

Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg
Diwedd yr Oesoedd Canol
Trioedd Peniarth 54
Cyfres o drioedd Ynys Prydain sy’n agor â thri llys Arthur: ym Mynyw, yng Nghelliwig ac ym Mhen Rhionydd yn y Gogledd.
Llun: Peniarth, ger Tywyn, cartref llawysgrifau Peniarth hyd 1904 · Thomas Nicholls, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons
| Cedwir yn | Llawysgrif Peniarth 54, Llyfrgell Genedlaethol Cymru |
|---|---|
| Math | Trioedd Ynys Prydain |
| Triawd cyntaf | tri lleithiclwyth Ynys Prydain |
Trioedd Ynys Prydain oedd llyfr cof y beirdd Cymraeg: enwau arwyr, meirch, brwydrau a thlysau, wedi’u grwpio’n dri fel y gellid eu dysgu a’u galw i gof mewn cerdd. Maent wedi goroesi mewn llawer o lawysgrifau, pob un â’i threfn ei hun a’i dewis ei hun.FfynhonnellWelsh Triads ↗Wikipedia (Saesneg)Y trioedd, eu llawysgrifau, ac argraffiad Rachel Bromwich. Mae’r casgliad yn Peniarth 54 yn agor â thriawd tri llys Arthur, a osododd Rachel Bromwich yn gyntaf yn ei hargraffiad mawr.
Tri llys Arthur
Tri lleithiclwyth Ynys Prydain: Arthur yn ben teyrnedd ym Mynyw, a Dewi yn ben esgob, a Maelgwn Gwynedd yn ben henuriad; Arthur yn ben teyrnedd yng Nghelliwig yng Nghernyw, a’r Esgob Bytwini yn ben esgob, a Charadog Freichfras yn ben henuriad; ac Arthur yn ben teyrnedd ym Mhen Rhionydd yn y Gogledd, a Chyndeyrn Garthwys yn ben esgob, a Gwrthmwl Wledig yn ben henuriad.FfynhonnellThe Welsh Triads: Peniarth MS 54 ↗Llyfrgell hen destunau Mary Jones (maryjones.us), o Lawysgrif Peniarth 54 (Saesneg)Trioedd y llawysgrif yn Saesneg, fesul un. Mewn un triawd mae Arthur yn teyrnasu dros holl ynys y Brythoniaid, o Fynyw i Gernyw i’r Gogledd, gyda sant a gŵr mawr ym mhob llys.
Arwyr y Gogledd
Mae’r trioedd sy’n dilyn yn llenwi’r neuaddau ag arwyr yr Hen Ogledd.FfynhonnellThe Welsh Triads: Peniarth MS 54 ↗Llyfrgell hen destunau Mary Jones (maryjones.us), o Lawysgrif Peniarth 54 (Saesneg)Trioedd y llawysgrif yn Saesneg, fesul un.
| Tri hael | Nudd Hael fab Senyllt, Mordaf Hael fab Serwan, Rhydderch Hael fab Tudwal Tudglyd |
|---|---|
| Tri theg deyrn | Rhun fab Maelgwn, Owain fab Urien, Rhufawn Befr fab Dewrarth Wledig |
| Tri phost cad | Dunod fab Pabo, Gwallog fab Lleenog, Cynfelyn Drwsgl |
| Tri tharw cad | Cynfarch fab Cynwyd, Gwenddolau fab Ceidio, Urien fab Cynfarch |
| Tri lledf unben | Llywarch Hen fab Elidir Lydanwyn, Manawydan fab Llŷr, Gwgawn Gwron fab Peredur |
Dyma’r gwŷr y canodd Taliesin ac Aneirin amdanynt, a chadwodd y trioedd eu henwau ar wefusau’r beirdd am naw can mlynedd.
Trioedd Ynys Prydain → Yr Hen Ogledd → Pob hen destun Cymraeg →
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf









