Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg

Copïwyd tua 1250

Trioedd y Meirch

Meirch enwog Ynys Prydain a’r arwyr a’u marchogodd, wedi’u cadw fesul tri yn Llyfr Du Caerfyrddin.

Llun: Owain yn gadael Iarlles y Ffynnon, gan Edward Burne-Jones · Edward Burne-Jones, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Copïwydtua 1250 yn Llyfr Du Caerfyrddin; hefyd yn Llawysgrif Peniarth 16 a Llyfr Coch Hergest
Ffurftrioedd, pob un yn enwi tri march a’u marchogion
Golygwydgan Rachel Bromwich, yn Trioedd Ynys Prydein

I feirdd Cymru’r Oesoedd Canol roedd march arwr yn rhan o’i glod, ac mae Trioedd y Meirch yn cadw enwau meirch mawr Ynys Prydain wrth ochr y gwŷr a’u marchogodd. Yn Llyfr Du Caerfyrddin y mae’r copi hynaf, a chopïwyd yr un trioedd gydag eraill i Lawysgrif Peniarth 16 a Llyfr Coch Hergest.

Rhai o’r meirch

Carnaflawgmarch Owain ab Urien
Ceincaledmarch Gwalchmai
Gwineu Gwddf Hirmarch Cai
Drudlwydmarch Rhydderch Hael
Arfwl Melynmarch Pasgen ab Urien
Lluagormarch Caradog Freichfras
Meinlasmarch Caswallon fab Beli
Melyngan Gamremarch Lleu Llaw Gyffes

Mae’r trioedd yn mynd ymlaen i adrodd campau meirch: sut y cariodd Du y Moroedd, march Elidir Mwynfawr, saith dyn a hanner ar ei gefn. Mae llawer o’r marchogion yn arwyr yr Hen Ogledd a’r Mabinogi, ac mae eu meirch yn carlamu drwy gerddi beirdd y tywysogion a’r cywyddwyr, a ganmolai farch noddwr drwy ei gymharu â’r rhain.

Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf

Cydnabod y lluniau ar y dudalen hon (4)

Gwnaed y lluniau gan y bobl a enwir, ac fe’u defnyddir dan y trwyddedau a ddangosir. Pob llun ar y wefan