam Llŷn ei fod yn frodor o Fechain ym Mhowys, ac yn ei Farwysgafn mae’n gofyn cael ei gladdu ym mhlwyf Mihangel, Llanfihangel-yng-Ngwynfa yn fwyaf tebygol; daw i’r amlwg gyntaf yn llys Madog ap Maredudd ym Mathrafal; wedi marw Madog symudodd i Wynedd, lle’r oedd Owain Gwynedd yn brif noddwr iddo a rhoddodd dir iddo ym Maenan yn Rhos; mae’n debyg iddo orffen ei ddyddiau yn Abaty Ystrad Marchell, a sefydlwyd gan ei noddwr Owain Cyfeiliog, neu yn Llanfihangel-yng-Ngwynfa; cedwir ei waith yn Llyfr Du Caerfyrddin, Peniarth 3, Llawysgrif Hendregadredd a Llyfr Coch Hergest; mae 3,852 llinell o’i waith ar glawr, mwy na dwywaith cymaint ag unrhyw fardd arall o’r cyfnod.
Mae Cynddelw’n ymddangos gyntaf ym Mathrafal, llys Madog ap Maredudd, brenin Powys, yn bencerdd iddo, ac ysgrifennodd am hela yn y wlad o gwmpas. O’r llys hwnnw daw dwy o’i gerddi gorau, ei foliant i Efa, merch Madog, a chyfres o ddeunaw englyn yn galaru am Fadog a’i fab Llywelyn, a fu farw yn 1160. Gyda hwy, meddai Cynddelw, y claddwyd undod Powys. Mae ei gerdd enwog i deuluoedd Powys, Gwelygorddau Powys, yn dathlu breintiau gwŷr y deyrnas honno.FfynonellauCynddelw Brydydd Mawr (fl. 1155–1200), the leading 12th century Welsh court poet ↗David Myrddin Lloyd, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruCynddelw Brydydd Mawr, a gydnabuwyd gan feirdd y ddwy ganrif nesaf yn feistr blaenaf ar foli tywysogion; canai ar fesurau’r awdl a’r englyn, mae’r gramadegwyr yn galw mesur y clogyrnach yn ‘ddull Cynddelw’, ac ef oedd y cyntaf y gwyddys amdano i ddefnyddio’r englyn unodl union yn helaeth; yn ei waith mae dau draddodiad yn cwrdd, yr awdl foliant dan ddylanwad barddoniaeth Aneirin a Thaliesin ac englynion Powys; mewn ymryson barddol yn gynnar yn ei yrfa atgoffodd Seisyll Bryffwrch ef nad o deulu o feirdd y daeth, ond galwodd ef yn ‘Cynddelw mawr, cawr cynulliadau’, felly mae’n debyg mai am ei faint y galwyd ef yn Fawr; lladdwyd ei fab Dygynnelw mewn brwydr; bu’n bencerdd i Fadog ap Maredudd o Bowys (bu farw 1160), a’i gerddi gorau o’r llys hwnnw yw ‘Moliant Efa’, merch y tywysog, a deunaw englyn yn galaru am Fadog a’i fab Llywelyn, y claddwyd undod Powys gyda hwy; trodd wedyn at Owain Gwynedd, ac mae ei ddawn ar ei huchaf yn y farwnad i Owain, 1170; hyd ddiwedd y ganrif canodd i brif dywysogion Gwynedd, Powys a Deheubarth, y bardd cynharaf y gwyddys iddo gymryd Cymru gyfan yn faes iddo; canodd awdlau i Dduw, mae ei Ganu i Dysilio yn bennaf yn moli Meifod, a chanodd Farwysgafn; soniodd W. J. Gruffydd am ei ‘noethni cyntefig’; ei gerdd olaf y gellir ei dyddio yw cyfres o englynion i Lywelyn ap Iorwerth yn adrodd ei dwf hyd gipio’r Wyddgrug ym mis Ionawr 1199; mae ei waith yn Llyfr Du Caerfyrddin, Peniarth 3, Llawysgrif Hendregadredd a Llyfr Coch Hergest.Cynddelw Brydydd Mawr ↗Wicipedia CymraegCynddelw Brydydd Mawr (fl. tua 1155–1195), bardd mwyaf y 12g yng Nghymru a’r mwyaf cynhyrchiol o ddigon o Feirdd y Tywysogion; canai i dywysogion Tair Talaith Cymru, Powys, Gwynedd a’r Deheubarth, a gellir ei ystyried yn bencerdd Cymru gyfan; dywedir mai uchelwr o’r enw Trahaearn oedd ei dad; dywed Wiliam Llŷn ei fod yn frodor o Fechain ym Mhowys, ac yn ei Farwysgafn mae’n gofyn cael ei gladdu ym mhlwyf Mihangel, Llanfihangel-yng-Ngwynfa yn fwyaf tebygol; daw i’r amlwg gyntaf yn llys Madog ap Maredudd ym Mathrafal; wedi marw Madog symudodd i Wynedd, lle’r oedd Owain Gwynedd yn brif noddwr iddo a rhoddodd dir iddo ym Maenan yn Rhos; mae’n debyg iddo orffen ei ddyddiau yn Abaty Ystrad Marchell, a sefydlwyd gan ei noddwr Owain Cyfeiliog, neu yn Llanfihangel-yng-Ngwynfa; cedwir ei waith yn Llyfr Du Caerfyrddin, Peniarth 3, Llawysgrif Hendregadredd a Llyfr Coch Hergest; mae 3,852 llinell o’i waith ar glawr, mwy na dwywaith cymaint ag unrhyw fardd arall o’r cyfnod.
Wedi marw Madog aeth Cynddelw i Wynedd, lle daeth Owain Gwynedd yn brif noddwr iddo a rhoi tir iddo ym Maenan yn Rhos. Mae ei ddawn ar ei huchaf yn ei farwnad i Owain yn 1170. O hynny hyd ddiwedd y ganrif canodd i brif dywysogion Gwynedd, Powys a Deheubarth: Hywel ab Owain, Owain Cyfeiliog, yr Arglwydd Rhys a’r Llywelyn ap Iorwerth ifanc, y dilynodd ei dwf hyd gipio’r Wyddgrug ym mis Ionawr 1199.FfynonellauCynddelw Brydydd Mawr (fl. 1155–1200), the leading 12th century Welsh court poet ↗David Myrddin Lloyd, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruCynddelw Brydydd Mawr, a gydnabuwyd gan feirdd y ddwy ganrif nesaf yn feistr blaenaf ar foli tywysogion; canai ar fesurau’r awdl a’r englyn, mae’r gramadegwyr yn galw mesur y clogyrnach yn ‘ddull Cynddelw’, ac ef oedd y cyntaf y gwyddys amdano i ddefnyddio’r englyn unodl union yn helaeth; yn ei waith mae dau draddodiad yn cwrdd, yr awdl foliant dan ddylanwad barddoniaeth Aneirin a Thaliesin ac englynion Powys; mewn ymryson barddol yn gynnar yn ei yrfa atgoffodd Seisyll Bryffwrch ef nad o deulu o feirdd y daeth, ond galwodd ef yn ‘Cynddelw mawr, cawr cynulliadau’, felly mae’n debyg mai am ei faint y galwyd ef yn Fawr; lladdwyd ei fab Dygynnelw mewn brwydr; bu’n bencerdd i Fadog ap Maredudd o Bowys (bu farw 1160), a’i gerddi gorau o’r llys hwnnw yw ‘Moliant Efa’, merch y tywysog, a deunaw englyn yn galaru am Fadog a’i fab Llywelyn, y claddwyd undod Powys gyda hwy; trodd wedyn at Owain Gwynedd, ac mae ei ddawn ar ei huchaf yn y farwnad i Owain, 1170; hyd ddiwedd y ganrif canodd i brif dywysogion Gwynedd, Powys a Deheubarth, y bardd cynharaf y gwyddys iddo gymryd Cymru gyfan yn faes iddo; canodd awdlau i Dduw, mae ei Ganu i Dysilio yn bennaf yn moli Meifod, a chanodd Farwysgafn; soniodd W. J. Gruffydd am ei ‘noethni cyntefig’; ei gerdd olaf y gellir ei dyddio yw cyfres o englynion i Lywelyn ap Iorwerth yn adrodd ei dwf hyd gipio’r Wyddgrug ym mis Ionawr 1199; mae ei waith yn Llyfr Du Caerfyrddin, Peniarth 3, Llawysgrif Hendregadredd a Llyfr Coch Hergest.Cynddelw Brydydd Mawr ↗Wicipedia CymraegCynddelw Brydydd Mawr (fl. tua 1155–1195), bardd mwyaf y 12g yng Nghymru a’r mwyaf cynhyrchiol o ddigon o Feirdd y Tywysogion; canai i dywysogion Tair Talaith Cymru, Powys, Gwynedd a’r Deheubarth, a gellir ei ystyried yn bencerdd Cymru gyfan; dywedir mai uchelwr o’r enw Trahaearn oedd ei dad; dywed Wiliam Llŷn ei fod yn frodor o Fechain ym Mhowys, ac yn ei Farwysgafn mae’n gofyn cael ei gladdu ym mhlwyf Mihangel, Llanfihangel-yng-Ngwynfa yn fwyaf tebygol; daw i’r amlwg gyntaf yn llys Madog ap Maredudd ym Mathrafal; wedi marw Madog symudodd i Wynedd, lle’r oedd Owain Gwynedd yn brif noddwr iddo a rhoddodd dir iddo ym Maenan yn Rhos; mae’n debyg iddo orffen ei ddyddiau yn Abaty Ystrad Marchell, a sefydlwyd gan ei noddwr Owain Cyfeiliog, neu yn Llanfihangel-yng-Ngwynfa; cedwir ei waith yn Llyfr Du Caerfyrddin, Peniarth 3, Llawysgrif Hendregadredd a Llyfr Coch Hergest; mae 3,852 llinell o’i waith ar glawr, mwy na dwywaith cymaint ag unrhyw fardd arall o’r cyfnod.
Edrychai beirdd y ddwy ganrif nesaf ar Gynddelw fel meistr y canu mawl. Yn ei waith mae dau draddodiad mawr yn cwrdd, yr awdl urddasol a ddaeth i lawr o Aneirin a Thaliesin ac englynion Powys. Galwai gramadegwyr y beirdd fesur y clogyrnach yn ‘ddull Cynddelw’, ac ef oedd y bardd cyntaf y gwyddys iddo ddefnyddio’r englyn unodl union yn helaeth, y mesur sy’n annwyl gan feirdd Cymru hyd heddiw. Soniodd W. J. Gruffydd am ‘noethni cyntefig’ ei ganu.FfynhonnellCynddelw Brydydd Mawr (fl. 1155–1200), the leading 12th century Welsh court poet ↗David Myrddin Lloyd, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruCynddelw Brydydd Mawr, a gydnabuwyd gan feirdd y ddwy ganrif nesaf yn feistr blaenaf ar foli tywysogion; canai ar fesurau’r awdl a’r englyn, mae’r gramadegwyr yn galw mesur y clogyrnach yn ‘ddull Cynddelw’, ac ef oedd y cyntaf y gwyddys amdano i ddefnyddio’r englyn unodl union yn helaeth; yn ei waith mae dau draddodiad yn cwrdd, yr awdl foliant dan ddylanwad barddoniaeth Aneirin a Thaliesin ac englynion Powys; mewn ymryson barddol yn gynnar yn ei yrfa atgoffodd Seisyll Bryffwrch ef nad o deulu o feirdd y daeth, ond galwodd ef yn ‘Cynddelw mawr, cawr cynulliadau’, felly mae’n debyg mai am ei faint y galwyd ef yn Fawr; lladdwyd ei fab Dygynnelw mewn brwydr; bu’n bencerdd i Fadog ap Maredudd o Bowys (bu farw 1160), a’i gerddi gorau o’r llys hwnnw yw ‘Moliant Efa’, merch y tywysog, a deunaw englyn yn galaru am Fadog a’i fab Llywelyn, y claddwyd undod Powys gyda hwy; trodd wedyn at Owain Gwynedd, ac mae ei ddawn ar ei huchaf yn y farwnad i Owain, 1170; hyd ddiwedd y ganrif canodd i brif dywysogion Gwynedd, Powys a Deheubarth, y bardd cynharaf y gwyddys iddo gymryd Cymru gyfan yn faes iddo; canodd awdlau i Dduw, mae ei Ganu i Dysilio yn bennaf yn moli Meifod, a chanodd Farwysgafn; soniodd W. J. Gruffydd am ei ‘noethni cyntefig’; ei gerdd olaf y gellir ei dyddio yw cyfres o englynion i Lywelyn ap Iorwerth yn adrodd ei dwf hyd gipio’r Wyddgrug ym mis Ionawr 1199; mae ei waith yn Llyfr Du Caerfyrddin, Peniarth 3, Llawysgrif Hendregadredd a Llyfr Coch Hergest.
Canodd Cynddelw i Dduw yn ogystal ag i dywysogion. Mae ei Ganu i Dysilio yn bennaf yn foliant i Feifod, mam eglwys Powys, ac mae ei Farwysgafn, y mae rhan ohoni yn Llyfr Du Caerfyrddin, yn gofyn iddo gael ei gladdu ym mhlwyf Mihangel, Llanfihangel-yng-Ngwynfa yn ei Fechain enedigol yn fwyaf tebygol. Efallai iddo orffen ei ddyddiau yno, neu yn abaty Ystrad Marchell, a sefydlwyd gan ei noddwr Owain Cyfeiliog. Cedwir ei gerddi yn Llawysgrif Hendregadredd a Llyfr Coch Hergest.FfynonellauCynddelw Brydydd Mawr (fl. 1155–1200), the leading 12th century Welsh court poet ↗David Myrddin Lloyd, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruCynddelw Brydydd Mawr, a gydnabuwyd gan feirdd y ddwy ganrif nesaf yn feistr blaenaf ar foli tywysogion; canai ar fesurau’r awdl a’r englyn, mae’r gramadegwyr yn galw mesur y clogyrnach yn ‘ddull Cynddelw’, ac ef oedd y cyntaf y gwyddys amdano i ddefnyddio’r englyn unodl union yn helaeth; yn ei waith mae dau draddodiad yn cwrdd, yr awdl foliant dan ddylanwad barddoniaeth Aneirin a Thaliesin ac englynion Powys; mewn ymryson barddol yn gynnar yn ei yrfa atgoffodd Seisyll Bryffwrch ef nad o deulu o feirdd y daeth, ond galwodd ef yn ‘Cynddelw mawr, cawr cynulliadau’, felly mae’n debyg mai am ei faint y galwyd ef yn Fawr; lladdwyd ei fab Dygynnelw mewn brwydr; bu’n bencerdd i Fadog ap Maredudd o Bowys (bu farw 1160), a’i gerddi gorau o’r llys hwnnw yw ‘Moliant Efa’, merch y tywysog, a deunaw englyn yn galaru am Fadog a’i fab Llywelyn, y claddwyd undod Powys gyda hwy; trodd wedyn at Owain Gwynedd, ac mae ei ddawn ar ei huchaf yn y farwnad i Owain, 1170; hyd ddiwedd y ganrif canodd i brif dywysogion Gwynedd, Powys a Deheubarth, y bardd cynharaf y gwyddys iddo gymryd Cymru gyfan yn faes iddo; canodd awdlau i Dduw, mae ei Ganu i Dysilio yn bennaf yn moli Meifod, a chanodd Farwysgafn; soniodd W. J. Gruffydd am ei ‘noethni cyntefig’; ei gerdd olaf y gellir ei dyddio yw cyfres o englynion i Lywelyn ap Iorwerth yn adrodd ei dwf hyd gipio’r Wyddgrug ym mis Ionawr 1199; mae ei waith yn Llyfr Du Caerfyrddin, Peniarth 3, Llawysgrif Hendregadredd a Llyfr Coch Hergest.Cynddelw Brydydd Mawr ↗Wicipedia CymraegCynddelw Brydydd Mawr (fl. tua 1155–1195), bardd mwyaf y 12g yng Nghymru a’r mwyaf cynhyrchiol o ddigon o Feirdd y Tywysogion; canai i dywysogion Tair Talaith Cymru, Powys, Gwynedd a’r Deheubarth, a gellir ei ystyried yn bencerdd Cymru gyfan; dywedir mai uchelwr o’r enw Trahaearn oedd ei dad; dywed Wiliam Llŷn ei fod yn frodor o Fechain ym Mhowys, ac yn ei Farwysgafn mae’n gofyn cael ei gladdu ym mhlwyf Mihangel, Llanfihangel-yng-Ngwynfa yn fwyaf tebygol; daw i’r amlwg gyntaf yn llys Madog ap Maredudd ym Mathrafal; wedi marw Madog symudodd i Wynedd, lle’r oedd Owain Gwynedd yn brif noddwr iddo a rhoddodd dir iddo ym Maenan yn Rhos; mae’n debyg iddo orffen ei ddyddiau yn Abaty Ystrad Marchell, a sefydlwyd gan ei noddwr Owain Cyfeiliog, neu yn Llanfihangel-yng-Ngwynfa; cedwir ei waith yn Llyfr Du Caerfyrddin, Peniarth 3, Llawysgrif Hendregadredd a Llyfr Coch Hergest; mae 3,852 llinell o’i waith ar glawr, mwy na dwywaith cymaint ag unrhyw fardd arall o’r cyfnod.
Mae darllen y dudalen hon yn casglu ei cherdyn. Casglwch bob cerdyn yn y set. Eich holl gardiau →
Y beirdd a ganodd i lysoedd Cymru am bedwar can mlynedd.
Pencerdd Gruffudd ap Cynan a’r cyntaf o Feirdd y Tywysogion, y mae eu barddoniaeth fawr yn ymestyn am ddau gan mlynedd hyd gwymp Llywelyn.
Meilyr BrydyddMerch Rhys ap Tewdwr. Pan gipiwyd hi o Genarth Bychan yn 1109, cododd de Cymru yn wenfflam.
Nest ferch RhysMab y Brenin Rhys ap Tewdwr, a fagwyd yn alltud yn Iwerddon ac a ddaeth adref i adennill Deheubarth oddi ar y Normaniaid. Ef oedd gŵr Gwenllian a thad yr Arglwydd Rhys.
Gruffudd ap RhysGŵr o Went y cariodd ei Hanes Brenhinoedd Prydain Arthur, Myrddin a’r Brenin Llŷr i bob llys yn Ewrop.
Sieffre o FynwyYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf