

Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Powys
Powys
Llanwddyn
Boddwyd yr hen bentref o dan Lyn Efyrnwy pan gaeodd Lerpwl y dyffryn ag argae yn 1881–88. Symudwyd ei bobl, ei gapeli a’i eglwys i bentref newydd islaw’r argae.
Llun: Argae Efyrnwy, a godwyd dros yr hen bentref · Llywelyn2000, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Ystyr yr enw
Llanwddyn: eglwys Wddyn, sant cynnar
Llanwddyn
- Llan eglwys, tir sanctaidd caeedig
- wddyn Wddyn, sant cynnar
Llanwddyn yw’r pentref a gododd Lerpwl islaw argae Llyn Efyrnwy, wedi i’r hen bentref gael ei foddi o dan y gronfa newydd.FfynhonnellLake Vyrnwy ↗Wikipedia (Saesneg)Cronfa ddŵr a wnaed i Lerpwl; mae’r argae, a godwyd 1881–1888, yn 44 m o uchder a 358 m o hyd ac yn rhestredig Gradd I; mae’r llyn yn 7.64 km o hyd; boddwyd hen bentref Llanwddyn, gyda’i eglwys, dau gapel, tair tafarn, deg ffermdy a 37 o dai; ni ofynnwyd i’r trigolion ac roeddent yn erbyn y cynllun; cododd Lerpwl bentref newydd i lawr y cwm; mae’r dŵr yn gadael drwy dŵr hidlo i bibell 109 km (68 milltir) i Lerpwl, a godwyd 1881–1892; mae tua 90 o rywogaethau o adar yn nythu o gwmpas y llyn.
| Codi’r argae | 1881–1888FfynhonnellLake Vyrnwy ↗Wikipedia (Saesneg)Cronfa ddŵr a wnaed i Lerpwl; mae’r argae, a godwyd 1881–1888, yn 44 m o uchder a 358 m o hyd ac yn rhestredig Gradd I; mae’r llyn yn 7.64 km o hyd; boddwyd hen bentref Llanwddyn, gyda’i eglwys, dau gapel, tair tafarn, deg ffermdy a 37 o dai; ni ofynnwyd i’r trigolion ac roeddent yn erbyn y cynllun; cododd Lerpwl bentref newydd i lawr y cwm; mae’r dŵr yn gadael drwy dŵr hidlo i bibell 109 km (68 milltir) i Lerpwl, a godwyd 1881–1892; mae tua 90 o rywogaethau o adar yn nythu o gwmpas y llyn. |
|---|---|
| Yr argae | 44 m o uchder, 358 m o hydFfynhonnellLake Vyrnwy ↗Wikipedia (Saesneg)Cronfa ddŵr a wnaed i Lerpwl; mae’r argae, a godwyd 1881–1888, yn 44 m o uchder a 358 m o hyd ac yn rhestredig Gradd I; mae’r llyn yn 7.64 km o hyd; boddwyd hen bentref Llanwddyn, gyda’i eglwys, dau gapel, tair tafarn, deg ffermdy a 37 o dai; ni ofynnwyd i’r trigolion ac roeddent yn erbyn y cynllun; cododd Lerpwl bentref newydd i lawr y cwm; mae’r dŵr yn gadael drwy dŵr hidlo i bibell 109 km (68 milltir) i Lerpwl, a godwyd 1881–1892; mae tua 90 o rywogaethau o adar yn nythu o gwmpas y llyn. |
| Pibell i Lerpwl | 109 kmFfynhonnellLake Vyrnwy ↗Wikipedia (Saesneg)Cronfa ddŵr a wnaed i Lerpwl; mae’r argae, a godwyd 1881–1888, yn 44 m o uchder a 358 m o hyd ac yn rhestredig Gradd I; mae’r llyn yn 7.64 km o hyd; boddwyd hen bentref Llanwddyn, gyda’i eglwys, dau gapel, tair tafarn, deg ffermdy a 37 o dai; ni ofynnwyd i’r trigolion ac roeddent yn erbyn y cynllun; cododd Lerpwl bentref newydd i lawr y cwm; mae’r dŵr yn gadael drwy dŵr hidlo i bibell 109 km (68 milltir) i Lerpwl, a godwyd 1881–1892; mae tua 90 o rywogaethau o adar yn nythu o gwmpas y llyn. |
Yr hen bentref
O dan y dŵr mae eglwys, dau gapel, tair tafarn, deg ffermdy a 37 o dai. Ni ofynnwyd i bobl y cwm, ac roeddent yn erbyn y cynllun.FfynhonnellLake Vyrnwy ↗Wikipedia (Saesneg)Cronfa ddŵr a wnaed i Lerpwl; mae’r argae, a godwyd 1881–1888, yn 44 m o uchder a 358 m o hyd ac yn rhestredig Gradd I; mae’r llyn yn 7.64 km o hyd; boddwyd hen bentref Llanwddyn, gyda’i eglwys, dau gapel, tair tafarn, deg ffermdy a 37 o dai; ni ofynnwyd i’r trigolion ac roeddent yn erbyn y cynllun; cododd Lerpwl bentref newydd i lawr y cwm; mae’r dŵr yn gadael drwy dŵr hidlo i bibell 109 km (68 milltir) i Lerpwl, a godwyd 1881–1892; mae tua 90 o rywogaethau o adar yn nythu o gwmpas y llyn.
Yr argae
Mae’r argae’n adeilad rhestredig Gradd I, ac mae’r llyn y tu ôl iddo yn 7.64 km o hyd.FfynhonnellLake Vyrnwy ↗Wikipedia (Saesneg)Cronfa ddŵr a wnaed i Lerpwl; mae’r argae, a godwyd 1881–1888, yn 44 m o uchder a 358 m o hyd ac yn rhestredig Gradd I; mae’r llyn yn 7.64 km o hyd; boddwyd hen bentref Llanwddyn, gyda’i eglwys, dau gapel, tair tafarn, deg ffermdy a 37 o dai; ni ofynnwyd i’r trigolion ac roeddent yn erbyn y cynllun; cododd Lerpwl bentref newydd i lawr y cwm; mae’r dŵr yn gadael drwy dŵr hidlo i bibell 109 km (68 milltir) i Lerpwl, a godwyd 1881–1892; mae tua 90 o rywogaethau o adar yn nythu o gwmpas y llyn.
Y tŵr hidlo
Mae’r dŵr yn gadael y llyn drwy dŵr hidlo i bibell 109 km o hyd, a godwyd o 1881 i 1892, i Lerpwl.FfynhonnellLake Vyrnwy ↗Wikipedia (Saesneg)Cronfa ddŵr a wnaed i Lerpwl; mae’r argae, a godwyd 1881–1888, yn 44 m o uchder a 358 m o hyd ac yn rhestredig Gradd I; mae’r llyn yn 7.64 km o hyd; boddwyd hen bentref Llanwddyn, gyda’i eglwys, dau gapel, tair tafarn, deg ffermdy a 37 o dai; ni ofynnwyd i’r trigolion ac roeddent yn erbyn y cynllun; cododd Lerpwl bentref newydd i lawr y cwm; mae’r dŵr yn gadael drwy dŵr hidlo i bibell 109 km (68 milltir) i Lerpwl, a godwyd 1881–1892; mae tua 90 o rywogaethau o adar yn nythu o gwmpas y llyn.
Adar
Mae tua 90 o rywogaethau o adar yn nythu o gwmpas y llyn.FfynhonnellLake Vyrnwy ↗Wikipedia (Saesneg)Cronfa ddŵr a wnaed i Lerpwl; mae’r argae, a godwyd 1881–1888, yn 44 m o uchder a 358 m o hyd ac yn rhestredig Gradd I; mae’r llyn yn 7.64 km o hyd; boddwyd hen bentref Llanwddyn, gyda’i eglwys, dau gapel, tair tafarn, deg ffermdy a 37 o dai; ni ofynnwyd i’r trigolion ac roeddent yn erbyn y cynllun; cododd Lerpwl bentref newydd i lawr y cwm; mae’r dŵr yn gadael drwy dŵr hidlo i bibell 109 km (68 milltir) i Lerpwl, a godwyd 1881–1892; mae tua 90 o rywogaethau o adar yn nythu o gwmpas y llyn.
Cofiwch Dryweryn: boddi Capel Celyn
Ar fap y trefi →Lleoedd hanesyddol gerllaw
Ffynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf


