Hanes Cymru / Cymru’r Tuduriaid a’r Stiwartiaid

Cymru’r Tuduriaid a’r Stiwartiaid

Llanrhaeadr-ym-Mochnant

William Morgan oedd ficer y plwyf hwn pan gyfieithodd y Beibl cyfan i’r Gymraeg.

Llun: Eglwys Sant Dogfan, Llanrhaeadr-ym-Mochnant, lle’r oedd William Morgan yn ficer pan gyfieithodd y Beibl · Tony Hisgett, CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 3 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
1588 52.824° N, 3.300° W Agor mewn map ↗ Ar ein map →
Eglwys Sant Dogfan, Llanrhaeadr-ym-Mochnant, lle’r oedd William Morgan yn ficer pan gyfieithodd y Beibl
Eglwys Sant Dogfan, Llanrhaeadr-ym-Mochnant, lle’r oedd William Morgan yn ficer pan gyfieithodd y Beibl · Llun: Tony Hisgett, CC BY 2.0, Wikimedia Commons · Mwy yn yr oriel

Ystyr yr enw

Llanrhaeadr-ym-Mochnant: yr eglwys wrth y rhaeadr ym Mochnant

Llanrhaeadr-ym-Mochnant

  • Llan eglwys, tir sanctaidd caeedig
  • rhaeadr rhaeadr
  • ym yn
  • Mochnant Mochnant, hen gwmwd a enwyd ar ôl nant

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Saif Llanrhaeadr-ym-Mochnant ar afon Rhaeadr wrth droed y Berwyn. Yma, yn ficer y plwyf, y gwnaeth William Morgan y cyfieithiad cyntaf o’r Beibl cyfan i’r Gymraeg, y Beibl a helpodd i gadw’r iaith Gymraeg yn fyw.

Y Beibl cyssegr-lan1588
EglwysSant Dogfan, Gradd II*
GerllawPistyll Rhaeadr, un o Saith Rhyfeddod Cymru

Mochnant a Sant Dogfan

Dengys yr enw ‘ym Mochnant’ fod y pentref yn lle pwysig yn hen wlad Mochnant. Sefydlodd Sant Dogfan, mab Brychan Brycheiniog, glas yma ar safle’r eglwys bresennol, ac mae ei ffynnon sanctaidd yng Ngwernfeifod yng Nghwm-ffynnon.

Eglwys Sant Dogfan

Mae rhannau o’r eglwys o’r 13eg ganrif, ac fe’i hadferwyd yn 1879–82. Ynddi mae carreg fedd â chroes gerfiedig a allai gofio Cwgan fab Ethelstan, tywysog Cymreig o’r 11eg ganrif, a llechen i gofio William Morgan.

Beibl William Morgan

Bu William Morgan, a aned yn Nhŷ Mawr Wybrnant, yn ficer yma ac yn Llanarmon Mynydd Mawr gerllaw, ac yma y cyfarfu â’i wraig, Catherine. Yn y plwyf hwn cyfieithodd yr Hen Destament o’r Hebraeg ac adolygu’r Newydd, a’i Feibl ef o 1588 fu’r Beibl Cymraeg safonol hyd 1988.

Heb y Beibl Cymraeg byddai’r iaith Gymraeg wedi diflannu’n raddol ond yn sicr.

Isaac Thomas

Beirdd y plwyf

Bu’r bardd a’r golygydd Walter Davies, Gwallter Mechain, yn ficer yma o 1837 hyd ei farw yn 1849, ac mae’n gorwedd yn y fynwent ger yr afon, a ganed y bardd Robert Elis, Cynddelw, yn y pentref yn 1812.

Ymweld

Ym mhen uchaf y cwm mae Pistyll Rhaeadr yn disgyn dan ei bont naturiol, un o Saith Rhyfeddod Cymru yn yr hen rigwm. Roedd y pentref, ar y B4580, hefyd yn lleoliad i’r ffilm The Englishman Who Went up a Hill but Came down a Mountain.

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Beth ddigwyddodd yma

  1. Y Beibl Cymraeg

    Mae cyfieithiad William Morgan yn gosod safon y Gymraeg lenyddol ac yn helpu’r iaith i oroesi.

    Y Beibl Cymraeg

Casglwch y set

Mae darllen y dudalen hon yn casglu ei cherdyn. Casglwch bob cerdyn yn y set. Eich holl gardiau →

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf